Rig Veda 9.71.6: Mandala 9, Sukta 71, Mantra 6

Sukta 9.71

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).

Devata: Soma Pavamāna.

Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

Samhita Patha (Devanagari)

श्येनो न योनिं सदनं धिया कृतं हिरण्ययमासदं देव एषति । ए रिणन्ति बर्हिषि प्रियं गिराश्वो न देवाँ अप्येति यज्ञियः ॥

Transliteration

śyénो ná yóniṁ sádanam dhiyā́ kṛtáṁ hiraṇyáyam āsádaṁ devá éṣati | ā īm riṇanti bárhiṣi priyáṁ girā́ aśvó ná devā́n apyéti yajñíyaḥ ||

Translation

ശ്യേനൻ (പരുന്ത്) തന്റെ യോനി—വാസസ്ഥാനം—തിരയുന്നതുപോലെ, ദേവൻ (സോമൻ) ധിയാൽ നിർമ്മിതമായ സദനം, ഹിരണ്യമയമായ ആസനമുള്ള വിശ്രമസ്ഥലം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രിയ ഗിരാ (സ്തുതി-വാക്ക്)യോടെ അവർ അവനെ ബർഹിഷി (യജ്ഞപുല്ലിൽ) പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; വേഗമുള്ള അശ്വംപോലെ യജ്ഞിയൻ (യജ്ഞയോഗ്യൻ) അവൻ ദേവന്മാരിലേക്കു സമീപിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• श्येनः: the falcon (swift bird)
• श्येनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• योनिम्: womb; source; resting-place
• योनिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)

• सदनम्: seat; abode
• सदनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक; √सद् ‘to sit’ से)

• धिया: by thought; with insight
• धिया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• कृतम्: made; fashioned
• कृतम्: —
• Type: Participle
• Root: √कृ (कृ-धातु), कृत (कृदन्त)

• हिरण्ययम्: golden
• हिरण्ययम्: —
• Type: Adjective
• Root: हिरण्यय (प्रातिपदिक)

• आसदम्: a seat; a sitting-place; resting
• आसदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आसद (प्रातिपदिक; आ-√सद् ‘to sit/settle upon’ से)

• देवः: the god (Soma)
• देवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• एषति: seeks; moves toward
• एषति: —
• Type: Verb
• Root: √इष् (इष्-धातु ‘to seek/strive/go’)

• ए: indeed; here/now (particle)
• ए: —
• Type: Indeclinable
• Root: ए (निपात)

• ऋणन्ति: they set in motion; they impel/drive
• ऋणन्ति: —
• Type: Verb
• Root: √ऋ (ऋ-धातु ‘to go/impel’; वेदिक प्रयोग)

• बर्हिषि: on the sacrificial grass
• बर्हिषि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: बर्हिस् (प्रातिपदिक)

• प्रियम्: dear; pleasing
• प्रियम्: —
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• गिरः: songs; hymns; praises
• गिरः: Karma
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• अश्वः: the horse
• अश्वः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अप्येति: goes toward; reaches; approaches
• अप्येति: —
• Type: Verb
• Root: अपि-√इ (√इ ‘to go’)

• यज्ञियः: worthy of sacrifice; fit for worship
• यज्ञियः: —
• Type: Adjective
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक)