Sukta 43
Sukta 2.43
Gṛtsamada (traditional attribution for RV 2.43)
Triṣṭubh (probable; verify against pada-count of full text tradition)
ഈ ചെറുസൂക്തം ശകുനി/ശകുന്ത (ശകുനപ്പക്ഷി)യെ ഋതത്തോട് ചേർന്ന സത്യവക്താവായി അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു; അതിന്റെ വിളികൾ യാഗത്തിലും ദൈനംദിനജീവിതത്തിലും അർത്ഥവത്തായ സൂചനകളായി വായിക്കപ്പെടുന്നു. കവി പക്ഷിയുടെ “ഇരട്ട ശബ്ദം” പരിശീലിതനായ ജപകനെയെന്നപോലെ പ്രശംസിക്കുകയും, എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ശുഭകരവും ശുദ്ധീകരകവുമായ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിക്കണമെന്നു ആവർത്തിച്ച് അപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ ഈ സൂക്തം ശകുനശ്രവണത്തെ പവിത്രമാക്കുന്നു: പ്രകൃതിയിലെ ശബ്ദം ആശീർവാദത്തിനും ശരിയായ ബോധത്തിനും (സുമതി) സഭയിലെ വിജയത്തിനും വഴിയാകുന്ന ഒരു ചാനലായി മാറുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्रदक्षिणिदभि गृणन्ति कारवो वयो वदन्त ऋतुथा शकुन्तयः । उभे वाचौ वदति सामगा इव गायत्रं च त्रैष्टुभं चानु राजति ॥
ശുഭമായ ദക്ഷിണാവർത്ത പഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന കവികൾ സ്തുതിക്കുന്നു; ഋതുക്ക്രമത്തിൽ, ഋത (സത്യ-ക്രമം) അനുസരിച്ച് സംസാരിക്കുന്ന പക്ഷികൾ തങ്ങളുടെ സൂചനകൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു. അത് സാമഗാനിയെന്നപോലെ ഇരുവാണികളാലും സംസാരിക്കുന്നു; ഗായത്രിയും ത്രൈഷ്ടുഭവും—ഇരു ഛന്ദസ്സുകളെയും അനുഗമിച്ച് പ്രകാശിക്കുന്നു.
Mantra 2
उद्गातेव शकुने साम गायसि ब्रह्मपुत्र इव सवनेषु शंससि । वृषेव वाजी शिशुमतीरपीत्या सर्वतो नः शकुने भद्रमा वद विश्वतो नः शकुने पुण्यमा वद ॥
ഹേ ശകുനേ, ഉദ്ഗാതാവിനെപ്പോലെ നീ സാമം പാടുന്നു; ബ്രഹ്മപുത്രനെപ്പോലെ സവന (സോമപീഡനം)ങ്ങളിൽ സ്തുതി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. വൃഷഭനെപ്പോലെ, ബലവാനായ വാജിയെപ്പോലെ, യുവവും വളരുന്നതുമായ ശക്തികളിലേക്കു സമീപിച്ച്—ഹേ ശകുനേ, എല്ലായിടത്തുനിന്നും ഞങ്ങളോട് ഭദ്രം പറയുക; എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെ ഞങ്ങളോട് പുണ്യവും പാവനവുമായ വാണി പറയുക.
Mantra 3
आवदँस्त्वं शकुने भद्रमा वद तूष्णीमासीनः सुमतिं चिकिद्धि नः । यदुत्पतन्वदसि कर्करिर्यथा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ഹേ ശകുനേ (പക്ഷീ), നീ സംസാരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഞങ്ങളോടു ഭദ്രമായ വാക്കുകൾ പറയുക; നീ മൗനമായി ഇരുന്നാലും ഞങ്ങളിലൊരു സുമതി—ശരിയായ ബോധം—ഉണർത്തുക. നീ ഉയർന്നു പറന്ന് കർക്കരീ പോലെ ശബ്ദിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾ വിദഥ (സഭ/യജ്ഞസഭ)യിൽ ബൃഹത്—വിശാല സത്യം—പറയുകയും സുവീരാഃ—വീരശക്തിയാൽ സമ്പന്നരാകുകയും ചെയ്യട്ടെ.
Inside Sukta 43
How it unfolds
- Where it opens
The hymn begins by observing auspicious movement and praise: singers acclaim, while birds ‘speak’ in season with ṛta, establishing nature as meaningful and ordered.
- Development
The bird is elevated through ritual metaphors—Udgātṛ, Sāman-chanter, brahma’s ‘son’—so its call becomes authoritative speech within sacrifice.
- Climax
A repeated, urgent petition: “speak to us the good… speak the fortunate/purifying from all directions,” turning omen into blessing and guidance.
- Where it settles
The poet seeks sumati even in silence and prays that, as the bird calls and rises, humans may speak the ‘Vast’ in the assembly and gain heroic strength (suvīra).
The deity: Śakuni/Śakunta
- Cosmic functionMediator of signs: it marks direction, time, and auspiciousness, translating the ordered rhythms of nature (seasons, movements, rightward course) into intelligible guidance for human action.
- Inner significanceThe capacity to hear truth in subtle signals—cultivating discernment, auspicious interpretation, and inner alignment so that one’s speech becomes ‘vast’ and effective in the vidatha (assembly).
The seer
- GṛtsamadaBhārgava (of the Bhr̥gu line; traditionally connected with the Gṛtsamada branch) · A principal seer of Maṇḍala 2, noted for hymns of strong ritual clarity and for articulating how praise (stuti) aligns humans with ṛta and divine favor.
Famous verses
ubhe vācau vadati
sarvato naḥ śakune bhadram ā vada
bṛhad vadema
Attributes of the deity
- ṛta-aligned speech (truth-order)
- seasonal/time-keeping signifier (ṛtuthā)
- directional auspiciousness (rightward/pradakṣiṇa)
- twofold voice (ubhe vācau)
- likened to Sāman-chant (udgātṛ imagery)
- bringer of bhadra and puṇya (good and purifying fortune)
- awakener of sumati (right understanding)
Also by this seer
- Major attribution for much of Rig Veda Maṇḍala 2 (Gṛtsamada hymns)
- Hymns to Agni and Indra in Maṇḍala 2 emphasizing correct invocation and protection
- Several Maṇḍala 2 suktas framing speech, praise, and ritual order as vehicles of power
The rite, step by step
- Sit facing the ritual space (or intended direction of travel/undertaking) and establish silence (tūṣṇīm) to ‘hear’ signs without agitation.
- Recite RV 2.43.1 acknowledging the bird’s rightward course and ṛta-seasonal speech; mentally align with ṛta.
- Recite RV 2.43.2 as a direct petition: ask for bhadra (good) and puṇya (purifying fortune) ‘from every side’ (sarvataḥ/viśvataḥ).
- Recite RV 2.43.3 requesting sumati even in silence, and strength of ‘vast speech’ in the vidatha (assembly/ritual gathering).
- Conclude with a brief intention (saṅkalpa): undertake the act only with clarity, auspiciousness, and benevolent speech.
Offerings
- Ghee or simple oblation into Agni (if performed with a fire)
- Water libation (ācamana/pariṣecana) as a symbol of purification (puṇya)
- Optional grains or a small food offering placed outdoors, acknowledging the bird as a messenger of ṛta
Frequently Asked Questions
The hymn addresses the Śakuni/Śakunta, an omen-bird whose call is treated as meaningful speech aligned with ṛta (cosmic order).
It repeatedly asks the bird to “speak the good” and “speak the purifying/fortunate” from every direction, and to awaken right understanding (sumati) in the listener.
In Vedic terms it is about ṛta: hearing nature’s rhythms as ordered and truthful, and using that hearing to cultivate clarity, auspicious action, and effective speech in ritual and community.
Ask anything about Sukta 43 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
