Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तात जलमध्ये व्यवस्थितम् । लुङ्केश्वरमिति ख्यातं सुरासुरनमस्कृतम्

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tasyaivānantaraṃ tāta jalamadhye vyavasthitam | luṅkeśvaramiti khyātaṃ surāsuranamaskṛtam

ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ താത! അതിന്റെ ഉടനെ ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ‘ലുങ്കേശ്വരം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലം ഉണ്ട്; ദേവരും അസുരരും അതിനെ നമസ്കരിക്കുന്നു.

श्रीमार्कण्डेयःRevered Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (śrī + mārkaṇḍeya = revered Mārkaṇḍeya)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलकारः लिट् (Perfect), पुरुषः प्रथम (3rd), वचनम् एकवचन, परस्मैपदम्
तस्यof that / after that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed, just
एव:
Nipāta (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः (emphatic particle)
अनन्तरम्immediately after
अनन्तरम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगवत् क्रियाविशेषणम् (adverbial accusative: 'immediately after')
तातO dear one / O son
तात:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
जलमध्येin the midst of the water
जलमध्ये:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजलमध्य (प्रातिपदिक) = जल + मध्य (समास)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग (मध्य-शब्दः पुंलिङ्गः), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (in the middle of water)
व्यवस्थितम्situated, established
व्यवस्थितम्:
Vidheyaviśeṣaṇa (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate: 'situated')
लुङ्केश्वरम्Luṅkeśvara (Lord of Luṅkā)
लुङ्केश्वरम्:
Samjñā/Predicate noun (Name/संज्ञा)
TypeNoun
Rootलुङ्केश्वर (प्रातिपदिक) = लुङ्का + ईश्वर (समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (Lord of Luṅkā)
इतिthus
इति:
Nipāta (Quotation marker/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; इत्यादि-उद्धरण-निपातः (quotative particle)
ख्यातम्known (as), famed
ख्यातम्:
Vidheyaviśeṣaṇa (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate: 'known/called')
सुरासुरनमस्कृतम्worshipped by gods and demons
सुरासुरनमस्कृतम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुरासुरनमस्कृत (प्रातिपदिक) = सुर + असुर + नमस्कृत (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (instrumental/agent sense): 'worshipped by gods and asuras'; विशेषणम्

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Luṅkeśvara

Type: kund

Listener: ‘tāta’ (dear one; likely the inquirer in the frame narrative)

Scene: Sage Mārkaṇḍeya narrates; in the river’s midst rises a liṅga-shrine called Luṅkeśvara; devas and asuras bow from opposite banks; water swirls around the sanctum.

M
Mārkaṇḍeya
L
Luṅkeśvara
D
Devas
A
Asuras

FAQs

Sacred geography is presented as a living revelation: certain Śaiva sites possess universal reverence across cosmic factions.

Luṅkeśvara, a water-situated Śaiva tīrtha in the Revā Khaṇḍa.

No specific rite is prescribed in this verse; it introduces the site and its eminence.