Adhyaya 50

Verse 1

स्कंद उवाच । वाराणस्यां तथादित्या ये चान्ये तान्वदाम्यतः । कलशोद्भव ते प्रीत्या सर्वे सर्वाघनाशनाः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—വാരണാസിയിൽ ഉള്ള ആദിത്യന്മാരെയും അവിടെയുള്ള മറ്റു പുണ്യപ്രകടനങ്ങളെയും ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിവരിക്കുന്നു। ഹേ കലശോദ്ഭവ (അഗസ്ത്യ), നിന്റെ പ്രീതിക്കായി; അവർ എല്ലാവരും സർവപാപനാശകർ ആകുന്നു।

Verse 2

खखोल्को नाम भगवानादित्य परिकीर्तितः । त्रिविष्टपोत्तरे भागे सर्वव्याधिविघातकृत्

ഖഖോൽക എന്ന നാമത്തിൽ ഒരു ഭഗവാൻ ആദിത്യൻ പ്രസിദ്ധൻ; ത്രിവിഷ്ടപത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്ത് അദ്ദേഹം സർവരോഗനാശകൻ ആകുന്നു।

Verse 3

यथा खखोल्क इत्याख्या तस्यादित्यस्य तच्छृणु । पुरा कद्रूश्च विनता दक्षस्य तनये शुभे

ആ ആദിത്യൻ ‘ഖഖോൽക’ എന്ന നാമത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രസിദ്ധനായെന്നു കേൾക്കുക. പുരാതനകാലത്ത് ദക്ഷന്റെ ശുഭ പുത്രിമാരായ കദ്രൂയും വിനതയും ഈ വൃത്താന്തത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 4

कश्यपस्य च ते पत्न्यौ मारीचेः प्राक्प्रजापतेः । क्रीडंत्यावेकदान्योन्यं मुने ते ऊचतुस्त्विति

അവർ രണ്ടുപേരും പ്രജാപതി മാരീചിയുടെ വംശജനായ കശ്യപന്റെ പത്നിമാരായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ പരസ്പരം കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവർ ആ മുനിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 5

कद्रूरुवाच । विनते त्वं विजानासि यदि तद्ब्रूहि मेग्रतः । अखंडिता गतिस्तेस्ति यतो गगनमंडले

കദ്രൂ പറഞ്ഞു—ഹേ വിനതേ, നീ സത്യമായി അറിയുന്നുവെങ്കിൽ എന്റെ മുമ്പിൽ വ്യക്തമായി പറയുക. നിന്റെ ഗതി അഖണ്ഡമാണ്; കാരണം നീ ഗഗനമണ്ഡലത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 6

योसावुच्चैःश्रवा वाजी श्रूयते सवितूरथे । किं रूपःसोस्ति शबलो धवलो वा वदाशु मे

സവിതാവിന്റെ രഥത്തിൽ ഉണ്ടെന്നു പ്രസിദ്ധമായ ഉച്ചൈഃശ്രവാ അശ്വം—അവന്റെ രൂപം എങ്ങനെയാണ്? പുള്ളിപ്പുള്ളിയാണോ, അല്ലെങ്കിൽ ധവളമാണോ? വേഗം പറയുക.

Verse 7

पणं च कुरु कल्याणि तुभ्यं यो रोचतेनघे । एवमेव न यात्येष कालक्रीडनकं विना

കൂടാതെ, ഹേ കല്യാണീ, നിർമലേ, നിനക്കിഷ്ടമുള്ളവിധം പണവും വെക്കുക. ഇത് വെറും വാക്കുകളാൽ നടക്കില്ല; കാലത്തിന്റെ ക്രീഡയില്ലാതെ മുന്നേറുകയില്ല.

Verse 8

विनतोवाच । किं पणेन भगिन्यत्र कथयाम्येवमेव हि । त्वज्जये का च मे प्रीतिर्मज्जये किं नु ते सुखम्

വിനത പറഞ്ഞു— സഹോദരീ, ഇവിടെ പന്തയത്തിന് എന്ത് ആവശ്യം? ഞാൻ അതുപോലെ തന്നെ പറയാം. നിന്റെ ജയത്തിൽ എനിക്ക് എന്ത് സന്തോഷം? എന്റെ ജയത്തിൽ നിനക്ക് എന്ത് സുഖം?

Verse 9

ज्ञात्वा पणो न कर्तव्यो मिथः स्नेहमभीप्सता । ध्रुवमेकस्य विजये क्रोधोन्स्येह जायते

ഇത് അറിഞ്ഞ് പരസ്പര സ്നേഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പന്തയം വെക്കരുത്; കാരണം ഒരാളുടെ ജയത്തിൽ മറ്റൊരാളിൽ തീർച്ചയായും കോപം ജനിക്കുന്നു.

Verse 10

कद्रूरुवाच । क्रीडेयं नात्र भगिनि कारणं किमपि क्रुधः । खेलस्य व्यवहारोयं पणे यत्किंचिदुच्यते

കദ്രൂ പറഞ്ഞു— സഹോദരീ, ഇത് വെറും കളി മാത്രം; ഇവിടെ കോപത്തിന് യാതൊരു കാരണവും ഇല്ല. കളിയുടെ പതിവ് ഇടപാടുപോലെ പന്തയം എന്ന് എന്തെങ്കിലും പറയുന്നതത്രേ.

Verse 11

विनतोवाच । तथा कुरु यथा प्रीतिस्तवास्ति पवनाशिनि । अथ तां विनतामाह कद्रूः कुटिलमानसा

വിനത പറഞ്ഞു— ഹേ പവനാശിനി, നിനക്ക് പ്രീതി ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ തന്നെ ചെയ്യുക. പിന്നെ കപടമനസ്സുള്ള കദ്രൂ വിനതയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 12

तस्यास्तु सा भवेद्दासी पराजीयेत या यया । अस्मिन्पणे इमाः सर्वाः सख्यः साक्षिण्य एव नौ

ആരെ ആരാണ് തോൽപ്പിക്കുന്നത്, തോറ്റവൾ ജയിച്ചവളുടെ ദാസിയാകട്ടെ. ഈ പന്തയത്തിൽ ഇവിടെ ഉള്ള ഈ സഖിമാർ എല്ലാവരും നമ്മൾ ഇരുവരുടെയും സാക്ഷികളാകട്ടെ.

Verse 13

इत्यन्योन्यं पणीकृत्य सर्पिण्यपि पतत्त्रिणी । उवाच कर्बुरं कद्रूरश्वं श्वेतं गरुत्मती

ഇങ്ങനെ പരസ്പരം പണം വെച്ച് സർപ്പമാതാവായ കദ്രൂവും ഗരുഡമാതാവായ വിനതയും ആ അശ്വത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു—കദ്രൂ അതിനെ ‘കൽമാഷം’ (കറുത്ത പുള്ളികളുള്ളത്) എന്നു പറഞ്ഞു; വിനത അത് ശ്വേതമാണെന്ന് പറഞ്ഞു।

Verse 14

कदागंतव्यमिति च चक्राते ते गमावधिम् । जग्मतुश्च विरम्याथ क्रीडनात्स्वस्वमालयम्

പിന്നീട് ‘എപ്പോൾ പോകണം’ എന്ന് അവർ പോകേണ്ട സമയപരിധിയും നിശ്ചയിച്ചു; കളി നിർത്തി ഇരുവരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി।

Verse 15

विनतायां गतायां तु कद्रूराहूय चांगजान् । उवाच यात वै पुत्रा द्रुतं वचनतो मम

വിനത പോയശേഷം കദ്രൂ തന്റെ പുത്രന്മാരെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു—“മക്കളേ, എന്റെ വചനപ്രകാരം വേഗം പോകുവിൻ.”

Verse 16

तुरंगमुच्चैःश्रवसं प्रोद्भूतं क्षीरनीरधेः । सुरासुरैर्मथ्यमानान्मंदराघातसाध्वसात्

“ഉച്ചൈഃശ്രവസ് എന്ന ദിവ്യ തുരംഗം ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചു; ദേവാസുരർ മന്ദരപർവതത്തിന്റെ പ്രഹാരങ്ങളിൽ വിറച്ച് സമുദ്രമഥനം ചെയ്യുമ്പോൾ.”

Verse 17

कार्यकारणरूपस्य सादृश्यमधिगच्छति । अतस्तं क्षीरवर्णाभं कल्माषयत पुत्रकाः

“കാര്യത്തിന് കാരണരൂപത്തിന്റെ സാദൃശ്യം ലഭിക്കുന്നു; അതിനാൽ ആ അശ്വം ക്ഷീരവർണം—പാലുപോലെ ശ്വേതം. അതുകൊണ്ട്, മക്കളേ, അതിനെ കറുത്ത പുള്ളികളാൽ കൽമാഷമാക്കുവിൻ.”

Verse 18

तस्य वालधिमध्यास्य कृष्णकुंतलतां गताः । तथा तदंगलोमानि विधत्तविषसीत्कृतैः

അതിന്റെയ വാലിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം പിടിച്ചുനിന്ന് നിങ്ങൾ കറുത്ത കേശലതകളെപ്പോലെ ആകുക; കൂടാതെ നിങ്ങളുടെ വിഷമയ ഫുസ്ഫുസധ്വനിയാൽ അതിന്റെ ദേഹരോമങ്ങളും അങ്ങനെ ക്രമപ്പെടുത്തുക।

Verse 19

इति श्रुत्वा वचो मातुः काद्रवेयाः परस्परम् । संमंत्र्य मातरं प्रोचुः कद्रूं कद्रूपमागताः

മാതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കാദ്രവേയ സർപ്പങ്ങൾ തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു; പിന്നെ കദ്രൂവിനെ സമീപിച്ച് മാതാവിനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 20

नागा ऊचुः । मातर्वयं त्वदाह्वानाद्विहाय क्रीडनं बलात् । प्राप्ताः प्रहृष्टा मृष्टान्नं दास्यत्यद्य प्रसूरिति

നാഗങ്ങൾ പറഞ്ഞു—അമ്മേ, നിന്റെ വിളിയാൽ ഞങ്ങൾ കളി ബലമായി വിട്ട് ഇവിടെ എത്തി; ‘ഇന്ന് നമ്മുടെ ജനനി തീർച്ചയായും രുചികരമായ അന്നം നൽകും’ എന്ന് കരുതി സന്തോഷിച്ചു।

Verse 21

मृष्टं तिष्ठतु तद्दूरं विषादप्यधिकं कटु । तत्त्वया वादियन्मंत्रैरौषधैर्नोपशाम्यति

ആ ‘മികച്ച അന്നം’ ദൂരെയിരിക്കട്ടെ; നീ പറഞ്ഞത് വിഷത്തേക്കാൾ പോലും അധികം കയ്പ്പുള്ളതാണ്. നീ മന്ത്രങ്ങളും ഔഷധങ്ങളും പ്രയോഗിച്ചാലും അത് ശമിക്കുകയില്ല।

Verse 22

वयं न यामो यद्भाव्यं तदस्माकं भवत्विह । इति प्रोक्तं विषास्यैस्तैस्तदा कुटिलगामिभिः

അപ്പോൾ വിഷമുഖങ്ങളായ, വളഞ്ഞുനീങ്ങുന്നവർ പറഞ്ഞു—‘ഞങ്ങൾ പോകില്ല; വിധിയായിരിക്കുന്നതു എന്തോ അത് ഞങ്ങൾക്കു ഇവിടെ തന്നെയാകട്ടെ।’

Verse 23

स्कंद उवाच । अन्येपि ये कुटिलगाः पररंध्रनिषेविणः । अकर्णाः कूरहृदयाः पितरौ व्रीडयंति ते

സ്കന്ദൻ അരുളിച്ചെയ്തു—കുടില വഴിയിൽ നടക്കുന്നവർ, മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷം തേടുന്നവർ, കേൾക്കാത്തവർ, ക്രൂരഹൃദയന്മാർ—അവർ സ്വന്തം മാതാപിതാക്കളെ ലജ്ജിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 24

पित्रोर्गिरं निराकृत्य ये तिष्ठेयुः सुदुर्मदाः । अत्याहितमिह प्राप्य गच्छेयुस्तेऽचिराल्लयम्

മാതാപിതാക്കളുടെ വാക്ക് നിരസിച്ച് മഹാദർപ്പത്തിൽ നില്ക്കുന്നവർ, ഈ ലോകത്തുതന്നെ കടുത്ത അനർത്ഥം പ്രാപിച്ച് അധികം വൈകാതെ നാശത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 25

तेषां वचनमाकर्ण्य नयाम इति सोरगी । शशाप तान्क्रुधाविष्टा नागांश्चागः समागतान्

“ഞങ്ങൾ (അവളെ) കൊണ്ടുപോകും” എന്ന അവരുടെ വാക്ക് കേട്ട് ആ ദിവ്യസ്ത്രീ ക്രോധാവേശത്തോടെ അവരെയും അവിടെ കൂടിയിരുന്ന നാഗങ്ങളെയും ശപിച്ചു।

Verse 26

तार्क्ष्यस्य भक्ष्या भवत यूयं मद्वाक्यलंघनात् । जातमात्राश्च सर्पिण्यो भक्षयंतु स्वबालकान्

“എന്റെ വാക്ക് ലംഘിച്ചതിനാൽ നിങ്ങൾ താർക്ഷ്യൻ (ഗരുഡൻ)ന്റെ ഇരയാകട്ടെ; സർപ്പിണികൾ പ്രസവിച്ച ഉടൻ തന്നെ സ്വന്തം കുഞ്ഞുങ്ങളെ തിന്നുകളയട്ടെ.”

Verse 27

इति शापानलाद्भीतैः कैश्चित्पातालमाश्रितम् । जिजीविषुभिरन्यैश्च द्वित्रैश्चक्रे प्रसूवचः

അഗ്നിപോലെയുള്ള ആ ശാപത്തിൽ ഭയന്ന് ചിലർ പാതാളം ആശ്രയിച്ചു; മറ്റുള്ളവർ ജീവിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ രണ്ടുമൂന്നു കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പ്രസവകാര്യത്തിൽ ഒരു ഉപായം ചമച്ചു।

Verse 28

ते पुच्छमौच्चैःश्रवसमधिगम्य महाधियः । सुनीलचिकुराभासं चक्रुरंगं च कर्बुरम्

ആ മഹാധിമാന്മാർ ഉച്ചൈഃശ്രവസിന്റെ വാൽ എത്തി, തങ്ങളുടെ ദേഹത്തെ ഗാഢനീല കേശങ്ങളെപ്പോലെ തോന്നുമാറാക്കി, കർബുരമായ (ചിതറിച്ച) വർണ്ണവും വരുത്തി।

Verse 29

तत्क्ष्वेडानल धूमौघैः फूत्कारभरनिःसृतैः । मातृवाक्कृतिजाद्धर्मान्न दग्धा भानुभानुभिः

അവരുടെ ക്ഷ്വേഡരൂപ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ഭാരമുള്ള ഫൂത്കാരത്തോടെ പുകയുടെ കട്ടക്കൂട്ടങ്ങൾ പുറപ്പെട്ടു; എങ്കിലും മാതൃവാക്യജന്യ ധർമ്മബലാൽ അവർ സൂര്യന്റെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന കിരണങ്ങളാലും ദഗ്ധരായില്ല।

Verse 30

विनतापृष्ठमारुह्य कद्रूः स्नेहवशात्ततः । वियन्मार्गमलंकृत्य ददर्शोष्णांशुमंडलम्

അപ്പോൾ സ്നേഹവശാൽ കദ്രൂ വിനതയുടെ പുറത്ത് കയറി; ആകാശമാർഗം അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ ഉഷ്ണകിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യമണ്ഡലത്തെ ദർശിച്ചു।

Verse 31

तिग्मरश्मिप्रभावेण व्याकुलीभूतमानसा । कद्रुस्ततः खगीं प्राह विस्रब्धं विनते व्रज

സൂര്യന്റെ തീക്ഷ്ണ കിരണപ്രഭാവത്തിൽ മനസ്സ് വ്യാകുലമായ കദ്രൂ, ഖഗിനിയോട് പറഞ്ഞു—“വിനതേ, നിർഭയമായി മുന്നോട്ട് പോവുക।”

Verse 32

उष्णगोरुष्णगोभिर्मे ताप्यते नितरां तनुः । विस्रब्धाहं स्वभावेन त्वं सापेक्षाहि सर्वतः

“ആ ദഹിപ്പിക്കുന്ന കിരണങ്ങളാൽ എന്റെ ശരീരം അത്യന്തം ചൂടുപിടിക്കുന്നു. ഞാൻ സ്വഭാവത്തിൽ നിർഭയയാണ്; എന്നാൽ നീ എല്ലാതരത്തിലും മറ്റുള്ളവരിൽ ആശ്രിതയാണ്.”

Verse 33

स्वरूपेण पतंगी त्वं पतंगोसौ सहस्रगुः । अतएव न ते बाधा गगने तापसंभवा

സ്വഭാവത്താൽ നീ പത്തംഗി; അവൻ സഹസ്രകിരണങ്ങളോടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന സൂര്യൻ. അതുകൊണ്ട് ആകാശത്തിൽ അവനിൽ നിന്നുയരുന്ന താപം നിന്നെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്നില്ല.

Verse 34

वियत्सरसि हंसोयं भवती हंसगामिनी । चंडरश्मिप्रतापाग्निस्त्वामतो नेह बाधते

ആകാശസരോവരത്തിൽ ഇവൻ ഹംസം; നീയും ഹംസഗമിനി. അതുകൊണ്ട് ചണ്ഡകിരണന്റെ പ്രതാപാഗ്നി ഇവിടെ നിന്നെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്നില്ല.

Verse 35

खगीमुद्गीयमानां खे पुनरूचे बिलेशया । त्राहित्राहि भगिन्यत्र यावोन्यत्र वियत्पथः

ഖഗിനിയെ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, ബിലവാസിനിയായ സർപ്പിണി വീണ്ടും നിലവിളിച്ചു—“രക്ഷിക്കൂ, രക്ഷിക്കൂ, സഹോദരി! ഈ ആകാശപഥം വിട്ട് മറ്റെവിടെയെങ്കിലും പോകാം.”

Verse 36

विनते विनतां मां त्वं किं नावसि पतत्त्रिणी । तव दासी भविष्यामि त्वदुच्छिष्टनिषेविणी

ഹേ വിനതേ, ഹേ പതത്ത്രിണീ! ഞാൻ വിനീതയായി കുനിഞ്ഞിരിക്കുന്നു—നീ എന്നെ എന്തുകൊണ്ട് രക്ഷിക്കുന്നില്ല? ഞാൻ നിന്റെ ദാസിയാകും; നിന്റെ ഉച്ഛിഷ്ടം സേവിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കും.

Verse 37

यावज्जीवमहं भूयां त्वत्पादोदकपायिनी । खखोल्कानि पतेदेषा भृशगद्गदभाषिणी

“ഞാൻ ജീവിക്കുന്നതോളം നിന്റെ പാദപ്രക്ഷാളനജലം കുടിക്കുന്നവളായി ഇരിക്കട്ടെ.” എന്ന് പറഞ്ഞ്, അത്യന്തം വിറയലോടെ ഗദ്ഗദസ്വരത്തിൽ, മോഹത്തിൽ ‘ഖഖോൽക്കാനി…’ എന്നു ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 38

मूर्च्छां गतवती पक्षपुटौ धृत्वा बिडोरगी । सख्युल्कानि पतेदेषा वक्तव्ये त्विति संभ्रमात्

മൂർഛിച്ച സർപ്പസ്ത്രീയെ വിനത തന്റെ മടക്കിയ ചിറകുകളുടെ ആശ്രയത്തിൽ പിടിച്ചു കാത്തു. ആശങ്കയിൽ പറയേണ്ടതിനു പകരം ‘സഖ്യുൽകാനി…’ എന്നു തെറ്റി ഉച്ചരിച്ചു പോയി.

Verse 39

खखोल्केति यदुक्ता गीः कद्र्वा संभ्रातचेतसा । तदा खखोल्कनामार्कः स्तुतो विनतया बहु

കദ്രൂ ആശയക്കുഴപ്പമുള്ള മനസ്സോടെ ‘ഖഖോൽക’ എന്നു ഉച്ചരിച്ചതിനാൽ, അപ്പോൾ ‘ഖഖോൽക’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ സൂര്യനെ വിനത ഏറെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 40

मनागतिग्मतां प्राप्ते खे प्रयाति विवस्वति । ताभ्यां तुरंगमो दर्शि किंचित्किर्मीरवान्रथे

വിവസ്വാൻ സൂര്യൻ അല്പം മൃദുതേജസ്സോടെ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, അവർക്കു രഥത്തിലെ അശ്വം ദർശനമായി—ചെറുതായി പുള്ളിവർണ്ണം കലർന്നത്.

Verse 41

उक्ता विनतयैवैषा तापोपहतलोचना । क्रूरा सरीसृपी सत्यवादिन्या विश्वमान्यया

ഇങ്ങനെ താപം മൂലം പീഡിതമായ കണ്ണുകളുള്ള ആ ക്രൂര സർപ്പിണിയെ, സത്യവാദിനിയും ലോകമാന്യയുമായ വിനത തന്നേ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 42

कद्रु त्वया जितं भद्रे यत उच्चैःश्रवा हयः । चंद्ररश्मिप्रभोप्येष कल्माष इव भासते

“ഹേ കദ്രൂ, ഭദ്രേ, നീ ജയിച്ചു; കാരണം ഉച്ചൈഃശ്രവാ അശ്വം സത്യത്തിൽ നിന്റേതാണ്. ചന്ദ്രകിരണസമമായ പ്രഭയുണ്ടെങ്കിലും അത് കല്മാഷംപോലെ പുള്ളിവർണ്ണമായി തോന്നുന്നു.”

Verse 43

विधिर्बलीयान्भुजगि चित्रं जयपराजये । क्रूरोपि विजयी क्वापि त्वक्रूरोपि पराजयी

ഹേ നാഗകന്യേ, വിധിയേ ശക്തൻ; ജയപരാജയങ്ങളുടെ ഈ വൈചിത്ര്യം അത്ഭുതകരം. ചിലപ്പോൾ ക്രൂരനും ജയിക്കും, ചിലപ്പോൾ അക്രൂരനും തോറ്റുപോകും.

Verse 44

विनताविनताधारा वदंतीति यथागतम् । कद्रूनिवेशनं प्राप्ता तस्या दास्यमचीकरत्

പരമ്പര പറയുന്ന ക്രമത്തിൽ, വിനതാ—അവമാനിതയായി—കദ്രൂവിന്റെ വസതിയിൽ എത്തി അവളുടെ ദാസ്യത്തെ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 45

कदाचिद्विनतादर्शि सुपर्णनाश्रुलोचना । विच्छाया मलिना दीना दीर्घनिःश्वासवत्यपि

ഒരിക്കൽ സുപർണൻ വിനതയെ കണ്ടു—കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞു; അവൾ കാന്തിഹീനയായി, മലിനയായി, ദീനയായി, ദീർഘ നിശ്വാസങ്ങൾ വിടുന്നവളായി നിന്നു.

Verse 46

सुपर्ण उवाच । प्रातःप्रातरहो मातः क्व यासि त्वं दिनेदिने । सायमायासि च कुतो विच्छाया दीनमानसा

സുപർണൻ പറഞ്ഞു—“അമ്മേ, ഓരോ ദിവസവും പ്രഭാതം പ്രഭാതം, അയ്യോ, നീ എവിടേക്ക് പോകുന്നു? സന്ധ്യയിൽ എവിടെ നിന്ന് മടങ്ങിവരുന്നു—കാന്തിയില്ലാതെ, ദീനമനസ്സോടെ?”

Verse 47

कुतो निःश्वसिसि प्रोच्चैरश्रुपूर्ण विलोचना । यथा क्लीबसुता योषिद्यथापति तिरस्कृता

“നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ഉച്ചത്തിൽ നിശ്വാസം വിടുന്നു, കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞ്—നപുംസകന്റെ മകളായ സ്ത്രീപോലെ, ഭർത്താവാൽ തിരസ്കൃതയായ ഭാര്യപോലെ?”

Verse 48

ब्रूहि मातर्झटित्यद्य कुतो दूनासि पत्त्रिणि । मयि जीवति ते बाले कालेपि कृतसाध्वसे

അമ്മേ, ഇന്നുതന്നെ ഉടൻ പറയുക—ഓ ചിറകുള്ളവളേ—നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇത്ര ദുഃഖിതയായി? ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നിടത്തോളം, ഓ സൌമ്യ ബാലികേ, മരണവും നിനക്കു ഭയകാരണമാകരുത്.

Verse 49

अश्रुनिर्माणकरणे कारणं किं तपस्विनि । सुचरित्रा सुनारीषु नामंगलमिहेष्यते

ഓ തപസ്വിനീ, ഈ കണ്ണുനീർ പിറക്കാൻ കാരണമെന്ത്? സുസ്വഭാവവും സദാചാരവും ഉള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഈ ലോകത്തിൽ അമംഗലം വരരുത്.

Verse 50

धिक्तांश्च पुत्रान्यन्माता तेषु जीवत्सु दुःखभाक् । वरं वंध्यैव सा यस्याः सुता वंध्यमनोरथाः

മക്കൾ ജീവിച്ചിരിക്കെ തന്നെ അമ്മ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അത്തരം പുത്രന്മാർക്ക് ധിക്കാരം. ആരുടെ പുത്രന്മാരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ വന്ധ്യവും നിറവേറാത്തതുമായിരിക്കുമോ, അവൾക്ക് സന്താനമില്ലായ്മ തന്നെയാണ് ശ്രേയസ്.

Verse 51

इत्यूर्जस्वलमाकर्ण्य वचः सूनोर्गरुत्मतः । विनता प्राह तं पुत्रं मातृभक्तिसमन्वितम्

പുത്രൻ ഗരുത്മാന്റെ ഉജ്ജ്വലമായ വചനങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം, മാതൃഭക്തിയാൽ സമന്വിതനായ ആ പുത്രനോട് വിനത സംസാരിച്ചു.

Verse 52

अहं दास्यस्मि रे बाल कद्र्वाश्च क्रूरचेतसः । पृष्ठे वहामि तां नित्यं तत्पुत्रानपि पुत्रक

വിനത പറഞ്ഞു—എൻ കുഞ്ഞേ, ക്രൂരചിത്തയായ കദ്രുവിന്റെ ദാസിയായി ഞാൻ മാറിയിരിക്കുന്നു. മകനേ, ഞാൻ നിത്യവും അവളെ എന്റെ പുറത്ത് വഹിക്കുന്നു; അവളുടെ പുത്രന്മാരെയും കൂടെ.

Verse 53

कदाचिन्मंदरं यामि कदाचिन्मलयाचलम् । कदाचिदंतरीपेषु चरेयं तदुदन्वताम्

ഒരിക്കൽ ഞാൻ മന്ദരപർവതത്തിലേക്കു പോകുന്നു; മറ്റൊരിക്കൽ മലയാചലത്തിലേക്കു. ചിലപ്പോൾ ആ സമുദ്രങ്ങളുടെ നടുവിലുള്ള ദ്വീപുകളിൽ ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 54

यत्रयत्र नयेयुस्ते काद्रवेयाः सुदुर्मदाः । व्रजेयं तत्रतत्राहं तदधीना यतः सुत

അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ച കദ്രൂപുത്രന്മാർ എന്നെ എവിടെയെവിടെയേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്നുവോ അവിടെയവിടെയേക്കു ഞാൻ പോകേണ്ടിവരുന്നു; കാരണം ഞാൻ അവരുടെ അധീനയിലാണ്, മകനേ.

Verse 55

गरुड उवाच । दासीत्वकारणं मातः किं ते जातं सुलक्षणे । दक्षप्रजापतेः पुत्रि कश्यपस्यप्रियेऽनघे

ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു—അമ്മേ, ഹേ സുലക്ഷണേ! നിനക്ക് ദാസ്യാവസ്ഥ വരാൻ കാരണമെന്ത്? ഹേ പ്രജാപതി ദക്ഷന്റെ പുത്രിയേ, കശ്യപന്റെ പ്രിയയേ, ഹേ നിർമലയേ—നിനക്കു എന്തു സംഭവിച്ചു?

Verse 56

विनतोवाच गरुडं पुरावृत्तमशेषतः । दासीत्वकारणं यद्वदादित्याश्वविलोकनम्

അപ്പോൾ വിനത ഗരുഡനോട് മുമ്പുണ്ടായ സംഭവങ്ങൾ മുഴുവനായി പറഞ്ഞു—ദാസ്യത്തിന് കാരണമായതും, ആദിത്യന്റെ അശ്വം (ഉച്ചൈഃശ്രവസ്) കാണുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഭവവും.

Verse 57

श्रुत्वेति गरुडः प्राह मातरं सत्वरं व्रज । पृच्छाद्य मातस्तान्दुष्टान्काद्रवेयानिदं वचः

ഇതു കേട്ട ഗരുഡൻ അമ്മയോട് പറഞ്ഞു—വേഗം പോകൂ. ഇന്ന്, അമ്മേ, ആ ദുഷ്ട കാദ്രവേയരോട് (സർപ്പങ്ങളോട്) ഈ വാക്ക് ചോദിക്കൂ.

Verse 58

यद्दुर्लभं हि भवतां यत्रात्यंतरुचिश्च वः । मद्दासीत्वविमोक्षाय तद्याचध्वं ददाम्यहम्

നിങ്ങൾക്കു ദുർലഭമായതും നിങ്ങൾ ഏറ്റവും ആഗ്രഹിക്കുന്നതുമായതു—എന്റെ മാതാവിനെ ദാസ്യത്വത്തിൽ നിന്നു മോചിപ്പിക്കുന്ന വിലയായി അതേ ചോദിക്കുവിൻ; ഞാൻ അതു നല്കും।

Verse 59

तथाकरोच्च विनता तेपि श्रुत्वा तदीरितम् । सर्पाः संमंत्र्य तां प्रोचुर्विनतां हृष्टमानसाः

വിനത അങ്ങനെ തന്നെയാക്കി. ആ സർപ്പന്മാരും ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു, ഹർഷിതഹൃദയത്തോടെ വിനതയോടു പറഞ്ഞു।

Verse 60

मातृशापविमोक्षाय यदि दास्यति नः सुधाम् । तदा समीहितं तेस्तु न दास्यत्यथ दास्यसि

മാതൃശാപവിമോചനത്തിനായി അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് സുദ്ഹാ (അമൃതം) തരുന്നുവെങ്കിൽ നിന്റെ അഭിലാഷം സഫലമാകട്ടെ; എന്നാൽ തരുന്നില്ലെങ്കിൽ നീ ദാസിയായിരിക്കും।

Verse 61

इत्योंकृत्य समापृच्छ्य कद्रूं द्रुतगतिः खगी । गरुत्मंतं समाचष्ट दृष्ट्वा संहृष्टमानसम्

ഇങ്ങനെ ‘ഓം’ എന്നു ചൊല്ലി, കദ്രുവിനോട് വിടപറഞ്ഞ്, ദ്രുതഗതിയുള്ള ഖഗീ (വിനത) പോയി, ഹർഷിതമനസ്സുള്ള ഗരുഡനോട് എല്ലാം അറിയിച്ചു।

Verse 62

नागांतकस्ततः प्राह मातरं चिंतयातुराम् । आनीतं विद्धि पीयूषं मातर्मे देहि भोजनम्

അപ്പോൾ നാഗാന്തകൻ (ഗരുഡൻ) ചിന്തയാൽ വ്യാകുലയായ മാതാവിനോട് പറഞ്ഞു—‘അമ്മേ, പീയൂഷം (അമൃതം) ഞാൻ കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു എന്നു അറിക; അമ്മേ, എനിക്ക് ഭക്ഷണം തരിക।’

Verse 63

विनता प्राह तं पुत्रं संप्रहृष्टतनूरुहा । भोः सुपर्णार्णवं तूर्णं याहि मंगलमस्तु ते

ആനന്ദരോമാഞ്ചിതയായ വിനത മകനോടു പറഞ്ഞു— “ഹേ സുപർണ (ഗരുഡാ)! വേഗം സമുദ്രത്തിലേക്കു പോ; നിനക്കു മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ।”

Verse 64

संति तत्रापि बहुशो निषादा मत्स्यघातिनः । वेलातटनिवासाश्च तान्भक्षय दुरात्मनः

“അവിടെയും കടൽത്തീരത്ത് വസിക്കുന്ന അനേകം നിഷാദർ ഉണ്ട്; അവർ മത്സ്യഹന്താക്കൾ. ആ ദുഷ്ടന്മാരെ ഭക്ഷിക്ക।”

Verse 65

परप्राणैर्निजप्राणान्ये पुष्णंतीह दुर्धियः । शासनीयाः प्रयत्नेन श्रेयस्तच्छासनं परम्

“മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രാണം എടുത്ത് സ്വന്തം ജീവൻ പോഷിപ്പിക്കുന്ന മൂഢരെ പരിശ്രമത്തോടെ നിയന്ത്രിക്കണം; അത്തരം ശാസനമേ പരമ ശ്രേയസ്।”

Verse 66

बहुहिंसाकृतां हिंसा भवेत्स्वर्गस्य साधनम् । विहिंसितेषु दुष्टेषु रक्ष्यते भूरिशो यतः

“അധികഹിംസ ചെയ്യുന്നവർക്കെതിരെയുള്ള ഹിംസ സ്വർഗസാധനമാകാം; ദുഷ്ടർ ദമിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അനേകർ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു।”

Verse 67

निषादेष्वपि चेद्विप्रः कश्चिद्भवति पुत्रक । संरक्षणीयो यत्नेन भक्षणीयो न कर्हिचित्

“എന്നാൽ നിഷാദരിലുമെങ്കിലും ഒരുവൻ ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ, മകനേ, അവനെ പരിശ്രമത്തോടെ സംരക്ഷിക്കണം; ഒരിക്കലും ഭക്ഷിക്കരുത്।”

Verse 68

गरुड उवाच । मत्स्यादिनां वसन्मध्ये कथं ज्ञेयो द्विजो मया अभक्ष्यो यस्त्वया प्रोक्तस्तच्चिह्नं किं चनात्थ मे

ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു—മത്സ്യജീവികളുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ഇടയിൽ വസിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ ദ്വിജനെ എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയും? നീ ‘അഭക്ഷ്യൻ’ എന്നു പറഞ്ഞവനെ അറിയാൻ ഒരു ലക്ഷണം എനിക്കു പറയുക।

Verse 69

विनतोवाच । यज्ञसूत्रं गले यस्य सोत्तरीयं सुनिर्मलम् । नित्यधौतानि वासांसि भालं तिलक लांछितम्

വിനത പറഞ്ഞു—ആരുടെ കഴുത്തിൽ യജ്ഞോപവീതം ഉണ്ടോ, ആരുടെ ഉത്തരീയം അത്യന്തം നിർമലമോ, ആരുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ നിത്യധൗതമായവയോ, ആരുടെ ലലാട്ടം തിലകചിഹ്നിതമോ—

Verse 70

सपवित्रौ करौ यस्य यन्नीवी कुशगर्भिणी । यन्मौलिः सशिखाग्रंथिः स ज्ञेयो ब्राह्मणस्त्वया

—ആരുടെ കൈകളിൽ പവിത്രകങ്ങൾ (പവിത്രവലയം) ഉണ്ടോ, ആരുടെ നീവിയിൽ കുശ പുല്ല് ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിട്ടുണ്ടോ, ആരുടെ തലയിൽ ശിഖാഗ്രന്ഥിയോടുകൂടിയ മൗളിയുണ്ടോ—അവനെ നീ ബ്രാഹ്മണനെന്നു അറിയുക।

Verse 71

उच्चरेदृग्यजुःसाम्नामृचमेकामपीह यः । गायत्रीमात्रमंत्रोपि स विज्ञेयो द्विजस्त्वया

ഇവിടെ ഋഗ്, യജുസ്, സാമം എന്നിവയിൽ നിന്നൊരു ഋചയെങ്കിലും ഉച്ചരിക്കുന്നവൻ—അഥവാ ഗായത്രീമന്ത്രം മാത്രം ആയാലും—അവനെ നീ ദ്വിജനെന്നു ഗ്രഹിക്കണം।

Verse 72

गरुड उवाच । मध्ये सदा निषादानां यो वसेज्जननि द्विजः । तस्यैतेष्वेकमप्येव न मन्ये लक्ष्मबोधकम्

ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു—അമ്മേ, നിഷാദന്മാരുടെ മദ്ധ്യേ എപ്പോഴും വസിക്കുന്ന ദ്വിജനു വേണ്ടി ഈ ലക്ഷണങ്ങളിൽ ഒന്നും തന്നെ എനിക്ക് ഉറപ്പുള്ള തിരിച്ചറിയൽചിഹ്നമായി തോന്നുന്നില്ല।

Verse 73

लक्ष्मांतरं समाचक्ष्व द्विजबोधकरं प्रसूः । येन विज्ञाय तं विप्रं त्यजेयमपि कंठगम्

അമ്മേ, ബ്രാഹ്മണനെ തിരിച്ചറിയിക്കുന്ന പ്രത്യേക ലക്ഷണം എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക; അത് അറിഞ്ഞാൽ എന്റെ കണ്ഠത്തിൽ കുടുങ്ങിയവനെയും ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കും।

Verse 74

तच्छ्रुत्वा विनता प्राह यस्ते कंठगतोंऽगज । खदिरांगारवद्दह्यात्तमपाकुरु दूरतः

ഇതു കേട്ട് വിനത പറഞ്ഞു—മകനേ, നിന്റെ കണ്ഠത്തിൽ കയറിയവൻ ഖദിര അങ്ങാരത്തെപ്പോലെ ദഹിപ്പിക്കും; അവനെ ദൂരെയാക്കി കളയുക।

Verse 75

द्विजमात्रेपि या हिंसा सा हिंसा कुशलाय न । देशं वंशं श्रियं स्वं च निर्मूलयति कालतः

ഒരു ബ്രാഹ്മണനോടുള്ള ഹിംസ പോലും ക്ഷേമകരമല്ല; കാലക്രമത്തിൽ അത് ദേശവും വംശവും സ്വന്തം ശ്രീസമ്പത്തും വേരോടെ പിഴുതെറിയും।

Verse 76

निशम्य काश्यपिरितिप्रसूपादौप्रणम्य च । गृहीताशीर्ययौ शीघ्रं खमार्गेण खगेश्वरः

മാതാ കാശ്യപി (വിനത) ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത് കേട്ട്, അവളുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു, ആശീർവാദം സ്വീകരിച്ച്, ഖഗേശ്വരൻ ആകാശമാർഗ്ഗം വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 77

दूरादालोकयांचक्रे निषादान्मत्स्यजीविनः । पक्षौ विधूय पक्षींद्रो रजसापूर्य रोदसी

ദൂരത്തിൽ നിന്ന് അവൻ മത്സ്യജീവികളായ നിഷാദരെ കണ്ടു; ചിറകുകൾ കുലുക്കിയപ്പോൾ ഖഗരാജൻ ധൂളിയാൽ ആകാശവും ഭൂമിയും പരന്നിടം നിറച്ചു।

Verse 78

अंधीकृत्य दिशोभागानब्धिरोधस्युपाविशत् । व्यादाय वदनं घोरं महाकंदरसन्निभम्

ദിക്കുകളെ അന്ധകാരമാക്കി അവൻ സമുദ്രതീരത്ത് ഇരുന്നു. മഹാഗുഹയെപ്പോലെ ഭീകരമായ വായ് പിളർത്തി തുറന്നു.

Verse 79

कांदिशीका निषादास्तु विविशुस्तत्र च स्वयम् । मन्वानेष्वथ पंथानं तेषु कंठं विशत्स्वपि

മോഹിതരായ നിഷാദർ സ്വയം അവിടെ കയറി, അതിനെ വഴിയെന്നു കരുതി; കയറിക്കൊണ്ടിരിക്കെ അവർ അവന്റെ കണ്ഠത്തിലേക്കു തന്നെ പതിച്ചു.

Verse 80

जज्वालेंगलसंस्पर्शो द्विजस्तत्कंठकंदलीम् । प्राक्प्रविष्टानथो तार्क्ष्यो निषादानौदरीं दरीम्

കണ്ഠാഗ്നിയുടെ സ്പർശത്തിൽ ദഗ്ധനായ ആ ദ്വിജൻ ആ കണ്ഠ-ഗുഹാമാർഗത്തിൽ ജ്വലിച്ചു. അപ്പോൾ താർക്ഷ്യൻ (ഗരുഡൻ) നിഷാദരെ മുൻപേ തന്നെ തന്റെ ഉദര-ഗുഹയിൽ ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 81

प्रवेश्य कंठतालुस्थं तं विज्ञाय द्विजस्फुटम् । भयादुदगिरत्तूर्णं मातृवाक्येन यंत्रितः

കണ്ഠ-താലുവിൽ കുടുങ്ങിയിരുന്ന ആ ബ്രാഹ്മണനെ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, മാതൃവചനത്താൽ നിയന്ത്രിതനായ അവൻ ഭയത്തോടെ ഉടൻ തന്നെ അവനെ ഛർദ്ദിച്ചു പുറത്താക്കി.

Verse 82

तमुद्गीर्णं नरं दृष्ट्वा पक्षिराट्समभाषत । कस्त्वं जात्यासि निगद मम कंठविदाहकृत्

ഛർദ്ദിച്ച് പുറത്താക്കിയ ആ മനുഷ്യനെ കണ്ട പക്ഷിരാജൻ പറഞ്ഞു—“നീ ജന്മത്തിൽ ആരാണ്? പറയുക; എന്റെ കണ്ഠത്തിൽ ദാഹം വരുത്തിയവനേ!”

Verse 83

स तदाहेति विप्रोहं पृष्टः सन्गरुडाग्रतः । वसाम्येषु निषादेषु जातिमात्रोपजीवकः

ഗരുഡന്റെ സന്നിധിയിൽ ചോദിക്കപ്പെട്ട ആ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു— “ഞാൻ നിഷാദന്മാരുടെ ഇടയിൽ വസിക്കുന്നു; ജന്മസ്ഥാനമാത്രം ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്, മറ്റൊരു യഥാർത്ഥ ഉപജീവനം ഇല്ല।”

Verse 84

तं प्रेष्य गरुडो दूरं भक्षयित्वाथ भूरिशः । नभो विक्षोभयांचक्रे प्रलयानिल सन्निभः

അവനെ ദൂരേക്ക് എറിഞ്ഞിട്ട് പിന്നെ വിഴുങ്ങി, മഹാബലവാനായ ഗരുഡൻ—പ്രളയവായുവിനെപ്പോലെ—ആകാശത്തെയേയും ഭീകരമായി കലക്കി.

Verse 85

तं दृष्ट्वा तिग्मतेजस्कं ज्वालाततदिगंतरम् । ज्वलद्दावानलं शैलमिव बिभ्युर्दिवौकसः

തീക്ഷ്ണ തേജസ്സോടെ ജ്വലിച്ച്, ജ്വാലകൾ ദിക്കുകളുടെ അറ്റംവരെ പടർന്ന അവനെ കണ്ടു ദിവൗകസർ വിറച്ചു—കാട്ടുതീ പൊതിഞ്ഞ ഒരു പർവ്വതം കണ്ടതുപോലെ.

Verse 86

ते सन्नह्यंत युद्धाय सज्जीकृत बलायुधाः । अध्यास्य वाहनान्याशु सर्वे वर्मभृतः सुराः

അവർ യുദ്ധത്തിനായി സന്നദ്ധരായി, സൈന്യവും ആയുധങ്ങളും ഒരുക്കി; കവചധാരികളായ എല്ലാ ദേവന്മാരും വേഗത്തിൽ തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളിൽ കയറി.

Verse 87

तिर्यग्गतीरविर्नायं नायमग्निः सधूमवान् । क्षणप्रभाप्यसौ नैव को नः सम्मुख एत्यसौ

“ഇത് ആകാശത്തിൽ കുറുകെ സഞ്ചരിക്കുന്ന സൂര്യനല്ല, പുകയും കൂടിയ അഗ്നിയുമല്ല; ക്ഷണികമായ മിന്നലുമല്ല—അപ്പോൾ നമ്മുടെ നേരെ വരുന്നത് ആരാണ്?”

Verse 88

न दैत्येषु प्रभेदृक्स्यान्नाकृतिर्दानवेष्वियम् । महासाध्वसदः कोयमस्माकं हृत्प्रकंपनः

ഇത് ദൈത്യന്മാരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വിഭാഗമല്ല; ദാനവന്മാരിലും ഇത്തരമൊരു രൂപമില്ല. ആരാണ് ഇവൻ, മഹാഭയം ജനിപ്പിച്ച് നമ്മുടെ ഹൃദയം കുലുക്കുന്നത്?

Verse 89

यावत्संभावयंतीति नीतिज्ञा अपि निर्जराः । तावद्दुधाव स्वौ पक्षौ पक्षिराजो महाबलः

നീതിജ്ഞരായ അമരദേവന്മാർ സംഭവമെന്തെന്ന് വിലയിരുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴേക്കും, മഹാബലനായ പക്ഷിരാജൻ തന്റെ രണ്ടു ചിറകുകളും ശക്തിയായി അടിച്ചു.

Verse 90

निपेतुः पक्षवातेन सायुधाश्च सवाहनाः । न ज्ञायंते क्व संप्राप्ता वात्यया पार्णतार्णवत्

അവന്റെ ചിറകുകളുടെ കാറ്റിൽ അവർ ആയുധങ്ങളോടെയും വാഹനങ്ങളോടെയും കൂടെ വീണുപോയി. ചുഴലിക്കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന ഇലകളെപ്പോലെ അവർ എവിടെ എത്തിപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിയാനായില്ല.

Verse 91

अथ तेषु प्रणष्टेषु बुद्ध्या विज्ञाय पक्षिराट् । कोशागारं सुधायाः स तत्रापश्यच्च रक्षिणः

പിന്നീട് അവർ ചിതറിപ്പോയപ്പോൾ, പക്ഷിരാജൻ ബുദ്ധിയാൽ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് സുദ്ധയുടെ ഭണ്ഡാരഗൃഹം കണ്ടു; അവിടെ അതിന്റെ കാവൽക്കാരെയും കണ്ടു.

Verse 92

शस्त्रास्त्रोद्यतपाणींस्तान्सुरानाधूय सर्वशः । ददर्श कर्तरीयंत्रममृतोपरिसंस्थितम्

ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങൾ ഉയർത്തിയ കൈകളുള്ള ആ ദേവന്മാരെ എല്ലാടത്തുനിന്നും കുലുക്കി അകറ്റി, അവൻ അമൃതത്തിന്റെ മുകളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന കത്രികപോലുള്ള യന്ത്രം കണ്ടു.

Verse 93

मनःपवनवेगेन भ्रममाणं महारयम् । अपिस्पृशंतं मशकं यत्खंडयति कोटिशः

അത് മനസ്സിന്റെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗത്തിൽ ചുഴലിക്കൊണ്ടു മഹാവേഗത്തോടെ ഭ്രമിക്കുന്ന ഭയങ്കര യന്ത്രം; തൊടാതെയേ സമീപം വന്ന കൊതുകിനെയും കോടിക്കണക്കിന് ഖണ്ഡങ്ങളാക്കി ചിതറിച്ചുകളയും।

Verse 94

उपोपविश्य पक्षींद्रस्तस्य यंत्रस्य निर्भयः । क्षणं विचारयामास किमत्र करवाण्यहो

അപ്പോൾ പക്ഷിരാജൻ ഗരുഡൻ നിർഭയനായി ആ യന്ത്രത്തിനരികിൽ ഇരുന്ന് ഒരു ക്ഷണം ആലോചിച്ചു—“അയ്യോ! ഇവിടെ ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?”

Verse 95

स्प्रष्टुं न लभ्यते चैतद्वात्या न प्रभवेदिह । क उपायोत्र कर्तव्यो वृथा जातो ममोद्यमः

“ഇത് സ്പർശിക്കാനും കഴിയുന്നില്ല; ഇവിടെ കൊടുങ്കാറ്റിനും ഇതിനെതിരെ ഒന്നും ചെയ്യാനാവില്ല. എങ്കിൽ എന്ത് ഉപായം ചെയ്യണം? എന്റെ ശ്രമം വ്യർത്ഥമായി।”

Verse 96

न बलं प्रभवेदत्र न किंचिदपि पौरुषम् । अहो प्रयत्नो देवानामेतत्पीयूषरक्षणे

“ഇവിടെ ബലവും ഫലിക്കില്ല; അല്പം പൗരുഷവും അല്ല. അഹോ! ഈ അമൃതം (പീയൂഷം) കാക്കാൻ ദേവന്മാർ ചെയ്ത പരിശ്രമം എത്ര അത്ഭുതം!”

Verse 97

यदि मे शंकरे भक्तिर्निर्द्वंद्वातीव निश्चला । तदा स देवदेवो मां वियुनक्तु महाऽधिया

“ശങ്കരനോടുള്ള എന്റെ ഭക്തി സത്യമായി ദ്വന്ദ്വരഹിതവും അചഞ്ചലവും ആണെങ്കിൽ, ദേവദേവൻ തന്റെ മഹാധിയാൽ എനിക്ക് യഥാർത്ഥ വിവേകവും മാർഗവും നൽകട്ടെ।”

Verse 98

यद्यहं मातृभक्तोस्मि स्वामिनः शंकरादपि । तदा मे बुद्धिरत्रास्तु पीयूषहरणं क्षमा

ഞാൻ സത്യമായി മാതൃഭക്തനാണെങ്കിൽ—എൻ സ്വാമിയായ ശങ്കരനേക്കാളും കർത്തവ്യഭാവത്തിൽ അധികമായി—ഇവിടെ എനിക്കു സമ്യക് ബുദ്ധി ഉദിക്കട്ടെ; അതിനാൽ അമൃതഹരണം സാധ്യമാകട്ടെ.

Verse 99

आत्मार्थं नोद्यमश्चायं हृत्स्थो वेत्तीति विश्वगः । मातुर्दास्यविमोक्षाय यतेहममृतं प्रति

ഈ ശ്രമം എന്റെ സ്വാർത്ഥത്തിനല്ല—ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന സർവ്വവ്യാപി പ്രഭു അതറിയുന്നു. ഞാൻ അമൃതത്തിലേക്ക് യത്നിക്കുന്നത് അമ്മയെ ദാസ്യബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കാനാണ്.

Verse 100

जरितौ पितरौ यस्य बालापत्यश्च यः पुमान् । साध्वी भार्या च तत्पुष्ट्यै दोषोऽकृत्येपि तस्य न

ആരുടെയോ മാതാപിതാക്കൾ വൃദ്ധരും, മക്കൾ ഇനിയും ബാലരും, ഭാര്യ സദ്ഗുണസമ്പന്നയുമാകുമ്പോൾ—അവരെ പോഷിപ്പിക്കാനായി സാധാരണയായി അനുചിതമെന്നു തോന്നുന്ന പ്രവൃത്തിയെങ്കിലും ചെയ്താൽ അവനു ദോഷം വരികയില്ല.

Verse 110

ततः कैटभजित्प्राह वैनतेयं मुदान्वितः । वृतंवृतं महोदार देहिदेहि वरद्वयम्

അപ്പോൾ കൈടഭജിതൻ (വിഷ്ണു) ആനന്ദഭരിതനായി വൈനതേയൻ (ഗരുഡൻ)ോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹോദാരാ! തിരഞ്ഞെടുക്കുക, തിരഞ്ഞെടുക്കുക; എന്നിൽ നിന്ന് രണ്ട് വരങ്ങൾ ചോദിക്ക.”

Verse 120

इत्युक्त्वा सहितो मात्रा वैनतेयो विनिर्ययौ । कुशासने च तैरुक्तो धृत्वा पीयूषभाजनम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വൈനതേയൻ അമ്മയോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു; അവർ പറഞ്ഞതുപോലെ കുശാസനത്തിൽ അമൃതപാത്രം വെച്ച് അതിനെ സൂക്ഷ്മമായി ധരിച്ചു നിന്നു.

Verse 130

विश्वेशानुगृहीतानां विच्छिन्नाखिलकर्मणाम् । भवेत्काशीं प्रति मतिर्नेतरेषां कदाचन

കാശിയിലെ വിശ്വേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച് സമസ്ത കർമ്മബന്ധങ്ങളും ഛേദിക്കപ്പെട്ടവർക്കുമാത്രമേ കാശിയിലേക്കുള്ള യഥാർത്ഥ മനോവൃത്തി ഉദിക്കൂ; മറ്റുള്ളവർക്കത് ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 140

काश्यां प्रसन्नौ संजातौ देवौ शंकरभास्करौ । गरुडस्थापिताल्लिंगादाविरासीदुमापतिः

കാശിയിൽ ശങ്കരനും ഭാസ്കരനും എന്ന രണ്ടു ദേവന്മാർ പ്രസന്നരായി; ഗരുഡൻ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗത്തിൽ നിന്ന് ഉമാപതി (ശിവൻ) അവിർഭവിച്ചു।

Verse 150

तस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते । काश्यां पैशंगिले तीर्थे खखोल्कस्य विलोकनात् । नरश्चिंतितमाप्नोति नीरोगो जायते क्षणात्

അതിനെ വെറും ദർശനം ചെയ്താൽ പോലും സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു. കാശിയിലെ പൈശംഗില തീർത്ഥത്തിൽ ഖഖോൽകയെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം പ്രാപിക്കുകയും ക്ഷണത്തിൽ രോഗരഹിതനാകുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 151

नरः श्रुत्वैतदाख्यानं खखोल्कादित्यसंभवम् । गरुडेशेन सहितं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ആദിത്യബന്ധത്തിൽ ജനിച്ച ഖഖോൽകയുടെ, ഗരുഡേശനോടുകൂടിയ ഈ പുണ്യാഖ്യാനം ശ്രവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു।