Adhyaya 145
Śatarudrīya-prabhāva and Rudra’s Supremacy (शतरुद्रीयप्रभावः)
Upa-parva: Śiva-stuti and Śatarudrīya Context (Anuśāsana Parva instructional unit)
Yudhiṣṭhira requests that Vāsudeva explain the knowledge he obtained through Durvāsas’ favor, including the greatness and names of the Mahātman. Vāsudeva responds by offering a reverential account centered on Mahādeva (Śaṅkara/Rudra) as the unsurpassed source of beings across the three worlds. He describes Rudra’s overwhelming presence in conflict imagery (enemies collapsing from mere proximity, the terrifying roar), then recounts a paradigmatic disruption of Dakṣa’s sacrifice where the gods are shaken and seek pacification. The narrative emphasizes that recitation of the Śatarudrīya by the gods leads to Mahādeva’s appeasement and the re-establishment of ritual order, including allocating Rudra’s due share in yajña. A further exemplum describes the destruction of the three asura cities (Tripura), with Rudra’s weaponry symbolically composed of cosmic and Vedic elements. The chapter closes by identifying Durvāsas as a powerful brahminic manifestation associated with Vāsudeva’s household experience, and by presenting an expansive catalog of divine epithets and cosmic identifications for Mahādeva, concluding that his qualities are inexhaustible to speech.
Chapter Arc: नारद हिमालय के पुण्य, सिद्ध-चारण-सेवित प्रदेश का वर्णन करते हुए उस दिव्य स्थल की ओर कथा को मोड़ते हैं जहाँ वृषभध्वज शंकर तप में स्थित हैं। → ऋतुएँ अद्भुत पुष्प-वृष्टि से वातावरण को अलौकिक बनाती हैं; उसी दिव्यता के बीच उमा क्रीड़ा-हास के लिए सहसा शंकर के दोनों नेत्र बंद कर देती हैं—और जगत के प्रकाश का स्रोत क्षणभर को अवरुद्ध हो जाता है। → नेत्र-आवरण के प्रतिउत्तर में शंकर के ललाट से आदित्य-सदृश, युगान्त-प्राय दीप्त तृतीय नेत्र प्रकट होता है; उसकी ज्वाला-तेज से पर्वत तक ‘मथित’/विक्षुब्ध हो उठता है और सृष्टि-स्थितियों का संतुलन डगमगा जाता है। → देव-गण, महाभूत, मरुद्-वसु-साध्य-विश्वेदेव, यक्ष-नाग आदि समवेत होकर भूतनाथ के भयानक-पर-शोभित धाम/सभा में उपस्थित होते हैं; वृषभध्वज भक्तों को अभय देने वाले रूप में प्रतिष्ठित होते हैं और उनका स्थान अद्भुत शोभा पा जाता है। → भयानक रूपधर सभा-स्थल के ‘क्षणभर में’ रूपान्तर के बाद, समवेत देवसमुदाय के समक्ष आगे कौन-सा वर/उपदेश/नियम प्रतिष्ठित होगा—यह उत्कंठा बनी रहती है।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ५१ श्लोक हैं) अपने-आप बछ। ्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ພຣະມຸນີນາຣະດະຜູ້ເປັນມິດສະນິດຂອງນາຣາຍະນະ ກໍເລີ່ມເລົ່າການສົນທະນາທີ່ເຄີຍເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງ ສັງກະຣະ (ພຣະສິວະ) ແລະ ອຸມາ (ພາຣະວະຕີ).
Verse 2
नारद उवाच तपश्चचार धर्मात्मा वृषभाड्क: सुरेश्वर: । पुण्ये गिरो हिमवति सिद्धचारणसेविते
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ພຣະສິວະ (Śiva) ຜູ້ເປັນພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະທັງປວງ ຜູ້ມີເຄື່ອງໝາຍເປັນງົວ ກໍາລັງປະພຶດຕະປະ (tapas) ຢູ່ເທິງພູຫິມາລະຍະອັນບໍລິສຸດ ດິນແດນສັກສິດທີ່ສິດທະ (Siddha) ແລະ ຈາຣະນະ (Cāraṇa) ເຂົ້າອາໄສເປັນນິດ. ພາບນີ້ຊູ້ໃຫ້ເຫັນອຸດົມຄະຕິແຫ່ງວິໄນອັນທິບ: ແມ່ນແຕ່ທ່ານຜູ້ເປັນເທວາທິເທວະກໍຍັງຮັກສາທຳມະດ້ວຍຕະປະ ເຮັດໃຫ້ຫິມາລະຍະເປັນແບບຢ່າງແຫ່ງຄວາມບໍລິສຸດ ການສຳລວມ ແລະ ການບັນລຸທາງວິນຍານ.
Verse 3
नानौषधियुते रम्ये नानापुष्पसमाकुले । अप्सरोगणसंकीर्णे भूतसंघनिषेविते
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ໃນພູຫິມາລະຍະອັນບໍລິສຸດສູງສຸດນັ້ນ—ບ່ອນທີ່ສິດທະ ແລະ ຈາຣະນະ ອາໄສ, ງາມດ້ວຍພືດຢານານາຊະນິດ ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼາກຫຼາຍ, ແອອັດດ້ວຍຝູງອັບສະຣາ (Apsaras) ແລະ ເປັນທີ່ຢ້ຽມຢາມຂອງກອງພູຕະ (Bhūta)—ທີ່ນັ້ນ ພຣະສັງກະຣະ (Śaṅkara) ຜູ້ເປັນພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະທັງປວງ ຜູ້ຊອບທຳ ກໍາລັງປະພຶດຕະປະ».
Verse 4
तत्र देवो मुदा युक्तो भूतसंघशतैर्व॑त: । नानारूपैर्विख्पैश्व दिव्यैरद्भुतदर्शनै:
ທີ່ນັ້ນ ພຣະມະຫາເທວະ (Mahādeva) ຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍກອງພູຕະນັບຮ້ອຍ ແລະ ຊື່ນບານດ້ວຍຄວາມປິຕິ. ບັນດາຜູ້ຕິດຕາມນັ້ນປາກົດໃນຮູບຮ່າງຫຼາກຫຼາຍ—ຫຼາຍຄັ້ງບິດເບືອນນ່າຢ້ານ, ແຕ່ບາງພວກກໍສະຫວ່າງໄສ ແລະ ອັດສະຈັນນ່າເບິ່ງ—ເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງອານຸພາບອັນນ່າຄາລວະຂອງພຣະສິວະ ແລະ ບໍລິວານຂອງພຣະອົງ.
Verse 5
सिंहव्याप्रगजप्रख्यै: सर्वजातिसमन्वितै: । क्रोष्टकद्वीपिवदनैरऋ्रक्षर्ष भमुखैस्तथा
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ບາງຕົວມີຮູບຮ່າງຄ້າຍສິງ, ເສືອ, ແລະ ຊ້າງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່. ພວກເຂົາປາກົດເຫມືອນການປະປົນຂອງສັດທຸກຊະນິດ. ຫຼາຍຕົວມີໃບໜ້າຄ້າຍໝາປ່າ (jackal) ແລະ ເສືອດາວ (leopard), ແລະ ບາງຕົວກໍຄ້າຍຫມີ ແລະ ງົວ».
Verse 6
उलूकवदनैर्भीमैर्व॒कश्येनमुखैस्तथा । नानावर्णर्मुगमुखै: सर्वजातिसमन्वितै:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ບາງຕົວມີໃບໜ້າຄ້າຍນົກຮູກ; ບາງຕົວນ່າຢ້ານຢິ່ງ ມີໃບໜ້າຄ້າຍໝາປ່າ (wolf) ແລະ ນົກເຫຍື່ອ (hawk). ບາງຕົວອື່ນມີໃບໜ້າຄ້າຍກວາງ. ສີຜິວຂອງພວກເຂົາຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ດູເຫມືອນຮວບຮວມທຸກຊະນິດພັນ.»
Verse 7
किंनरैर्यक्षगन्धर्व रक्षोभूतगणैस्तथा । दिव्यपुष्पसमाकीर्ण दिव्यज्वालासमाकुलम्
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນຍັງຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍຝູງກິນນະຣະ, ຢັກສະ, ຄັນທະວະ, ຣາກສະສະ ແລະ ພູຕະ ນັບບໍ່ຖ້ວນ. ສະພາອັນດິວຂອງມະຫາເທວະນັ້ນ ຖືກໂຮຍດ້ວຍດອກໄມ້ສະຫວັນ ແລະ ເຕັມໄປທົ່ວທິດດ້ວຍປະກາຍແສງອັນທິວ».
Verse 8
दिव्यचन्दनसंयुक्तं दिव्यधूपेन धूपितम् तत् सदो वृषभाड्कस्य दिव्यवादित्रनादितम्
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ສາລາສະພາຂອງພຣະຜູ້ມີທຸງຮູບງົວ (ສິວະ) ນັ້ນ ຖືກທາດ້ວຍຈັນທະນາທິວ ແລະ ອົບດ້ວຍທູບສະຫວັນ; ສຽງດົນຕີຈາກເຄື່ອງດົນຕີທິວດັງກ້ອງຢູ່ເປັນນິດ».
Verse 9
मृदज़पणवोदघुष्ट शड्खभेरीनिनादितम् | नृत्यद्धिर्भूतसंघैश्व बहिणैश्न समनतत:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ສະພາທິວນັ້ນກ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງກະຫຶ່ມຂອງມຣິດັງຄະ ແລະ ປະນະວະ; ແລະທົ່ວທິດເຕັມໄປດ້ວຍສຽງສັງຂະ ແລະ ສຽງກອງໃຫຍ່. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ມັນຍັງຖືກປະດັບດ້ວຍຝູງພູຕະທີ່ກຳລັງຟ້ອນລຳ ແລະ ນົກຍູງ».
Verse 10
प्रनृत्ताप्सरसं दिव्यं देवर्षिगणसेवितम् । दृष्टिकान्तमनिर्देश्यं दिव्यमद््भुतदर्शनम्
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນ ອັບສະຣາທິວໄດ້ຟ້ອນລຳ. ສາລາສະພາທິວນັ້ນ ມີຝູງເທວະຣິສີມາຮັບໃຊ້ ເບິ່ງແລ້ວຊື່ນໃຈ—ບອກບໍ່ຖືກ, ເກີນໂລກ, ແລະ ອັດສະຈັນໃນຮູບລັກ».
Verse 11
स गिरिस्तपसा तस्य गिरिशस्य व्यरोचत । स्वाध्यायपरमैविंप्रैर्ब्रहद्यघोषो निनादित:,भगवान् शंकरकी तपस्यासे उस पर्वतकी बड़ी शोभा हो रही थी। स्वाध्यायपरायण ब्राह्मणोंकी वेद-ध्वनि वहाँ सब ओर गूँज रही थी
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ພູນັ້ນສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍຕະປະສະຍາທີ່ປະຕິບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນເພື່ອກິຣີຊະ (ສິວະ). ທົ່ວທິດດັງກ້ອງດ້ວຍສຽງສະຫວັດທະຍາຍຂອງພຣາຫມະນທີ່ອຸທິດຕົນໃນການທ່ອງຈຳພຣະເວດ—ເປັນສຽງລຶກ ແລະ ກວ້າງໃຫຍ່».
Verse 12
षट्पदैरुपगीतैश्व माधवाप्रतिमो गिरि: । तन्महोत्सवसंकाशं भीमरूपधरं तत:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ແລ້ວພູເຂົານັ້ນ—ສະຫວ່າງໄສດັ່ງມາທະວະ (ພຣະວິສະນຸ)—ຖືກສັນລະເສີນດ້ວຍສຽງຮ້ອງຮືມຮືມຂອງເຜິ້ງ. ຕໍ່ມາ ສັດຜູ້ນ່າຢ້ານກົວ ຜູ້ຮັບຮູບອັນນ່າສະພຶງກົວ ປາກົດຂຶ້ນ ສະຫວ່າງຈ້າດັ່ງງານມະໂຫລານ»។
Verse 13
दृष्टवा मुनिगणस्यासीत् परा प्रीतिर्जनार्दन । माधव! वह अनुपम पर्वत भ्रमरोंके गीतोंसे अत्यन्त सुशोभित हो रहा था। जनार्दन! वह स्थान अत्यन्त भयंकर होनेपर भी महान् उत्सवसे सम्पन्न-सा प्रतीत होता था। उसे देखकर मुनियोंके समुदायको बड़ी प्रसन्नता हुई ।।
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈະນາຣະດະນະ! ເມື່ອຫມູ່ມຸນີໄດ້ເຫັນມັນ ກໍເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງສູງສຸດ. ໂອ ມາທະວະ! ພູເຂົາອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ນັ້ນ ງາມຢ່າງຍິ່ງ ຖືກປະດັບດ້ວຍບົດຮ້ອງຂອງເຜິ້ງ. ໂອ ຈະນາຣະດະນະ! ແມ່ນແທ້ວ່າສະຖານທີ່ນັ້ນນ່າຢ້ານກົວຢ່າງຫຼາຍ ແຕ່ກໍປານດັ່ງມີສະຫງ່າລາສີຂອງງານມະໂຫລານ. ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ທີ່ປະຊຸມມຸນີກໍຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ. ທີ່ນັ້ນ ມຸນີຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນສູງ, ພວກສິດທະ, ແລະນັກບຳເນັດພຣະພຣົມຈັນທີ່ມັ່ນຄົງ ໄດ້ມາຊຸມນຸມ; ພວກມາຣຸດ ແລະອຳນາດແຫ່ງມະຫາທາດກໍຢູ່ພ້ອມ. ພວກວະສຸ, ສາທະຍະ, ວິສະເວເທວະພ້ອມອິນທຣະ, ພ້ອມທັງຢັກສະ ແລະນາກ, ປິສາຈະ, ຜູ້ພິທັກທິດ, ອັກນິ, ລົມທັງປວງ, ແລະສັດທາດສຳຄັນ—ທັງໝົດໄດ້ມາຊຸມນຸມຢູ່ທີ່ນັ້ນ»។
Verse 14
मरुतो वसव: साध्या विश्वेदेवा: सवासवा: । यक्षा नागा: पिशाचाश्न लोकपाला हुताशना:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ພວກມາຣຸດ, ພວກວະສຸ, ພວກສາທະຍະ, ພວກວິສະເວເທວະພ້ອມອິນທຣະ, ຢັກສະ, ນາກ, ປິສາຈະ, ຜູ້ພິທັກໂລກ/ທິດ, ແລະອັກນິ—ຫມູ່ເທວະ ແລະກຶ່ງເທວະເຫຼົ່ານີ້ ລ້ວນຢູ່ພ້ອມທີ່ນີ້»។
Verse 15
ऋतव: सर्वपुष्पैश्न व्यकिरन्त महाद्भुतै:ः
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ບັນດາລະດູການ ປານດັ່ງຍິນດີສອດຄ່ອງກັບທຳມະ ໄດ້ໂຮຍຫວ່ານດອກໄມ້ອັນອັດສະຈັນທຸກຊະນິດ ໃຫ້ພາບທັງໝົດເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມງາມອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມກົງກັນອັນຖືກຈັດວາງໂດຍເທວະ»។
Verse 16
विहज़ाश्च मुदा युक्ता: प्रानृत्यन् व्यनदंश्व ह
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ຝູງນົກທັງຫຼາຍກໍມີຄວາມຍິນດີ ແລະເລີ່ມຟ້ອນລຳ, ພ້ອມທັງຮ້ອງສຽງດັງກ້ອງ»។
Verse 17
तत्र देवो गिरितटे दिव्यधातुविभूषिते
ທີ່ນັ້ນ ຢູ່ຕາມໄຫຼ່ພູທີ່ປະດັບດ້ວຍປະກາຍແຮ່ທາດອັນອັດສະຈັນ ພຣະອົງຜູ້ເປັນເທວະດາໄດ້ປະທັບຢູ່—ເປີດຉາກໃຫ້ແກ່ການພົບພາອັນສັກສິດ ໃນສະຖານທີ່ທີ່ຖືກໝາຍໄວ້ດ້ວຍຄວາມບໍລິສຸດຕາມທໍາມະຊາດ ແລະຄວາມເປັນມງຄົດ.
Verse 18
व्याप्रचर्माम्बरधर: सिंहचर्मोत्तरच्छद:
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງນຸ່ງໜັງເສືອເປັນເຄື່ອງນຸ່ງ ແລະໃຊ້ໜັງສິງເປັນຜ້າຄຸມບ່າ. ທົງຂອງພຣະອົງມີເຄື່ອງໝາຍວົວ; ພຣະອົງເປັນຜູ້ປະທານອະພັຍ ຂັບໄລ່ຄວາມຢ້ານກົວໃຫ້ແກ່ຜູ້ສັດທາ ແລະສັດທັງປວງ».
Verse 19
व्यालयज्ञोपवीती च लोहिताड्गदभूषण: । हरिश्मश्रुर्जटी भीमो भयकर्ता सुरद्विषाम्
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ພຣະອົງສວມຍັດໂຍປະວີຕ (ສາຍສັກສິດ) ທີ່ເຮັດດ້ວຍງູ ແລະເຄື່ອງປະດັບກັບກໍ່ກ້ອມແຂນຂອງພຣະອົງເປັນສີແດງ. ດ້ວຍໜວດສີທອງອ່ອນ ແລະຜົມຈະຕາມັດ ພຣະອົງປາກົດອັນນ່າຢ້ານ—ເປັນຜູ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຢ້ານຕໍ່ສັດຕູຂອງເທວະດາ.
Verse 20
दृष्टवा महर्षय: सर्वे शिरोभिरवरनिं गता:
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ມະຫາລິສີທັງປວງກໍກົ້ມສີສະ ແລະກົດຕົນລົງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ—ເປັນເຄື່ອງໝາຍພາຍນອກຂອງຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະການຍອມຮັບອໍານາດທາງຈິດວິນຍານອັນສູງສຸດ.
Verse 21
(गीर्भि: परमशुद्धाभिस्तुष्टवुश्च मनोहरम् ।।
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອັນບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ ບັນດາລິສີເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ສັນລະເສີນພຣະອົງດ້ວຍບົດສະຕຸຕິອັນໄພຣະ. ພວກເຂົາພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ ມີຄວາມອົດທົນ ແລະບໍ່ມີມົນທິນ; ພວກເຂົາໄດ້ນົບນ້ອມພຣະສັງກະຣະ ໂດຍວາງສີສະລົງກັບພື້ນດິນ. ແລ້ວສະຖານທີ່ຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງນັ້ນກໍປາກົດຂຶ້ນ ໂດຍຮັບຮູບອັນນ່າກະຫຼັ່ງກະເຫຼືອມ.
Verse 22
क्षणेनैवाभवत् सर्वमद्भुतं मधुसूदन
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: “ໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາດຽວ, ໂອ ມະທຸສູດະນະ, ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງກໍກາຍເປັນອັດສະຈັນ.”
Verse 23
तमभ्ययाच्छैलसुता भूतस्त्रीगणसंवृता
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ອຸມາ ທິດາແຫ່ງພູເຂົາ ຖືກລ້ອມຮອບໂດຍພັນລະຍາຂອງພວກພູຕະ (bhūta) ແລ້ວເຂົ້າມາຫາພຣະອົງ. ນາງນຳຫມໍ້ນ້ຳຄຳທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳທີ່ເກັບມາຈາກທີຣຖະ (tīrtha) ອັນສັກສິດທັງປວງ. ເຊັ່ນດຽວກັບພຣະສັງກະຣະ (Śaṅkara) ນາງນຸ່ງຫົ່ມແບບດຽວກັນ ແລະຖືວຣະຕະອັນປະເສີດດ້ວຍຄວາມໝັ້ນຄົງດຽວກັນ.
Verse 24
हरतुल्याम्बरधरा समानव्रतधारिणी । बिभ्रती कलशं रौक्मं सर्वतीर्थजलोद्धवम्
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: “ນາງນຸ່ງຫົ່ມສີເຫຼືອງດັ່ງຂີ້ໝິ້ນ ແລະຖືວຣະຕະເທົ່າທຽມກັບພຣະອົງ; ນາງຖືຫມໍ້ນ້ຳຄຳທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຈາກທີຣຖະທັງປວງ.”
Verse 25
गिरिस्रवाभि: सर्वाभि: पृष्ठतो5नुगता शुभा । पुष्पवृष्टयाभिवर्षन्ती गन्धैर्बहुविधैस्तथा । सेवन्ती हिमवत् पार्श्व हरपार्श्वमुपागमत्
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ປາຣະວະຕີ ຜູ້ມີລັກສະນະມົງຄຸນ ກ້າວໄປຂ້າງໜ້າ ໂດຍມີສາຍນ້ຳຈາກພູເຂົາທັງປວງໄຫຼຕາມຫຼັງ. ນາງໂປຍດອກໄມ້ດັ່ງຝົນ ແລະແຜ່ກິ່ນຫອມຫຼາຍຊະນິດ ເຂົ້າໄປຫາ ຮະຣະ (Hara) ພຣະສິວະ (Śiva). ນາງເດີນລຽບຂ້າງພູຮິມະວັດ (Himavat) ແລ້ວມາຮອດຂ້າງພຣະອົງ.
Verse 26
ततः स्मयन्ती पाणिभ्यां नर्मार्थ चारुहासिनी । हरनेत्रे शुभे देवी सहसा सा समावृणोत्
ຈາກນັ້ນ ນາງຍິ້ມຢ່າງອ່ອນຫວານ ມີສຽງຫົວເຮາະອັນງາມແລະຫຼິ້ນໆ; ເທວີນັ້ນໄດ້ໃຊ້ມືທັງສອງປິດຕາອັນເປັນມົງຄຸນຂອງ ຮະຣະ (Hara) ຢ່າງກະທັນຫັນ ດັ່ງຫຼິ້ນຢອກ.
Verse 27
आते ही मनोहर हास्यवाली देवी उमाने मनोरंजन या हास-परिहासके लिये मुसकराकर अपने दोनों हाथोंसे सहसा भगवान् शंकरके दोनों नेत्र बंद कर लिये ।।
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພຣະເຈົ້າຖືກປິດຕາທັງສອງຢ່າງກະທັນຫັນ ໂລກທັງປວງກໍຖືກຄຸ້ມຄອງດ້ວຍຄວາມມືດໃນທັນໃດ ປາດສະຈາກສະຕິ ແລະຂາດພິທີກຳອັນສັກສິດ—ບໍ່ມີການຖວາຍໄຟຮໍມ ແລະບໍ່ມີສຽງ «ວະສັດ» ດັງຂຶ້ນເລີຍ.
Verse 28
जनश्न विमना: सर्वो5भवत् त्राससमन्वित: । निमीलिते भूतपतौ नष्टसूर्य इवाभवत्
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວຜູ້ຄົນທັງປວງກໍເສົ້າຫມອງ ແລະຄວາມຢ້ານກົວກໍຄອບງຳ. ເມື່ອພຣະເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງຫມົດປິດຕາ ໂລກກໍເຫມືອນດັ່ງວ່າພຣະອາທິດໄດ້ສູນຫາຍ—ຈົມຢູ່ໃນຄວາມມືດທີ່ເກີດຈາກຄວາມຫວາດຫວັນ ແລະການຂາດຫາຍແຫ່ງລະບຽບຄຸ້ມຄອງ.
Verse 29
ततो वितिमिरो लोक: क्षणेन समपद्यत | ज्वाला च महती दीप्ता ललाटात् तस्य नि:सृता,तदनन्तर क्षणभरमें सारे जगत्का अन्धकार दूर हो गया। भगवान् शिवके ललाटसे अत्यन्त दीप्तिशालिनी महाज्वाला प्रकट हो गयी
ຕໍ່ມາ ໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາ ໂລກກໍພົ້ນຈາກຄວາມມືດ. ແລ້ວທັນໃດນັ້ນ ແປວໄຟອັນໃຫຍ່ ສະຫວ່າງໄສ ແລະກົດຂີ່ທຸກສິ່ງ ກໍພຸ່ງອອກຈາກໜ້າຜາກຂອງພຣະສິວະ ຂັບໄລ່ຄວາມຄຸ້ນຄວາມມືດ ແລະປະກາດພະລັງເທວະທີ່ຟື້ນຟູລະບຽບ ແລະຄວາມແຈ້ງຊັດ.
Verse 30
तृतीयं चास्य सम्भूत॑ नेत्रमादित्यसंनिभम् | युगान्तसदृशं दीप्तं येनासौ मथितो गिरि:
ແລ້ວທີ່ໜ້າຜາກຂອງພຣະອົງ ກໍບັງເກີດຕາທີສາມ ສະຫວ່າງໄສດັ່ງພຣະອາທິດ. ຕານັ້ນສ່ອງໄສດຸດັ່ງໄຟແຫ່ງຍຸກອັນສິ້ນສຸດ; ແລະດ້ວຍແປວໄຟທີ່ພຸ່ງອອກຈາກຕານັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ເຜົາແລະບົດຂະຍີ້ພູເຂົານັ້ນໃຫ້ພັງທະລາຍ.
Verse 31
ततो गिरिसुता दृष्ट्वा दीप्ताग्निसदृशेक्षणम् । हरं प्रणम्य शिरसा ददर्शायतलोचना
ໃນຂະນະນັ້ນ ທິດາແຫ່ງພູເຂົາເຫັນພຣະຫະຣະມີຕາທີສາມດັ່ງໄຟລຸກໂຊນ. ນາງກໍກົ້ມສະຫວັດດີດ້ວຍສີສະ ແລ້ວອຸມາຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງ ກໍເງີຍມອງພຣະອົງດ້ວຍຄວາມຕື່ນຕະລຶງ ເຫັນພຣະສະພາບອັນນ່າກະຫຼັ່ນແລະສະຫວ່າງໄສ.
Verse 32
दहामाने वने तस्मिन् ससालसरलठद्रुमे । सचन्दनवरे रम्ये दिव्यौषधिविदीपिते
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ໃນປ່ານັ້ນ—ເຕັມໄປດ້ວຍຕົ້ນສາລະ ແລະ ສະຣະລະ ພ້ອມດ້ວຍໄມ້ອື່ນໆ, ປະດັບດ້ວຍຕົ້ນຈັນທະນາອັນປະເສີດ, ແລະສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສະຫມຸນໄພທິບ—ໄຟໄດ້ລຸກຂຶ້ນ. ປ່າອັນງາມນັ້ນກໍກຳລັງໄໝ້ຢູ່ທຸກທິດ.
Verse 33
मृगयूथैद्रतैर्भीतैर्हरपार्श्वमुपागतै: । शरणं चाप्यविन्दद्धिस्तत् सद: संकुलं बभौ
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ຝູງກວາງທີ່ຫວາດກົວ ໄດ້ແລ່ນໜີຢ່າງຮີບຮ້ອນ ເຂົ້າມາໃກ້ຮາຣະ (ພຣະສິວະ). ເມື່ອບໍ່ພົບທີ່ພຶ່ງພາອື່ນ ພວກມັນຈຶ່ງມາຊຸມຮວມຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະຫ້ອງສະພາທັງໝົດກໍແອດແນ່ນ—ງາມແປກຕາດ້ວຍການມາຂອງສັດທີ່ຫາການຄຸ້ມຄອງເຫຼົ່ານັ້ນ.
Verse 34
ततो नभस्पृशज्वालो विद्युल्लोलाग्निसल्बण: । द्वादशादित्यसदृशो युगान्ताग्निरिवापर:
ແລ້ວໄຟລຸກເປັນແປວສູງຈົນເຫມືອນຈະແຕະຟ້າ. ໄຟນັ້ນສັ່ນໄຫວດັ່ງຟ້າຜ່າ ນ່າຢ້ານຢ່າງຫຼາຍ; ມັນສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງດວງອາທິດສິບສອງ ແລະດູປານໄຟແຫ່ງວາລະສິ້ນຍຸກອີກຄັ້ງໜຶ່ງ.
Verse 35
क्षणेन तेन निर्दग्धो हिमवानभवन्नग: । सधातुशिखराभोगो दीप्तदग्धलतौषधि:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: “ໃນພິບຕາດຽວນັ້ນ ພູຫິມະວານຖືກໄຟເຜົາຈົນໄໝ້ກະທົບ. ຍອດພູທີ່ມີແຮ່ທາດ ແລະສັນພູອັນກວ້າງໃຫຍ່ຖືກເຜົາໄໝ້; ເຄືອໄມ້ ແລະສະຫມຸນໄພຂອງມັນກໍລຸກໄຟ ໄໝ້ກະທົບ.”
Verse 36
उसने क्षणभरमें हिमालय पर्वतको धातु और विशाल शिखरोंसहित दग्ध कर डाला। उसकी लताएँ और ओषधियाँ प्रजवलित हो जलकर भस्म हो गयीं ।।
ໃນພິບຕາດຽວ ໄຟນັ້ນໄດ້ເຜົາພູຫິມາໄລຍະ ພ້ອມທັງແຮ່ທາດ ແລະຍອດພູອັນໃຫຍ່ຫຼວງ; ເຄືອໄມ້ ແລະສະຫມຸນໄພກໍລຸກໄຟ ແລ້ວໄໝ້ກາຍເປັນຂີ້ເຖົ່າ. ເມື່ອເຫັນພູນັ້ນຖືກທຳລາຍແລະເຜົາໄໝ້ ອຸມາ ທິດາແຫ່ງພູຣາຊາ ໄດ້ເຂົ້າໄປພຶ່ງພາພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ສັງກະຣະ (ຊິວະ) ຢືນດ້ວຍມືພັບປະນົມ.
Verse 37
उमां शर्वस्तदा दृष्ट्वा स्त्री भावगतमार्दवाम् । पितुर्देन्यमनिच्छन्ती प्रीत्यापश्यत् तदा गिरिम्
ໃນເວລານັ້ນ ພຣະອຸມາຖືກຄວາມອ່ອນໂຍນ ແລະຄວາມບອບບາງຕາມສະພາວະຂອງນາງກະທົບໃຈ. ນາງບໍ່ປາດຖະນາຈະເບິ່ງສະພາບອັນນ່າສົງສານຂອງພໍ່. ເມື່ອພຣະສະຣະວະ (ພຣະສິວະ) ເຫັນດັ່ງນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງຫັນພຣະເນດໄປຫາພູຫິມະວານ ດ້ວຍສາຍຕາອັນປິຕິແລະເມດຕາ ເປັນນິມິດແຫ່ງການອະນຸໂມທະນາດ້ວຍກະລຸນາ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ພໍ່ຖືກຫຍັບຢາມ.
Verse 38
क्षणेन हिमवान् सर्व: प्रकृतिस्थ: सुदर्शन: । प्रहृष्विहगश्नैव सुपुष्पितवनद्रुम:
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: “ເມື່ອພຣະເນດຂອງພຣະອົງຕົກຕ້ອງ ໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາ ພູຫິມາລະຍະທັງມວນກໍກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມຕາມທໍາມະຊາດ ແລະງາມລ້ຳເກີນພັນລະນາ. ຝູງນົກທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິກໍຮ້ອງຂັບຂານ ແລະຕົ້ນໄມ້ໃນປ່ານັ້ນກໍປະດັບດ້ວຍດອກໄມ້ອັນງາມ.”
Verse 39
प्रकृतिस्थं गिरिं दृष्टवा प्रीता देवं महेश्वरम् । उवाच सर्वलोकानां पतिं शिवमनिन्दिता
ເມື່ອເຫັນພູເຂົາກັບຄືນສູ່ສະພາບທໍາມະຊາດເກົ່າດັ່ງເດີມ ພຣະນາງປາຣະວະຕີ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ກໍເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິ. ແລ້ວນາງໄດ້ກ່າວຕໍ່ພຣະມະຫາເທວະ—ມະເຫສະວະຣະ, ພຣະສິວະ, ອົງຜູ້ເປັນມົງຄຸນ ແລະເຈົ້າແຫ່ງທຸກໂລກ—ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ເພື່ອຂໍຄໍາຊີ້ແຈງຈາກພຣະອົງ.
Verse 40
उमोवाच भगवन् सर्वभूतेश शूलपाणे महाव्रत । संशयो मे महान् जातस्तन्मे व्याख्यातुमहसि
ພຣະອຸມາກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນພຣະພອນ—ເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ, ຜູ້ຖືຕຣິສູນ, ຜູ້ຖືວຣະຕະອັນຍິ່ງ—ໃນໃຈຂ້າພະອົງເກີດຄວາມສົງໄສອັນໃຫຍ່. ຂໍພຣະອົງໂປດອະທິບາຍໃຫ້ຂ້າພະອົງເຂົ້າໃຈ.”
Verse 41
उमा बोलीं--भगवन! सर्वभूतेश्वर! शूलपाणे! महान् व्रतधारी महेश्वर! मेरे मनमें एक महान् संशय उत्पन्न हुआ है। आप मुझसे उसकी व्याख्या कीजिये ।।
ພຣະອຸມາກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນພຣະພອນ! ເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ! ຜູ້ຖືຕຣິສູນ! ພຣະມະເຫສະວະຣະ ຜູ້ຖືວຣະຕະອັນຍິ່ງ! ໃນໃຈຂ້າພະອົງເກີດຄວາມສົງໄສອັນໃຫຍ່. ຂໍພຣະອົງໂປດອະທິບາຍໃຫ້ຂ້າພະອົງ. ເພາະເຫດໃດຈຶ່ງມີດວງຕາທີສາມເກີດຂຶ້ນເທິງພຣະນະຫນ້າ? ແລະເພາະເຫດໃດພຣະອົງຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ນົກອິນຊີແຫ່ງພູ’—ຜູ້ທ່ອງໄປໃນປ່າພ້ອມຝູງສັດມີປີກ?”
Verse 42
किमर्थ च पुनर्देव प्रकृतिस्थस्त्वया कृत: । तथैव द्रुमसंच्छन्न: कृतोडयं ते पिता मम
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະເທວະຜູ້ສູງສົ່ງ, ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງໃຫ້ເຂົາຢູ່ຄົງໃນສະພາບທຳມະຊາດເດີມຂອງເຂົາ? ແລະເປັນຫຍັງພໍ່ຂອງຂ້ອຍຈຶ່ງຖືກເຮັດໃຫ້ຖືກປົກຄຸມຊ່ອນໄວ້ໃຕ້ເງົາໄມ້ ເຊັ່ນນັ້ນ?»
Verse 43
क्यों आपके ललाटमें तीसरा नेत्र प्रकट हुआ? किसलिये आपने पक्षियों और वनोंसहित पर्वतको दग्ध किया और देव! फिर किसलिये आपने उसे पूर्वावस्थामें ला दिया। मेरे इन पिताको आपने जो पूर्ववत् वृक्षोंसे आच्छादित कर दिया, इसका क्या कारण है? ।।
ພະສີຣີ ມະເຫສະວະຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ຜູ້ຮູ້ທຳ ແລະຜູ້ເວົ້າຄຳອ່ອນໂຍນ, ຄວາມສົງໄສຂອງເຈົ້ານັ້ນສົມຄວນ. ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ນອກຈາກເຈົ້າແລ້ວ ບໍ່ມີໃຜຈະກ້າຖາມຂ້ອຍເຊັ່ນນີ້ໄດ້. ຈະເປັນເລື່ອງເປີດເຜີຍ ຫຼືເລື່ອງລັບ ຂ້ອຍຈະເລົ່າທັງໝົດເພື່ອເຈົ້າ. ຈົ່ງຟັງໃຫ້ຄົບຖ້ວນໃນສະພານີ້, ໂອ ຜູ້ສະຫວ່າງໄສ. ຈົ່ງຮູ້ວ່າຂ້ອຍແມ່ນພື້ນຖານອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວພາຍໃນຂອງທຸກໂລກ. ໂລກທັງສາມພຶງພາຂ້ອຍ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບທີ່ພຶງພາພຣະວິດສະນຸ. ຈົ່ງເຂົ້າໃຈ, ໂອ ຜູ້ງາມ: ວິດສະນຸແມ່ນຜູ້ສ້າງ, ແລະຂ້ອຍແມ່ນຜູ້ປົກປ້ອງ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອສິ່ງມົງຄຸນ ຫຼືບໍ່ມົງຄຸນ ມາສຳຜັດຂ້ອຍ ຈັກກະວານທັງໝົດກໍກາຍເປັນຕາມນັ້ນ, ໂອ ຜູ້ງາມ. ເມື່ອເຈົ້າດ້ວຍຄວາມໄຮ້ເດັກນ້ອຍ ໄດ້ປິດຕາສອງຂ້າງຂອງຂ້ອຍ, ໂອ ເທວີຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ໂລກກໍຕົກສູ່ຄວາມມືດໃນທັນທີ; ໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາ ແສງສະຫວ່າງຂອງມັນກໍສູນໄປ»។
Verse 44
नष्टादित्ये तथा लोके तमोभूते नगात्मजे । तृतीयं लोचन दीप्त॑ सृष्टं मे रक्षता प्रजा:
ມະເຫສະວະຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ທິດາແຫ່ງພູ, ເມື່ອຕາເວັນຫາຍໄປຈາກໂລກ ແລະຄວາມມືດແຜ່ປົກຄຸມທົ່ວທຸກທິດ, ຂ້ອຍໄດ້ບັງເກີດຕາທີສາມອັນເຜົາໄຫມ້ຂອງຂ້ອຍ ເພື່ອປົກປ້ອງສັດມີຊີວິດທັງຫຼາຍ»។
Verse 45
तस्य चाक्ष्णो महत् तेजो येनायं मथितो गिरि: । त्वत्प्रियार्थ च मे देवि प्रकृतिस्थ: पुनः कृत:
«ແສງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຕານັ້ນ—ຕາທີສາມ—ເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ພູນີ້ຖືກກວນແລະສັ່ນສະເທືອນ. ແລະ ໂອ ເທວີ, ເພື່ອເຈົ້າ ແລະເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າພໍໃຈ, ຂ້ອຍໄດ້ຟື້ນຟູພະຣາຊາແຫ່ງພູ, ຮິມະວານ, ໃຫ້ກັບຄືນສູ່ສະພາບທຳມະຊາດອັນສະຫງົບດັ່ງເດີມ»។
Verse 46
उमोवाच भगवन् केन ते वक्त्र चन्द्रवत् प्रियदर्शनम् । पूर्व तथैव श्रीकान्तमुत्तरं पश्चिमं तथा
ອຸມາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ມີພອນ, ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງມີໃບໜ້າເຫຼົ່ານີ້? ໃບໜ້າທີ່ຫັນໄປທາງທິດຕາເວັນອອກນັ້ນ ງາມດັ່ງດວງຈັນ—ສະຫວ່າງໄສ ແລະນ່າຊົມຢ່າງຍິ່ງ. ໃບໜ້າທາງເໜືອ ແລະທາງຕາເວັນຕົກ ກໍງາມດັ່ງກັນ ມີສະເໜ່ສະຫວ່າງເຊັ່ນດຽວກັບທິດຕາເວັນອອກ. ແຕ່ໃບໜ້າທາງໃຕ້ກັບນ່າຢ້ານຢ່າງຫຼາຍ—ເປັນຫຍັງຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນເຊັ່ນນັ້ນ? ແລະເປັນຫຍັງຜົມຈະຕາຂອງທ່ານຈຶ່ງກາຍເປັນສີນ້ຳຕານອອກເຫຼືອງ? ດ້ວຍເຫດໃດຄໍຂອງທ່ານຈຶ່ງກາຍເປັນສີຟ້າ ດັ່ງຂົນປີກນົກຍູງ?»
Verse 47
दक्षिणं च मुखं रौद्रं केनोर्ध्धव कपिला जटा: । केन कण्ठश्न ते नीलो बर्हिब्हनिभ: कृत:
ພຣະມະເຫສະວະຣະ ກ່າວວ່າ: «ເປັນຫຍັງໃບໜ້າທາງທິດໃຕ້ຂອງພຣະອົງຈຶ່ງດຸຮ້າຍ ແລະນ່າຢ້ານກົວ? ດ້ວຍເຫດໃດຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຊົງຜົມຈະຕາ (ຊົງຜົມມັດ) ຂ້າງເທິງມີສີກະປິລາ (ນ້ຳຕານອອກເຫຼືອງ)? ແລະເພາະເຫດໃດຄໍຂອງພຣະອົງຈຶ່ງກາຍເປັນສີຟ້າ ເຫມືອນປະກາຍຂົນຫາງນົກຢູງ?»
Verse 48
हस्ते देव पिनाक॑ ते सततं केन तिष्ठति । जटिलो ब्रह्माचारी च किमर्थमसि नित्यदा,देव! आपके हाथमें पिनाक क्यों सदा विद्यमान रहता है? आप किसलिये नित्य जटाधारी ब्रह्मचारीके वेशमें रहते हैं?
ພຣະມະຫາເທວະ ຖາມວ່າ: «ໂອ້ ພຣະເຈົ້າ, ເປັນຫຍັງຄັນທະນູ ປິນາກະ (Pināka) ຈຶ່ງຢູ່ໃນພຣະຫັດຂອງພຣະອົງຕະຫຼອດເວລາ? ແລະເພາະເຫດໃດພຣະອົງຈຶ່ງດຳລົງຢູ່ໃນຮູບພາບຂອງຕະປະສີຜົມຈະຕາ ແລະເປັນພຣະພຣະຫມະຈາຣີ (ຜູ້ຖືພຣະວິນັຍພົວພັນ) ຢູ່ເປັນນິດ?»
Verse 49
एतनमे संशयं सर्व वक्तुमर्हसि वै प्रभो । सधर्मचारिणी चाहं भक्ता चेति वृषध्वज,प्रभो! वृषध्वज! मेरे इस सारे संशयका समाधान कीजिये; क्योंकि मैं आपकी सहधर्मिणी और भक्त हूँ
ໂອ້ ພຣະເຈົ້າ, ພຣະອົງສາມາດແກ້ໄຂຄວາມສົງໄສທັງໝົດນີ້ຂອງຂ້າພະອົງໄດ້. ເພາະຂ້າພະອົງເປັນສະຫະທັມມະຈາຣິນີ—ຄູ່ຮ່ວມທາງໃນທັມມະ—ແລະເປັນຜູ້ສັດທາບູຊາພຣະອົງດ້ວຍ, ໂອ້ ວຶສະທະວະຈະ (ຜູ້ຖືທຸງຮູບງົວ).
Verse 50
भीष्म उवाच एवमुक्त: स भगवान् शैलपुत्रया पिनाकधृत् । तस्या धृत्या च बुद्ध्या च प्रीतिमानभवत् प्रभु:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ພຣະຣາຊາ, ເມື່ອນາງຜູ້ເກີດຈາກພູ—ອຸມາ—ຖາມດັ່ງນັ້ນ, ພຣະສິວະຜູ້ມີພຣະພອນ ຜູ້ຖືຄັນທະນູປິນາກະ ກໍເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງລຶກຊຶ້ງ ເນື່ອງຈາກຄວາມຫມັ້ນຄົງ ແລະປັນຍາອັນແຈ້ງຊັດຂອງນາງ»
Verse 51
ततस्तामब्रवीद् देव: सुभगे श्रूयतामिति । हेतुभियर्ममतानि रूपाणि रुचिरानने,तत्पश्चात् उन्होंने पार्ववीजीसे कहा--“सुभगे! रुचिरानने! जिन हेतुओंसे मेरे ये रूप हुए हैं, उन्हें बता रहा हूँ, सुनो
ແລ້ວພຣະເທວະ ກ່າວກັບນາງວ່າ: «ໂອ້ ຜູ້ມີວາສະນາ, ໂອ້ ຜູ້ໃບໜ້າງາມ, ຈົ່ງຟັງ. ຂ້າພະອົງຈະອະທິບາຍເຫດຜົນທີ່ເຮັດໃຫ້ຮູບພາບເຫຼົ່ານີ້ຂອງຂ້າພະອົງເກີດຂຶ້ນ»
Verse 139
इस प्रकार श्रीमह्ााभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें एक सौ उनतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີ 139 ໃນພາກ «ທຳມະແຫ່ງທານ» (Dāna-dharma) ອັນຢູ່ໃນ ອະນຸສາສະນະປະວະ (Anuśāsana Parva) ຂອງ ມະຫາພາຣະຕະ ອັນສັກສິດ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດລົງ. ຂໍ້ຄວາມປິດທ້າຍນີ້ເປັນການປະກາດວ່າ ຫົວໜ່ວຍທີ່ອຸທິດແກ່ຈັນຍາບັນແຫ່ງການໃຫ້ທານ ແລະການປະພຶດຕາມທຳ ໄດ້ສຳເລັດແລ້ວ.
Verse 140
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि उमामहेश्वरसंवादो नाम चत्वारिंशदिधिकशततमो< ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ ອະນຸສາສະນະປະວະ ແລະໃນພາກ «ທຳມະແຫ່ງທານ» ບົດທີ 140 ອັນມີນາມວ່າ «ບົດສົນທະນາລະຫວ່າງ ອຸມາ ແລະ ມະເຫສະວະຣະ» (Umā–Maheśvara-saṃvāda) ກໍສິ້ນສຸດລົງ. (ນີ້ເປັນຂໍ້ຄວາມປິດທ້າຍຂອງບົດ ບໍ່ແມ່ນຄຳສອນໃໝ່.)
Verse 143
वाता: सर्वे महाभूतास्तत्रैवासन् समागता: । महान् सौभाग्यशाली मुनि
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ທີ່ນັ້ນ ບັນດາມະຫາພູຕະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ໝູ່ລົມທັງຫຼາຍ ໄດ້ມາຊຸມນຸມກັນ. ມີມຸນີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ແລະເປັນມງຄົດຜູ້ໜຶ່ງ ພ້ອມດ້ວຍບັນດາສິດທະ; ໝູ່ມະຣຸດ, ວະສຸ, ແລະ ສາດຫຍະ; ພວກວິສະເວເທວະພ້ອມອິນທຣະ; ທັງຍັກສະ ແລະ ນາກ, ປິສາຈະ, ຜູ້ພິທັກທິດ (ໂລກະປາລະ), ອັກນິ, ລົມນານາ ແລະ ຈຳພວກພູຕະອັນສຳຄັນທັງປວງ—ລ້ວນມາຮອດສະຖານນັ້ນ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການຊຸມນຸມລະດັບຈັກກະວານ ທີ່ອຳນາດເທວະ ແລະ ອົງປະກອບທາດທັງຫຼາຍມາເປັນພະຍານ ບອກວ່າ ເລື່ອງທີ່ກ່າວຖຶງນີ້ ເປັນເລື່ອງຂອງທຳມະໃນຂອບເຂດສາກົນ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ຜົນປະໂຫຍດຂອງມະນຸດເທົ່ານັ້ນ.
Verse 156
ओषघध्यो ज्वलमानाश्ष द्योतयन्ति सम तद् वनम् | ऋतुएँ वहाँ उपस्थित हो सब प्रकारके अत्यन्त अद्भुत पुष्प बिखेर रही थीं। ओषधियाँ प्रज्वलित हो उस वनको प्रकाशित कर रही थीं
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ບັນດາພືດຢາທັງຫຼາຍ ດັ່ງກັບລຸກໄຟ ໄດ້ສ່ອງສະຫວ່າງປ່ານັ້ນທຸກດ້ານ. ລະດູການທັງຫຼາຍ ຄືກັບມາຮອດດ້ວຍຕົນເອງ ພາກັນໂປຍດອກໄມ້ອັນອັດສະຈັນນານາພັນ»។ ໃນການພັນນາທີ່ຄ້າຍນິມິດນີ້ ທຳມະຊາດປານດັ່ງກົງກັນ ແລະ ເປັນມງຄົດ ຊີ້ວ່າເປັນດິນແດນທີ່ລະບຽບ (ṛta/ທຳ) ຄອບຄອງ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມກາຍເປັນໝາຍແຫ່ງບຸນກຸສົນ ແລະ ຄວາມສັກສິດ.
Verse 166
गिरिपृष्ठेषु रम्येषु व्याहरन्तो जनप्रिया: । वहाँके रमणीय पर्वतशिखरोंपर लोगोंको प्रिय लगनेवाली बोली बोलते हुए पक्षी प्रसन्नतासे युक्त हो नाचते और कलरव करते थे
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ຕາມສັນພູອັນງາມສະຫງ່າ ນົກທັງຫຼາຍ—ຜູ້ມີສຽງຮ້ອງທີ່ຜູ້ຄົນພໍໃຈ—ພາກັນຈ້ອງຈໍາຢ່າງຫວານ ເຄື່ອນໄຫວດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ແລະ ສົ່ງສຽງກ້ອງກັງວານເຕັມທົ່ວທິວເຂົາ, ຊວນໃຫ້ຮູ້ສຶກເຖິງຄວາມກົງກັນຂອງທຳມະຊາດທີ່ສອດຄ່ອງກັບທຳ.
Verse 176
पर्यड्क इव विश्राजन्नुपविष्टो महामना: । दिव्य धातुओंसे विभूषित पर्यकके समान उस पर्वतशिखरपर बैठे हुए महामना महादेवजी बड़ी शोभा पा रहे थे
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ຢູ່ເທິງຍອດພູນັ້ນ ພຣະມະຫາເທວະຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ປະທັບນັ່ງຢ່າງສະຫງົບ ແລະສ່ອງປະກາຍສະຫງ່າງາມ—ດັ່ງຕຽງອັນວິຈິດທີ່ປະດັບດ້ວຍແຮ່ທິບ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນອຳນາດແຫ່ງຕະປະ: ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຄື່ອງປະດັບ ແຕ່ແມ່ນລັດສະໝີທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍທຳມະຊາດຈາກຄວາມສູງສົ່ງທາງວິນຍານ.
Verse 193
अभय: सर्वभूतानां भक्तानां वृष१भध्वज: । उन्होंने व्याप्रचर्मको ही वस्त्रके रूपमें धारण कर रखा था। सिंहका चर्म उनके लिये उत्तरीय वस्त्र (चादर)का काम देता था। उनके गलेमें सर्पमय यज्ञोपवीत शोभा दे रहा था। वे लाल रंगके बाजूबंदसे विभूषित थे। उनकी मूँछ काली थी
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ພຣະສິວະ—ຜູ້ເປັນຄວາມບໍ່ຢ້ານກົວແກ່ສັດທັງປວງ, ຜູ້ຄຸ້ມຄອງຜູ້ມີພັກຕິ, ແລະຜູ້ຊູງທຸງມີເຄື່ອງໝາຍໂຄ—ຊົງນຸ່ງໜັງເສືອເປັນເຄື່ອງນຸ່ງ, ແລະໃຊ້ໜັງສິງເປັນຜ້າຄຸມບ່າ. ງູເປັນຍັດໂຍປະວີຕ (ສາຍສັກສິດ) ປະດັບຢູ່ທີ່ຄໍ. ຊົງປະດັບດ້ວຍກຳໄລແຂນສີແດງ; ໜວດດຳ; ແລະມວນຜົມຈະຕາຢູ່ເທິງສະໝອງ. ດ້ວຍຮູບອັນນ່າຢ້ານດັ່ງຣຸດຣະ ຊົງເຮັດໃຫ້ຜູ້ປະທຸດທຳຕໍ່ເທວະດາເກີດຄວາມຢ້ານ; ແຕ່ສຳລັບຜູ້ມີພັກຕິ ແລະສັດທັງປວງ ຊົງເປັນຜູ້ຂັບໄລ່ຄວາມຢ້ານ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຕ່າງທາງທຳ: ພະລັງອັນດຽວກັນທີ່ລົງໂທດຄວາມອະທຳ ກໍເປັນທີ່ພຶ່ງແລະຄວາມອຸ່ນໃຈແກ່ຜູ້ສັດຊື່ ແລະຜູ້ບໍ່ຜິດ.
Verse 216
अप्रधृष्यतरं चैव महोरगसमाकुलम् । भगवान् भूतनाथका वह भयानक स्थान बड़ी शोभा पा रहा था। वह अत्यन्त दुर्धर्ष और बड़े-बड़े सर्पोंसे भरा हुआ था
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: “ສະຖານທີ່ນັ້ນປາກົດວ່ານ່າຢ້ານ ແລະນ່າຄາລະວະຢ່າງຍິ່ງ, ສ່ອງປະກາຍດ້ວຍຄວາມສະຫງ່າງາມອັນນ່າສະພຶງກົວຂອງມັນເອງ. ມັນຍາກຈະບຸກຕີໄດ້ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍງູໃຫຍ່ໆ—ເປັນສະພາບແວດລ້ອມອັນອັບມົງຄຸນທີ່ເຕືອນເຖິງອັນຕະລາຍ ເມື່ອຜູ້ໃດເຂົ້າໄປໃນແດນອັນນ່າຢ້ານໂດຍຂາດຄວາມເຄົາລົບ ແລະຄວາມສຳລວມ.”
Verse 223
तत् सदो वृषभाड्कस्य भीमरूपधरं बभौ | मधुसूदन! वृषभध्वजका वह भयानक सभास्थल क्षणभरमें अद्भुत शोभा पाने लगा
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: “ແລ້ວຫໍປະຊຸມຂອງ ວຶຣະສະພາງກະ (ພຣະສິວະ) ກໍປາກົດຮູບອັນນ່າຢ້ານ ດ້ວຍອານຸພາບອັນນ່າສະພຶງກົວ. ໂອ ມະທຸສູດະນະ! ຫໍອັນນ່າຢ້ານຂອງ ວຶຣະສະພະທະວະຊະ (ຜູ້ຊູງທຸງໂຄ) ໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາ ກໍເລີ່ມສ່ອງປະກາຍດ້ວຍຄວາມງາມອັນພິເສດ.”
Frequently Asked Questions
The chapter asserts Mahādeva’s unsurpassed status as the origin and regulator of beings across the three worlds, illustrating this through ritual-historical exempla and a catalog of cosmic identifications.
The text models disciplined reverence: proper praise and recitation (Śatarudrīya) and acknowledgment of due shares in ritual contexts are presented as means to restore order when institutions become destabilized.
Rather than an explicit phalaśruti, the chapter provides a functional meta-claim: Mahādeva’s qualities and names are portrayed as immeasurable and inexhaustible to narration, implying that contemplation and stuti exceed purely verbal enumeration.