Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 84

Devanagari script

यत्कृतं ज्ञानविभ्रंशादेनः पंचसु जन्मसु । अविमुक्तेश संस्पर्शात्तत्क्षयेदेव नान्यथा

Transliteration

yatkṛtaṃ jñānavibhraṃśādenaḥ paṃcasu janmasu | avimukteśa saṃsparśāttatkṣayedeva nānyathā

Translation

ജ്ഞാനവിഭ്രംശം മൂലം അഞ്ച് ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത ഏതു പാപവും, അവിമുക്തേശന്റെ സ്പർശത്താൽ തീർച്ചയായും നശിക്കും; മറ്റെങ്ങനെല്ല.

Word by Word

• यत्: whatever (sin)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• कृतम्: committed
• कृतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done/committed’

• ज्ञान-विभ्रंशात्: from delusion of knowledge
• ज्ञान-विभ्रंशात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक) + विभ्रंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; तत्पुरुष-समास (ज्ञानस्य विभ्रंशः)

• एनः: sin
• एनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• पञ्चसु: in five
• पञ्चसु: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: (सर्वलिङ्ग), सप्तमी (7), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण (जन्मसु)

• जन्मसु: in births
• जन्मसु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन

• अविमुक्तेश: of Avimukteśa
• अविमुक्तेश: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अविमुक्त-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; तत्पुरुष-समास

• संस्पर्शात्: from contact/touch
• संस्पर्शात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: संस्पर्श (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन

• तत्: that (sin)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; अन्वय-प्रत्यय (that)

• क्षयेत्: would be destroyed
• क्षयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘would perish/be destroyed’

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• न: not
• न: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• अन्यथा: otherwise
• अन्यथा: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (otherwise)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukteśa/Avimukteśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee touches Avimukteśa with reverence; five concentric rings of darkness (five births of sin) shatter instantly, while a clear light of right understanding dawns.

Characters & Entities

• Avimukteśa
• Avimukta-kṣetra
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace in Avimukta is portrayed as supremely efficacious: mere contact with Avimukteśa annihilates deep-rooted karmic faults.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Avimukta-kṣetra in Kāśī, through the purifying power of Avimukteśa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Saṃsparśa (touch/contact) with Avimukteśa (the liṅga/deity) is the implied act; no further ritual detail is given.