
Sukta 4.10
ഈ സൂക്തം അഗ്നിയെ സത്ഇച്ഛയുടെ (ക്രതു) വേഗമേറിയ, ഹൃദയസ്പർശിയായ ശക്തിയായി സ്തുതിക്കുന്നു; പ്രചോദിതമായ പരിശ്രമവും ദൈവിക പ്രേരണയും വഴി യജമാനനെ സമൃദ്ധിയിലേക്കു നയിക്കുന്നു. അഗ്നി പകലും രാത്രിയും പ്രകാശിക്കുന്ന, എപ്പോഴും സന്നിഹിതനായ ദർശി-ഋഷിയായി പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നു; അവൻ സൗന്ദര്യം, ഐക്യം, വർധനം എന്നിവ കൊണ്ടുവരുകയും മനുഷ്യരും ദേവഗണവും തമ്മിൽ സൗഹൃദപരവും സഹോദരസദൃശവുമായ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. യജ്ഞകർത്താവിന്റെ ഗൃഹവും അവന്റെ അന്തർ ‘നാഭികേന്ദ്ര’വും പോഷണത്തിന്റെയും ശക്തിയുടെയും സ്ഥിരമായ ഉറവിടമാകുന്നതിനായി, അഗ്നിയുടെ ദീപ്തമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശവും സംരക്ഷക സഹവാസവും ആഹ്വാനിക്കുകയാണ് ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.
Mantra 1
अग्ने तमद्याश्वं न स्तोमैः क्रतुं न भद्रं हृदिस्पृशम् । ऋध्यामा त ओहैः ॥
ഹേ അഗ്നി, ഇന്ന് ഞങ്ങളുടെ സ്തോത്രങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾ നിന്റെ ആ ഭദ്രമായ ക്രതുവിൽ—വേഗമുള്ള അശ്വംപോലെ—സമൃദ്ധരാകുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഹൃദയം സ്പർശിക്കുന്ന ദീപ്തമായ സംകല്പം. നിന്റെ ഓഹകൾ (പ്രേരണാ-ബലങ്ങൾ) കൊണ്ടു ഞങ്ങൾ വർദ്ധിക്കട്ടെ.
Mantra 3
एभिर्नो अर्कैर्भवा नो अर्वाङ्स्वर्ण ज्योतिः । अग्ने विश्वेभिः सुमना अनीकैः ॥
ഈ അർക്കങ്ങൾ (വാണിയുടെ ജ്വാലകൾ) കൊണ്ടു ഞങ്ങൾക്കായി സന്നിഹിതനാകുക; ദീപ്തമായ ലോകത്തിൽ നിന്ന് പ്രകാശംപോലെ ഞങ്ങളിലേക്കു വരിക, ഹേ അഗ്നി. നിന്റെ എല്ലാ അനീകങ്ങൾ (മുഖങ്ങൾ/രൂപങ്ങൾ)യും ശക്തികളും സഹിതം സുമന—കൃപാമനസ്സുള്ളവൻ—ആകുക.
Mantra 4
आभिष्टे अद्य गीर्भिर्गृणन्तोऽग्ने दाशेम । प्र ते दिवो न स्तनयन्ति शुष्माः ॥
ഇന്ന് ഞങ്ങൾ ഗീർഭിഃ—സ്തുതിവചനങ്ങളാൽ—ഹേ അഗ്നേ, നിന്നെ ഗൃണന്തഃ (പുകഴ്ത്തിക്കൊണ്ട്) ദാശേമ: ഞങ്ങളെയും ഞങ്ങളുടെ സമ്പാദ്യങ്ങളെയും നിനക്കു സമർപ്പിക്കട്ടെ. നിന്റെ ശുഷ്മാഃ—പരാക്രമശക്തികൾ—ദിവഃയിലെ സ്തനയന്തി (ആകാശഗർജ്ജനം) പോലെ പുറപ്പെടട്ടെ; തമസ്സിന്റെ ജഡതയെ തുരത്തി ജാഗ്രതയെ ഉണർത്തട്ടെ.
Mantra 5
तव स्वादिष्ठाग्ने संदृष्टिरिदा चिदह्न इदा चिदक्तोः । श्रिये रुक्मो न रोचत उपाके ॥
ഹേ അഗ്നേ, തവ സ്വാദിഷ്ഠാ (അതിമധുര) സന്ദൃഷ്ടിഃ—നിന്റെ പരിപൂർണ്ണ ദർശനം—ഇദാ ചിദ് അഹ്നഃ, ഇദാ ചിദ് അക്തോഃ: പകലിലും, രാത്രിയിലും, ഉപാകേ (അരികിൽ തന്നെ) പ്രകാശിക്കുന്നു. ശ്രിയേ—മംഗള-ശോഭയ്ക്കായി—രുക്മോ ന (സ്വർണ്ണാഭരണത്തെപ്പോലെ) അത് രോചത, ദീപ്തിയായി തിളങ്ങുന്നു.
Mantra 6
घृतं न पूतं तनूररेपाः शुचि हिरण्यम् । तत्ते रुक्मो न रोचत स्वधावः ॥
ഘൃതം ന പൂതം—ശുദ്ധീകരിച്ച നെയ്യുപോലെ—നിന്റെ തനൂഃ അരെപാഃ (നിർദോഷം, കളങ്കരഹിതം); ശുചി ഹിരണ്യം—പവിത്ര സ്വർണ്ണംപോലെ. ഹേ സ്വധാവഃ (സ്വശക്തിയിൽ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നവനേ), തത്തേ രുക്മോ ന രോചത: നിനക്കുള്ളിൽ അത് സ്വർണ്ണതേജസ്സുപോലെ ദീപ്തിയായി തിളങ്ങുന്നു.
Mantra 7
कृतं चिद्धि ष्मा सनेमि द्वेषोऽग्न इनोषि मर्तात् । इत्था यजमानादृतावः ॥
ഹേ അഗ്നേ, വൈരമായി തന്നെ രൂപപ്പെട്ട ദ്വേഷവും ഞങ്ങൾ ജയിക്കും; കാരണം നീ മർത്ത്യനിൽ നിന്നു ദ്വേഷത്തെ അകറ്റുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഋതത്തിന്റെ പാതയിൽ നടക്കുന്ന യജമാനനെ നീ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 8
शिवा नः सख्या सन्तु भ्रात्राग्ने देवेषु युष्मे । सा नो नाभिः सदने सस्मिन्नूधन् ॥
ഞങ്ങൾക്ക് ശിവമായ (കല്യാണകരമായ) സഖ്യം ഉണ്ടാകട്ടെ—ഹേ അഗ്നേ, ദേവന്മാരിൽ നീ സഹോദരനായി. അതേ ഈ വാസസ്ഥാനത്തിൽ നമ്മുടെ നാഭി-കേന്ദ്രമാകട്ടെ; ഈ സദനത്തിൽ പോഷണം നൽകുന്ന ഊധൻ (സ്തനം) ആയി നിലകൊള്ളട്ടെ.
Agni is invoked as swift and beneficent—his good kratu ‘touching the heart’—so the worshipper may prosper through his impulses and energies.
The hymn deepens from outer praise to inner vision: Agni’s ‘perfect seeing’ is near, shining both day and night, and his radiance becomes a beautifying power that increases harmony and well-being.
The relationship peaks in intimacy and trust: Agni is asked to be a gracious friend and ‘brother among the gods,’ forming a stable bond between the human home and the divine community.
The hymn settles into a sustaining image—Agni as the nābhi (central hub) and as a nourishing udder within the dwelling—promising ongoing support, protection, and increase.
hṛdispṛśam ("touching the heart")
idā cid ahna idā cid aktoḥ ("by day and also by night")
śivā naḥ sakhyā ("a gracious friendship for us")
It asks Agni to awaken a good, luminous resolve in us, to guide the heart, and to bring steady prosperity—like a swift power that helps our efforts succeed.
It highlights Agni as constant vision and protection: not only the physical fire, but also an ever-present light of awareness that stays near in all conditions.
Agni is invoked as an intimate ally among the gods, and as the household’s central support—like a living centre that nourishes, protects, and holds the family together.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.