Adhyaya 19

Verse 1

नारद उवाच । कालनेमी रुषाविष्टस्तेषां रूपं न बुद्धवान् । ततो निमिं च दैत्येन्द्रं मत्वा देवं महाजवः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ക്രോധാവേശത്തിലായ കാലനേമി അവരുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല. പിന്നെ ദൈത്യേന്ദ്രനായ നിമിയെ ദേവനെന്ന് കരുതി ആ മഹാവേഗി മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു.

Verse 2

केशेषु गृह्य तं वीरं चकर्ष च ननाद च । ततो निमिरुवाचेदं कालनेमिं महाबलम्

ആ വീരനെ മുടിയിൽ പിടിച്ച് അവൻ വലിച്ചിഴച്ചു, ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ചു. പിന്നെ നിമി മഹാബലനായ കാലനേമിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 3

अहं निमिः कालनेमे सुतं मत्वा वधस्व मा । भवता मोहितेनाजौ देवान्मत्वासुराः स्वकाः

ഞാൻ നിമിയാണ്, ഹേ കാലനേമി; എന്നെ നിന്റെ പുത്രനെന്ന് കരുതി എന്നെ വധിക്കരുത്. യുദ്ധത്തിൽ മോഹിതനായ നീ ദേവന്മാരെയേയും സ്വന്തം അസുരന്മാരെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 4

सुरैः सुदुर्जयाः कोट्यो निहतादश विद्धि तत् । सर्वास्त्रवारणं मुंच ब्रह्ममस्त्रं त्वरान्वितः

ഇതു അറിക—ദേവന്മാർ അത്യന്തം ദുർജയമായ പത്തു കോടി സൈന്യങ്ങളെ സംഹരിച്ചു. അതുകൊണ്ട് സർവ്വാസ്ത്രനിവാരകമായ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം വേഗത്തിൽ പ്രയോഗിക്കു.

Verse 5

स तेन बोधितो दैत्यो मुक्त्वा तं संभ्रमाकुलः । बाणं ब्रह्मास्त्रविहितं मुमोच त्वरयान्वितः

അവൻ ഉപദേശിച്ചതോടെ ആ ദൈത്യൻ ആശങ്കയിൽ വിറച്ച്, ബ്രഹ്മാസ്ത്രശക്തിയാൽ സംസിദ്ധമായ ബാണം വേഗത്തിൽ പ്രയോഗിച്ചു.

Verse 6

ब्रह्मास्त्रं तत्प्रजज्वाल ततः खे सुमहाद्भुतम् । देवानां चाभवत्सैन्यं सर्वमेव भयाकुलम्

ആ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ആകാശത്തിൽ ജ്വലിച്ചു—അത്യന്തം മഹാദ്ഭുത ദർശനം. അപ്പോൾ ദേവസൈന്യം മുഴുവനും ഭയാകുലമായി.

Verse 7

शंबरास्त्रं ततः शांतं ब्राह्मप्रतिहतं तदा । तस्मिन्प्रतिहते ह्यस्त्रे भास्करः प्रभुः

അപ്പോൾ ശംബരാസ്ത്രം ശമിച്ചു; ബ്രഹ്മാസ്ത്രം അതിനെ പ്രതിഹതം ചെയ്തു. ആ അസ്ത്രം നിഷ്ഫലമായപ്പോൾ പ്രഭു ഭാസ്കരൻ (സൂര്യൻ) ഉദ്യതനായി.

Verse 8

महेंद्रजालमास्ताय चक्रे भीषणां तनुम् । विस्फूर्जत्करसंघातसमाक्रांतजगत्त्रयः

മഹേന്ദ്രജാലം ആശ്രയിച്ച് അവൻ ഭീകരമായ ദേഹം ധരിച്ചു; മിന്നിത്തിളങ്ങുന്ന അനേകം കൈകളുടെ കൂട്ടം മൂവുലകവും കീഴടക്കിയതുപോലെ തോന്നി.

Verse 9

तताप दानवानीकं गलन्मज्जाङ्घ्रिशोणितम् । चक्षूंषि दानवेन्द्राणां चकारांधानि स प्रभुः

ആ പ്രഭു ദാനവസൈന്യത്തെ അങ്ങനെ ദഹിപ്പിച്ചു; അവരുടെ അവയവങ്ങളിൽ നിന്ന് മജ്ജയും രക്തവും ഒഴുകി. ദാനവരാജാക്കന്മാരുടെ കണ്ണുകളും അവൻ അന്ധമാക്കി.

Verse 10

गजानामगलन्मेदः पेतुश्चापि रथा भुवि । तुरंगमाः श्वसंतश्च घर्मार्ता रथिनोपि च

ആനകളുടെ കൊഴുപ്പ് ഉരുകി; രഥങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ വീണു. കുതിരകൾ ശ്വാസംമുട്ടി; രഥികരും ദഹിപ്പിക്കുന്ന ചൂടിൽ വലയപ്പെട്ടു.

Verse 11

इतश्चेतश्च सलिलं प्रार्थयंतस्तृषातुराः । गिरिद्रोणीश्च पादांश्च गिरिणां गहनानि च

ദാഹത്താൽ പീഡിതരായി അവർ ഇവിടെ അവിടെ വെള്ളം അപേക്ഷിച്ചു കൊണ്ടു—പർവ്വത താഴ്വരകളിലേക്കും പാദപ്രദേശങ്ങളിലേക്കും മലകളുടെ ആഴമുള്ള കുഴികളിലേക്കും ഓടിപ്പോയി.

Verse 12

तेषां प्रार्थयतां शीघ्रमन्योन्यं च विसर्पिणाम् । दावाग्निरज्वलत्तीव्रो घोरो नर्दग्धपादपः

അവർ അതിവേഗം പരസ്പരം സഹായം വിളിച്ചു കൊണ്ട് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ഭയാനകമായ കാട്ടുതീ പെട്ടെന്ന് അതിതീവ്രമായി ജ്വലിച്ചു; ചുറ്റുമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ചു.

Verse 13

तोयार्थिनः पुरो दृष्ट्वा तोयं कल्लो लमालितम् । पुरःस्थितमपि प्राप्तुं न शेकुरुपसादितुम्

വെള്ളത്തിനായി കാത്തിരുന്ന അവർ മുന്നിൽ തന്നെ തിരമാലകളാൽ കലങ്ങിയ ജലം കണ്ടിട്ടും, അത് സമീപത്തുണ്ടായിരുന്നിട്ടും ലഭിക്കാനായില്ല; അടുത്തേക്കും എത്താനായില്ല.

Verse 14

अप्राप्य सलिलं भूमावभ्याशे द्रुतमेव ते । तत्रतत्र व्यदृश्यन्त मृता दैत्येश्वराभुवि

ജലം ലഭിക്കാതെ അവർ സമീപത്തെ ഭൂമിയിൽ വേഗത്തിൽ വീണു. ദൈത്യേശ്വരന്റെ ദേശത്ത് പല സ്ഥലങ്ങളിലും അവർ മരിച്ചുകിടക്കുന്നതായി കണ്ടു.

Verse 15

रथा गजाश्च पतितास्तुरंगाश्च श्रमान्विताः । स्थिता वमंतो धावंतो गलद्द्रुतवसास्रजः

രഥങ്ങളും ഗജങ്ങളും വീണുകിടന്നു; കുതിരകൾ ക്ഷീണത്തിൽ പീഡിതരായി. ചിലർ നിൽക്കുകയും ചിലർ ഓടുകയും ചെയ്തു; ഛർദ്ദിച്ച്, മാലകളും അലങ്കാരങ്ങളും ഇളകി ചോർന്നു വീണു.

Verse 16

दानवानां कोटिकोटि व्यदृश्यतमृतं तदा । एवं क्षयो जानवानां तस्मिन्महति वर्तिते

അപ്പോൾ ദാനവരുടെ കോടിക്കോടി പേർ മരിച്ചുകിടക്കുന്നതായി കണ്ടു. ഇങ്ങനെ ആ മഹാവിനാശം സംഭവിച്ചപ്പോൾ, അവരുടെ ജീവക്ഷയം നടന്നു.

Verse 17

प्रकोपोद्भूतताम्राक्षः कालनेमी रुषातुरः । बभूव कालमेधाभः स्फुरद्रोमशतह्रदः

കോപത്തിൽ താമ്രനേത്രനായ കാലനേമി രോഷത്തിൽ പീഡിതനായി. അവൻ കാലമേഘംപോലെ ആയി; ശരീരത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് തരംഗങ്ങളെന്നപോലെ രോമാഞ്ചം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.

Verse 18

गंभीरास्फोटनिर्ह्रादजगद्धृदयकंपनः । प्रच्छाद्य गगनं सूर्यप्रभां सर्वां व्यनाशयत्

ഗംഭീര ഇടിമുഴക്കവും ഭീകര ഗർജ്ജനവും ലോകഹൃദയം വിറപ്പിച്ചു. അവൻ ആകാശം മൂടി സൂര്യന്റെ മുഴുവൻ പ്രഭയും അസ്തമിപ്പിച്ചു.

Verse 19

ववर्ष शीतं च जलं दानवेन्द्रबलं प्रति । दैत्यास्तां वृष्टिमासाद्य समाश्वस्तास्ततः क्रमात्

അവൻ ദാനവേന്ദ്രന്റെ സൈന്യത്തിന്മേൽ ശീതളമായ ജലം വർഷിച്ചു. ആ മഴയേറ്റ് ദൈത്യന്മാർ ക്രമേണ ആശ്വാസം കണ്ടെത്തി ശാന്തരായി.

Verse 20

बीजांकुरा इव म्लानाः प्राप्य वृष्टिं धरातले । ततः स मेघरूपेण कालनेमिर्महासुराः

ഭൂമിയിൽ വാടിയ മുളകൾ മഴ ലഭിക്കുമ്പോൾ ഉണരുന്നതുപോലെ, മഹാസുരനായ കാലനേമി മേഘരൂപം കൈക്കൊണ്ടു.

Verse 21

शस्त्रवृष्टिं ववर्षोग्रां देवनीकेषु दुर्जयः । तया वृष्ट्या पीड्यमाना दैत्यैरन्यैश्च देवताः

ജയിക്കാനാവാത്ത ആ അസുരൻ ദേവസേനയുടെ മേൽ ഉഗ്രമായ ആയുധവർഷം ചൊരിഞ്ഞു. ആ വർഷത്താലും മറ്റു ദൈത്യന്മാരാലും പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ട് ദേവന്മാർ വലഞ്ഞു.

Verse 22

गतिं कांचिन्न पश्यन्ति गावः शीतार्दिता इव । परस्परं व्यलीयंत गजेषु तुरगेषु च । रथेषु च भयत्रस्तास्तत्रतत्र निलिल्यिरे

തണുപ്പുകൊണ്ട് വിറയ്ക്കുന്ന പശുക്കളെപ്പോലെ അവർക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ ഒരു വഴിയും കണ്ടില്ല. ഭയചകിതരായ അവർ പരസ്പരവും, ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലും അവിടെവിടെയായി ഒളിച്ചു.

Verse 23

एवं ते लीयमानाश्च निहताः कालने मिना । दृश्यंते पतिता देवाः शस्त्रभिन्नंगसंधयः

ഇപ്രകാരം ഒളിച്ചിരുന്ന അവരെ കാലനേമി വധിച്ചു. ആയുധങ്ങളാൽ അംഗങ്ങളും സന്ധികളും തകർന്ന് ദേവന്മാർ വീണുകിടക്കുന്നത് കാണപ്പെട്ടു.

Verse 24

विभिन्ना भिन्नमूर्धानस्तथा भिन्नोरुजानवः । विपर्यस्तं रथांगैश्च पतितं ध्वजशक्तिभिः

ശിരസ്സുകൾ പിളർന്നിരുന്നു; തുടകളും മുട്ടുകളും തകർന്നിരുന്നു. രഥഭാഗങ്ങൾ കൊണ്ട് മറിഞ്ഞുവീണ്, ധ്വജങ്ങളും ശക്തികളും പ്രഹരിച്ചതാൽ പലരും നിലത്തുകിടന്നു.

Verse 25

तुरंगाणां सहस्राणि गजानामयुतानि च । रक्तेन तेषां घोरेण दुस्तरा चाभवन्मही

ആയിരക്കണക്കിന് കുതിരകളും അയുതങ്ങളായ ആനകളും അവിടെ കിടന്നു; അവരുടെ ഭീകരരക്തം കൊണ്ടു ഭൂമി കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായി മാറി.

Verse 26

एवमाजौ महादैत्यः कालनेमिर्महासुरः । जघ्ने मुहुर्तमात्रेण गंधर्वाणां दशायुतम्

ഇങ്ങനെ യുദ്ധത്തിൽ മഹാദൈത്യനായ മഹാസുരൻ കാലനേമി ഒരു മുഹൂർത്തം മാത്രത്തിൽ ഗന്ധർവരുടെ ഒരു ലക്ഷത്തെ വധിച്ചു.

Verse 27

यक्षाणां पंचलक्षाणि किंनराणां तथैव च । जघ्ने पिशाचमुख्यानां सप्तलक्षाणि निर्भयः

നിർഭയനായി അവൻ യക്ഷരുടെ അഞ്ചുലക്ഷത്തെയും, അതുപോലെ കിന്നരരെയും വധിച്ചു; പിശാചമുഖ്യരുടെ ഏഴുലക്ഷത്തെ നശിപ്പിച്ചു.

Verse 28

इतरेषां न संख्यास्ति सुरजातिनिकायिनाम् । जघ्ने स कोटिशः क्रद्धः कालनेमिर्मदोत्कटः

മറ്റു ദേവജാതികളുടെ സംഘങ്ങൾക്ക് എണ്ണമില്ലായിരുന്നു. ക്രോധത്താലും ഗർവമദത്താലും ഉന്മത്തനായ കാലനേമി അവരെ കോടികളായി വധിച്ചു.

Verse 29

एवं प्रतिभये भीमे तदामर महाक्षये । संक्रुद्धावश्विनौ वीरौ चित्रास्त्रकवचोज्जवलौ

അങ്ങനെ ഭയാനകമായ ഭീതിയുയർന്നപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ ആ മഹാവിനാശത്തിനിടയിൽ, ആ രണ്ടു വീര അശ്വിനികളും ക്രോധത്തോടെ ജ്വലിച്ചു—വിചിത്രായുധങ്ങളും ദീപ്തമായ കവചങ്ങളും ധരിച്ചു പ്രകാശിച്ചു।

Verse 30

जघ्नतुस्तौ रणे दैत्यमेकैकं षष्टिभिः शरैः । निर्भिद्य ते महादैत्यं सपुंखा विविशुर्महीम्

യുദ്ധത്തിൽ ആ രണ്ടുപേരും ദൈത്യനെ—ഓരോരുത്തനും അറുപത് അമ്പുകളാൽ—പ്രഹരിച്ചു. ആ അമ്പുകൾ മഹാദൈത്യനെ തുളച്ച്, പുങ്കങ്ങളോടുകൂടി, ഭൂമിയിൽ കുത്തിപ്പുകയറി।

Verse 31

ताभ्यां बाणप्रहारैस्तु किंचित्सोऽवाप्तचेतनः । जग्राह चक्रं लक्षारं तैलधौतं रणेऽधिकम्

അവരുടെ അമ്പുപ്രഹാരങ്ങളാൽ അവൻ അല്പം ബോധം വീണ്ടെടുത്തു. പിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ അത്യന്തം ഭീകരമായ, എണ്ണകൊണ്ട് മിനുക്കിയ, ക്ഷുരധാര ചക്രം അവൻ കൈപ്പിടിച്ചു।

Verse 32

तेन चक्रेण सोश्विभ्यां चिच्छेद रथकूबरम् । जग्राहाथ धनुर्दैत्यः शरांश्चाशीविषोपमान्

ആ ചക്രംകൊണ്ട് അവൻ അശ്വിനികളുടെ രഥകൂബരം (യോകുദണ്ഡം) മുറിച്ചുകളഞ്ഞു. പിന്നെ ദൈത്യൻ ധനുസ്സ് പിടിച്ച്, വിഷസർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ ഭീകരമായ അമ്പുകൾ എടുത്തു।

Verse 33

ववर्ष भिषजोर्मूर्ध्नि संछाद्याकाशगोचरम् । तावप्यस्त्रैः स्मृतैः सर्वाश्छेदतुर्दैत्यसायकान्

അവൻ ആ രണ്ടു ദിവ്യ ഭിഷജരുടെ ശിരസ്സുകളിൽ അമ്പുവർഷം ചൊരിഞ്ഞു, ആകാശപഥം മൂടപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അവർ സ്മരിച്ച അസ്ത്രങ്ങളാൽ ദൈത്യന്റെ എല്ലാ അമ്പുകളും മുറിച്ചുതള്ളി।

Verse 34

तच्च करम तयोर्दृष्ट्वा विस्मितः कोपमाविशत् । जग्राह मुद्गरं भीम कालदंडविभीषणम्

അവരുടെ ആ കൃത്യം കണ്ടു അവൻ വിസ്മയിച്ചു; പിന്നെ ക്രോധാവേശത്തിലായി. യമദണ്ഡംപോലെ ഭയങ്കരമായ ഭീമഗദ അവൻ പിടിച്ചു.

Verse 35

स तदमुद्भ्राम्य वेगेन चिक्षेपास्य रथं प्रति । तं तु मुद्गरमायांतमालोक्यांबरगोचरे

അവൻ ആ ഗദയെ വേഗത്തിൽ ചുഴറ്റി അവരുടെ രഥത്തേയ്ക്ക് എറിഞ്ഞു. എന്നാൽ തുറന്ന ആകാശപഥത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്ന ആ ഗദയെ കണ്ടു—

Verse 36

मुक्त्वा रथावुभौ वेगादाप्लुतौ तरसाश्विनौ । तौ रथौ स तु निष्पिष्य मुद्गरोऽचलसंनिभः

ഇരുരഥങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് വേഗവാന്മാരായ അശ്വിനീദേവന്മാർ പെട്ടെന്ന് ചാടി മാറി. പർവ്വതസമമായ ആ ഗദ ഇരുരഥങ്ങളെയും ഞെരിച്ച് തകർത്തു.

Verse 37

दारयामास धरणीं हेमजालपरिष्कृतः । तस्य कर्माथ तद्दृष्ट्वा भिषजौ चित्रयोधिनौ

സ്വർണ്ണജാലംകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ ഗദ ഭൂമിയെയും പിളർത്തി. അതിന്റെ ആ കൃത്യം കണ്ടു ആ രണ്ടു ഭിഷക്-ദേവന്മാർ, അത്ഭുതയോദ്ധാക്കൾ—

Verse 38

वज्रास्त्रं च प्रकुर्वाणौ दानवेंद्रमयुध्यताम् । घोरवज्रप्रहारैस्तु दानवः स परिक्षतः

വജ്രാസ്ത്രം സംധാനിച്ച് അവർ ദാനവേന്ദ്രനോടു യുദ്ധം ചെയ്തു. ഘോര വജ്രപ്രഹാരങ്ങളാൽ ആ ദാനവൻ അത്യന്തം പരിക്കേറ്റു.

Verse 39

रथो ध्वजो धनुश्चैव छत्रं च कवचं तथा । क्षणेन शतधा भूतं सर्वसैन्यस्य पश्यतः

അവന്റെ രഥവും ധ്വജവും ധനുസ്സും ഛത്രവും കവചവും കൂടി—ഒരു ക്ഷണത്തിൽ—സകലസൈന്യവും നോക്കി നിൽക്കേ നൂറായി ചിതറിപ്പോയി।

Verse 40

तद्दृष्ट्वा दुकरं कर्म सोऽश्विभ्यां भीमविक्रमः । नारायणास्त्रं बलवान्मुमोच रणमूर्धनि

അശ്വിനീദേവന്മാർ ചെയ്ത ആ ദുഷ്കരകൃത്യം കണ്ടിട്ട്, ഭീമവിക്രമനായ ആ ബലവാൻ യുദ്ധത്തിന്റെ ഉച്ചത്തിൽ നാരായണാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു।

Verse 41

ततः शशाम वज्रास्त्रं कालनेमिस्ततो रुषा । जीवग्राहं ग्राहयितुमश्विनौ तौ प्रचक्रमे

അപ്പോൾ വജ്രാസ്ത്രം ശമിച്ചു; പിന്നെ കാലനേമി ക്രോധത്തോടെ, ആ രണ്ടു അശ്വിനികളെ ‘ജീവഗ്രാഹ’ എന്ന പ്രാണഹര ഗ്രഹണത്തിൽ കുടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു।

Verse 42

तावभिप्रायमालक्ष्य संत्यज्य समरांगणम् । पदाती वेपमानांगौ प्रद्रुतौ वासवोयतः

അവരുടെ ഉദ്ദേശം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവർ സമരാങ്കണം വിട്ടു; അവയവങ്ങൾ വിറയച്ച്, പാദാതികളായി, വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) പോയ ദിശയിലേക്കു ഓടിപ്പോയി।

Verse 43

तयोरनुगतो दैत्यः कालनेमिर्नदन्मुहुः । प्राप्येंद्रस्य बलं क्रूरो दैत्यानीकपदानुगः

ആ രണ്ടുപേരുടെയും പിന്നാലെ ദാനവൻ കാലനേമി വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജിച്ചു കൊണ്ടുപോയി. ക്രൂരനായി, ദൈത്യസേനയുടെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന്, അവൻ ഇന്ദ്രന്റെ സൈന്യത്തെ സമീപിച്ചു എത്തി।

Verse 44

स काल इव कल्पांते यदा वासवमाद्रुतः । तं दृष्ट्वा सर्वभूतानि विविशुर्विह्वलानि तु

അവൻ വാസവനെ ലക്ഷ്യമാക്കി പാഞ്ഞപ്പോൾ, കല്പാന്തത്തിലെ കാലൻപോലെ തോന്നി. അവനെ കണ്ട സർവ്വഭൂതങ്ങളും വിറച്ചു ഭ്രമിച്ച് ഒളിസ്ഥലങ്ങളിലേക്കു പാഞ്ഞു.

Verse 45

हाहारावं प्रकुर्वाणास्तदा देवाश्च मेनिरे । पराजयं महेंद्रस्य सर्वलोकक्षयावहम्

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ‘ഹാ ഹാ’ എന്നു നിലവിളിച്ചു; മഹേന്ദ്രന്റെ പരാജയം സർവ്വലോകനാശം വരുത്തുമെന്നു അവർ കരുതി.

Verse 46

चेलुः शिखरिणो मुख्याः पेतुरुल्का नभस्तलात् । जगर्जुर्जलदा दिक्षु संभूतश्च महारवः

പ്രധാന പർവ്വതശിഖരങ്ങൾ കുലുങ്ങി; ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഉൽക്കകൾ വീണു. എല്ലാ ദിക്കുകളിലും മേഘങ്ങൾ ഗർജിച്ചു; മഹാ കോലാഹലം പിറന്നു.

Verse 47

तां भूताविकृतिं दृष्ट्वा देवाः सेंद्रा भयावहाः । मनसा शरणं जग्मुर्वासुदेवं जगत्पतिम्

ആ ഭയാനകമായ ഭൂതവികൃതിയെ കണ്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ ഭീതരായി. അവർ മനസ്സിൽ തന്നെ ജഗത്പതി വാസുദേവനിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 48

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । जगद्धिताय कृष्णाय गोविंदाय नमोनमः

ബ്രാഹ്മണ്യദേവനു നമസ്കാരം; ഗോവിന്റെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും ഹിതൈഷിക്കു നമസ്കാരം. ജഗദ്ധിതകാരിയായ കൃഷ്ണനു, ഗോവിന്ദനു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

Verse 49

स नो रक्षतु गोविंदो भयार्तास्ते जगुः सुराः । सुराणां चिंतितं ज्ञात्वा भगवान्गरुडध्वजः

“ഗോവിന്ദൻ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കട്ടെ”—ഭയാർത്തരായ ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ നിലവിളിച്ചു. ദേവന്മാരുടെ മനസ്സിലെ ചിന്ത അറിഞ്ഞ ഗരുഡധ്വജ ഭഗവാൻ പ്രതികരിച്ചു.

Verse 50

विबुध्यैव च पर्यंकाद्योगनिद्रां विहाय सः । लक्ष्मीकरयुगांभोजलालितांघ्रिसरोरुहः

അവൻ ഉടൻ ഉണർന്ന് ശയ്യയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് യോഗനിദ്ര ഉപേക്ഷിച്ചു—ലക്ഷ്മിയുടെ താമരഹസ്തയുഗം സ്നേഹത്തോടെ ലാളിക്കുന്ന താമരപാദങ്ങളുള്ള പ്രഭു।

Verse 51

शारदंबरनीराब्जकांतिदेहच्छविः प्रभुः । कौस्तुभोद्भासिहृदयः कांतकेयूरभास्करः

ആ പ്രഭുവിന്റെ ദേഹപ്രഭ ശരദാകാശവും നീലത്താമരയും പോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു. വക്ഷസ്സിൽ കൗസ്തുഭമണി ജ്വലിച്ചു; മനോഹരമായ കെയൂരങ്ങൾ സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.

Verse 52

विमृश्य सुरसंक्षोभं वैनतेयमाताह्वयत् । आहूतेऽविस्थितेतस्मिन्गरुडे दुःखिते भृशम्

ദേവന്മാരുടെ കലഹം ആലോചിച്ച് വൈനതേയന്റെ മാതാവ് വിനത അവനെ വിളിച്ചു. വിളിക്കപ്പെട്ട ഗരുഡൻ അവിടെ എത്തി നിന്നു, അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി.

Verse 53

दिव्यनानास्त्रतीक्ष्णार्चिरारुह्यागात्सुराहवम् । तत्रापश्यत देवेंद्रं भयभीतमभिद्रुतम्

ദിവ്യമായ നാനാവിധ ആയുധങ്ങളുടെ തീക്ഷ്ണജ്വാലയിൽ ദീപ്തമായ വാഹനത്തിൽ കയറി അവൻ ദേവയുദ്ധത്തിലേക്ക് വേഗം ചെന്നു. അവിടെ ഭയഭീതനായ ഇന്ദ്രനെ കണ്ടു—ശത്രുക്കൾ പിന്തുടർന്ന് ഓടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതായി.

Verse 54

दानवेंद्रैर्नवांभोदसच्छायैः सर्वथोत्कटैः । यथा हि पुरुषं घोरैरभाग्यैरर्थकांक्षिभिः

പുതിയ മഴമേഘങ്ങളെപ്പോലെ ശ്യാമഛായയുള്ള, സർവ്വഥാ ഉഗ്രരായ ദാനവേന്ദ്രന്മാർ ഇന്ദ്രനെ കഠിനമായി പീഡിപ്പിച്ചു; ധനം തേടുന്ന ഭയങ്കര ദുര്ഭാഗ്യങ്ങൾ മനുഷ്യനെ എങ്ങനെ ആക്രമിക്കുമോ അതുപോലെ।

Verse 55

तत्त्राणायाव्रजद्विष्णुः स्तूयमानो मुहुः सुरैः । अभाग्येभ्यः परित्रातुं सुकृतं निर्मलं यथा

അവരെ രക്ഷിക്കാനായി വിഷ്ണു മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; ദേവന്മാർ ആവർത്തിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചു. നിർമ്മല സുകൃതം ദുര്ഭാഗ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, അദ്ദേഹം പരിത്രാണത്തിനായി വന്നു।

Verse 56

अथापश्यत दैत्येंद्रो वियति द्युतिमंडलम् । स्फुरंतमुदयाच्छीघ्रं कांतं सूर्यशतं यथा

അപ്പോൾ ദൈത്യേന്ദ്രൻ ആകാശത്തിൽ ദ്യുതിയുടെ ഒരു മണ്ഡലം കണ്ടു; അത് മിന്നിമറഞ്ഞ് വേഗത്തിൽ ഉദയിച്ചു—ശതസൂര്യകാന്തിപോലെ മനോഹരമായി।

Verse 57

प्रभवं ज्ञातुमिच्छंतो दानवास्तस्य तेजसः । गरुडं तमथा पश्यन्कल्पांतानलभैरवम्

ആ തേജസ്സിന്റെ ഉദ്ഭവം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച ദാനവർ അപ്പോൾ ഗരുഡനെ കണ്ടു—കൽപാന്താഗ്നിപോലെ ഭയങ്കരനായവനെ।

Verse 58

तत्र स्थितं चतुर्बाहुं हरिं चानुपमद्युतिम् । तमालोक्यासुरेंद्रास्तु हर्षसंपूर्णमानसाः

അവിടെ അവർ ചതുര്ഭുജനും അനുപമ ദ്യുതിയുള്ള ഹരിയെയും നിലകൊള്ളുന്നതായി കണ്ടു. അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടപ്പോൾ അസുരേന്ദ്രന്മാരുടെ മനസ്സുകൾ ഹർഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു।

Verse 59

अयं स देवः सर्वेषां शरणं केशवोऽरिहा । अस्मिञ्जिते जिताः सर्वा देवता नात्र संशयः

ഇവനേ ആ ദേവൻ—കേശവൻ, ശത്രുഹന്താവ്—സകലർക്കും ശരണം. അവൻ ജയിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ജയിക്കപ്പെട്ടവരാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 60

एनमाश्रित्य लोकेशा यज्ञभागभुजोऽमराः । इत्युक्त्वा ते समागम्य सर्व एव ततस्ततः

അവനെയാശ്രയിച്ചാണ് ലോകേശന്മാരും യജ്ഞഭാഗഭോക്താക്കളായ അമരന്മാരും നിലകൊള്ളുന്നത്. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവർ എല്ലാവരും എല്ലാദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തി ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു.

Verse 61

तं जघ्नुर्विविधैः शस्त्रैः परिवार्य समंततः । कालनेमिप्रभृतयो दश दैत्यमहारथाः

എല്ലാ വശങ്ങളിലും ചുറ്റിപ്പറ്റി, കാലനേമി മുതലായ പത്ത് ദൈത്യ മഹാരഥന്മാർ വിവിധ ആയുധങ്ങളാൽ അവനെ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 62

षष्ट्या विव्याधबाणानां कालनेमिर्जनार्दनम् । निमिः शतेन बाणानां मथनोऽशीतिभिः शरैः

കാലനേമി അറുപത് അമ്പുകളാൽ ജനാർദനനെ തുളച്ചു; നിമി നൂറ് അമ്പുകളാൽ, മഥനൻ എൺപത് ശരങ്ങളാൽ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 63

जंभकश्चैव सप्तत्या शुंभो दशभिरेव च । शेषा दैत्ये श्वराः सव विष्णुमेकैकशः शरैः

ജംഭകൻ എഴുപത് അമ്പുകളാൽ, ശുംഭൻ പത്ത് അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിച്ചു; ശേഷിച്ച ദൈത്യേശ്വരന്മാരും ഓരോരുത്തരായി തങ്ങളുടെ ശരങ്ങളാൽ വിഷ്ണുവിനെ ആക്രമിച്ചു.

Verse 64

दशभिर्दशभिः शल्यैर्जघ्नुः सगरुडं रणे । तेषाममृष्यत्तत्कर्म विष्णुर्दानवसूदनः

യുദ്ധത്തിൽ അവർ ഗരുഡനോടുകൂടി ശ്രീഹരിയെ പത്തു പത്തു ശല്യങ്ങളാൽ പ്രഹരിച്ചു. ദാനവസൂദനനായ വിഷ്ണുവിന് അവരുടെ ആ കൃത്യം സഹിക്കാനായില്ല.

Verse 65

एकैकं दानवं जघ्ने षड्भिः पड्भिरजिह्नगैः । आकर्णकृष्टैर्भूयश्च कालनेमिस्त्रिभिः शरैः

അവൻ ഓരോ ദാനവനെയും ആറാറ് തെറ്റാത്ത അമ്പുകളാൽ വധിച്ചു; പിന്നെയും ചെവിവരെ വലിച്ച മൂന്നു ശരങ്ങളാൽ കാലനേമിയെയും വേധിച്ചു.

Verse 66

विष्णुं विव्याध हृदये रोषाद्रक्तविलोचनः । तस्याशोभंत ते बाणा हृदये तप्तकांचनाः

കോപത്തിൽ രക്തനേത്രനായി അവൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ഹൃദയം വേധിച്ചു. ആ അമ്പുകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വക്ഷസ്സിൽ തപ്തസ്വർണ്ണംപോലെ ദീപ്തമായി തിളങ്ങി.

Verse 67

मयूखा इव संदीप्ताः कौस्तुभस्य स्फुरत्त्विषः । तैर्बाणैः किंचिदायस्तो हरिर्जग्राह मुद्गरम्

കൗസ്തുഭമണിയുടെ സ്ഫുരിക്കുന്ന ദീപ്തിയുടെ കിരണങ്ങളുപോലെ ആ അമ്പുകൾ ജ്വലിച്ചു. അവയാൽ അല്പം വ്യാകുലനായ ഹരി ഗദ കൈക്കൊണ്ടു.

Verse 68

स तमुद्ग्राह्य वेगेन दानवाय मुमोच वै । दानवेन्द्रस्तमप्राप्तं वियत्येव शतैः शरैः

അവൻ ഗദ ഉയർത്തി വേഗത്തോടെ ദാനവനിലേക്കു എറിഞ്ഞു. എന്നാൽ ദാനവേന്ദ്രൻ അത് എത്തുന്നതിന് മുമ്പേ ആകാശത്തിൽ തന്നെ നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകളാൽ അതിനെ വീഴ്ത്തി.

Verse 69

चिच्छेद तिलशः क्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम् । ततो विष्णुः प्रकुपितः प्रासं जग्राह भैरवम्

ക്രോധത്തോടെ അവൻ അതിനെ തിലതിലയായി വെട്ടി, കൈയുടെ വേഗം പ്രകടിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് വിഷ്ണു അത്യന്തം കോപിച്ച് ഭയങ്കരമായ പ്രാസം (കുന്തം) ഗ്രഹിച്ചു.

Verse 70

तेन दैत्यस्य हृदयं ताडयामास वेगतः । क्षणेन लब्धसंज्ञस्तु कालनेमिर्महासुरः

ആ പ്രാസംകൊണ്ട് അവൻ മഹാവേഗത്തോടെ ദൈത്യന്റെ ഹൃദയം അടിച്ചു. ക്ഷണത്തിൽ മഹാസുരൻ കാലനേമി വീണ്ടും ബോധം പ്രാപിച്ചു.

Verse 71

शक्तिं जग्राह तीक्ष्णाग्रां हेमघंटाट्टहासिनीम् । तया वामं भुजं विष्णोर्बिभेद दितिनंदनः

അവൻ മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രമുള്ള ശക്തി-ആയുധം പിടിച്ചു; അത് സ്വർണ്ണഘണ്ടയുടെ പോലെ ഘോര അട്ടഹാസത്തോടെ മുഴങ്ങി. അതുകൊണ്ട് ദിതിയുടെ പുത്രൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ഇടത് ഭുജം ഭേദിച്ചു.

Verse 72

भिन्नं शक्त्या भुजं तस्य स्रुतशोणितमाबभौ । नीले बला हके विद्युद्विद्योतंती यथा मुहुः

ശക്തിയാൽ പിളർന്ന അവന്റെ ഭുജത്തിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകി, വീണ്ടും വീണ്ടും മിന്നിത്തിളങ്ങി—നീല മഴമേഘത്തിനുള്ളിൽ മിന്നൽ ഇടയ്‌ക്കിടെ മിന്നുന്നതുപോലെ.

Verse 73

ततो विष्णुः प्रकुपितो जग्राह विपुलं धनुः । सप्तदश च नाराचांस्तीक्ष्णाग्रान्मर्मभेदिनः

തുടർന്ന് വിഷ്ണു ക്രോധത്തോടെ വിശാലമായ ധനുസ്സ് ഗ്രഹിച്ചു; കൂടാതെ പതിനേഴു നാരാച അമ്പുകൾ എടുത്തു—മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രങ്ങളോടെ, മർമ്മഭേദികളായി.

Verse 74

दैत्यस्य हृदयं षड्भिर्विव्याध च शरैस्त्रिभिः । चतुर्भिः सारथिं चास्य ध्वजं चैकेन पत्रिणा

അവൻ ആറ് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അസുരന്റെ ഹൃദയം പിളർന്നു; മൂന്നെണ്ണം കൂടി എയ്തു. നാലെണ്ണം കൊണ്ട് തേരാളിയെയും ഒരെണ്ണം കൊണ്ട് കൊടിയും വീഴ്ത്തി.

Verse 75

द्वाभ्यां धनुर्ज्याधनुषी भुजं चैकेन पत्रिणा । स विद्धो हृदये गाढं दोषैर्मूढो यथा नरः

രണ്ട് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വില്ലും ഞാണും, ഒരെണ്ണം കൊണ്ട് കൈയും മുറിപ്പെടുത്തി. ഹൃദയത്തിൽ ആഴത്തിൽ മുറിവേറ്റ അവൻ, പാപങ്ങളാൽ മൂഢനായ മനുഷ്യനെപ്പോലെ അമ്പരന്നു.

Verse 76

स्रुतरक्तारुणः प्रांशुः पीडाचलितमानसः । चकंपे मारुतेनेव चोदितः किंशुकद्रुमः

ഒഴുകുന്ന രക്തത്താൽ ചുവന്ന ആ വലിയ അസുരൻ വേദനയാൽ മനസ്സ് ഇളകി, കാറ്റിൽ ഉലയുന്ന പ്ലാശിൻ മരം പോലെ വിറച്ചു.

Verse 77

ततः कंपितमालक्ष्य गदां जग्राह केशवः । तां च वेगेन चिक्षेप कालनेमिवधं प्रति

അവൻ വിറയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കേശവൻ ഗദ കയ്യിലെടുത്ത്, കാലനേമിയെ വധിക്കാനായി അത് വേഗത്തിൽ എറിഞ്ഞു.

Verse 78

सा पपात शिरस्युग्रा सहसा कालनेमिनः । संचूर्णितोत्तमां गस्तु निष्पिष्टमुकुटोसुरः

ആ ഉഗ്രമായ ഗദ പെട്ടെന്ന് കാലനേമിയുടെ തലയിൽ വീണു. അസുരന്റെ ശരീരം തകർന്നു, കിരീടം പൊടിഞ്ഞുപോയി.

Verse 79

स्रुतरक्तौघरंध्रश्च स्रुतधातुरिवाचलः । पपात स्वे रथे भग्नो विसंज्ञः शिष्टजीवनः

രക്തധാരകൾ രന്ധ്രങ്ങളിൽ നിന്നൊഴുകി, ധാതുരസം ചോരുന്ന പർവ്വതംപോലെ ആ ദാനവൻ തന്റെ തന്നെ രഥത്തിൽ തകർന്നു വീണു—ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു, പ്രാണശേഷം മാത്രം ബാക്കി।

Verse 80

पतितस्य रथोपस्थे दानवस्याच्युतोऽरिहा । स्मितपूर्वमुवाचेदं वाक्यं चक्रायुधः प्रभुः

രഥാസനത്തിൽ വീണുകിടന്ന ആ ദാനവനെ കണ്ടു, അച്യുതൻ—അരിഹാ—ആദ്യം മന്ദസ്മിതം ചൊരിഞ്ഞ്, ചക്രായുധനായ പ്രഭു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 81

गच्छासुर विमुक्तोऽसि सांप्रतं जीव निर्वृतः । ततः स्वल्पेन कालेन अहमेव तवांतकः

“പോക, ഹേ അസുരാ! ഇപ്പോൾ നീ വിമുക്തൻ. ഇപ്പോഴത്തേക്ക് നിർഭയമായി ജീവിക്ക; എന്നാൽ അല്പകാലത്തിനകം ഞാൻ തന്നെയാകും നിന്റെ അന്തകൻ.”

Verse 82

एवं वचस्तस्य निशम्य विष्णोः सर्वेश्वरस्याथ रथं निमेषात् । निनाय दूरं किल कालनेमिनो भीतस्तदा सारथिर्लोकनाथात्

സർവേശ്വരനായ വിഷ്ണുവിന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ലോകനാഥനോടുള്ള ഭയത്തിൽ വിറച്ച കാലനേമിയുടെ സാരഥി കണ്ണിമയ്ക്കുന്ന നേരംകൊണ്ട് രഥം ദൂരത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി।