Adhyaya 67

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तात जलमध्ये व्यवस्थितम् । लुङ्केश्वरमिति ख्यातं सुरासुरनमस्कृतम्

ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ താത! അതിന്റെ ഉടനെ ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ‘ലുങ്കേശ്വരം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലം ഉണ്ട്; ദേവരും അസുരരും അതിനെ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 2

इदं तीर्थं महापुण्यं नानाश्चर्यं महीतले । अस्य तीर्थस्य माहात्म्यमुत्पत्तिं शृणु भारत

ഈ തീർത്ഥം മഹാപുണ്യപ്രദവും ഭൂമിയിൽ നാനാവിധ അത്ഭുതങ്ങളാൽ സമ്പന്നവുമാണ്. ഹേ ഭാരത! ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യവും ഉത്ഭവവും കേൾക്കുക.

Verse 3

आसीत्पुरा महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । कालपृष्ठ इति ख्यातः सुतो ब्रह्मसुतस्य च

പുരാതനകാലത്ത് ബലദർപ്പത്തിൽ മദിച്ച മഹാവീര്യനായ ഒരു ദാനവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ ‘കാലപൃഷ്ഠ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി; ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്റെ പുത്രനെന്നു പറയപ്പെട്ടു.

Verse 4

गङ्गातटं समाश्रित्य चचार विपुलं तपः । अधोमुखोऽपि संस्थित्वापिबद्धूममहर्निशम्

ഗംഗാതടം ആശ്രയിച്ച് അവൻ അതിവിപുലമായ തപസ്സ് ചെയ്തു. തലകീഴായി നിന്നിട്ടും പകലും രാത്രിയും പുക തന്നെയായിരുന്നു പാനം ചെയ്തത്.

Verse 5

ततश्चानन्तरं देवस्तिष्ठते ह्युमया सह । दृष्ट्वा तं पार्वती सा तु तपस्युग्रे व्यवस्थितम्

അതിനുശേഷം ഉടൻ തന്നെ ദേവൻ മഹാദേവൻ ഉമയോടുകൂടെ അവിടെ നിലകൊണ്ടു. ഉഗ്രതപസ്സിൽ ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്ന അവനെ കണ്ടു പാർവതി ശ്രദ്ധിച്ചു.

Verse 6

पश्य पश्य महादेव धूमाशी तिष्ठते नरः । प्रसीद तं कुरुष्वाद्य देहि शीघ्रं वरं विभो

“കാണുക, കാണുക, മഹാദേവാ! ഈ മനുഷ്യൻ പുക തന്നെയെ ആഹാരമാക്കി ഇവിടെ നില്ക്കുന്നു. വിഭോ, ഇന്ന് അവനോട് പ്രസാദിച്ച് വേഗം വരം നല്കുക.”

Verse 7

ईश्वर उवाच । यदुक्तं वचनं देवि न तन्मे रोचते प्रिये । स्वकार्यं च सदा चिन्त्यं परकार्यं विसर्जयेत्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“പ്രിയ ദേവീ, നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ എനിക്കു രുചിക്കുന്നില്ല. എപ്പോഴും സ്വന്തം ധർമ്മകർത്തവ്യം ചിന്തിക്കണം; പരകാര്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കണം.”

Verse 8

मूर्खस्त्रीबालशत्रूणां यश्छन्देनानुवर्तते । व्यसने पतते घोरे सत्यमेतदुदीरितम्

മൂഢന്മാർ, സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ, ശത്രുക്കൾ ഇവരുടെ ഇഷ്ടാനുസരണം നടക്കുന്നവൻ ഭയങ്കര ദുരന്തത്തിൽ വീഴും—ഇത് സത്യമെന്നു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 9

देव्युवाच । भार्ययाभ्यर्थितो भर्ता कारणं बहु भाषते । लघुत्वं याति सा नारी एवं शास्त्रेषु पठ्यते

ദേവി പറഞ്ഞു—ഭാര്യയുടെ ആവർത്തിച്ച അപേക്ഷകളാൽ ഭർത്താവ് പല കാരണങ്ങളും പറയുന്നു; അപ്പോൾ ആ സ്ത്രീ ലഘുവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു—ഇങ്ങനെ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ വായിക്കുന്നു।

Verse 10

प्राणत्यागं करिष्यामि यदि मां त्वं न मन्यसे । पार्वत्या प्रेरितो देवो गतोऽसौ दानवं प्रति

നീ എന്റെ വാക്ക് അംഗീകരിക്കില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യും. പാർവതിയുടെ പ്രേരണയാൽ ഭഗവാൻ ആ ദാനവന്റെ അടുക്കൽ പോയി।

Verse 11

ईश्वर उवाच । किमर्थं पिबसे धूमं किमर्थं तप्यसे तपः । किं दुःखं किं नु सन्तापो वद कार्यमभीप्सितम्

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—നീ പുക എന്തിന് കുടിക്കുന്നു? എന്തിന് തപസ്സു ചെയ്യുന്നു? ഏത് ദുഃഖം, ഏത് ദഹനം ഇത്? പറയുക—നിന്റെ അഭീഷ്ട ലക്ഷ്യം എന്ത്?

Verse 12

युवा त्वं दृश्यसेऽद्यापि वर्षविंशतिरेव च । तदाचक्ष्व हि मे सर्वं तपसः कारणं महत्

നീ ഇപ്പോഴും യുവാവായി തന്നെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്—വയസ് ഇരുപത് മാത്രം. അതിനാൽ എല്ലാം പറയുക: ഈ മഹത്തായ തപസ്സിന്റെ കാരണം എന്ത്?

Verse 13

दानव उवाच । अचला दीयतां भक्तिर्मम स्थैर्यं तवोपरि । अपरं वर्षसाहस्रं निर्विघ्नं मे गतं विभो

ദാനവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ! എനിക്ക് നിനക്കോടുള്ള അചലഭക്തിയും നിന്മേലുള്ള ദൃഢസ്ഥൈര്യവും ദാനം ചെയ്യണമേ. ഹേ മഹാബലവാനേ, എനിക്ക് മറ്റൊരു ആയിരം വർഷം നിർവിഘ്നമായി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 14

दिवसानां सहस्रे द्वे पूर्णे त्वत्तपसा मम

നിന്നെയേ ലക്ഷ്യമാക്കി ചെയ്ത എന്റെ തപസ്സുകൊണ്ട് രണ്ടായിരം ദിവസങ്ങൾ പൂർത്തിയായി.

Verse 15

ईश्वर उवाच । याचयाभीप्सितं कार्यं तुष्टोऽहं तव सुव्रत । देवस्य वचनं श्रुत्वा चिन्तयामास दानवः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ സുവ്രതാ! നിനക്കഭീഷ്ടമായ വരം ചോദിക്ക; ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്. ദേവന്റെ വചനം കേട്ട് ദാനവൻ ആലോചിച്ചു തുടങ്ങി.

Verse 16

किं नाकं याचयाम्यद्य किमद्य सकलां महीम् । एवं संचिन्तयामास कामबाणेन पीडितः

“ഇന്ന് ഞാൻ സ്വർഗ്ഗം ചോദിക്കണോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ന് സമസ്ത ഭൂമിയേ?”—എന്ന് കാമബാണങ്ങളാൽ പീഡിതനായി അവൻ ആലോചിച്ചു.

Verse 17

दानव उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दास्यसि मे प्रभो । सङ्ग्रामैस्तु न तुष्टोऽहं बलं नास्तीति किंचन

ദാനവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! നീ എനിക്കു പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, ഹേ പ്രഭോ! എനിക്ക് ഒരു വരം തരുന്നുവെങ്കിൽ, അറിയുക—യുദ്ധങ്ങളാൽ ഞാൻ തൃപ്തനല്ല; എനിക്കു ബലം ഇല്ലെന്നതല്ല.

Verse 18

यस्य मूर्धन्यहं देव पाणिना समुपस्पृशे । देवदानवगन्धर्वो भस्मसाद्यातु तत्क्षणात्

ഹേ ദേവാ! ദേവനോ ദാനവനോ ഗന്ധർവ്വനോ ആരുമാകട്ടെ, ഞാൻ ആരുടെ ശിരസ്സിൽ കൈ വെക്കുന്നുവോ അവൻ ആ നിമിഷം തന്നെ ഭസ്മമായിപ്പോകട്ടെ.

Verse 19

ईश्वर उवाच । यत्त्वया चिन्तितं किंचित्तत्सर्वं सफलं तव । उत्तिष्ठ गच्छ शीघ्रं त्वं भवनं प्रति दानव

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: "നീ എന്താണോ ചിന്തിച്ചത് അതെല്ലാം നിനക്ക് സഫലമാകും. അല്ലയോ ദാനവാ! എഴുന്നേൽക്കൂ, വേഗത്തിൽ നിന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകൂ."

Verse 20

दानव उवाच । स्थीयतां देवदेवेश यावज्ज्ञास्यामि ते वरम् । युष्मन्मूर्ध्नि न्यसे पाणिं प्रत्ययो मे भवेद्यथा

ദാനവൻ പറഞ്ഞു: "ഹേ ദേവദേവാ! നിൽക്കൂ, അങ്ങയുടെ വരദാനം ഞാൻ ഒന്ന് പരീക്ഷിക്കട്ടെ. എനിക്ക് വിശ്വാസം വരാനായി അങ്ങയുടെ ശിരസ്സിൽ ഞാൻ കൈ വെക്കട്ടെ."

Verse 21

ततश्चानन्तरं देवश्चिन्तयानो महेश्वरः । न स्कन्दो न हरिर्ब्रह्मा यः कार्येषु क्षमोऽधुना

അതിനുശേഷം മഹേശ്വരൻ ചിന്തയിലാണ്ടു: "ഇപ്പോൾ ഈ കാര്യത്തിൽ ഇടപെടാൻ സ്കന്ദനോ ഹരിക്കോ ബ്രഹ്മാവിനോ സാധ്യമല്ല."

Verse 22

ज्ञात्वा चैवापदं प्राप्तां देवः प्रार्थयते वृषम् । अनेन सह पापेन युध्यस्व साम्प्रतं क्षणम्

ആപത്ത് വന്നെത്തിയത് മനസ്സിലാക്കിയ ഭഗവാൻ വൃഷഭത്തോട് (നന്ദിയോട്) അപേക്ഷിച്ചു: "നീ ഇപ്പോൾ അല്പനേരത്തേക്ക് ഈ പാപിയോട് യുദ്ധം ചെയ്യൂ."

Verse 23

करं प्रासारयद्दैत्यो देवं मूर्ध्नि किल स्पृशेत् । लाङ्गूलेनाहतो दैत्यो विषण्णः पतितो भुवि

ദൈത്യൻ കൈ നീട്ടി, ദേവന്റെ ശിരസ്സിനെ സ്പർശിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ വാലിന്റെ പ്രഹാരത്തിൽ ആഹതനായി വിഷണ്ണനായി ഭൂമിയിൽ വീണു.

Verse 24

देवस्तु दक्षिणामाशां गतश्चैवोमया सह । भयभीतो निरीक्षेत ग्रीवां भज्य पुनःपुनः

എന്നാൽ ഭഗവാൻ ഉമയോടുകൂടെ ദക്ഷിണ ദിക്കിലേക്കു പോയി. ഭയത്താൽ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പിന്നോട്ടു നോക്കി, കഴുത്ത് ആവർത്തിച്ച് തിരിച്ചു നോക്കി.

Verse 25

गते चादर्शनं देवे युयुधे वृषभेण सः । द्वावेतौ बलिनां श्रेष्ठौ युयुधाते महाबलौ

ദേവൻ പോയി ദൃശ്യമല്ലാതായപ്പോൾ അവൻ വൃഷഭനോടു യുദ്ധം ചെയ്തു. ആ രണ്ടു മഹാബലികൾ, ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠർ, പരസ്പരം സമരത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

Verse 26

प्रहारैर्वज्रसदृशैः कोपेन घटिकात्रयम् । पाणिभ्यां न स्पृशेद्यो वै वृषभस्य शिरस्तथा

വജ്രസദൃശമായ പ്രഹാരങ്ങളോടെ ക്രോധിച്ച് മൂന്നു ഘടിക സമയം അവൻ പൊരുതിയെങ്കിലും, കൈകളാൽ വൃഷഭന്റെ ശിരസ്സിനെ സ്പർശിക്കാനും കഴിഞ്ഞില്ല.

Verse 27

हत्वा लाङ्गूलपातेन आगतो वृषभस्तदा । उत्थितश्चाप्यसौ दैत्यो व्रजते वृषपृष्ठतः

അപ്പോൾ വൃഷഭൻ വാലിന്റെ വീശലാൽ അവനെ വീഴ്ത്തി മുന്നോട്ട് വന്നു. എങ്കിലും ആ ദൈത്യൻ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ്, വൃഷഭത്തിന്റെ പുറകുവശത്ത് ചേർന്ന് പിന്തുടർന്നു.

Verse 28

वायुवेगेन सम्प्राप्तो यत्र देवो महेश्वरः । आगतं दानवं दृष्ट्वा वृषो वचनमब्रवीत्

കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ അവൻ അവിടെ എത്തി; അവിടെ ദേവൻ മഹേശ്വരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അടുത്തുവരുന്ന ദാനവനെ കണ്ട വൃഷഭൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 29

आरुह्य पृष्ठे मे देव शीघ्रमेव हि गम्यताम् । आरुह्य वृषभं देवो जगाम चोमया सह

“ദേവാ, എന്റെ പുറത്ത് കയറുക; ഉടൻ തന്നെ വേഗത്തിൽ പോകാം.” പിന്നെ ദേവൻ വൃഷഭത്തെ അധിരോഹിച്ച് ഉമയോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.

Verse 30

नाकं प्राप्तस्ततो देवो गतः शक्रस्य मन्दिरम् । नात्यजद्देवपृष्ठं तु दानवो बलदर्पितः

അപ്പോൾ ദേവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്തി ശക്രന്റെ മന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി. എന്നാൽ ശക്തിയുടെ അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ച ദാനവൻ ദേവന്റെ പുറം വിട്ടില്ല.

Verse 31

इन्द्रलोकं परित्यज्य ब्रह्मलोकं गतस्तदा । यत्रयत्र व्रजेद्देवो भयात्सह दिवौकसैः

ഇന്ദ്രലോകം വിട്ട് അവൻ അപ്പോൾ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി. ദേവൻ എവിടെയെവിടെയോ പോകുമ്പോൾ ദിവൗകസർ ഭയത്തോടെ കൂടെ പിന്തുടർന്നു.

Verse 32

अपश्यत्तत्र तत्रैव पृष्ठे लग्नं तु दानवम् । सर्वांल्लोकान् भ्रमित्वा तु देवो विस्मयमागतः

അവിടെ അവിടെ തന്നെ ദേവൻ തന്റെ പുറത്ത് ഒട്ടിപ്പിടിച്ച ദാനവനെ കണ്ടു. എല്ലാ ലോകങ്ങളും ചുറ്റി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ദേവൻ അത്ഭുതത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.

Verse 33

न स्थानं विद्यते किंचिद्यत्र विश्रम्यते क्षणम् । देवदानवयोस्तत्र युद्धं ज्ञात्वा सुदारुणम्

അവിടെ ഒരു ക്ഷണം പോലും വിശ്രമിക്കുവാൻ യോജ്യമായ സ്ഥലമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിലുള്ള ആ യുദ്ധം അത്യന്തം ഭീകരമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് എല്ലാവരും വ്യാകുലരായി.

Verse 34

हर्षितात्मा मुनिस्तत्र चिरं नृत्यति नारदः । धन्योऽहमद्य मे जन्म जीवितं च सुजीवितम्

അവിടെ ഹർഷഭരിതമായ ഹൃദയത്തോടെ മുനി നാരദൻ ദീർഘനേരം നൃത്തം ചെയ്തു. “ഇന്ന് ഞാൻ ധന്യൻ; എന്റെ ജന്മം ധന്യം, എന്റെ ജീവിതം സത്യമായും സുസജീവിതം!” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 35

महान्तं च कलिं दृष्ट्वा संतोषः परमोऽभवत् । देवदानवयोस्तत्र युद्धं त्यक्त्वा च नारदः

ആ കലഹം മഹത്തായി വളർന്നത് കണ്ടപ്പോൾ നാരദന് പരമസന്തോഷം ഉണ്ടായി. അവിടെ ദേവ–ദാനവ യുദ്ധം ഉപേക്ഷിച്ച് നാരദൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 36

आजगाम ततो विप्रो यत्र देवो महेश्वरः । दृष्ट्वा देवोऽथ तं विप्रं प्रतिपूज्याब्रवीदिदम्

അതിനുശേഷം ആ ബ്രാഹ്മണൻ (നാരദൻ) മഹേശ്വരൻ ദേവൻ ഇരിക്കുന്നിടത്തേക്ക് എത്തി. ദേവൻ അവനെ കണ്ടു യഥാവിധി ആദരിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 37

भो नारद मुनिश्रेष्ठ जानीषे केशवं क्वचित् । गत्वा तत्र च शीघ्रं त्वं केशवाय निवेदय

“ഹേ നാരദാ, മുനിശ്രേഷ്ഠാ! കേശവൻ എവിടെയാണെന്ന് നീ അറിയുമോ? എങ്കിൽ അവിടെ വേഗം ചെന്നു ഈ കാര്യം കേശവനോട് അറിയിക്ക.”

Verse 38

नारद उवाच । देवदानवसिद्धानां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । सर्वेषामेव देवेशो हरते ध्रुवमापदम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാർ, ദാനവർ, സിദ്ധർ, ഗന്ധർവർ, നാഗർ, രാക്ഷസർ—എല്ലാവർക്കും ദേവേശ്വരൻ നിശ്ചയമായി ആപത്ത് അകറ്റുന്നു.

Verse 39

असंभाव्यं न वक्तव्यं मनसापि न चिन्तयेत् । ईदृशीं नैव बुध्यामि आपदं च विभो तव

അസംബവമായതു പറയരുത്; മനസ്സിലും അതിനെ ചിന്തിക്കരുത്. ഹേ വിഭോ, നിനക്കു ഇത്തരമൊരു ആപത്ത് വരുമെന്നു ഞാൻ ധരിക്കാനും കഴിയില്ല.

Verse 40

ईश्वर उवाच । गच्छ नारद शीघ्रं त्वं यत्र देवो जनार्दनः । विदितं च त्वया सर्वं यत्कृतं दानवेन तु

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—നാരദാ, വേഗത്തിൽ പോകുക; ദേവൻ ജനാർദനൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക്. ദാനവൻ ചെയ്തതെല്ലാം നിനക്കു അറിയാമല്ലോ.

Verse 41

अवध्यो दानवो ह्येष सेन्द्रैरपि मरुद्गणैः । गत्वा तु केशवं देवं निवेदय महामुने

ഈ ദാനവൻ ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ മരുത്ഗണങ്ങൾക്കുപോലും അവധ്യനാണ്. അതിനാൽ, ഹേ മഹാമുനേ, ചെന്നു ദേവൻ കേശവനോട് അറിയിക്കൂ.

Verse 42

नारद उवाच । न तु गच्छाम्यहं देव सुप्तः क्षीरोदधौ सुखी । केशवः प्रेरणे ह्येषामादेशो दीयतां प्रभो

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ, ഞാൻ പോകുന്നില്ല; കേശവൻ ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ സുഖമായി ശയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവർ എല്ലാവരും അവന്റെ പ്രേരണയാൽ തന്നെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്; അതിനാൽ, ഹേ പ്രഭോ, നിങ്ങൾ തന്നെ ആജ്ഞ നൽകുക.

Verse 43

मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा राजानं च तथा प्रभुम् । गुरुं चैवादितः कृत्वा शयानं न प्रबोधयेत्

മാതാവോ സഹോദരിയോ പുത്രിയോ—അതുപോലെ രാജാവിനെയോ പ്രഭുവിനെയോ—ശയനത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ ഉണർത്തരുത്. ആദ്യം ഗുരുവിനെ പ്രണാമിച്ച് യഥോചിത ബഹുമാനം അർപ്പിച്ച്, ശയനസ്ഥനായ ഗുരുവിനെയും ഉണർത്തരുത്.

Verse 44

ईश्वर उवाच । यदि क्वचिदगारेषु वह्निरुत्पद्यते महान् । निधनं यान्ति तत्रस्था यद्बुध्येरन्नसूरयः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—എവിടെയെങ്കിലും ഒരു വീട്ടിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി മഹാ അഗ്നി പിറന്നാൽ, അവിടെ ഉള്ളവർ നാശത്തിലേക്ക് പോകും; വിവേകികൾ സമയത്ത് തിരിച്ചറിയാതിരുന്നാൽ.

Verse 45

नारद उवाच । शीघ्रं गच्छ महादेव आत्मानं रक्ष सुप्रभो । गच्छाम्यहं न सन्देहो यत्र देवो जनार्दनः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—വേഗം പോകുക, ഹേ മഹാദേവ; സ്വയം രക്ഷിക്കൂ, ഹേ ദീപ്തനായ പ്രഭോ. ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ ദേവൻ ജനാർദ്ദനൻ (വിഷ്ണു) ഉള്ളിടത്തേക്കു പോകുന്നു.

Verse 46

ततो नन्दिमहाकालौ स्तम्भहस्तौ भयानकौ । जघ्नतुर्दानवं तत्र मुद्गरादिभिरायुधैः

അപ്പോൾ നന്ദിയും മഹാകാലനും—ഭയാനകർ, കൈകളിൽ തൂണുകൾ പിടിച്ച്—അവിടെ ആ ദാനവനെ ഗദ മുതലായ ആയുധങ്ങളാൽ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി സംഹരിച്ചു.

Verse 47

त्रयोऽपि च महाकायाः सप्ततालप्रमाणकाः । न शमो जायते तेषां युध्यतां च परस्परम्

ആ മൂവരും മഹാകായന്മാർ; ഓരോരുത്തനും ഏഴ് താള-പ്രമാണം ഉയരം. പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ അവരിൽ ശമം ഒട്ടും ഉദിച്ചില്ല.

Verse 48

ततश्चानन्तरं विप्रोऽगच्छत्तं केशवं प्रति । सुप्तं क्षीरार्णवेऽपश्यच्छेषपर्यङ्कसंस्थितम्

അനന്തരം ആ വിപ്രൻ കേശവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു. ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ ശേഷശയ്യയിൽ ശയനിച്ചിരിക്കുന്ന ഭഗവാനെ അവൻ ദർശിച്ചു.

Verse 49

लक्ष्म्या पादयुगं गृह्य ऊरूपरि निवेशितम् । अप्सरोगीयमानं तु भक्त्यानम्य च केशवम्

ലക്ഷ്മീ ഭഗവാന്റെ ഇരുപാദങ്ങളും പിടിച്ച് തന്റെ ഊരുകളിൽ വെച്ചിരുന്നു. അപ്സരസുകൾ ഗാനം ചെയ്യുമ്പോൾ നാരദൻ ഭക്തിയോടെ കേശവനെ നമസ്കരിച്ചു.

Verse 50

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् । उत्थापयस्व देवेशं लक्ष्मि त्वमविशङ्किता

ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം സഫലമായി, ജീവിതവും ധന്യമായി. ഹേ ലക്ഷ്മീ, സംശയമില്ലാതെ ദേവേശനെ ഉണർത്തുക.

Verse 51

नारदस्य वचः श्रुत्वा पदाङ्गुष्ठं व्यमर्दयत् । नारदस्तिष्ठते द्वारि उत्तिष्ठ मधुसूदन

നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ ഭഗവാന്റെ പാദാംഗുഷ്ഠം മൃദുവായി മർദ്ദിച്ചു. ‘വാതിലിൽ നാരദൻ നിൽക്കുന്നു—എഴുന്നേൽക്കുക, ഹേ മധുസൂദന!’

Verse 52

देवोऽपि नारदं दृष्ट्वा परं हर्षमुपागतः । स्वागतं तु मुनिश्रेष्ठ सुप्रभाताद्य शर्वरी

ഭഗവാനും നാരദനെ കണ്ടപ്പോൾ പരമാനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി. ‘സ്വാഗതം, മുനിശ്രേഷ്ഠാ! ഇന്ന് രാത്രി ശുഭപ്രഭാതമായി മാറിയിരിക്കുന്നു’ എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 53

नारद उवाच । अद्य मे सफलं देव प्रभातं तव दर्शनात् । कुशलं च न देवानां शीघ्रमुत्तिष्ठ गम्यताम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! ഇന്ന് നിന്റെ ദർശനത്താൽ എന്റെ പ്രഭാതം സഫലമായി. എന്നാൽ ദേവന്മാർക്ക് ക്ഷേമമില്ല; വേഗം എഴുന്നേറ്റ് നമുക്ക് പോകണം.

Verse 54

श्रीविष्णुरुवाच । ब्रह्मा चेन्द्रश्च रुद्रश्च ये चान्ये तु मरुद्गणाः । आपदः कारणं यच्च तत्समाख्यातुमर्हसि

ശ്രീവിഷ്ണു പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മാ, ഇന്ദ്രൻ, രുദ്രൻ എന്നിവരും മറ്റു മരുദ്ഗണങ്ങളും—അവർക്കുണ്ടായ ആപത്തിന്റെ കാരണം എന്തെന്ന് നീ എനിക്ക് യഥാർത്ഥമായി വിശദീകരിക്കണം.

Verse 55

नारद उवाच । दानवेन महातीव्रं तपस्तप्तं सुदारुणम् । रुद्रेण च वरो दत्तो भस्मत्वं मनसेप्सितम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഒരു ദാനവൻ അത്യന്തം തീവ്രവും ഭീകരവും ആയ തപസ്സു ചെയ്തു. അപ്പോൾ രുദ്രൻ അവന്റെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ച വരം നൽകി—മറ്റുള്ളവരെ ഭസ്മമാക്കുന്ന ശക്തി.

Verse 56

वरदानबलेनैव स देवं हन्तुमर्हति । ईदृशं चेष्टितं ज्ञात्वा नीतो देवोऽमरैः सह

ആ വരദാനത്തിന്റെ ബലത്താൽ അവൻ ദേവനെയെങ്കിലും വധിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവൻ. ഇത്തരമൊരു ഉദ്ദേശം അറിഞ്ഞ്, ദേവനെ അമരന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ കൊണ്ടുപോയി.

Verse 57

नारदस्य वचः श्रुत्वा जगाम समुनिर्हरिः । दृष्ट्वा देवस्तमीशानं गच्छन्तं दिशमुत्तराम्

നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഹരി—മുനിശ്രേഷ്ഠൻ—പുറപ്പെട്ടു. ദേവൻ, ഈശാനൻ ഉത്തരദിശയിലേക്കു പോകുന്നതു കണ്ടു, അവനെ അനുഗമിച്ചു.

Verse 58

दृष्ट्वा देवं च रुद्रोऽथ परिष्वज्य पुनःपुनः । नमस्कृत्य जगन्नाथं देवं च मधुसूदनः

ദേവനെ ദർശിച്ച റുദ്രൻ അവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലിംഗനം ചെയ്തു. പിന്നെ മധുസൂദനൻ (വിഷ്ണു) ജഗന്നാഥനായ ശിവനോട് നമസ്കരിച്ചു.

Verse 59

विष्णुरुवाच । भयस्य कारणं देव कथ्यतां च महेश्वर । देवदानवयक्षाणां प्रेषयेयं यमालयम्

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ, ഹേ മഹേശ്വരാ! ഈ ഭയത്തിന്റെ കാരണം പറയുക. ദേവന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും യമാലയത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കാം.

Verse 60

ललाटे च कृतो धर्मो युष्माकं च महेश्वर । छित्त्वा शिरस्तथाङ्गानि इन्द्रियाणि न संशयः

ഹേ മഹേശ്വരാ! ശിക്ഷാവിധിയുടെ ധർമ്മം നിങ്ങളുടെ ലലാടത്തിലേ തന്നെ സ്ഥാപിതമാണ്—ശിരസും അംഗങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഛേദിക്കുക; സംശയമില്ല.

Verse 61

ईश्वर उवाच । नास्ति सौख्यं च मूर्खेषु नास्ति सौख्यं च रोगिषु । पराधीनेन सौख्यं तु स्त्रीजिते च विशेषतः

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—മൂഢന്മാരിൽ സുഖമില്ല, രോഗികളിലും സുഖമില്ല. പരാധീനനായവന് സുഖമില്ല—പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീവശനായവന്.

Verse 62

स्त्रीजितेन मया विष्णो वरो दत्तस्तु दानवे । यस्य मूर्ध्नि न्यसेत्पाणिं स भवेद्भस्मपुंजवत्

ഹേ വിഷ്ണോ! സ്ത്രീവശനായ ഞാൻ ആ ദാനവന് വരം നൽകി—അവൻ ആരുടെ ശിരസ്സിൽ കൈ വെക്കുമോ, അവൻ ഭസ്മകൂമ്പാരത്തെപ്പോലെ ആകും.

Verse 63

अजेयश्चामरश्चैव मया ह्युक्तः स केशव । हन्तुमिच्छति मां पाप उपायस्तव विद्यते

ഹേ കേശവാ, അവനെ അജയ്യനും അമരനുമാണെന്ന് ഞാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ പാപി ഇപ്പോൾ എന്നെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അങ്ങയുടെ പക്കൽ എന്തെങ്കിലും ഉപായമുണ്ടെങ്കിൽ പറയുക.

Verse 64

विष्णुरुवाच । गच्छन्तु अमराः सर्वे युष्माभिः सह शङ्कर । उपायं सर्जयाम्यद्य वधार्थं दानवस्य च

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: "ഹേ ശങ്കരാ, ദേവന്മാരെല്ലാം അങ്ങയോടൊപ്പം വരട്ടെ. ആ ദാനവനെ വധിക്കാൻ ഞാൻ ഇന്ന് ഒരു ഉപായം കണ്ടെത്തും."

Verse 65

रेवायाश्च तटे तिष्ठ देव त्वममरैः सह । कालक्षेपो न कर्तव्यो गम्यतां त्वरितं प्रभो

"ഹേ ദേവാ, അങ്ങ് ദേവന്മാരോടൊപ്പം രേവാ നദീതീരത്ത് നിൽക്കുക. കാലതാമസം വരുത്തരുത്, ഹേ പ്രഭോ, വേഗത്തിൽ പോകൂ."

Verse 66

दक्षिणा यत्र गङ्गा च रेवा चैव महानदी । यत्रयत्र च दृश्येत प्राची चैव सरस्वती

എവിടെയാണോ ദക്ഷിണ ഗംഗയും മഹാനദിയായ രേവയും ഉള്ളത്, എവിടെയെല്ലാമാണോ കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന സരസ്വതി കാണപ്പെടുന്നത്.

Verse 67

। अध्याय

ഇവിടെ അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.

Verse 68

सप्तजन्मकृतं पापं नश्यते नात्र संशयः । एतत्तीर्थं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम्

ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപം നശിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഈ തീർത്ഥം മഹാപുണ്യപ്രദം, സർവ്വപാതകനാശകം.

Verse 69

गम्यतां तत्र देवेश लुङ्केशं त्वं सहामरैः । विष्णोस्तु वचनादेव प्रविष्टो ह्रदमुत्तमम्

ഹേ ദേവേശാ! അമരന്മാരോടുകൂടെ നീ അവിടെ ലുങ്കേശന്റെ അടുക്കൽ പോകുക. വിഷ്ണുവിന്റെ വചനമാത്രത്താൽ അവൻ ആ ഉത്തമ ഹ്രദത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 70

रतिं सुमहतीं चक्रे सह तत्र मरुद्गणैः । ततश्चानन्तरं देवो मायां कृत्वा ह्यनेकधा

അവിടെ അവൻ മരുദ്ഗണങ്ങളോടുകൂടെ അതിമഹത്തായ രതി (ആനന്ദം) അനുഭവിച്ചു. തുടർന്ന് ദേവൻ അനേകരൂപമായ മായകൾ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 71

वसन्तमासं संसृज्य उद्यानवनशोभितम् । अशोकैर्बकुलैश्चैव ब्रह्मवृक्षैः सुशोभनैः

അവൻ വസന്തകാലം സൃഷ്ടിച്ച് ആ സ്ഥലത്തെ ഉദ്യാന-വനങ്ങളാൽ ശോഭിപ്പിച്ചു—അശോകം, ബകുലം, മനോഹര ബ്രഹ്മവൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട്.

Verse 72

श्रीवृक्षैश्च कपित्थैश्च शिरीषैर्राजचम्पकैः । श्रीफलैश्च तथा तालैः कदम्बोदुम्बरैस्तथा

അത് ശ്രീവൃക്ഷങ്ങൾ, കപിത്തങ്ങൾ, ശിരീഷങ്ങൾ, രാജചമ്പകങ്ങൾ; ശ്രീഫലങ്ങൾ, താലവൃക്ഷങ്ങൾ; കൂടാതെ കദംബവും ഉദുംബരവും കൊണ്ടും ശോഭിച്ചു.

Verse 73

अश्वत्थादिद्रुमैश्चैव नानावृक्षैरनेकशः । नानापुष्पैः सुगन्धाढ्यैर्भ्रमरैश्च निनादितम्

അവിടെ അശ്വത്ഥാദി വൃക്ഷങ്ങളോടൊപ്പം നാനാവിധ വൃക്ഷങ്ങൾ അനവധി ഉണ്ടായിരുന്നു. വിവിധ സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളാൽ സ്ഥലം സമൃദ്ധമായി, ഭ്രമരങ്ങളുടെ മധുരഗുഞ്ജനത്തോടെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 74

तस्मिन्मध्ये महावृक्षो न्यग्रोधश्च सुशोभनः । बहुपक्षिसमायुक्तः कोकिलारावनादितः

അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഒരു മഹാവൃക്ഷം—അത്യന്തം ശോഭനമായ ന്യഗ്രോധം (വടവൃക്ഷം)—നിന്നിരുന്നു. അനവധി പക്ഷികളാൽ നിറഞ്ഞ അത് കൂകിലകളുടെ കൂജനത്തോടെ മധുരമായി മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 75

कृष्णेन च कृतं तस्मिन्कन्यारूपं च तत्क्षणात् । न तस्याः सदृशी कन्या त्रैलोक्ये सचराचरे

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അവിടെ ഒരു കന്യാരൂപം സൃഷ്ടിച്ചു. ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ ത്രിലോകത്തിലും അവൾക്കു തുല്യമായ മറ്റൊരു കന്യയില്ലായിരുന്നു.

Verse 76

अन्याश्च कन्यकाः सप्त सुरूपाः शुभलोचनाः । दिव्यरूपधराः सर्वा दिव्याभरणभूषिताः

കൂടാതെ ഏഴ് കന്യകമാരും ഉണ്ടായിരുന്നു—സുരൂപിണികൾ, ശുഭനേത്രങ്ങളുള്ളവർ. അവർ എല്ലാവരും ദിവ്യരൂപധാരിണികളായി, ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരായിരുന്നു.

Verse 77

पुमांसमभिकाङ्क्षन्त्यो यद्येकः कामयेत्स्त्रियः । मौक्तिकैर्रत्नमाणिक्यैर्वैडूर्यैश्च सुशोभनैः

ഒരു പുരുഷൻ, പുരുഷനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീകളെ യദി കാമിക്കുമെങ്കിൽ, അവർ മുത്തുകൾ, രത്ന-മാണിക്യങ്ങൾ, പ്രകാശമുള്ള വൈഡൂര്യം (കാറ്റ്‌സ്-ഐ) എന്നിവകൊണ്ട് സുന്ദരമായി ശോഭിച്ചു നിന്നു.

Verse 78

कामहारैश्च वंशैश्च बद्धो हिन्दोलकः कृतः । आरूढाश्च महाकन्या गायन्ते सुस्वरं तदा

കാമോദ്ദീപകമായ മാലകളും മുളങ്കമ്പുകളും കെട്ടി ഒരു ഊഞ്ഞാൽ ഒരുക്കി. പിന്നെ മഹാകന്യകൾ അതിൽ കയറി മധുരമായ സുസ്വരത്തിൽ പാടി.

Verse 79

मारुतः शीतलो वाति वनं स्पृष्ट्वा सुशोभनम् । वातेन प्रेरितो गन्धो दानवो घ्राणपीडितः

ശീതളമായ മാരുതൻ മനോഹരമായ വനത്തെ സ്പർശിച്ച് വീശി. ആ കാറ്റാൽ പ്രേരിതമായ സുഗന്ധം ദാനവനെ എത്തി, അവന്റെ ഘ്രാണം അതാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടു.

Verse 80

ततः कुसुमगन्धेन विस्मयं परमं गतः । आघ्राय चेदृशं पुण्यं न दृष्टं न श्रुतं मया

അപ്പോൾ പുഷ്പസുഗന്ധം മൂലം അവൻ പരമ വിസ്മയത്തിലായി. “ഇത്തരമൊരു പുണ്യസുഗന്ധം ആഘ്രായിച്ചിട്ടും ഞാൻ ഇതുവരെ കണ്ടിട്ടില്ല, കേട്ടിട്ടില്ല” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 81

वने चिन्तयतः किंचिद्ध्वनिगीतं सुशोभनम् । गीतस्य च ध्वनिं श्रुत्वा मोहितो मायया हरेः

വനത്തിൽ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ എവിടെയോ നിന്നൊരു മനോഹരമായ ഗീതധ്വനി ഉയർന്നു. ആ ഗാനത്തിന്റെ നാദം കേട്ട് അവൻ ഹരിയുടെ മായയിൽ മോഹിതനായി.

Verse 82

व्याधस्यैव महाकूटे पतन्ति च यथा मृगाः । कालस्पृष्टस्तथा कृष्णे पतितश्च नराधिप

ഹേ നരാധിപാ! വേട്ടക്കാരന്റെ മഹാകുടുക്കിൽ മൃഗങ്ങൾ വീഴുന്നതുപോലെ, കാലസ്പർശം മൂലം അവൻ കൃഷ്ണന്റെ പദ്ധതിയിൽ പതിച്ചു.

Verse 83

दृष्ट्वा कन्यां च तां दैत्यो मूर्च्छया पतितो भुवि । पतितेन तु दृष्टैका कन्या वटतले स्थिता

ആ കന്യകയെ കണ്ട് ദൈത്യൻ മോഹാലസ്യപ്പെട്ട് നിലത്തു വീണു. വീണുകിടക്കുമ്പോൾ, ആൽമരത്തിന് ചുവട്ടിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു കന്യകയെ അവൻ കണ്ടു.

Verse 84

आस्यं दृष्ट्वा तु नारीणां पुनः कामेन पीडितः । गृहीत्वा हेमदण्डं तु तां पातयितुमिच्छति

സ്ത്രീകളുടെ മുഖം കണ്ട് അവൻ വീണ്ടും കാമത്താൽ പീഡിതനായി. സ്വർണ്ണദണ്ഡ് കയ്യിലെടുത്ത് അവളെ വീഴ്ത്താന് അവൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 85

कन्योवाच । मा मानुस्पर्शयत्वं हि कुमार्यहं कुलोत्तम । भो मुञ्च मुञ्च मां शीघ्रं यावद्गच्छाम्यहं गृहम्

കന്യക പറഞ്ഞു: "ഹേ കുലോത്തമ, എന്നെ തൊടരുത്, ഞാൻ കന്യകയാണ്. എന്നെ വേഗം വിട്ടാലും, വിട്ടാലും, ഞാൻ വീട്ടിലേക്ക് പോകട്ടെ."

Verse 86

दानव उवाच । अहं विवाहमिच्छामि त्वया सह सुशोभने । भूपृष्ठे सकले राज्ञी भवस्येवं न संशयः

ദാനവൻ പറഞ്ഞു: "ഹേ സുന്ദരീ, ഞാൻ നിന്നെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നീ ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ രാജ്ഞിയായിത്തീരും, അതിൽ സംശയമില്ല."

Verse 87

कन्योवाच । पिता रक्षति कौमार्ये भर्ता रक्षति यौवने । पुत्रो रक्षति वृद्धत्वे न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति

കന്യക പറഞ്ഞു: "കൗമാരത്തിൽ പിതാവ് രക്ഷിക്കുന്നു, യൗവനത്തിൽ ഭർത്താവ് രക്ഷിക്കുന്നു, വാർദ്ധക്യത്തിൽ പുത്രൻ രക്ഷിക്കുന്നു; സ്ത്രീ സ്വാതന്ത്ര്യം അർഹിക്കുന്നില്ല."

Verse 88

न स्वातन्त्र्यं ममैवास्ति उत्पन्नाहं महत्कुले । याच्यस्तु मत्पिता भ्राता मातापि हि तथैव च

എനിക്ക് സ്വന്തം സ്വാതന്ത്ര്യമില്ല; ഞാൻ മഹത്തായ കുലത്തിൽ ജനിച്ചവളാണ്. അതിനാൽ എന്റെ പിതാവിനെയും സഹോദരനെയും, അതുപോലെ എന്റെ മാതാവിനെയും അപേക്ഷിക്കണം.

Verse 89

दानव उवाच । यदि मां नेच्छसे त्वद्य स्वातन्त्र्यं नावलम्बसे । ममापि च तदा हत्या सत्यं च शुभलोचने

ദാനവൻ പറഞ്ഞു—ഇന്ന് നീ എന്നെ ഇച്ഛിക്കാതെയും നിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ആശ്രയിക്കാതെയും ഇരുന്നാൽ, എന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും വധം സംഭവിക്കും; ഹേ ശുഭലോചനേ, ഇത് സത്യം.

Verse 90

कन्योवाच । विश्वासो नैव कर्तव्यो यादृशे तादृशे नरे । नराः स्त्रीषु विचित्राश्च लम्पटाः काममोहिताः

കന്യ പറഞ്ഞു—നിനക്കുപോലെയുള്ള പുരുഷനിൽ വിശ്വാസം വെക്കരുത്. പുരുഷന്മാർ സ്ത്രീകളോടു വിചിത്രരാണ്—ലമ്പടരും കാമമോഹിതരും.

Verse 91

परिणीय तु मां त्वं हि भुङ्क्ष्व भोगान्मया सह । जन्मनाशो भवेत्पश्चान्न त्वं नान्यो भवेन्मम

ആദ്യം വിധിപൂർവ്വം എന്നെ വിവാഹം കഴിക്കൂ; പിന്നെ എന്നോടൊപ്പം ഭോഗസുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കൂ. പിന്നീടു ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടാലും, എനിക്ക് നീ (ദൂഷകനായി) വേണ്ട; മറ്റാരും വേണ്ട.

Verse 92

ब्राह्मणी क्षत्रिणी वैशी शूद्री यावत्तथैव च । द्वितीयो न भवेद्भर्ता एकाकी चेह जन्मनि

ബ്രാഹ്മണി, ക്ഷത്രിണി, വൈശ്യ, ശൂദ്രി—ആരായാലും; ഈ ജന്മത്തിൽ രണ്ടാമൻ ഭർത്താവാകരുത്, ഒരേയൊരു ഭർത്താവിനോടു നിഷ്ഠയായി ഇരിക്കണം.

Verse 93

दानव उवाच । यत्त्वया गदितं वाक्यं तन्मया धारितं हृदि । प्रत्ययं मे कुरुष्वाद्य यत्ते मनसि रोचते

ദാനവൻ പറഞ്ഞു—നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഞാൻ ഹൃദയത്തിൽ ധരിച്ചു. ഇന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പ് തരിക; നിന്റെ മനസ്സിന് യുക്തമായതെല്ലാം ചെയ്യുക.

Verse 94

कन्योवाच । जानीष्व गोपकन्यां मां क्रीडामि सखिभिः सह । अस्मत्कुलेषु यद्दिव्यं तत्कुरुष्व यथाविधि

കന്യ പറഞ്ഞു—എന്നെ ഗോപകന്യയായി അറിയുക; ഞാൻ സഖികളോടൊപ്പം ക്രീഡിക്കുന്നു. ഞങ്ങളുടെ കുലങ്ങളിൽ ഉള്ള ദിവ്യാചാരം ഏതാണ്, അതു യഥാവിധി അനുഷ്ഠിക്കൂ.

Verse 95

न तद्दिव्यं कुलेऽस्माकं विषं कोशं न तत्तुला । गोपान्वयेषु सर्वेषु हस्तः शिरसि दीयते

ഞങ്ങളുടെ കുലത്തിൽ അത്തരമൊരു ‘അദ്ഭുതം’ ഇല്ല—വിഷക്കോശവും ഇല്ല, അത്തരം തൂക്കത്തുലയും ഇല്ല. ഗോപവംശത്തിലെ എല്ലാ കുലങ്ങളിലും തലയിൽ കൈ വെക്കുന്നു (ആശീർവാദമായി).

Verse 96

कामान्धेनैव राजेन्द्र निक्षिप्तो मस्तके करः । तत्क्षणाद्भस्मसाद्भूतो दग्धस्तृणचयो यथा

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! കാമാന്ധനായി അവൻ തലയിൽ കൈ വെച്ചു; അതേ ക്ഷണത്തിൽ അവൻ ഭസ്മമായി—അഗ്നിയിൽ ഉണങ്ങിയ പുല്ലുകൂമ്പാരം കത്തിച്ചാമ്പലാകുന്നതുപോലെ.

Verse 97

केशवोपरि देवैस्तु पुष्पवृष्टिः शुभा कृता । हृष्टाः सर्वेऽगमन्देवाः स्वस्थानं विगतज्वराः

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ കേശവന്റെ മേൽ മംഗളകരമായ പുഷ്പവൃഷ്ടി ചെയ്തു. എല്ലാവരും ഹർഷിച്ച്, ക്ലേശം നീങ്ങി, തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 98

क्षीरोदं केशवो गच्छत्कालपृष्ठे निपातिते । य इदं शृणुयाद्भक्त्या चरितं दानवस्य च

ദാനവൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ കേശവൻ ക്ഷീരസാഗരത്തിലേക്കു പോയി. ഭക്തിയോടെ ഈ ദാനവചരിതം ശ്രവിക്കുന്നവൻ…

Verse 99

स जयी जायते नित्यं शङ्करस्य वचो यथा । एतस्मात्कारणाद्राजंल्लिङ्गेश्वरमिति श्रुतम्

ശങ്കരന്റെ വചനപ്രകാരം അവൻ നിത്യവും ജയിയായി ജനിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടു, ഹേ രാജാവേ, ഇത് ‘ലിംഗേശ്വര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധം.

Verse 100

लीनं च पातकं यस्मात्स्नानमात्रेण नश्यति । त्वगस्थि शोणितं मांसं मेदःस्नायुस्तथैव च

അവിടെ സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ആഴത്തിൽ ലീനമായ പാപം നശിക്കുന്നു—ത്വക്ക്, അസ്ഥി, രക്തം, മാംസം, മേദസ്, സ്നായു എന്നിവയിൽ പതിഞ്ഞതും.

Verse 101

मज्जाशुक्रगतं पापं नश्यते जन्मकोटिजम् । लुङ्केश्वरे महाराज तोयं पिबति भक्तितः

മജ്ജയിലും ശുക്രത്തിലും പതിഞ്ഞ, കോടി ജന്മങ്ങളുടെ പാപവും—ഹേ മഹാരാജാവേ—ലുങ്കേശ്വരത്തിൽ ഭക്തിയോടെ തീർത്ഥജലം പാനം ചെയ്‌താൽ നശിക്കുന്നു.

Verse 102

त्रिभिः प्रसृतिमात्राभिः पापं याति सहस्रधा । विशेषेण चतुर्दश्यामुभौ पक्षौ तु चाष्टमी

മാത്രം മൂന്ന് അഞ്ജലി-പ്രമാണം കൊണ്ടു പാപം സഹസ്രധാ ചിതറുന്നു—വിശേഷിച്ച് ചതുര്ദശിയിൽ (ഇരു പക്ഷങ്ങളിലും) കൂടാതെ അഷ്ടമിയിലും.

Verse 103

उपोष्य यो नरो भक्त्या पित्ःणां पाण्डुनन्दन । उद्धृतास्तेन ते सर्वे नारकीयाः पितामहाः

ഹേ പാണ്ഡുനന്ദനേ! പിതൃന്മാരുടെ നിമിത്തം ഭക്തിയോടെ ഉപവാസം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ മൂലം, നരകഗതിയിൽ പതിച്ചിരുന്നാലും ആ പിതാമഹന്മാർ എല്ലാവരും ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 104

काकिणीं चैव यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । तेन दानफलं सर्वं कुरुक्षेत्रादिकं च यत्

വേദപാരഗനായ ബ്രാഹ്മണന് കാകിണി മാത്രമെങ്കിലും ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, സമസ്ത ദാനഫലവും പ്രാപിക്കുന്നു—കുരുക്ഷേത്രാദി പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പുണ്യവും അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 105

प्राप्तं तु नान्यथा राजञ्छङ्करो वदते त्विदम् । स्पर्शलिङ्गमिदं राजञ्छङ्करेण तु निर्मितम्

ഹേ രാജാവേ! ഇത് അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, മറ്റെങ്ങനെ അല്ല—സ്വയം ശങ്കരൻ ഇതു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഹേ രാജാവേ! ഇത് ശങ്കരൻ നിർമ്മിച്ച സ്പർശലിംഗമാണ്.

Verse 106

स्पर्शमात्रे मनुष्याणां रुद्रवासोऽभिजायते । तेन दानफलं सर्वं कुरुक्षेत्रादिकं च यत्

ഇത് സ്പർശിക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ട് മനുഷ്യർക്കു രുദ്രലോകവാസം ലഭിക്കുന്നു; അതിനാൽ സമസ്ത ദാനഫലവും കുരുക്ഷേത്രാദികളുടെ പുണ്യവും പ്രാപ്യമാകുന്നു.

Verse 107

एतस्मात्कारणाद्राजंल्लोकपालाश्च रक्षकाः । दुर्गा च रक्षणे सृष्टा चतुर्हस्तधरा शुभा

ഈ കാരണത്താൽ, ഹേ രാജാവേ, ലോകപാലന്മാർ രക്ഷകരായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു; രക്ഷാർത്ഥമായി ദുർഗാദേവിയും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു—ശുഭയായ ചതുര്ഹസ്തധാരിണി.

Verse 108

धनदो लोकपालेशो रक्षकश्चेश्वरस्य च । रक्षति च सदा कालं ग्रहव्यापाररूपतः

ധനദൻ (കുബേരൻ) ലോകപാലന്മാരിൽ അധിപതിയും പരമേശ്വരന്റെ രക്ഷകനുമാകുന്നു; ഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനരൂപത്തിൽ അവൻ നിത്യം കാലത്തെ കാക്കുന്നു.

Verse 109

पुत्रभ्रातृसमारूपैः स्वामिसम्बन्धरूपिभिः । लङ्केश्वरं च राजेन्द्र देवैर्नाद्यापि मुच्यते

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! പുത്രത്വവും ഭ്രാതൃത്വവും പോലെയുള്ള സ്വാമി-ബന്ധരൂപ ബന്ധനങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയതിനാൽ ദേവന്മാർ ഇന്നും ലങ്കേശ്വരനെ മോചിപ്പിക്കുന്നില്ല.