Rig Veda 9.71.9 — Mandala 9, Sukta 71, Mantra 9
Sukta 9.71
Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).
Devata: Soma Pavamāna (with solar association).
Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).
Samhita Patha (Devanagari)
उक्षेव यूथा परियन्नरावीदधि त्विषीरधित सूर्यस्य । दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षत क्षां सोमः परि क्रतुना पश्यते जाः ॥
Transliteration
ukṣéva yū́thā pariyán arāvīd ádhi tviṣī́r adhita sū́ryasya | divyáḥ supárṇo’vá cakṣata kṣā́ṁ sómaḥ pári krátunā paśyate jā́ḥ ||
Translation
കാളപോലെ കൂട്ടങ്ങളോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ ഗർജ്ജിച്ചു മുഴക്കുന്നു; തന്റെ തേജസ്സുകളെ സൂര്യനിൽ അധിഷ്ഠിതമാക്കി. ദിവ്യമായ സുപർണൻ—സുന്ദരചിറകുള്ള ശക്തി—ഭൂമിയിലേക്കു താഴെ നോക്കുന്നു; സോമൻ തന്റെ ക്രതു (ചേതനസങ്കൽപം)കൊണ്ട് ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാ ജന്മങ്ങളെയും ജീവികളെയും നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
Word by Word
उक्षेवlike a bull
उक्षेव:
Kartā (उपमान-कर्तृसदृशता)
TypeNoun+Indeclinable (simile)
Rootउक्षन् (प्रातिपदिक) / उक्ष् (धातु ‘सिञ्चने/वर्षणे’ से व्युत्पन्न) + इव
यूथाtroops, herds
यूथा:
Karma
TypeNoun
Rootयूथ (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि
यन्going, moving
यन्:
Kartā (सोमः/दिव्यः सुपर्णः)
TypeVerb
Rootया (धातु)
अरावीत्he roared, cried aloud
अरावीत्:
Kartā
TypeVerb
Rootरु (धातु ‘शब्दे/रवे’) + आ (उपसर्ग)
अधिupon, over
अधि:
Adhikaraṇa (उपरि/अधिष्ठाने)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
त्विषीःsplendours, flashes
त्विषीः:
Karma
TypeNoun
Rootत्विष् (प्रातिपदिक ‘दीप्ति/तेजस्’)
अधितmoreover/over and above (emphatic)
अधित:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि (अव्यय) + त (निपात/पदपूरण; वैदिक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
दिव्यःheavenly
दिव्यः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
सुपर्णःthe fair-winged one (bird)
सुपर्णः:
Kartā
TypeNoun
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक)
अवdown, forth
अव:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअव
चक्षतhe beheld, looked upon
चक्षत:
Kartā (दिव्यः सुपर्णः/सोमः)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु ‘दर्शने/प्रख्याने’)
क्षाम्the earth
क्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षाम्/क्षाम् (प्रातिपदिक; ‘पृथिवी’)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि
क्रतुनाby (his) will/insight, by power of intention
क्रतुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
पश्यतेhe sees
पश्यते:
Kartā (सोमः)
TypeVerb
Rootपश् (धातु ‘दर्शने’)
जाःthe peoples, creatures
जाः:
Karma
TypeNoun
Rootजा (प्रातिपदिक; ‘जन/प्रजा/जात’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.