Adhyaya 39

Verse 1

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य महाभाग कथां पापप्रणाशिनीम् । नैःश्रेयस्याः श्रियोहेतुमविमुक्त समाश्रयाम्

സ്കന്ദൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാഭാഗ്യനായ അഗസ്ത്യാ! പാപനാശിനിയായ ഈ കഥ ശ്രവിക്ക; നൈഃശ്രേയസത്തിന്റെ ശ്രീയ്ക്ക് കാരണവും പരമാശ്രയവും ആയ അവിമുക്തം തന്നേ।

Verse 2

परं ब्रह्म यदाम्नातं निष्प्रपंचं निरात्मकम् । निर्विकल्पं निराकारमव्यक्तं स्थूलसूक्ष्मवत्

ആമ്നായത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ട പരബ്രഹ്മം നിഷ്പ്രപഞ്ചവും നിരഹങ്കാരവും; നിർവികൽപം, നിരാകാരം, അവ്യക്തം—എന്നാലും സ്ഥൂല-സൂക്ഷ്മംപോലെ സർവത്ര വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 3

तदेतत्क्षेत्रमापूर्य स्थितं सर्वगमप्यहो । किमन्यत्र न शक्तोसौ जंतून्मोचयितुं भवात्

ആ പരമതത്ത്വം ഈ ക്ഷേത്രം നിറച്ച് ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു, സർവഗാമിയായിട്ടും; എന്നാൽ മറ്റിടങ്ങളിൽ ഭവബന്ധത്തിൽ നിന്ന് ജീവികളെ മോചിപ്പിക്കാൻ അവൻ അശക്തനോ എന്ന സംശയം ഉയരും।

Verse 4

भवो ध्रुवं यदत्रैव मोचयेत्तं निशामय । महत्या योगयुक्त्या वा महादानैरकामिकैः

ഇത് നിശ്ചയമായി അറിക—ഭവൻ (ശിവൻ) ഇവിടെ തന്നെയായി മോചനം നല്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ മഹത്തായ യോഗസാധനയാലോ നിഷ്കാമ മഹാദാനങ്ങളാലോ മാത്രമേ മുക്തി ലഭിക്കൂ।

Verse 5

सुमहद्भिस्तपोभिर्वा शिवोन्यत्र विमोचयेत् । योगयुक्तिं न महतीं न दानानि महांति च

മറ്റിടങ്ങളിൽ ശിവൻ അത്യന്തം മഹത്തായ തപസ്സുകളാൽ മാത്രമേ മോക്ഷം നൽകൂ; എന്നാൽ കാശിയിൽ കഠിന യോഗസാധനയും മഹാദാനങ്ങളും ആവശ്യമില്ല।

Verse 6

न तपांस्यतिदीर्घाणि काश्यां मुक्त्यै शिवोर्थयेत् । वियुनक्ति न यत्काश्या उपसर्गे महत्यपि

കാശിയിൽ മോക്ഷത്തിനായി ശിവൻ അതിദീർഘ തപസ്സുകൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല; മഹാ ദുരന്തത്തിലും കാശി ആരെയും ഉപേക്ഷിക്കുകയില്ല।

Verse 7

अयमेव महायोग उपयोगस्त्विहा परः । नियमेन तु विश्वेशे पुष्पं पत्रं फलं जलम्

ഇവിടെയുള്ള പരമ ‘മഹായോഗം’ ഇതുതന്നെ—നിയമബദ്ധ ഭക്തിയോടെ വിശ്വേശ്വരനു പുഷ്പം, ഇല, ഫലം അല്ലെങ്കിൽ ജലം സമർപ്പിക്കൽ।

Verse 8

यद्दत्तं सुमनोवृत्त्या महादानं तदत्र वै । मुक्तिमंडपिकायां च क्षणं यत्स्थिरमास्यते

ഇവിടെ ശുദ്ധവും പ്രസന്നവുമായ മനസ്സോടെ എന്തു നൽകിയാലും അതുതന്നെ ‘മഹാദാനം’ ആകുന്നു; മുക്തി-മണ്ഡപികയിൽ ക്ഷണമാത്രം സ്ഥിരമായി ഇരിക്കലും ഫലപ്രദമാണ്।

Verse 9

स्नात्वा गंगामृते शुद्धे तप एतदिहोत्तमम् । सत्कृत्य भिक्षवे भिक्षा यत्काश्यां परिदीयते । तुला पुरुष एतस्याः कलां नार्हति षोडशीम्

ശുദ്ധ അമൃതമയമായ ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഇവിടെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തപസ്സു ഇതുതന്നെ—ഭിക്ഷുവിനെ ആദരിച്ചു കാശിയിൽ ഭിക്ഷാദാനം ചെയ്യുക. ‘തുലാപുരുഷ’ പുണ്യവും ഇതിന്റെ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും തുല്യമല്ല।

Verse 10

हृदि संचिंत्य विश्वेशं क्षणं यद्विनिमील्यते । देवस्य दक्षिणे भागे महायोगोयमुत्तमः

ഹൃദയത്തിൽ വിശ്വേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ച് ക്ഷണമാത്രം കണ്ണുകൾ അടയ്ക്കുക—ദേവന്റെ ദക്ഷിണഭാഗമായ കാശിയുടെ പുണ്യപ്രദേശത്ത് ഇതുതന്നെ ഉത്തമ മഹായോഗം.

Verse 11

इदमेव तपोत्युग्रं यदिंद्रिय विलोलताम् । निषिध्य स्थीयते काश्यां क्षुत्तापाद्यवमन्य च

ഇതുതന്നെ അത്യുഗ്രമായ തപസ്സാണ്—ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ചാഞ്ചല്യം നിഗ്രഹിച്ച് കാശിയിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുക; വിശപ്പ്, ചൂട് മുതലായവയെ അവഗണിക്കുക.

Verse 12

मासि मासि यदाप्येत व्रताच्चांद्रायणात्फलम् । अन्यत्र तदिहाप्येत भूतायां नक्तभोजनात्

മറ്റിടങ്ങളിൽ ചാന്ദ്രായണവ്രതം കൊണ്ട് മാസംതോറും ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ഇവിടെ ഭൂതാമാസത്തിൽ (ഭാദ്രപദത്തിൽ) വെറും രാത്രിഭോജനത്തിലൂടെ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 13

मासोपवासादन्यत्र यत्फलं समुपार्ज्यते । श्रद्धयैकोपवासेन तत्काश्यां स्यादसंशयम्

മറ്റിടങ്ങളിൽ ഒരു മാസം ഉപവസിച്ചതാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, കാശിയിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്ത ഒരൊറ്റ ഉപവാസം കൊണ്ടുതന്നെ സംശയമില്ലാതെ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 14

चातुर्मास्य व्रतात्प्रोक्तं यदन्यत्र महाफलम् । एकादश्युपवासेन तत्काश्यां स्यादसंशयम्

മറ്റിടങ്ങളിൽ ചാതുർമാസ്യവ്രതം കൊണ്ടു പറയപ്പെടുന്ന മഹാഫലം, കാശിയിൽ ഏകാദശി ഉപവാസം കൊണ്ടുതന്നെ സംശയമില്ലാതെ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 15

षण्मासान्न परित्यागाद्यदन्यत्र फलं लभेत् । शिवरात्र्युपवासेन तत्काश्यां जायते ध्रुवम्

മറ്റിടങ്ങളിൽ ആറുമാസം നിയമം വിട്ടുകളയാതെ ആചരിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, കാശിയിൽ ശിവരാത്രി ഉപവാസം കൊണ്ടു തീർച്ചയായും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 16

वर्षं कृत्वोपवासानि लभेदन्यत्र यद्व्रती । तत्फलं स्यात्त्रिरात्रेण काश्यामविकलं मुने

ഹേ മുനേ! മറ്റിടങ്ങളിൽ വ്രതധാരി ഒരു വർഷം ഉപവാസങ്ങൾ ചെയ്ത് നേടുന്ന ഫലം, കാശിയിൽ വെറും മൂന്ന് രാത്രികളുടെ ഉപവാസംകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 17

मासिमासि कुशाग्रांबु पानादन्यत्र यत्फलम् । काश्यामुत्तरवाहिन्यामेकेन चुलुकेन तत्

മറ്റിടങ്ങളിൽ മാസംതോറും കുശാഗ്രസ്പർശിത ജലം പാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, കാശിയിൽ ഉത്തരവാഹിനിയിൽ ഒരു ചുളുക്ക് മാത്രം പാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 18

अनंतो महिमा काश्याः कस्तं वर्णयितुं प्रभुः । विपत्तिमिच्छतो जंतोर्यत्रकर्णे जपः शिवः

കാശിയുടെ മഹിമ അനന്തം—അതിനെ ആരാണ് വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയുക? അവിടെ വിപത്ത് (മരണം) നിമിഷത്തിലും ജീവിയുടെ ചെവിയിൽ ശിവന്റെ താരക-ജപം മന്ത്രമായി ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 19

शंभुस्तत्किंचिदाचष्टे म्रियमाणस्य जन्मिनः । कर्णेऽक्षरं यदाकर्ण्य मृतोप्यमृततां व्रजेत्

ശംഭു മരണമാസന്ന ജീവിയുടെ ചെവിയിൽ ഒരു പവിത്ര അക്ഷരം ഉച്ചരിക്കുന്നു; ആ അക്ഷരം കേട്ടാൽ മരിച്ചവനും അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 20

स्मारं स्मारं स्मररिपोः पुरीं त्वमिव शंकरः । अदुनोन्मंदरं यातो बहुशस्तदवाप्तये

സ്മരശത്രുവായ ശിവന്റെ പുരിയായ കാശിയെ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്മരിച്ച്, നീയും ശങ്കരനെപ്പോലെ ആ പരമോത്തമ ധാമം പ്രാപിക്കുവാൻ പലവട്ടം അവിടെ പോയിരിക്കുന്നു।

Verse 21

अगस्त्य उवाच । स्वकार्यनिपुणैः स्वामिन्गीर्वाणैरतिदारुणैः । त्याजितोहं पुरीं काशीं हरो त्याक्षीत्कुतः प्रभुः

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സ്വാമീ! സ്വന്തം കാര്യം സാധിപ്പിക്കാൻ നിപുണരായെങ്കിലും അത്യന്തം കഠിനരായ ദേവന്മാർ എന്നെ കാശീപുരി ഉപേക്ഷിക്കാൻ നിർബന്ധിച്ചു; എന്നാൽ പരമപ്രഭുവായ ഹരൻ അതെങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കും?

Verse 22

पराधीनोहमिव किं देवदेवः पिनाकवान् । काशिकां सोऽत्यजत्कस्मान्निर्वाणमणिराशिकाम्

ഞാൻ പോലെ പരാധീനനാണോ ദേവദേവനായ പിനാകധാരി? നിർവാണമെന്ന മണികളുടെ കൂമ്പാരമായ കാശികയെ അദ്ദേഹം എന്തിന് ഉപേക്ഷിക്കും?

Verse 23

स्कंद उवाच । मित्रावरुणसंभूत कथयामि कथामिमाम् । तत्याज च यथा स्थाणुः काशीं विध्युपरोधतः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മിത്ര-വരുണസംബൂതാ! വിന്ധ്യപർവതത്തിന്റെ തടസ്സം മൂലം സ്ഥാണു (ശിവൻ) കാശിയെ എങ്ങനെ ‘ഉപേക്ഷിച്ചു’ എന്ന കഥ ഞാൻ പറയുന്നു।

Verse 24

प्रार्थितस्त्वं यथा लेखैः परोपकृतये मुने । द्रुहिणेन तथा रुद्रः स्वरक्षण विचक्षणः

ഹേ മുനേ! പരോപകാരത്തിനായി നിന്നെ എഴുത്തുസന്ദേശങ്ങളാൽ എങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചുവോ, അതുപോലെ സ്വക്ഷേത്രസംരക്ഷണത്തിൽ നിപുണനായ രുദ്രനെയും ദ്രുഹിണൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അപേക്ഷിച്ചു।

Verse 25

अगस्त्य उवाच । कथं स भगवान्रुद्रो द्रुहिणेन कृपांबुधिः । प्रार्थितोभूत्किमर्थं च तन्मे ब्रूहि षडानन

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—കരുണാസമുദ്രനായ ഭഗവാൻ രുദ്രനെ ദ്രുഹിണൻ (ബ്രഹ്മാവ്) എങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിച്ചു? ഏതു ലക്ഷ്യത്തിനായി? ഹേ ഷഡാനന, അത് എനിക്ക് പറയുക।

Verse 26

स्कंद उवाच । पाद्मेकल्पे पुरावृत्ते मनोः स्वायंभुवेंतरे । अनावृष्टिरभूद्विप्र सर्वभूतप्रकंपिनी

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്ര, പുരാതനകാലത്ത് പദ്മകൽപ്പത്തിൽ, സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ, സർവ്വജീവികളെയും നടുക്കുന്ന അനാവൃഷ്ടി ഉണ്ടായി।

Verse 27

तया तु षष्टिहायिन्या पीडिताः प्राणिनोऽखिलाः । केचिदंबुधितीरेषु गिरिद्रोणीषु केचन

ആ അറുപത് വർഷം നീണ്ട അനാവൃഷ്ടിയാൽ എല്ലാ ജീവികളും പീഡിതരായി. ചിലർ സമുദ്രതീരങ്ങളിൽ, ചിലർ പർവ്വത താഴ്വരകളിൽ പാർത്തു।

Verse 28

महानिम्नेषु कच्छेषु मुनिवृत्त्या जनाः स्थिताः । अरण्यान्यवनिर्जाता ग्रामखर्वट वर्जिता

ജനങ്ങൾ ആഴമുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലും ചതുപ്പുനിലങ്ങളായ കച്ചുകളിലും മുനിവൃത്തിയോടെ പാർത്തു. ഭൂമി വനമായി; ഗ്രാമങ്ങളും ഹാട്ടുകളും (ഖർവടങ്ങൾ) ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 29

क्रव्यादा एव सर्वेषु नगरेषु पुरेषु च । आसन्नभ्रंलिहो वृक्षाः सर्वत्र क्षोणिमंडले

എല്ലാ നഗരങ്ങളിലും പുരങ്ങളിലും ക്രവ്യാദർ—മാംസഭോജി ഭയങ്കരർ—മാത്രം ശേഷിച്ചു. ഭൂമണ്ഡലമൊട്ടാകെ വൃക്ഷങ്ങൾ മേഘങ്ങളെ നക്കുന്നതുപോലെ ഉയർന്ന്, ശുഷ്കമായി നിന്നു।

Verse 30

चौरा एव महाचौरैरुल्लुठ्यंत इतस्ततः । मांसवृत्त्योपजीवंति प्राणिनः प्राणरक्षिणः

കള്ളന്മാർ തന്നെ വലിയ കള്ളന്മാരാൽ അങ്ങുമിങ്ങും കൊള്ളയടിക്കപ്പെട്ടു. ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടി ജീവികൾ മാംസം കഴിച്ച് ഉപജീവനം നടത്തി.

Verse 31

अराजके समुत्पन्ने लोकेऽत्याहितशंसिनि । प्रयत्नो विफलस्त्वासीत्सृष्टेः सृष्टिकृतस्तदा

ലോകത്തിൽ അത്യന്തം നാശകരമായ അരാജകത്വം ഉണ്ടായപ്പോൾ, സൃഷ്ടികർത്താവിന്റെ സൃഷ്ടിശ്രമം വിഫലമായിത്തീർന്നു.

Verse 32

चिंतामवाप महती जगद्योनिः प्रजाक्षयात् । प्रजासु क्षीयमाणासु क्षीणा यज्ञादिकाः क्रियाः

പ്രജകൾ നശിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ജഗദ്യോനിയായ ബ്രഹ്മാവിന് വലിയ ആശങ്കയുണ്ടായി. പ്രജകൾ ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ യാഗാദി ക്രിയകളും ക്ഷയിച്ചു.

Verse 33

तासु क्षीणासु संक्षीणाः सर्वे यज्ञभुजोऽभवन् । ततश्चिंतयता स्रष्ट्रा दृष्टो राजर्षिसत्तमः

ആ ക്രിയകൾ ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ യജ്ഞഭോക്താക്കളായ ദേവന്മാരെല്ലാം ക്ഷീണിതരായി. അപ്പോൾ ചിന്തയിലാണ്ട സൃഷ്ടികർത്താവ് ശ്രേഷ്ഠനായ ഒരു രാജർഷിയെ കണ്ടു.

Verse 34

अविमुक्ते महाक्षेत्रे तपस्यन्निश्चलेंद्रियः । मनोरन्वयजो वीरः क्षात्रो धर्म इवोदितः

അവിമുക്തമെന്ന മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ (കാശിയിൽ), മനുവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു വീരൻ, ക്ഷാത്രധർമ്മം തന്നെ ഉദയം ചെയ്തതുപോലെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അടക്കി തപസ്സ് ചെയ്യുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

Verse 35

रिपुंजय इति ख्यातो राजा परपुरंजयः । अथ ब्रह्मा तमासाद्य बहुगौरवपूर्वकम्

രിപുഞ്ജയൻ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ആ രാജാവ് ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ ആയിരുന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മദേവൻ മഹാഗൗരവവും ഭക്തിപൂർവമായ ആദരവും കൊണ്ട് അവനെ സമീപിച്ചു.

Verse 36

उवाच वचनं राजन्रिपुंजय महामते । इलां पालय भूपाल ससमुद्राद्रिकाननाम्

അവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ രാജൻ രിപുഞ്ജയ മഹാമതേ! ഹേ ഭൂപാലാ! സമുദ്രങ്ങളും പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ ഭൂമിയെ ഭരിച്ച് സംരക്ഷിക്ക.”

Verse 37

नागकन्यां नागराजः पत्न्यर्थं ते प्रदास्यति । अनंगमोहिनीं नाम्ना वासुकिः शीलभूषणाम्

“നാഗരാജൻ നിനക്ക് ഭാര്യാർത്ഥമായി ഒരു നാഗകന്യയെ നൽകും. വാസുകി ‘അനംഗമോഹിനി’ എന്ന നാമമുള്ള, ശീലമെന്ന ആഭരണത്താൽ അലങ്കൃതയായ കന്യയെ നിനക്ക് പ്രസാദിക്കും.”

Verse 38

दिवोपि देवा दास्यंति रत्नानि कुसुमानि च । प्रजापालनसंतुष्टा महाराज प्रतिक्षणम्

“ഹേ മഹാരാജാ, പ്രജാപാലനത്തിൽ സന്തുഷ്ടരായ സ്വർഗ്ഗദേവന്മാരും പ്രതിക്ഷണം നിനക്ക് രത്നങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും ദാനം ചെയ്യും.”

Verse 39

दिवोदास इति ख्यातमतो नाम त्वमाप्स्यसि । मत्प्रभावाच्च नृपते दिव्यं सामर्थ्यमस्तु ते

“അതുകൊണ്ട് നീ ‘ദിവോദാസൻ’ എന്ന പ്രസിദ്ധ നാമം പ്രാപിക്കും. ഹേ നൃപതേ, എന്റെ പ്രഭാവത്താൽ നിനക്ക് ദിവ്യ സാമർത്ഥ്യം ലഭിക്കട്ടെ.”

Verse 40

परमेष्ठिवचः श्रुत्वा ततोसौ राजसत्तमः । वेधसं बहुशः स्तुत्वा वाक्यं चेदमुवाच ह

പരമേഷ്ഠി (ബ്രഹ്മാ)യുടെ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ വേധസ് (സൃഷ്ടികർത്താവ്)നെ പലവട്ടം സ്തുതിച്ച് പിന്നെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 41

राजोवाच । पितामह महाप्राज्ञ जनाकीर्णे महीतले । कथं नान्ये च राजानो मां कथं कथ्यते त्वया

രാജാവ് പറഞ്ഞു— ഹേ പിതാമഹാ, ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ! ജനങ്ങളാലും മറ്റു രാജാക്കളാലും നിറഞ്ഞ ഈ ഭൂമിയിൽ, എന്നെ മാത്രം നീ എന്തുകൊണ്ട് പ്രത്യേകമായി പറയുന്നു?

Verse 42

ब्रह्मोवाच । त्वयि राज्यं प्रकुर्वाणे देवो वृष्टिं विधास्यति । पापनिष्ठे च वै राज्ञि न देवो वर्षते पुनः

ബ്രഹ്മാ പറഞ്ഞു— നീ രാജധർമ്മത്തോടെ രാജകാര്യത്തിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ ദേവൻ (വർഷദേവൻ) മഴ നൽകും; എന്നാൽ പാപനിഷ്ഠനായ രാജാവുണ്ടെങ്കിൽ ദേവൻ വീണ്ടും മഴ പെയ്യിക്കുകയില്ല।

Verse 43

राजोवाच । पितामह महामान्य त्रिलोकी करणक्षम । महाप्रसाद इत्याज्ञां त्वदीयां मूर्ध्न्युपाददे

രാജാവ് പറഞ്ഞു— ഹേ പിതാമഹാ, ഹേ മഹാമാന്യാ, ത്രിലോകക്രമം നടത്താൻ ശേഷിയുള്ളവനേ! നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞ മഹാപ്രസാദം— എന്ന് പറഞ്ഞു അവൻ ആ ആജ്ഞ ശിരസ്സിൽ വഹിച്ചു।

Verse 44

किंचिद्विज्ञप्तुकामोहं तन्मदर्थं करोषि चेत् । ततः करोम्यहं राज्यं पृथिव्यामसपत्नवत्

എനിക്ക് ഒരു ചെറിയ അപേക്ഷയുണ്ട്; അത് നിങ്ങൾ എന്റെ കാര്യം നോക്കി ചെയ്തുതരുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ ഭൂമിയിൽ എന്റെ രാജ്യം എതിരാളിയില്ലാത്ത അസപത്നമായി സ്ഥാപിക്കും।

Verse 45

ब्रह्मोवाच । अविलंबेन तद्ब्रूहि कृतं मन्यस्व पार्थिव । यत्ते हृदि महाबाहो तवादेयं न किंचन

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ രാജാവേ, വൈകാതെ അത് പറയുക; അത് സിദ്ധമായതായി കരുതുക. ഹേ മഹാബാഹോ, നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉള്ളതിൽ നിനക്കു നൽകാനാകാത്തത് ഒന്നുമില്ല.

Verse 46

राजोवाच । यद्यहं पृथिवीनाथः सर्वलोकपितामह । तदादिविष दो देवा दिवि तिष्ठंतु मा भुवि

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ സർവ്വലോകപിതാമഹാ, ഞാൻ ഭൂമിയുടെ നാഥനാണെങ്കിൽ, ആദിമുതൽ ദിവിയിൽ വസിക്കുന്ന ദേവന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ തന്നെയിരിക്കട്ടെ; ഭൂമിയിൽ അല്ല.

Verse 47

देवेषु दिवितिष्ठत्सु मयि तिष्ठति भूतले । असपत्नेन राज्येन प्रजासौख्यमवाप्स्यति

ദേവന്മാർ ദിവിയിൽ നിലകൊള്ളുകയും ഞാൻ ഭൂതലത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്താൽ, എതിരാളിയില്ലാത്ത രാജത്വം മൂലം പ്രജകൾ സുഖം പ്രാപിക്കും.

Verse 48

तथेति विश्वसृक्प्रोक्तो दिवोदासो नरेश्वरः । पटहं घोषयांचक्रे दिवं देवा व्रजंत्विति

സൃഷ്ടികർത്താവ് ‘തഥേതി’ എന്നു അരുളിയപ്പോൾ, നരേശ്വരൻ ദിവോദാസൻ പടഹം മുഴക്കി പ്രഖ്യാപിപ്പിച്ചു—“ദേവന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ!”

Verse 49

मा गच्छंत्विह वै नागा नराः स्वस्था भवंत्वितः । मयि प्रशासति क्षोणीं सुराः स्वस्था भवंत्विति

“നാഗങ്ങൾ ഇവിടെ നിന്ന് പോകേണ്ട; മനുഷ്യർ ഇവിടെ തന്നെ സുരക്ഷിതരായിരിക്കട്ടെ. ഞാൻ ഭൂമിയെ ഭരിക്കുന്നിടത്തോളം, സുരന്മാരും തങ്ങളുടെ ലോകത്തിൽ സുരക്ഷിതരായിരിക്കട്ടെ.”

Verse 50

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा विश्वेशं प्रणिपत्य ह । यावद्विज्ञप्तुकामोभूत्तावदीशोब्रवीद्विधिम्

അതിനിടയിൽ ബ്രഹ്മാവ് വിശ്വേശ്വരനെ പ്രണാമം ചെയ്തു. അപേക്ഷ അറിയിക്കുവാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴേക്കും, വിധാതാവായ ബ്രഹ്മനോടു കർത്താവ് ആദ്യം വചനം അരുളി.

Verse 51

लोकेश्वर समायाहि मंदरो नाम भूधरः । कुशद्वीपादिहागत्य तपस्तप्येत दुष्करम्

“ഹേ ലോകേശ്വരാ, ദയവായി വരിക. കുശദ്വീപത്തിൽ നിന്ന് ‘മന്ദര’ എന്ന പർവ്വതം ഇവിടെ എത്തി ദുഷ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു.”

Verse 52

यावस्तस्मै वरं दातुं बहुकालं तपस्यते । इत्युक्त्वा पार्वतीनाथो नंदिभृंगिपुरोगमः

“അവന് വരം ലഭിക്കേണ്ടതിനായി അവൻ ദീർഘകാലമായി തപസ്സു ചെയ്യുന്നു.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പാർവതീനാഥൻ നന്ദി-ഭൃംഗികളെ മുൻപാക്കി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 53

जगाम वृषमारुह्य मंदरो यत्र तिष्ठति । उवाच च प्रसन्नात्मा देवदेवो वृषध्वज

വൃഷഭത്തെ ആരോഹിച്ച് മന്ദരൻ നിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് അദ്ദേഹം പോയി. തുടർന്ന് പ്രസന്നഹൃദയനായ വൃഷധ്വജൻ, ദേവദേവൻ, വചനം അരുളി.

Verse 54

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते वरं ब्रूहि धरोत्तम । सोथ श्रुत्वा महेशानं देवदेवं त्रिलोचनम्

“എഴുന്നേൽക്കുക, എഴുന്നേൽക്കുക—നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ. ഹേ ധരോത്തമാ, നിന്റെ വരം പറയുക.” എന്ന് ദേവദേവനായ ത്രിലോചന മഹേശാനന്റെ വചനം കേട്ട് (മന്ദരൻ പ്രതികരിച്ചു).

Verse 55

प्रणम्य बहुशो भूमावद्रिरेतद्व्यजिज्ञपत् । लीलाविग्रहभृच्छंभो प्रणतैक कृपानिधे

ഭൂമിയിൽ പലവട്ടം പ്രണാമം ചെയ്ത് പർവ്വതം വിനയത്തോടെ അപേക്ഷിച്ചു— “ലീലാവിഗ്രഹധാരിയായ ശംഭോ! പ്രണതർക്കുള്ള ഏക കരുണാനിധേ! എന്റെ അപേക്ഷ കേൾക്കണമേ।”

Verse 56

सर्वज्ञोपि कथं नाम न वेत्थ मम वांछितम् । शरणागतसंत्राण सर्ववृत्तांतकोविद

“സർവജ്ഞനായ നീ എങ്ങനെ എന്റെ ആഗ്രഹം അറിയാതിരിക്കും? ശരണാഗതസംരക്ഷകാ! സർവ്വവൃത്താന്തകോവിദാ!”

Verse 57

सर्वेषां हृदयानंद शर्वसर्वगसर्वकृत् । यदि देयो वरो मह्यं स्वभावादृषदात्मने

“സകലഹൃദയാനന്ദമേ! ശർവാ, സർവ്വവ്യാപീ, സർവ്വകർത്താവേ! എനിക്ക് വരം നൽകേണ്ടതാണെങ്കിൽ—കല്ലുപോലെ ജഡസ്വഭാവമുള്ള എനിക്ക്…”

Verse 58

याचकायातिशोच्याय प्रणतार्तिप्रभंजक । ततोऽविमुक्तक्षेत्रस्य साम्यं ह्यभिलषाम्यहम्

“ഞാൻ യാചകനും അത്യന്തം കരുണാർഹനും ആകുന്നു; പ്രണതരുടെ ആർതി ഭഞ്ജിക്കുന്നവനേ! അതുകൊണ്ട് ‘അവിമുക്ത’ എന്ന പുണ്യക്ഷേത്രത്തോടു സമത്വം ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।”

Verse 59

कुशद्वीप उमा सार्धं नाथाद्य सपरिच्छदः । मन्मौलौ विहितावासः प्रयात्वेष वरो मम

“ഇന്ന് നാഥൻ ഉമയോടുകൂടി, സമസ്ത പരിചാരകസഹിതം കുശദ്വീപത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടട്ടെ; എന്റെ ശിഖരത്തിൽ വാസം സ്ഥാപിക്കട്ടെ—ഇതാണ് എന്റെ വരം।”

Verse 60

सर्वेषां सर्वदः शंभुः क्षणं यावद्विचिंतयेत् । विज्ञातावसरो ब्रह्मा तावच्छंभुं व्यजिज्ञपत् । प्रणम्याग्रेसरो भूत्वा मौलौ बद्धकरद्वयः

എല്ലാവർക്കും എല്ലാം നല്കുന്ന ശംഭു ക്ഷണമാത്രം ചിന്തിച്ചു. അവസരം അറിഞ്ഞ ബ്രഹ്മാവ് ശംഭുവിനെ വിനയത്തോടെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു—നമസ്കരിച്ചു മുന്നോട്ട് ചെന്നു, ശിരസ്സിന് മേൽ ചേർത്ത കൈകൾ വെച്ച്.

Verse 61

ब्रह्मोवाच । विश्वेश जगतांनाथ पत्या व्यापारितोस्म्यहम् । कृतप्रसादेन विभो सृष्टिं कर्तुं चतुर्विधाम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ വിശ്വേശാ, ഹേ ജഗന്നാഥാ! പ്രഭു (ശിവൻ)യുടെ ആജ്ഞയാൽ ഞാൻ കര്‍മ്മത്തിൽ നിയുക്തനായി. ഹേ വിഭോ, നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ ചതുര്വിധ സൃഷ്ടി നിർവഹിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 62

प्रयत्नेन मया सृष्टा सा सृष्टिस्त्वदनुज्ञया । अवृष्ट्या षष्टिहायिन्या तत्र नष्टाऽप्रजा भुवि

നിങ്ങളുടെ അനുവാദത്തോടെ ഞാൻ പരിശ്രമിച്ച് സൃഷ്ടി ചെയ്തു. എന്നാൽ അറുപത് വർഷം മഴയില്ലാതിരുന്നതിനാൽ ഭൂമിയിലെ ജീവികൾ നശിച്ചു; ലോകം പ്രജാശൂന്യമായി.

Verse 63

अराजकं महच्चासीद्दुरवस्थमभूज्जगत् । ततो रिपुंजयो नाम राजर्षिर्मनुवंशजः

അപ്പോൾ മഹാ അराजകത പടർന്നു; ലോകം ദുരവസ്ഥയിൽപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് മനുവംശജനായ ‘രിപുഞ്ജയ’ എന്ന രാജർഷി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 64

मयाभिषिक्तो राजर्षिः प्रजाः पातुं नरेश्वरः । चकार समयं सोपि महावीर्यो महातपाः

പ്രജകളെ രക്ഷിക്കാനായി ആ രാജർഷിയെ ഞാൻ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. അദ്ദേഹം മഹാവീര്യനും മഹാതപസ്വിയും ആയിരുന്നു; അദ്ദേഹം ധർമ്മമര്യാദയും നിയമശാസനവും സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 65

तवाज्ञया चेत्स्थास्यंति सर्वे दिविषदो दिवि । नागलोके तथा नागास्ततो राज्यं करोम्यहम्

നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുകയും, അതുപോലെ നാഗലോകത്തിൽ നാഗന്മാരും നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്താൽ, അതനുസരിച്ച് ഞാൻ രാജ്യം നടത്തും।

Verse 66

तथेति च मया प्रोक्तं प्रमाणीक्रियतां तु तत् । मंदराय वरो दत्तो भवेदेवं कृपानिधे

ഞാൻ “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു; അത് സത്യമായി സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടട്ടെ. ഹേ കൃപാനിധേ, മന്ദരന് വരം ദത്തമായിരിക്കുന്നു—അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ।

Verse 67

तस्य राज्ञः प्रजास्त्रातुं भूयाच्चैष मनोरथः । मम नाडीद्वयं राज्यं तस्यापि च शतक्रतोः

ആ രാജാവിന്റെ പ്രജകളെ രക്ഷിക്കണമെന്നത് അവന്റെ മറ്റൊരു ആഗ്രഹമായി വരട്ടെ. എന്റെ ‘രണ്ടു നാഡി’സ്വരൂപമായ രാജ്യം അവന്റെയും ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ)ന്റെയും ആകട്ടെ।

Verse 68

मर्त्यानां गणना क्वेह निमेषार्ध निमेषिणाम् । देवोपि निर्मलं मत्वा मंदरं चारुकंदरम्

ഇവിടെ മർത്ത്യരുടെ എണ്ണമെവിടെ, അർദ്ധനിമിഷം കണ്ണിമയ്ക്കുന്ന ദേവന്മാരും അഗണ്യരായിരിക്കുമ്പോൾ? ദേവനും മനോഹര ഗുഹകളുള്ള മന്ദരനെ നിർമലനെന്ന് കരുതി ആദരിച്ചു।

Verse 69

विधेश्च गौरवं रक्षंस्तथोरी कृतवान्हरः । जंबूद्वीपे यथा काशी निर्वाणपददा सदा

വിധി (ബ്രഹ്മാവ്)യുടെ ഗൗരവം കാത്തുകൊണ്ട് ഹരൻ (ശിവൻ) അതിനെ അങ്ങനെ തന്നെ അംഗീകരിച്ചു. ജംബൂദ്വീപിൽ കാശി എപ്പോഴും നിർവാണപദം നൽകുന്നതുപോലെ।

Verse 70

तथा बहुतिथं कालं द्वीपोभूत्सोपि मंदरः । यियासुना च देवेन मंदरं चित्रकंदरम्

ഇങ്ങനെ അതിദീർഘകാലം ആ മന്ദരവും ദ്വീപുപോലെ ആയിരുന്നു. പുറപ്പെടുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ദേവൻ വിചിത്രഗുഹകളാൽ സമ്പന്നമായ മന്ദരത്തെ ദർശിച്ച് അതിലേക്കു നീങ്ങി.

Verse 71

निजमूर्तिमयं लिंगमविज्ञातं विधेरपि । स्थापितं सर्वसिद्धीनां स्थापकेभ्यः समर्पितुम्

സ്വസ്വരൂപമയമായ ആ ലിംഗം—വിധി (ബ്രഹ്മാ)യ്ക്കും അജ്ഞാതമായത്—സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു; സർവ്വസിദ്ധികളുടെ ആധാരമായി അത് സ്ഥാപക പുരോഹിതർക്കു സമർപ്പിക്കുവാൻ.

Verse 72

विपन्नानां च जंतूनां दातुं नैःश्रेयसीं श्रियम् । सर्वेषामिह संस्थानां क्षेत्रं चैवाभिरक्षितुम्

വിപന്ന ജീവികൾക്ക് നൈഃശ്രേയസീ ശ്രീ—മോക്ഷപ്രദമായ പരമ മംഗളസമ്പത്ത്—നൽകുവാനും, ഇവിടെ വസിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കുമായി ഈ ക്ഷേത്രഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കുവാനും.

Verse 73

मंदराद्रिगतेनापि क्षेत्रं नैतत्पिनाकिना । विमुक्तं लिंगरूपेण अविमुक्तमतः स्मृतम्

മന്ദരപർവ്വതത്തിലേക്കു പോയിട്ടും പിനാകി (ശിവൻ) ഈ ക്ഷേത്രഭൂമിയെ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല. ലിംഗരൂപത്തിൽ ഇത് വിമുക്തമാകാതിരുന്നതിനാൽ, അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇത് ‘അവിമുക്ത’—ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കാത്തത്—എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 74

पुरा नंदवनं नाम क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम् । अविमुक्तं तदारभ्य नामास्य प्रथितं भुवि

പുരാതനകാലത്ത് ഈ ക്ഷേത്രഭൂമി ‘നന്ദവനം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു. അന്നുമുതൽ ഇതിന്റെ പേര് ‘അവിമുക്ത’ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 75

नामाविमुक्तमभवदुभयोः क्षेत्रलिंगयोः । एतद्द्वयं समासाद्य न भूयो गर्भभाग्भवेत्

ക്ഷേത്രത്തിനും ലിംഗത്തിനും—ഇരുവർക്കും ‘അവിമുക്ത’ എന്ന നാമം ലഭിച്ചു. ഈ ദ്വയം (അവിമുക്ത-ക്ഷേത്രവും അവിമുക്തേശ്വര-ലിംഗവും) പ്രാപിച്ചവൻ വീണ്ടും ഗർഭഭാഗിയാകുകയില്ല; അഥവാ പുനർജന്മമില്ല.

Verse 76

अविमुक्तेश्वरं लिंगं दृष्ट्वा क्षेत्रेऽविमुक्तके । विमुक्त एव भवति सर्वस्मात्कर्मबंधनात्

അവിമുക്ത-ക്ഷേത്രത്തിൽ അവിമുക്തേശ്വര ലിംഗം ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വ കർമ്മബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നു നിശ്ചയമായി വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 77

अर्चंति विश्वे विश्वेशं विश्वेशोर्चति विश्वकृत् । अविमुक्तेश्वरं लिंगं भुविमुक्तिप्रदायकम्

വിശ്വദേവന്മാർ വിശ്വേശ്വരനെ അർച്ചിക്കുന്നു; വിശ്വകർത്താവായ വിശ്വേശ്വരനും (വീണ്ടും) അർച്ചിക്കുന്നു. അവിമുക്തേശ്വര ലിംഗം ഭൂമിയിലേ തന്നെ മോക്ഷം നൽകുന്നതാണ്.

Verse 78

पुरा न स्थापितं लिंगं कस्यचित्केनचित्क्वचित् । किमाकृति भवेल्लिंगं नैतद्वेत्त्यपि कश्चन

പുരാതനകാലത്ത് ഈ ലിംഗം ആരാലും എവിടെയും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഈ ലിംഗത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ആകൃതി എന്തെന്നത്—ആരും അറിയുന്നില്ല.

Verse 79

आकारमविमुक्तस्य दृष्ट्वा ब्रह्माच्युतादयः । लिंगं संस्थापयामासुर्वसिष्ठाद्यास्तथषर्यः

അവിമുക്തന്റെ ദിവ്യരൂപം ദർശിച്ച് ബ്രഹ്മാവും അച്യുതൻ (വിഷ്ണു) മുതലായവരും ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു; അതുപോലെ വസിഷ്ഠാദി ഋഷിമാരും (സ്ഥാപിച്ചു).

Verse 80

आदिलिंगमिदं प्रोक्तमविमुक्तेश्वरं महत् । ततो लिंगांतराण्यत्र जातानि क्षितिमंडले

ഈ മഹത്തായ അവിമുക്തേശ്വരനെയാണ് ആദിലിംഗമായി പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതിൽ നിന്നാണ് ഇവിടെ ഭൂമണ്ഡലത്തിൽ മറ്റു ലിംഗങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചത്.

Verse 81

अविमुक्तेश नामापि श्रुत्वा जन्मार्जितादघात् । क्षणान्मुक्तो भवेन्मर्त्यो नात्र कार्या विचारणा

‘അവിമുക്തേശ’ എന്ന നാമം മാത്രം കേട്ടാലും, ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യൻ ക്ഷണത്തിൽ മോചിതനാകും; ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട.

Verse 82

अविमुक्तेश्वरं लिंगं स्मृत्वा दूरगतोपि च । जन्मद्वयकृतात्पापात्क्षणादेव विमुच्यते

ദൂരെയായിരുന്നാലും അവിമുക്തേശ്വര ലിംഗത്തെ സ്മരിച്ചാൽ, രണ്ട് ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ക്ഷണത്തിൽ മോചനം ലഭിക്കും.

Verse 83

अविमुक्ते महाक्षेत्रेऽविमुक्तमवलोक्य च । त्रिजन्मजनितं पापं हित्वा पुण्यमयो भवेत्

അവിമുക്ത മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ അവിമുക്തനെ ദർശിച്ചാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ജനിച്ച പാപം ഉപേക്ഷിച്ച് പുണ്യമയനാകും.

Verse 84

यत्कृतं ज्ञानविभ्रंशादेनः पंचसु जन्मसु । अविमुक्तेश संस्पर्शात्तत्क्षयेदेव नान्यथा

ജ്ഞാനവിഭ്രംശം മൂലം അഞ്ച് ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത ഏതു പാപവും, അവിമുക്തേശന്റെ സ്പർശത്താൽ തീർച്ചയായും നശിക്കും; മറ്റെങ്ങനെല്ല.

Verse 85

अर्चयित्वा महालिंगमविमुक्तेश्वरं नरः । कृतकृत्यो भवेदत्र न च स्याज्जन्मभाक्कुतः

അവിമുക്തേശ്വര മഹാലിംഗത്തെ അർച്ചിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഇവിടെ തന്നേ കൃതകൃത്യനാകും; പിന്നെ അവൻ പുനർജന്മഭാജനാകുന്നതെങ്ങനെ?

Verse 86

स्तुत्वा नत्वार्चयित्वा च यथाशक्ति यथामति । अविमुक्ते विमुक्तेशं स्तूयते नम्यतेऽर्च्यते

സ്വശക്തിയും ബുദ്ധിയും അനുസരിച്ച് സ്തുതി ചെയ്ത്, നമസ്കരിച്ച്, അർച്ചിച്ച്—അവിമുക്തത്തിൽ വിമുക്തേശനെ സ്തുതിക്കണം, നമിക്കണം, ആരാധിക്കണം.

Verse 87

अनादिमदिदं लिंगं स्वयं विश्वेश्वरार्चितम् । काश्यां प्रयत्नतः सेव्यमविमुक्तं विमुक्तये

ഈ ലിംഗം അനാദിയാണ്; സ്വയം വിശ്വേശ്വരൻ അർച്ചിച്ചതാണ്. മോക്ഷത്തിനായി കാശിയിൽ അവിമുക്തത്തെ പരിശ്രമത്തോടെ സേവിക്കണം.

Verse 88

संति लिंगान्यनेकानि पुण्येष्वायतनेषु च । आयांति तानि लिंगानि माघीं प्राप्य चतुदर्शीम्

പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ അനേകം ലിംഗങ്ങളുണ്ട്; മാഘമാസത്തിലെ ചതുര്ദശി വന്നാൽ ആ ലിംഗങ്ങൾ (ഇവിടെ) എത്തിച്ചേരുന്നു.

Verse 89

कृष्णायां माघभूतायामविमुक्तेश जागरात् । सदा विगतनिद्रस्य योगिनो गतिभाग्भवेत्

മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ അവിമുക്തേശനുവേണ്ടി ജാഗരണം ചെയ്താൽ, എപ്പോഴും നിദ്രാരഹിതനായ യോഗി പരമഗതിയുടെ ഭാഗ്യവാൻ ആകുന്നു.

Verse 90

नानायतनलिंगानि चतुर्वर्गप्रदान्यपि । माघकृष्णचतुर्दश्यामविमुक्तमुपासते

പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ലിംഗങ്ങൾ—ചതുര്വർഗഫലം നൽകുന്നവയായാലും—മാഘ കൃഷ്ണ ചതുര്ദശിയിൽ അവിമുക്തനെ ഭക്തിയോടെ ഉപാസിക്കുന്നു।

Verse 91

किं बिभेति नरो धीरः कृतादघशिलोच्चयात् । अविमुक्तेश लिंगस्य भक्ति वज्रधरो यदि

ചെയ്ത പാപങ്ങളുടെ പർവ്വതസമമായ കൂമ്പാരത്തെ ധീരൻ എന്തിന് ഭയപ്പെടണം? അവിമുക്തേശലിംഗത്തിൽ വജ്രസമമായ അചഞ്ചല ഭക്തി അവനുണ്ടെങ്കിൽ മതി।

Verse 92

क्वाविमुक्तं महालिंगं चतुर्वर्गफलोदयम् । क्व पापि पापशैलोऽल्पो यःक्षयेन्नामसंभृतः

ചതുര്വർഗഫലോദയമായ അവിമുക്ത മഹാലിംഗം എവിടെ, പാപിയുടെ ചെറു പാപപർവ്വതം എവിടെ? അത് നാമസ്മരണ മാത്രം കൊണ്ടും ക്ഷയിക്കുന്നു।

Verse 93

अविमुक्ते महाक्षेत्रे विश्वेशसमधिष्ठिते । यैर्न दृष्टं विमूढास्तेऽविमुक्तं लिंगमुत्तमम्

വിശ്വേശൻ അധിഷ്ഠിതനായ അവിമുക്ത മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്തമ അവിമുക്തലിംഗം ദർശിക്കാത്തവർ തീർച്ചയായും വിമൂഢരാണ്।

Verse 94

द्रष्टारमविमुक्तस्य दृष्ट्वा दंडधरो यमः । दूरादेव प्रणमति प्रबद्धकरसंपुटः

അവിമുക്തം ദർശിച്ചവനെ കണ്ടാൽ ദണ്ഡധാരിയായ യമനും ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ കൈകൂപ്പി നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 95

धन्यं तन्नेत्रनिर्माणं कृतकृत्यौ तु तौ करौ । अविमुक्तेश्वरं येन याभ्यामैक्षिष्ट यः स्पृशेत्

ധന്യമാണ് ആ നേത്രങ്ങളുടെ നിർമ്മാണം; കൃതകൃത്യങ്ങളാണ് ആ രണ്ടു കൈകൾ—അവയാൽ അവിമുക്തേശ്വരനെ ദർശിക്കാം, അവയാൽ തന്നെ അവനെ സ്പർശിക്കാം।

Verse 96

त्रिसंध्यमविमुक्तेशं यो जपेन्नियतः शुचिः । दूरदेशविपन्नोपि काशीमृतफलं लभेत्

നിയമത്തോടെ ശുചിയായി ത്രിസന്ധ്യകളിൽ അവിമുക്തേശനെ ജപിക്കുന്നവൻ, ദൂരദേശത്ത് ദുരിതത്തിലായാലും കാശിയിൽ മരണമെന്ന ഫലം ലഭിക്കും।

Verse 97

अविमुक्तं महालिंगं दृष्ट्वा ग्रामांतरं व्रजेत् । लब्धाशुकार्यसंसिद्धिं क्षेमेण प्रविशेद्गृहम्

അവിമുക്തത്തിന്റെ മഹാലിംഗം ദർശിച്ച ശേഷം മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോകാം; അവൻ വേഗം കാര്യസിദ്ധി നേടി ക്ഷേമത്തോടെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിക്കും।