Sarga 52

Verse 1

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वानरस्य महात्मनः।आज्ञापयद्वधं तस्य रावणः क्रोधमूर्छितः।।।।

ആ മഹാത്മാവായ വാനരന്റെ (ഹനുമാന്റെ) വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ക്രോധത്തിൽ മർച്ഛിതനായ രാവണൻ അവനെ വധിക്കുവാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.

Verse 2

वधे तस्य समाज्ञप्ते रावणेन दुरात्मना।निवेदितवतो दौत्यं नानुमेने विभीषणः।।।।

ദുരാത്മാവായ രാവണൻ അവന്റെ വധം ആജ്ഞാപിച്ചപ്പോൾ, ദൗത്യത്തെ അറിയിച്ചിരുന്ന വിഭീഷണൻ അതിന് സമ്മതം നൽകിയില്ല.

Verse 3

तं रक्षोधिपतिं क्रुद्धं तच्च कार्यमुपस्थितम्।विदित्वा चिन्तयामास कार्यं कार्यविधौ स्थितः।।।।

രാക്ഷസാധിപതി ക്രുദ്ധനായിരിക്കുന്നതും കാര്യത്തിന്റെ അടിയന്തരാവസ്ഥയും കണ്ടു, യുക്തമായ മാർഗ്ഗം തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ സ്ഥിരനായ വിഭീഷണൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.

Verse 4

निश्चितार्थस्ततस्साम्ना पूज्यं शत्रुजिदग्रजम्।उवाच हितमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः।।।।

പിന്നീട് തീരുമാനം ഉറപ്പാക്കി, വാക്കിൽ നിപുണനായ വിഭീഷണൻ ശത്രുജയിയായും പൂജ്യനുമായ തന്റെ അഗ്രജനെ സാമത്തോടെ, അത്യന്തം ഹിതകരമായ വചനങ്ങളാൽ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 5

क्षमस्व रोषं त्यज राक्षसेन्द्र प्रसीद मद्वाक्यमिदं शृणुष्व।वधं न कुर्वन्ति परावरज्ञा दूतस्य सन्तो वसुधाधिपेन्द्राः।।।।

‘കോപം ക്ഷമിക്കണമേ, അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കണമേ, ഹേ രാക്ഷസേന്ദ്രാ; പ്രസന്നനായി എന്റെ ഈ വാക്ക് കേൾക്കുക. ധർമ്മാധർമ്മം തിരിച്ചറിയുന്ന സജ്ജന രാജാക്കന്മാർ ദൂതനെ വധിക്കുകയില്ല.’

Verse 6

राजधर्मविरुद्धं च लोकवृत्तेश्च गर्हितम्।तव चासदृशं वीर कपेरस्य प्रमापणम्।।।।

ഈ കുരങ്ങനെ കൊല്ലുന്നത് രാജധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധവും ലോകാചാരത്തിൽ നിന്ദ്യവും ആകുന്നു; ഹേ വീരാ, അത് നിനക്കു യോജിച്ചതല്ല.

Verse 7

धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च राजधर्मविशारदः।परावरज्ञो भूतानां त्वमेव परमार्थवित्।।।।

നീ ധർമ്മജ്ഞനും കൃതജ്ഞനും വിവേകിയുമാകുന്നു; രാജധർമ്മത്തിൽ നിപുണൻ; ജീവികളിൽ ഉന്നത-നിമ്നം തിരിച്ചറിയുന്നവൻ—നീ തന്നെയാണ് പരമാർത്ഥജ്ഞൻ.

Verse 8

गृह्यन्ते यदि रोषेण त्वादृशोऽपि विचक्षणः।तत श्शास्त्रविपश्चित्त्वं श्रम एव हि केवलम्।।।।

നിനക്കുപോലുള്ള വിവേകിയും കോപത്തിൽ പിടിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, ശാസ്ത്രപാണ്ഡിത്യവും ജ്ഞാനവും വെറും വ്യർത്ഥശ്രമം മാത്രമാകും.

Verse 9

तस्मात्प्रसीद शत्रुघ्न राक्षसेन्द्र दुरासद।युक्तायुक्तं विनिश्चित्य दूतदण्डो विधीयताम्।।।।

അതുകൊണ്ട് ശാന്തനാകുക, ഹേ ശത്രുഘ്നാ, ഹേ ദുർജയനായ രാക്ഷസേന്ദ്രാ; യുക്തി-അയുക്തി നിർണ്ണയിച്ച് ദൂതനു യോജ്യമായ ദണ്ഡം വിധിക്കപ്പെടട്ടെ.

Verse 10

विभीषणवचः श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।रोषेण महताविष्टो वाक्यमुत्तरमब्रवीत्।।।।

വിഭീഷണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട റാക്ഷസേശ്വരനായ രാവണൻ മഹാക്രോധത്തിൽ ആകുലനായി മറുപടി വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 11

न पापानां वधे पापं विद्यते शत्रुसूदन।तस्मादेनं वधिष्यामि वानरं पापचारिणम्।।।।

“ഹേ ശത്രുസൂദന! പാപികളുടെ വധത്തിൽ പാപമില്ല; അതുകൊണ്ട് ഈ പാപാചാരിയായ വാനരനെ ഞാൻ വധിക്കും.”

Verse 12

अधर्ममूलं बहुदोषयुक्तमनार्यजुष्टं वचनं निशम्य।उवाच वाक्यं परमार्थतत्त्वं विभीषणो बुद्धिमतां वरिष्ठः।।।।

അധർമ്മമൂലമായും അനേകം ദോഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതുമായ, ആര്യന്മാർക്ക് അയോഗ്യമായ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിഭീഷണൻ പരമാർത്ഥതത്ത്വത്തിന് അനുസരിച്ച വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 13

प्रसीद लङ्केश्वर राक्षसेन्द्र धर्मार्थयुक्तं वचनं शृणुष्व।दूतानवध्यान् समयेषु राजन् सर्वेषु सर्वत्र वदन्ति सन्तः।।।।

“ശാന്തനാകുക, ഹേ ലങ്കേശ്വരാ, ഹേ രാക്ഷസേന്ദ്ര രാജാവേ! ധർമ്മവും അർത്ഥനീതിയും ചേർന്ന വചനം കേൾക്കുക. സജ്ജനർ എല്ലാകാലവും എല്ലായിടത്തും ദൂതന്മാർ അവധ്യരാണെന്ന് പറയുന്നു.”

Verse 14

असंशयं शत्रुरयं प्रवृद्धः कृतं ह्यनेनाप्रियमप्रमेयम्।न दूतवध्यां प्रवदन्ति सन्तो दूतस्य दृष्टा बहवो हि दण्डाः।।।।

“നിസ്സംശയം ഈ ശത്രു പ്രബലനാണ്; അവൻ അളവറ്റ ദുഃഖകരമായ അപ്രീയകൃത്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും സജ്ജനർ ദൂതവധം അംഗീകരിക്കുന്നില്ല; ദൂതനു വിധിക്കപ്പെട്ട ശിക്ഷകൾ പലതുമുണ്ട്.”

Verse 15

वैरूप्यमङ्गेषु कशाभिघातो मौण्ड्यं तथा लक्षणसन्निपातः।एतान् हि दूते प्रवदन्ति दण्डान् वधस्तु दूतस्य न नः श्रुतोऽस्ति।।।।

അംഗങ്ങളിൽ വികൃതിയുണ്ടാക്കൽ, ചാട്ടവടി പ്രഹാരം, മുണ്ഡനം, അപമാനകരമായ അടയാളങ്ങൾ പതിപ്പിക്കൽ—ഇവയാണ് ദൂതനോട് പറയുന്ന ദണ്ഡങ്ങൾ; എന്നാൽ ദൂതനെ വധിക്കണം എന്നത് ഞങ്ങൾ ഒരിക്കലും ശ്രവിച്ചിട്ടില്ല.

Verse 16

कथं च धर्मार्थविनीतबुद्धिः परावरप्रत्ययनिश्चितार्थः।भवद्विधः कोपवशे हि तिष्ठेत् कोपं नियच्छन्ति हि सत्त्ववन्तः।।।।

ധർമ്മവും അർത്ഥനീതിയും അഭ്യസിച്ച് വിനീതബുദ്ധിയുള്ള, ഹിതാഹിതം നിർണ്ണയിക്കാൻ കഴിവുള്ള നിങ്ങളെപ്പോലുള്ളവർ എങ്ങനെ കോപവശരായി നില്ക്കും? സത്ത്വവാന്മാർ കോപത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.

Verse 17

न धर्मवादे न च लोकवृत्ते न शास्त्रबुद्धिग्रहणेषु चापि।विद्येत कश्चित्तव वीर तुल्य स्त्वंह्युत्तमस्सर्वसुरासुराणाम्।।।।

ഹേ വീരാ! ധർമ്മവാദത്തിൽ, ലോകവൃത്തത്തിലും രാജ്യനീതിയിലും, ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മതാത്പര്യം ഗ്രഹിക്കുന്നതിലും നിനക്കു തുല്യൻ ആരുമില്ല. സത്യമായി, നീ സർവ്വ ദേവാസുരന്മാരിലും ഉത്തമൻ ആകുന്നു.

Verse 18

शूरेण वीरेण निशाचरेन्द्र सुरासुराणामपि दुर्जयेन।त्वया प्रगल्भाः सुरदैत्यसङ्घा जिताश्च युद्धेष्वसकृन्नरेन्द्राः।।।।

ഹേ നിശാചരേന്ദ്രാ! ദേവാസുരന്മാർക്കും ജയിക്കുവാൻ ദുഷ്കരനായ ശൂരവീരനായ നിനാൽ, യുദ്ധത്തിൽ പ്രഗൽഭരായ ദേവ-ദൈത്യസംഘങ്ങളും അനേകം നരേന്ദ്രന്മാരും ആവർത്തിച്ച് പരാജയപ്പെട്ടു.

Verse 19

न चाप्यस्य कपेर्घाते कञ्चित्पश्याम्यहं गुणम्।तेष्वयं पात्यतां दण्डो यैरयं प्रेषितः कपिः।।।।

ഈ കപിയെ വധിക്കുന്നതിൽ എനിക്ക് യാതൊരു ഗുണവും കാണുന്നില്ല. ഈ കപിയെ അയച്ചവരുടെ മേലാണ് ദണ്ഡം പതിയേണ്ടത്.

Verse 20

साधुर्वा यदि वाऽसाधुः परैरेष समर्पितः।ब्रुवन् परार्थं परवान्न दूतो वधमर्हति।।।।

അവൻ സദ്ഗുണനായാലും ദുഷ്ടനായാലും, മറ്റുള്ളവർ അയച്ചവനാണ്; മറ്റൊരാളുടെ കാര്യം പറഞ്ഞ് പരാധീനനായ ദൂതൻ വധത്തിന് അർഹനല്ല.

Verse 21

अपि चास्मिन् हते राजन्नान्यं पश्यामि खेचरम्।इह यः पुनरागच्छेत्परं पारं महोदधेः।।।।

കൂടാതെ, രാജാവേ, അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ ഈ മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ അപ്പുറത്തുനിന്ന് ആകാശമാർഗ്ഗേന വീണ്ടും ഇവിടെ വരാൻ കഴിയുന്ന മറ്റൊരു ഖേചരനെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.

Verse 22

तस्मान्नास्य वधे यत्नः कार्य: परपुरञ्जय।भवान् सेन्द्रेषु देवेषु यत्नमास्थातुमर्हति।।।।

അതുകൊണ്ട്, പരപുരഞ്ജയനേ, അവന്റെ വധത്തിനായി ശ്രമിക്കേണ്ടതില്ല; ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരെതിരേ ശ്രമം ഏൽപ്പിക്കാൻ നീ യോജ്യനാണ്.

Verse 23

अस्मिन्विनष्टे न हि वीरमन्यं पश्यामि यस्तौ वरराजपुत्रौ।युद्धाय युद्धप्रियदुर्विनीतावुद्योजयेद्धीर्घपथावरुद्धौ।।।।

അവൻ നശിച്ചാൽ, ആ രണ്ടു ശ്രേഷ്ഠ രാജപുത്രന്മാരെ—യുദ്ധപ്രിയരും ദുർവിനീതരുമായ, ദീർഘപഥം മൂലം തടയപ്പെട്ടവരെ—യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സാഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന മറ്റൊരു വീരനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.

Verse 24

पराक्रमोत्साहमनस्विनां च सुरासुराणामपि दुर्जयेन।त्वया मनोनन्दन नैतानां युद्धायतिर्नाशयतुं न युक्ता।।।।

ഹേ ജനഹൃദയാനന്ദനേ! പരാക്രമവും ഉത്സാഹവും മഹാമനസ്സും ഉള്ള ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും പോലും ജയിക്കാനാകാത്ത അജേയനായ നീ—ഈ രാക്ഷസന്മാർക്കായി യുദ്ധാവസരം വ്യർത്ഥമായി നശിപ്പിക്കുന്നത് യുക്തമല്ല.

Verse 25

हिताश्च शूराश्च समाहिताश्च कुलेषु जाताश्च महागुणेषु।मनस्विनश्शस्त्रभृतां वरिष्ठाः कोट्यग्रतस्ते सुभृताश्च योधाः।।।।

നിന്റെ മുമ്പിൽ കോടിക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കൾ നില്ക്കുന്നു—ഹിതൈഷികളും ശൂരന്മാരും, സംയമിതരും സ്ഥിരചിത്തരുമായവർ, മഹാഗുണസമ്പന്നമായ ഉന്നത കുലങ്ങളിൽ ജനിച്ചവർ; മഹാമനസ്സുള്ളവർ, ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠർ, യഥോചിതമായി പോഷിക്കപ്പെട്ട സുവേതന യോദ്ധാക്കൾ.

Verse 26

तदेकदेशेन बलस्य तावत्केचित्तवाऽऽदेशकृतोऽभियान्तुतौ राजपुत्रौ विनिगृह्य मूढौ परेषु ते भावयितुं प्रभावम्।।।।

പിന്നീട് നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചില സൈനികർ സേനയുടെ ഒരു വിഭാഗവുമായി മുന്നേറി ആ മൂഢരായ രണ്ടു രാജപുത്രന്മാരെ പിടിച്ചെടുക്കട്ടെ; ശത്രുക്കളുടെ മുമ്പിൽ നിന്റെ പ്രഭാവം പ്രകടമാകട്ടെ.

Verse 27

निशाचराणामधिपोऽनुजस्य विभीषणस्योत्तमवाक्यमिष्टम्।जग्राह बुद्ध्या सुरलोकशत्रु र्महाबलो राक्षसराजमुख्यः।।।।

നിശാചരന്മാരുടെ അധിപതിയും ദേവലോകത്തിന്റെ ശത്രുവുമായ മഹാബലനായ രാക്ഷസരാജപ്രമുഖൻ രാവണൻ, അനുജനായ വിഭീഷണന്റെ പ്രിയവും ഉത്തമവുമായ ഉപദേശവചനം ബുദ്ധിപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.