Sukta 73
Sukta 7.73
Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 7; internal mention in 7.73.3 supports Vasiṣṭha)
Aśvinau (Nāsatyā), the twin divine physicians/helpers
Triṣṭubh (probable for RV 7.73; confirm against pada-count in critical edition)
ഈ ചെറുതായ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തോത്രം അശ്വിനൗ (നാസത്യൗ)യെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും നിന്ന് വേഗത്തിൽ എത്തുവാൻ വിളിക്കുന്നു—രക്ഷകരായി ആരാധകനെ “ഇരുട്ട്” കടത്തിക്കൊണ്ട് ദൂരെയുള്ള, സുരക്ഷിതമായ തീരത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നവരായി. യജ്ഞം തന്റെ യഥാർത്ഥ പാതകളിലൂടെ ശരിയായി മുന്നേറുമ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ നന്നായി രൂപപ്പെടുത്തിയ സ്തുതിയെ അർപ്പിച്ച്, ആ ഇരട്ട വൈദ്യദേവന്മാർ അഞ്ചുമടങ്കുള്ള, സർവതോമുഖ സമൃദ്ധിയും സ്ഥിരമായ സംരക്ഷണവും നൽകണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
अतारिष्म तमसस्पारमस्य प्रति स्तोमं देवयन्तो दधानाः । पुरुदंसा पुरुतमा पुराजामर्त्या हवते अश्विना गीः ॥
ഞങ്ങൾ ഈ തമസ്സിന്റെ പാരം—അതിന്റെ അപ്പുറത്തുള്ള തീരം—കടന്നിരിക്കുന്നു; ദേവാഭിമുഖമായ പരിശ്രമത്തിൽ പ്രതിസ്തോമം—പ്രത്യുത്തരസ്തുതി—സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ട്. ഗീഃ അശ്വിന്മാരെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു—പുരുദംസ, പുരുതമ, പുരാജ, അമർത്ത്യ—പ്രകാശസഹായത്തിന്റെ ശക്തികളോടെ അവർ വരുവാൻ.
Mantra 2
न्यु प्रियो मनुषः सादि होता नासत्या यो यजते वन्दते च । अश्नीतं मध्वो अश्विना उपाक आ वां वोचे विदथेषु प्रयस्वान् ॥
ഇപ്പോൾ മനുഷ്യരുടെ പ്രിയ ഹോതൃ (യാജകൻ) ആസനം സ്വീകരിക്കട്ടെ—യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനും, ഹേ നാസത്യന്മാരേ, നിങ്ങളെ വന്ദിക്കുന്നവനും. ഹേ അശ്വിന്മാരേ, സമീപത്തുള്ള മധുമയ ആനന്ദം ആസ്വദിക്കുവിൻ; യാഗാർപ്പണ-ശക്തിയിൽ സമൃദ്ധനായ ഞാൻ, വിധഥസഭകളിൽ നിങ്ങളെ പ്രസ്താവിച്ചു സ്തുതിക്കും.
Mantra 3
अहेम यज्ञं पथामुराणा इमां सुवृक्तिं वृषणा जुषेथाम् । श्रुष्टीवेव प्रेषितो वामबोधि प्रति स्तोमैर्जरमाणो वसिष्ठः ॥
ഞങ്ങൾ യജ്ഞത്തെ അതിന്റെ പഥങ്ങളിലൂടെ മുന്നോട്ടു നയിച്ചു; ഹേ വൃഷണന്മാരേ (ബലവാന്മാരായ ദ്വയം), ഈ സുനിർമ്മിത സ്തുതിവാക്യം സ്വീകരിക്കുവിൻ. പ്രേരിതനായ സാരഥിയെപ്പോലെ വസിഷ്ഠൻ നിങ്ങളോടു ജാഗരിതനായി; കർമ്മം പാകമാകുന്തോറും സ്തോത്രങ്ങളാൽ പ്രതികരിക്കുന്നു.
Mantra 4
उप त्या वह्नी गमतो विशं नो रक्षोहणा सम्भृता वीळुपाणी । समन्धांस्यग्मत मत्सराणि मा नो मर्धिष्टमा गतं शिवेन ॥
ഹേ അഗ്നി-വാഹക ദ്വയം, ഞങ്ങളുടെ ജനങ്ങളോടു സമീപിച്ചു വരുവിൻ—രക്ഷോഹണന്മാർ, സുസജ്ജർ, ദൃഢഹസ്തർ. അന്ധമായ തമസ്സിന്റെ മറകളും അഹങ്കാരത്തിന്റെ മത്തുകളും അകന്നുപോകട്ടെ; ഞങ്ങളെ ഞെരിക്കരുതേ—ശിവവും ചികിത്സകവുമായ ശക്തിയോടെ വരുവിൻ.
Mantra 5
आ पश्चातान्नासत्या पुरस्तादाश्विना यातमधरादुदक्तात् । आ विश्वतः पाञ्चजन्येन राया यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഹേ നാസത്യന്മാരേ, പിന്നിൽ നിന്നുമും മുന്നിൽ നിന്നുമും വരുവിൻ; ഹേ അശ്വിന്മാരേ, താഴെയിൽ നിന്നുമും മുകളിൽ നിന്നുമും വരുവിൻ. പഞ്ചജന്യത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന സമൃദ്ധിയോടെ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തുവിൻ; നിങ്ങളുടെ സ്വസ്തി-ശക്തികളാൽ എപ്പോഴും ഞങ്ങളെ കാത്തുരക്ഷിക്കുവിൻ.
Frequently Asked Questions
They are the twin divine helpers known for swift rescue and healing. The hymn calls them to arrive quickly and protect the worshippers with well-being and prosperity.
On the surface it suggests moving from danger or night into safety and light. Spiritually it also points to passing beyond confusion or inner heaviness (tamas) into clarity and renewed strength through divine help.
The hymn explicitly names Vasiṣṭha (7.73.3), showing the seer as the one who ‘awakens’ the gods through well-crafted praise and keeps the sacrifice moving correctly on its paths.
Ask anything about Sukta 73 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.