Adhyaya 148

Verse 1

अपन का छा अकाल षट्चत्वारिशर्दाधेकशततमो< ध्याय: अर्जुनका अदभुत पराक्रम और सिन्धुराज जयद्रथका वध संजय उवाच श्रुत्वा निनादं धनुषश्च तस्य विस्पष्टमुत्क़ुष्टमिवान्तकस्य । शक्राशनिस्फोटसमं सुघोरं विकृष्यमाणस्य धनंजयेन

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನನು ಗಾಂಡೀವವನ್ನು ಎಳೆದಾಗ ಅದರ ನಿನಾದವು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವೂ ಭಯಂಕರವೂ ಆಗಿತ್ತು; ಅದು ಯಮನ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ, ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದ ಗುಡುಗಿನಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು—ಯುಗಾಂತದ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಕುದಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಎತ್ತರ ಎತ್ತರ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಉಕ್ಕುವ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಂತೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಾದಿ ಜಲಚರಗಳು ಅಡಗಿಹೋಗುವಂತೆ.

Verse 2

त्रासोद्धिग्नं तथोदश्रान्तं त्वदीयं तद्‌ बल॑ नृप । युगान्तवातसंक्षुब्धं चलद्वीचितरद्धितम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನೃಪನೇ! ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಭಯದಿಂದ ತ್ರಸ್ತವಾಗಿ, ಕಳವಳಗೊಂಡು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶ್ರಾಂತಗೊಂಡು—ಯುಗಾಂತದ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಕುದಿಯಲ್ಪಟ್ಟ, ಚಲಿಸುವ ಎತ್ತರ ಅಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ಆಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಾದಿ ಜಲಚರಗಳು ಅಡಗಿಹೋಗುವಂತೆ. ಹೀಗೆ ಅರ್ಜುನನ ಭೀಕರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಡೆ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಕಳೆದು ಭೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತು.

Verse 3

स रणे व्यचरत्‌ पार्थ: प्रेक्षमाणो धनंजय:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥ ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನನು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಅವನು ಕ್ಷೋಭಕಾಲದ ಸಾಗರಜಲದಂತೆ ಆಯಿತನು—ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಾದಿ ಜಲಚರಗಳು ಲೀನವಾಗಿ ಅಡಗುವಂತೆ; ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮುಂದೆ ಶತ್ರುಬಲವು ಅಡಗಿದಂತಾಯಿತು.

Verse 4

आददानं महाराज संदधानं च पाण्डवम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜನೇ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಿ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕ್ಷೋಭಗೊಂಡ ಸಾಗರದಂತೆ ಆಯಿತು—ಎತ್ತರ ಎತ್ತರ ಅಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದದು; ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಾದಿಗಳು ಅಡಗುವಂತೆ.

Verse 5

ततः क्रुद्धो महाबाहुरैन्द्रमस्त्रं दुरासदम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದ ಮಹಾಬಾಹು ಅರ್ಜುನನು ದುರಾಸದವಾದ ಐಂದ್ರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಅವನು ಕ್ಷೋಭಕಾಲದ ಸಾಗರಜಲದಂತೆ ಆಯಿತನು—ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಾದಿಗಳು ಲೀನವಾಗುವಂತೆ; ಅವನ ವೇಗದಿಂದ ಶತ್ರುಸೇನೆ ಭಯದಿಂದ ಮುಳುಗಿದಂತಾಯಿತು.

Verse 6

ततः शरा: प्रादुरासन्‌ दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रिता:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳು ಮಳೆಯಂತೆ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದವು. ಆ ವೇಳೆ ಗಾಂಡೀವದ ಘೋರ ಟಂಕಾರ ಯಮನ ಗರ್ಜನೆಗೂ ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದ ಗುಡುಗಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ, ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕ್ಷೋಭಗೊಂಡ, ಎತ್ತರ ಅಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಾಗರದಂತೆ ಆಯಿತು—ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಾದಿಗಳು ಅಡಗುವಂತೆ.

Verse 7

आकर्णपूर्णनिर्मुक्तिरग्न्यर्काशुनि भै: शरै:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಿವಿವರೆಗೆ ಎಳೆದು ಬಿಡಲಾದ, ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಡುಗಿನಂತೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಾದಿಗಳು ಲೀನವಾಗಿ ಅಡಗುವ ಸಾಗರಜಲದಂತೆ ಆಯಿತು—ಭಯದಿಂದ ಕ್ಷೋಭಗೊಂಡು, ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ, ಅಡಗಲು ಯತ್ನಿಸಿತು.

Verse 8

ततः शस्त्रान्धकारं तत्‌ कौरवै: समुदीरितम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಕೌರವರು ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಆ ಅಂಧಕಾರವು, ಮೀನುಗಳೂ ಮಕರಗಳೂ ಕಾಣೆಯಾಗುವ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅರ್ಜುನನು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ಅಶುಭ ತಮಸ್ಸನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸಿದನು—ಹಗಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ರಾತ್ರಿಯ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಓಡಿಸುವಂತೆ।

Verse 9

अशक्यं मनसाप्यन्यै: पाण्डव: सम्भ्रमन्निव | नाशयामास विक्रम्य शरैंदिव्यास्त्रमन्त्रिते:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನು ತ್ವರಿತ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಚಲಿಸಿದವನಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆದು, ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು—ಇದು ಇತರರಿಗೆ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿಯೂ ಅಚಿಂತ್ಯ. ಆಗ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ಕ್ಷೋಭಗೊಂಡಿತು; ಮೀನು ಮತ್ತು ಮಕರಗಳು ಅಡಗುವಂತೆ ಭಯ-ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಯಿತು।

Verse 10

ततस्तु तावकं सैन्यं दीप्तै: शरगभस्तिभि:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಅರ್ಜುನನ ದೀಪ್ತ ಬಾಣಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಮಕರಗಳು ಅಡಗುವ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ಆಯಿತು—ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ, ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿತು।

Verse 11

ततो दिव्यास्त्रविदुषा प्रहिता: सायकांशव:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಬಿಡಿಸಿದ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ಮಾಡಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಮೀನು ಮತ್ತು ಮಕರಗಳು ಅಡಗುತ್ತವೆ. ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿತು।

Verse 12

अथापरे समुत्सृष्टा विशिखास्तिग्मतेजस:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಇನ್ನೂ ತೀಕ್ಷ್ಣ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಲಾಯಿತು; ಆಗ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಮೀನು ಮತ್ತು ಮಕರಗಳು ಅಡಗುವ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ಆಯಿತು—ಭಯದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಂತೆ।

Verse 13

य एनमीयु: समरे त्वद्योधा: शूरमानिन:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಆ ವೇಳೆ ಶೌರ್ಯಾಭಿಮಾನಿಗಳಾದ ನಿಮ್ಮ ಯೋಧರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನಡೆದಾಗ, ಅವರು ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ಆದರು—ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಗಳು ಅಡಗಿಹೋಗುವಂತೆ. ಅರ್ಜುನನು ಎಳೆದ ಗಾಂಡೀವದ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಟಂಕಾರ ಯಮನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗರ್ಜನೆಗೂ ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರಗರ್ಜನೆಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ತೋಚಿತು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆ ಭಯದಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗಿ ಮಹಾ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು; ಪ್ರಳಯಗಾಳಿಯಿಂದ ಕದಡಿ, ಎತ್ತರ ಅಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾಸಾಗರದ ನೀರಿನಂತೆ ಅದರ ಸ್ಥಿತಿ ಆಯಿತು.

Verse 14

एवं स मृदनन्‌ शत्रूणां जीवितानि यशांसि च

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಶತ್ರುಗಳ ಜೀವವನ್ನೂ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸುತ್ತಾ, ಅವನು ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ಆಯಿತನು—ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಗಳು ಅಡಗಿಹೋಗುವಂತೆ.

Verse 15

पार्थश्चचार संग्रामे मृत्युर्विग्रहवानिव । इस प्रकार कुन्तीकुमार अर्जुन शत्रुओंके जीवन और यशको धूलमें मिलाते हुए मूर्तिमान्‌ मृत्युके समान संग्रामभूमिमें विचरण करने लगे ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಪಾರ್ಥ (ಅರ್ಜುನ) ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹಧಾರಿಯಾದ ಮರಣದಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಿರೀಟಗಳೊಡನೆ ತಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಮಹಾ ಭುಜಗಳು—ಕಲಕಿದ ಸಮುದ್ರಜಲದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು, ಮಕರಗಳು ಅಡಗುವಂತೆ—ಅದೃಶ್ಯವಾದವು.

Verse 16

सकुण्डलयुगान्‌ कर्णान्‌ केषांचिदहरच्छरै: । वे अपने बाणोंसे किन्हीं शत्रुओंके मुकुटमण्डित मस्तकों, किन्हींके बाजूबंदविभूषित विशाल भुजाओं तथा किन्हींके दो कुण्डलोंसे अलंकृत दोनों कानोंको काट गिराते थे ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕೆಲವರ ಜೋಡಿ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬೀಳಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ತೋಮರಧಾರಿಗಳಾದ ಆನೆಸವಾರರನ್ನೂ, ಭಾಲಧಾರಿಗಳಾದ ಕುದುರೆಸವಾರರನ್ನೂ ಚೂರುಚೂರಾಗಿಸಿದನು; ಆಗ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ತೋಚಿತು—ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಗಳು ಅಡಗುವಂತೆ.

Verse 17

सचर्मण: पदातीनां रथीनां च सधन्वन: । सप्रतोदान्‌ नियन्तृणां बाहुंश्विच्छेद पाण्डव:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಪಾಂಡವ (ಅರ್ಜುನ) ಗುರಾಣಿಯುಳ್ಳ ಪಾದಾತಿಗಳ, ಬಿಲ್ಲುಳ್ಳ ರಥಿಗಳ, ಮತ್ತು ಪ್ರತೋದ (ಅಂಕುಶ/ಚಾಟಿ) ಹಿಡಿದ ಸಾರಥಿಗಳ ಭುಜಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಆಗ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆ ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ಆಯಿತು—ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಗಳು ಅಡಗುವಂತೆ.

Verse 18

प्रदीप्तोग्रशरार्चिष्मान्‌ बभौ तत्र धनंजय: । सविस्फुलिज्ञाग्रशिखो ज्वलन्निव हुताशन:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಅಲ್ಲಿ ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಜ್ವಲಿಸುವ ಬಾಣಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿ, ಕಿಡಿಗಳು ಚಿಮ್ಮಿ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಎದ್ದೇಳುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು. ಅವನ ಆಕ್ರಮಣದ ವೇಗದಿಂದ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಭಯದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡು, ಪ್ರಳಯಗಾಳಿಯಿಂದ ಕ್ಷೋಭಗೊಂಡ ಮಹಾಸಾಗರದ ನೀರಿನಂತೆ ಆಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳೂ ಮಕರಗಳೂ ಅಡಗಿಹೋಗುವಂತೆ.

Verse 19

त॑ देवराजप्रतिमं सर्वशस्त्रभृतां वरम्‌ । युगपद्‌ दिक्षु सर्वासु रथस्थं पुरुषर्षभम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ದೇವರಾಜನಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ರಥಸ್ಥನಾದ ಆ ಪುರುಷರ್ಷಭ ಅರ್ಜುನನು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಆಯಿತು; ಅದರ ಕ್ಷೋಭದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳೂ ಮಕರಗಳೂ ಅಡಗಿಹೋಗುವಂತೆ.

Verse 20

निक्षिपन्तं महास्त्राणि प्रेक्षणीयं धनंजयम्‌ । नृत्यन्तं रथमार्गेषु धनुज्यातलनादिनम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನನು ಮಹಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಎಸೆದು, ನೋಡತಕ್ಕ ದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದನು. ರಥಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆ ಚಲಿಸಿ, ಧನುರ್ಜ್ಯೆಯ ಟಂಕಾರ-ತಾಳನಾದದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ಆಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳೂ ಮಕರಗಳೂ ಅಡಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ.

Verse 21

निरीक्षितुं न शेकुस्ते यत्नवन्तो$पि पार्थिवा: । मध्यंदिनगतं सूर्य प्रतपन्‍्तमिवाम्बरे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಆ ರಾಜರು ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅವನನ್ನು ನೋಡಲಾರದೆ ಹೋದರು; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನು ದಹಿಸುವಂತೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ಆಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳೂ ಮಕರಗಳೂ ಅಡಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ.

Verse 22

देवराज इन्द्रके समान रथपर बैठे हुए सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ नरश्रेष्ठ अर्जुन एक ही साथ सम्पूर्ण दिशाओंमें महान्‌ अस्त्रोंका प्रहार करते हुए सबके लिये दर्शनीय हो रहे थे। वे अपने धनुषकी टंकार करते हुए रथके मार्गोपर नृत्य-सा कर रहे थे। जैसे आकाशगमें तपते हुए दोपहरके सूर्यकी ओर देखना कठिन होता है

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನಂತೆ ರಥದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾದ, ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಕಿರೀಟಧಾರಿ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರ್ಜುನನು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಮಹಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಹರಿಸುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದರ್ಶನೀಯನಾಗಿ ನಿಂತನು. ಧನುಷ್ಯದ ಟಂಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ರಥಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನು ದಹಿಸುವಾಗ ಅದನ್ನು ನೋಡುವುದು ಹೇಗೆ ಕಷ್ಟವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅವನನ್ನು ನೋಡಲಾರದೆ ಹೋದರು. ಗಾಂಡೀವದ ಭಯಂಕರ ಟಂಕಾರ ಯಮನ ಗರ್ಜನೆಗೂ ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರನಿನಾದಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ತೋಚಿತು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ, ಪ್ರಳಯಗಾಳಿಯಿಂದ ಕ್ಷೋಭಗೊಂಡ ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಂತೆ ಆಯಿತು—ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳೂ ಮಕರಗಳೂ ಅಡಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಜ್ವಲಿಸುವ ಉಗ್ರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಮಹಾಮೇಘದಂತೆ ವಿರಾಜಿಸಿದನು.

Verse 23

महास्त्रसम्प्लवे तस्मिन्‌ जिष्णुना सम्प्रवर्तिते । सुदुस्तरे महाघोरे ममज्जुर्यो धपुड़रवा:

Sañjaya said: O King, when that deluge of mighty weapons was set in motion by Jiṣṇu (Arjuna)—a crossing most difficult and exceedingly dreadful—your foremost warriors began to sink in it. The battlefield became like the waters of the ocean in turmoil, where fish and crocodiles hide away, overwhelmed by the storm of destruction. Thus, by Arjuna’s onrush of great astras, many eminent Kaurava fighters were swallowed up, shaken by fear and confusion, as if in a time of cosmic dissolution.

Verse 24

उत्कृत्तवदनैर्देहै: शरीरैः कृत्तबाहुभि: । भुजैश्न पाणिनिर्मुक्त: पाणिभिव्यड्गुलीकृतै:

Sañjaya said: The battlefield had become strewn with bodies whose faces were hewn off, with trunks whose arms were severed; with arms torn from their hands, and with hands mangled and stripped of fingers. O king, it looked like the very playground of Rudra in ancient times, when he tormented living creatures—an arena of death where the violence of weapons made a dreadful spectacle. The description underscores the moral horror of war: beyond victory and defeat, it reveals the dehumanizing cost borne by countless beings.

Verse 25

कृत्ताग्रहस्तै: करिभि: कृत्तदन्तैर्मदोत्कटै: । हयैश्न विधुरग्रीवै रथैश्न शकलीकृतै:

Sañjaya said: The battlefield was strewn with elephants whose trunks had been hewn off, their tusks shattered, yet still raging in musth; with horses whose necks were broken; and with chariots smashed into fragments. The scene reveals the terrible cost of unchecked martial fury—where strength and pride, once instruments of duty, become the very marks of ruin when war reaches its most pitiless pitch.

Verse 26

निकृत्तान्त्रै: कृत्तपादैस्तथान्यै: कृत्तसंधिभि: । निश्रेष्विस्फुरद्धिश्न शतशो5थ सहस्रश:

Sañjaya said: “There were hundreds—indeed thousands—of warriors with their entrails cut away, with their feet severed, and others with their joints hewn apart; sharp weapons still quivered in their bodies.” The verse underscores the brutal, dehumanizing reality of battle: when dharma collapses into unchecked violence, the field becomes a spectacle of suffering rather than a ground for righteous victory.

Verse 27

मृत्योराघातललितं तत्पार्थायोधनं महत्‌ | अपश्याम महीपाल भीरूणां भयवर्धनम्‌

Sañjaya said: O king, we beheld that great combat between Pārtha and Ayodhana—playful, as it were, with the very blows of Death—an encounter that swelled the terror of the faint-hearted. In that dreadful clash, valor stood as a moral test: courage and steadfastness were demanded, while fear itself became a force that undid the timid.

Verse 28

गजानां क्षुरनिर्मुक्ता: करैः: सभुजगेव भू:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆನೆಗಳ ಕರಗಳ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ಭೂಮಿ, ಕ್ಷುರಧಾರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಸರ್ಪದಂತೆ, ಯುದ್ಧಹಿಂಸೆಯ ಮಧ್ಯೆ ವೇದನೆಯಿಂದ ತಿರುಗಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 29

विचित्रोष्णीषमुकुटै: केयूराड्रदकुण्डलै:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ವಿಚಿತ್ರ ಪಾಗಡಿಗಳು, ಮುಕುಟಗಳು, ಕೇಯೂರ-ಅಂಗದಗಳು, ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆವೃತವಾದ ಆ ಬಹುರಂಗಿ ರಣಭೂಮಿ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು—ನವವಧುವಿನಂತೆ।

Verse 30

स्वर्णचित्रतनुत्रैश्न भाण्डैश्न गजवाजिनाम्‌ | किरीटशतसंकीर्णा तत्र तत्र समाचिता

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಬಂಗಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕವಚಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳ ಅಲಂಕಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ರಾಶಿಗಳು ಇದ್ದವು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೂರಾರು ಬಿದ್ದ ಕಿರೀಟಗಳು ಚದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು।

Verse 31

जे :कर्दमिनीं शोणितौघतरज्लिणीम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅರ್ಜುನನು ಭೀತರ ಭಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ, ಕೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತು ರಕ್ತತರಂಗಗಳಿಂದ ಉಕ್ಕುವ ಒಂದು ಘೋರ ನದಿಯನ್ನು ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು—ವೈತರಣಿಯಂತೆ. ಅದು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟ ಯೋಧರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾ ರಣಭೂಮಿಯನ್ನು ಭಯಾನಕವನ್ನಾಗಿಸಿತು।

Verse 32

मर्मास्थिभिरगाधां च केशशैवलशाद्धलाम्‌ । शिरोबाहूपलतटां रुग्णक्रोडास्थिसंकटाम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಎಲುಬಿನ ರಾಶಿಗಳಿಂದ ಅದು ಅಗಾಧ ನದಿಯಂತೆ ತೋಚಿತು; ಕೂದಲು ಅದರ ಶೈವಲ ಮತ್ತು ನುರೆಯಂತೆ ಇತ್ತು. ಕತ್ತರಿಸಿದ ತಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಭುಜಗಳು ತೀರದ ಕಲ್ಲುಗಳಂತೆ, ಮುರಿದ ಎದೆಎಲುಬುಗಳು ಮತ್ತು ಎಲುಬುಗಳಿಂದ ಅದರ ಹಾಸು ಇರುಕಾಗಿ ಕರ್ಕಶವಾಗಿತ್ತು।

Verse 33

युगपद्‌ दिक्षु सर्वासु सर्वाण्यस्त्राणि दर्शयन्‌ | उस रणक्षेत्रमें कुन्तीकुमार अर्जुन एक साथ सम्पूर्ण दिशाओंमें देखते और सब प्रकारके अस्त्रोंका कौशल दिखाते हुए विचर रहे थे

ಆ ರಣಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು—ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಧ್ವಜಪತಾಕೆಗಳು, ಹೊಗೆ, ಛತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸುಗಳ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಅದು ತುಂಬಿದಂತೆ ಕಂಡಿತು; ಗಜದೇಹದಂತೆ ಮಹಾಕಾಯ ನಿರ್ಜೀವ ದೇಹಗಳಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿತ್ತು।

Verse 34

रथोडुपशताकीर्णा हयसंघातरोधसम्‌ | रथचक्रयुगेषाक्षकूबरैरतिदुर्गमाम्‌

ಅಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ರಥಗಳು ನೀರಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಗಳು ಗುಂಪುಗೂಡಿದಂತೆ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿದ್ದವು; ಕುದುರೆಗಳ ದಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳು ದಾರಿಗಳನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದವು. ರಥಚಕ್ರಗಳು, ಯುಗಗಳು, ಅಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ದಂಡಗಳು ಚದುರಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮವಾಗಿತ್ತು।

Verse 35

प्रासासिशक्तिपरशुविशिखाहिदुरासदाम्‌ । बलकड़्कमहानक्रां गोमायुमकरोत्कटाम्‌

ಆ ದೃಶ್ಯ ಭಯಂಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಮೀಪಿಸಲಾರದಷ್ಟು ದುರಾಸದವಾಗಿತ್ತು—ಭಾಲಗಳು, ಕತ್ತಿಗಳು, ಶಕ್ತಿಗಳು, ಪರಶುಗಳು, ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಬಲಾಕೆಗಳು, ಕಂಕಗಳು, ಮಹಾನಕ್ರಗಳು, ಗೋಮಾಯುಗಳು ಮತ್ತು ಭೀಕರ ಮಕರಗಳಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಗ್ರವಾಗಿತ್ತು।

Verse 36

गृध्रोदग्रमहाग्राहां शिवाविरुतभैरवाम्‌ । नृत्यत्प्रेतपिशाचाद्यैर्भूताकीर्णा सहस्रश:

ಆ ಸ್ಥಳ ಗೃಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉಗ್ರ ಮಹಾಗ್ರಾಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ನರಿ (ಶಿವಾ)ಗಳ ಭಯಾನಕ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಭೀತಿಕರವಾಗಿತ್ತು. ನೃತ್ಯಿಸುವ ಪ್ರೇತ-ಪಿಶಾಚಾದಿ ಭೂತಗಳಿಂದ ಅದು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆವರಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 37

गतासुयोधनिश्लेष्टशरीरशतवाहिनीम्‌ । महाप्रतिभयां रौद्रां घोरां वैतरणीमिव

ಆ ರಣಭೂಮಿ ವೈತರಣಿಯಂತೆಯೇ—ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ, ರೌದ್ರ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿದುದಾಗಿತ್ತು; ಅದರ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ನಿರ್ಜೀವ ದೇಹಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 38

त॑ दृष्टवा तस्य विक्रान्तमन्तकस्येव रूपिण:

ಅವನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡು—ಅಂತಕ (ಮರಣ)ನೇ ರೂಪಧರಿಸಿದಂತೆ—ಎಲ್ಲ ಯೋಧರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಭೀತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಂಭಿತರಾದರು; ಅನಿವಾರ್ಯ ವಿನಾಶ ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತಂತಾಯಿತು।

Verse 39

तत आदाय वीराणामस्त्रैरस्त्राणि पाण्डव:

ಆಮೇಲೆ ಪಾಂಡವರು ವೀರರ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಮಾಡಿದರು—ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ತಡೆದರು—ಹೀಗಾಗಿ ಯುದ್ಧವು ಕೇವಲ ಸಂಹಾರವಲ್ಲ, ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದ ಪೈಪೋಟಿಯಾಯಿತು।

Verse 40

ततो रथवरान्‌ राजन्नत्यतिक्रामदर्जुन:

ಆಮೇಲೆ, ರಾಜನೇ, ಅರ್ಜುನನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥಯೋಧರನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಮುಂದೆ ಧಾವಿಸಿದನು. ಆ ವೇಳೆ ಅವನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು; ಪಾಂಡುಪುತ್ರನ ಕಡೆ ಜೀವಿಗಳು ನೋಡುವುದಕ್ಕೂ ಅಸಮರ್ಥರಾದರು।

Verse 41

मध्यंदिनगतं सूर्य प्रतपन्तमिवाम्बरे । न शेकुः सर्वभूतानि पाण्डवं प्रतिवीक्षितुम्‌

ರಾಜನೇ, ಅವನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಪಾಂಡವನನ್ನು ನೋಡಲಾರದೆ ಹೋದರು. ನಂತರ ಅರ್ಜುನನು ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು।

Verse 42

प्रसृतांस्तस्य गाण्डीवाच्छरव्रातान्‌ महात्मन: । संग्रामे सम्प्रपश्यामो हंसपड्धक्तिमिवाम्बरे,उन महात्माके गाण्डीव धनुषसे छूटकर संग्राममें फैले हुए बाणसमूहोंको हम आकाशमें हंसोंकी पंक्तिके समान देखते थे

ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಗಾಂಡೀವದಿಂದ ಹೊರಟು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಬಾಣಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ನಾವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಂಸಗಳ ಸಾಲಿನಂತೆ ಕಂಡೆವು।

Verse 43

विनिवार्य स वीराणामस्त्रैरस्त्राणि सर्वतः । दर्शयन्‌ रौद्रमात्मानमुग्रे कर्मणि घिष्ठित:

ಅವನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ವೀರರ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ತಡೆದು, ತನ್ನ ರೌದ್ರವಾದ ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಆ ಉಗ್ರ ಯುದ್ಧಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ತೊಡಗಿದನು.

Verse 44

स तान्‌ रथवरान्‌ राजजन्नत्याक्रामत्‌ तदार्जुन: | मोहयजन्निव नाराचैर्जयद्रथवधेप्सया । विसृजन्‌ दिक्षु सर्वासु शरानसितसारथि:

ಓ ರಾಜನೇ! ಆಗ ಅರ್ಜುನನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥವೀರರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ವೇಗದಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು; ಜಯದ್ರಥವಧದ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ನಾರಾಚ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಮರುಳುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಶ್ಯಾಮಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶರಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 45

भ्रमन्त इव शूरस्य शरबत्राता महात्मन:

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಶೂರನ ಬಾಣಗಳ ತೂಣೀರು ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 46

उत्कर्षन्तं सृजन्तं च न सम पश्याम लाघवात्‌ | महाराज! उस समय अर्जुनकी अद्भुत फुर्तीके कारण हमलोग यह नहीं देख पाते थे कि वे कब बाण निकालते हैं

ಮಹಾರಾಜನೇ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಅದ್ಭುತ ಚುರುಕಿನಿಂದ ಅವನು ಯಾವಾಗ ಬಾಣವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಾನೋ, ಯಾವಾಗ ಬಿಡುತ್ತಾನೋ ನಾವು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಆ ಮಹಾಧನುರ್ಧರನು ಬಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದು ಧನುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುವುದೂ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಲಿಲ್ಲ.

Verse 47

तथा सर्वा दिशो राजन्‌ सर्वाश्व रथिनो रणे

ಓ ರಾಜನೇ! ಹಾಗೆಯೇ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳು ಮತ್ತು ರಥಯೋಧರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದರು.

Verse 48

विव्याध च चतु:षष्ट्या शराणां नतपर्वणाम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ವಂಗಿದ ಸಂಧಿಗಳಿರುವ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿ ಚೂರುಚೂರಾಗಿಸಿದನು. ಪಾಂಡುಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ಸಿಂಧುರಾಜನ ಎದುರಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ನಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ವೀರ ಯೋಧರು ಅವನ ಜೀವಿತದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಾಶರಾಗಿ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು.

Verse 49

सैन्धवाभिमुखं यान्तं योधा: सम्प्रेक्ष्य पाण्डवम्‌ । न्यवर्तन्त रणाद्‌ वीरा निराशास्तस्य जीविते

ಸೈಂಧವನ (ಜಯದ್ರಥನ) ಕಡೆ ನೇರವಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಂಡವ ಯೋಧನನ್ನು ಕಂಡು, ನಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ವೀರರು ಅವನು ಬದುಕುವನೆಂಬ ಆಶೆಯನ್ನು ಕಳೆದು ರಣದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು.

Verse 50

यो यो<भ्यधावदाक्रन्दे तावक: पाण्डवं रणे । तस्य तस्यान्तगा बाणा: शरीरे न्यपतन्‌ प्रभो

ಪ್ರಭು! ಆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧಕಲಹದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಯಾವ ಯಾವ ಯೋಧನು ರಣದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವನ (ಅರ್ಜುನನ) ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನೋ, ಅವನ ಅವನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಬಾಣಗಳು ಬಿದ್ದು ತಗುಲಿದವು.

Verse 51

कबन्धसंकुलं चक्रे तव सैन्यं महारथ: । अर्जुनो जयतां श्रेष्ठ: शरैरग्न्यंशुसंनिभै:,विजयी वीरोंमें श्रेष्ठ महारथी अर्जुनने अग्निकी ज्वालाके समान तेजस्वी बाणोंद्वारा आपकी सेनाको कबन्धोंसे भर दिया

ವಿಜಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾರಥಿ ಅರ್ಜುನನು ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಬಂಧಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದನು.

Verse 52

एवं तत्‌ तव राजेन्द्र चतुरड्गबलं तदा । व्याकुलीकृत्य कौन्तेयो जयद्रथमुपाद्रवत्‌,राजेन्द्र! उस समय इस प्रकार आपकी उस चतुरंगिणी सेनाको व्याकुल करके कुन्तीकुमार अर्जुन जयद्रथकी ओर बढ़े

ರಾಜೇಂದ್ರ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಕುಲಗೊಳಿಸಿ ಕೌಂತೇಯ ಅರ್ಜುನನು ಜಯದ್ರಥನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದನು.

Verse 53

प्रादुश्षक्रे महाराज त्रासयन्‌ सर्वभारतान्‌ । नरेश्वर! तदनन्तर महाबाहु अर्जुनने कुपित हो कौरव-सेनाके समस्त सैनिकोंको भयभीत करते हुए दुर्धर्ष इन्द्रास्त्रको प्रकट किया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜನೇ! ಎಲ್ಲ ಭಾರತ ಯೋಧರನ್ನು ಭೀತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ನಂತರ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡ ಮಹಾಬಾಹು ಅರ್ಜುನನು ಕೌರವಸೇನೆಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಭಯ ಹರಡಿಸಿ ದುರ್ಧರ್ಷ ಇಂದ್ರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅವನು ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನು ಐವತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ, ವೃಷಸೇನನನ್ನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ ವಿದ್ಧಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರ ಕುರಿತು ಸಂಯಮ ತೋರಿದನು—ಕುಂತೀಪುತ್ರನು ಕೃಪನನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪೀಡಿಸಿದನು.

Verse 54

शल्यं षोडशभिर्बाणै: कर्ण द्वात्रिंशता शरै: | सैन्धवं तु चतुःषष्टया विद्ध्वा सिंह इवानदत्‌,शल्यको सोलह, कर्णको बत्तीस और सिंधुराजको चौंसठ बाणोंसे घायल करके अर्जुनने सिंहके समान गर्जना की

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅರ್ಜುನನು ಶಲ್ಯನನ್ನು ಹದಿನಾರು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಕರ್ಣನನ್ನು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಶರಗಳಿಂದ, ಸೈಂಧವರಾಜನನ್ನು ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿದ್ಧಿಸಿ ಸಿಂಹದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

Verse 55

सैन्धवस्तु तथा विद्ध: शरैगाण्डीवधन्वना । न चक्षमे सुसंक्रुद्धस्तोत्रार्दित इव द्विप:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಗಾಂಡೀವಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೀಗೆ ವಿದ್ಧನಾದ ಸೈಂಧವರಾಜನು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು. ಅಂಕುಶದಿಂದ ತಿವಿದ ಆನೆಯಂತೆ ಅವನು ಅತಿಯಾಗಿ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡನು.

Verse 56

स वराहध्वजस्तूर्ण गार्धपत्रानजिद्दगान्‌ । क्रुद्धाशीविषसंकाशान्‌ कर्मारपरिमार्जितान्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಗ ವರಾಹಧ್ವಜಧಾರಿ ಆ ಯೋಧನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ, ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯವಾದ, ಕ್ರುದ್ಧ ವಿಷಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಭಯಂಕರವಾದ, ಶಾಣಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಿದನು.

Verse 57

त्रिभिस्तु विद्ध्वा गोविन्द नाराचै: षड़भिरजुनम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಮೂರು ನಾರಾಚ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಆರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿದ್ಧಿಸಿದನು.

Verse 58

अष्टभिवाजिनो<विध्यद्‌ ध्वजं चैकेन पत्रिणा । तीन बाणोंसे श्रीकृष्णको, छः नाराचोंसे अर्जुनको तथा आठ बाणोंसे घोड़ोंको घायल करके जयद्रथने एक बाणसे अर्जुनकी ध्वजाको भी बींध डाला || ५७ $ ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಜಯದ್ರಥನು ಎಂಟು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿ, ಒಂದು ರೆಕ್ಕೆಬಾಣದಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಧ್ವಜವನ್ನೂ ಭೇದಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಪಾರ್ಥನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಸಿಂಧುರಾಜನು ಹಾರಿಸಿದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತಡೆದು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಿಟ್ಟನು; ಬಳಿಕ ಒಂದೇ ನಿರಂತರ ಪ್ರತಿಘಾತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಜಯದ್ರಥನ ಸಾರಥಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಅಲಂಕೃತ ಧ್ವಜವನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಡವಿದನು.

Verse 59

युगपत्‌ तस्य चिच्छेद शराभ्यां सैन्धवस्थ ह | सारथेश्व शिर: कायाद्‌ ध्वजं च समलंकृतम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಸಿಂಧುರಾಜನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಿಟ್ಟನು; ಮತ್ತು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಎರಡು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಜಯದ್ರಥನ ಸಾರಥಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಅಲಂಕೃತ ಧ್ವಜವನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಡವಿದನು.

Verse 60

स छिन्नयष्टि: सुमहान्‌ धनंजयशराहत:ः । वराह: सिन्धुराजस्य पपाताग्निशिखोपम:,धनंजयके बाणोंसे आहत हो अग्निशिखाके समान तेजस्वी वह सिंधुराजका महान्‌ वाराह॒ध्वज दण्ड कट जानेसे पृथ्वीपर गिर पड़ा

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಧನಂಜಯನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆತಪಟ್ಟು, ದಂಡ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿಂಧುರಾಜನ ಮಹಾ ವರಾಹಚಿಹ್ನೆಯ ಧ್ವಜವು ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು.

Verse 61

एतस्मिन्नेव काले तु द्रुतं गच्छति भास्करे । अब्रवीत्‌ पाण्डवं राजंस्त्वरमाणो जनार्दन:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನು ವೇಗವಾಗಿ ಅಸ್ತಮಾನದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆತುರಗೊಂಡ ಜನಾರ್ದನ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 62

एष मध्ये कृत: षड्भि: पार्थ वीरैर्महारथै: । जीवितेप्सुर्महाबाहो भीतस्तिष्ठति सैन्धव:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಮಹಾಬಾಹು ಪಾರ್ಥನೇ! ಈ ಸೈಂಧವನು (ಜಯದ್ರಥನು) ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಭೀತನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಆರು ವೀರ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಆವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.”

Verse 63

एताननिर्जित्य रणे षड्‌ रथान्‌ पुरुषर्षभ । न शक्‍्य: सैन्धवो हन्तुं यतो निर्व्याजमर्जुन,“नरश्रेष्ठ अर्जुन! रणभूमिमें इन छः: महारथियोंको परास्त किये बिना सिंधुराजको बिना मायाके जीता नहीं जा सकता है

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ಆರು ರಥಯೋಧರನ್ನು ಮೊದಲು ಜಯಿಸದೆ ಸೈಂಧವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ನಿಷ್ಕಪಟ, ನೇರ ಪ್ರತಿರೋಧದಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಮಾರ್ಗ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।

Verse 64

योगमत्र विधास्यामि सूर्यस्यावरणं प्रति । अस्तंगत इति व्यक्त द्रक्ष्यत्येक: स सिन्धुराट्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಒಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದರಿಂದ ಸಿಂಧುರಾಜನು ಒಬ್ಬನೇ ‘ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸಿದನು’ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವನು।

Verse 65

हर्षेण जीविताकाडक्षी विनाशार्थ तव प्रभो । न गोप्स्यति दुराचार: स आत्मानं कथंचन

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಭು, ಆ ದುರುಾಚಾರಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಜೀವಿತವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಲೇ ನಿನ್ನ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮರೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರನು।

Verse 66

प्रदीप्ताश्षन शिखिमुखा: शतशो5थ सहस्रश: । इससे दिव्यास्त्रसम्बन्धी मन्त्रोंद्वारा अभिमन्त्रित सैकड़ों तथा सहस्रों प्रज्वलित अग्निमुख बाण प्रकट होने लगे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾದ ನೂರಾರು, ನಂತರ ಸಾವಿರಾರು ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಮುಖ ಬಾಣಗಳು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸತೊಡಗಿದವು। ಹೇ ಕೂರುಸತ್ತಮ, ಅವನ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿ ಸಿಡುಕು (ಅವಕಾಶ) ಸಿಗುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಡೆ; ‘ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸಿದನು’ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಹಿಂಜರಿಯಬೇಡ।

Verse 67

एवमस्त्विति बी भत्सु: केशवं प्रत्यभाषत । ततो$5सृजत्‌ तम: कृष्ण: सूर्यस्यावरणं प्रति

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ,” ಎಂದು ಬೀಭತ್ಸು (ಅರ್ಜುನ) ಕೇಶವನಿಗೆ (ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ) ಉತ್ತರಿಸಿದನು। ತದನಂತರ ಕೃಷ್ಣನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಅಂಧಕಾರದ ಆವರಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 68

सृष्टे तमसि कृष्णेन गतो5स्तमिति भास्कर:

ಕೃಷ್ಣನು ತಮಸ್ಸನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ ಭಾಸ್ಕರನು ಅಸ್ತನಾದನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಈ ದೈವಪ್ರೇರಿತ ಅಂಧಕಾರ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಕಾಲಬೋಧವನ್ನೂ ಮರುಳುಗೊಳಿಸಿತು—ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೈತಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನಿಶ್ಚಯಗಳನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 69

ते प्रहष् रणे राजन्‌ नापश्यन्‌ सैनिका रविम्‌

ಓ ರಾಜನೇ, ರಣದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷೋದ್ರಿಕ್ತರಾದ ಆ ಸೈನಿಕರು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧದ ಗದ್ದಲ ಅಷ್ಟೊಂದು ದಟ್ಟವೂ ಪ್ರಬಲವೂ ಆಗಿತ್ತು; ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕ್ರಮವೇ ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು—ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಉಲ್ಲಾಸಕ್ಕೆ ಬಹುಸಾರಿ ನೈತಿಕ ಅಂಧತ್ವವೂ ಜೊತೆಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 70

वीक्षमाणे ततस्तस्मिन्‌ सिन्धुराजे दिवाकरम्‌

ಆಮೇಲೆ ಸಿಂಧುರಾಜನು ದಿವಾಕರನತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸೂರ್ಯನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಯುದ್ಧದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಅದು ಅಪಶಕುನದ ಕ್ಷಣದಂತೆ—ದಿನದ ತಿರುವೂ ರಾಜರು-ವೀರರು ಓದುವ ಶಕುನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 71

पुनरेवाब्रवीत्‌ कृष्णो धनंजयमिदं वच: । जब इस प्रकार सिंधुराज दिवाकरकी ओर देखने लगा, तब भगवान्‌ श्रीकृष्ण पुनः अर्जुनसे इस प्रकार बोले-- || ७० $ ।। पश्य सिन्धुपतिं वीर प्रेक्षमाणं दिवाकरम्‌

ಆಗ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮತ್ತೆ ಧನಂಜಯನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು—“ಓ ವೀರನೇ, ನೋಡು; ಸಿಂಧುಪತಿ ಸೂರ್ಯನತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ।” ರಣಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಜಯದ್ರಥನ ಕಾಲ-ಆಶ್ರಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು—ಅಧರ್ಮದ ಆಧಾರವೇ ಅವನ ತಂತ್ರದ ದುರ್ಬಲತೆಯಾಯಿತು।

Verse 72

भयं हि विप्रमुच्यैतत्‌ त्वत्तो भरतसत्तम । “भरतश्रेष्ठ) देखो, यह वीर सिंधुराज अब तुम्हारा भय छोड़कर सूर्यदेवकी ओर दृष्टिपात कर रहा है ।। अयं कालो महाबाहो वधायास्य दुरात्मन:

“ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಭಯ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಇದೇ ಸಮಯ—ಆ ದುರಾತ್ಮನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು।”

Verse 73

इत्येवं केशवेनोक्त: पाण्डुपुत्र: प्रतापवान्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೇಶವನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಪಾಂಡುಪುತ್ರನು ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಕರ್ತವ್ಯಭಾವದಿಂದ ಯಥೋಚಿತ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 74

कृपं विव्याध विंशत्या कर्ण पज्चाशता शरै:,उन्होंने कृपाचार्यको बीस, कर्णको पचास तथा शल्य और दुर्योधनको छ:-छ: बाण मारे। साथ ही वृषसेनको आठ और सिंधुराज जयद्रथको साठ बाणोंसे घायल कर दिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಕೃಪನನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ, ಕರ್ಣನನ್ನು ಐವತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ ವಿದ್ಧಮಾಡಿದನು. ಶಲ್ಯನನ್ನೂ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನೂ ತಲಾ ಆರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ಮುಂದೆ ವೃಷಸೇನನನ್ನು ಎಂಟು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ, ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಅರವತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 75

शल्यं दुर्योधनं चैव षड़भि: षड़भिरताडयत्‌ | वृषसेनं तथाष्टाभि: षष्ट्या सैन्धवमेव च

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಶಲ್ಯನನ್ನೂ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನೂ ತಲಾ ಆರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ವೃಷಸೇನನನ್ನು ಎಂಟು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ, ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಅರವತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ ವಿದ್ಧಮಾಡಿದನು.

Verse 76

नभो<भवत्‌ तद्‌ दुष्प्रेक्ष्ममुल्काभिरिव संवृतम्‌ । धनुषको कानतक खींचकर छोड़े गये अग्निशिखा तथा सूर्यकिरणोंके समान तेजस्वी बाणोंसे भरा हुआ आकाश उल्काओंसे व्याप्त-सा जान पड़ता था। उसकी ओर देखना कठिन हो रहा था

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಕಾಶವು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ದುರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಾಯಿತು; ಅದು ಉಲ್ಕೆಗಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಂತಿತ್ತು. ಎಳೆದ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಟ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳು ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯಂತೆ, ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಗಗನವನ್ನು ತುಂಬಿದವು. ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ರಾಜನೇ, ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಪಾಂಡುನಂದನ ಅರ್ಜುನನು ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಢವಾಗಿ ವಿದ್ಧಮಾಡಿ ಜಯದ್ರಥನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು.

Verse 77

त॑ समीपस्थितं दृष्टवा लेलिहानमिवानलम्‌ । जयद्रथस्य गोप्तार: संशयं परमं गता:,अपनी लपटोंसे सबको चाट जानेवाली आगके समान अर्जुनको निकट खड़ा देख जयद्रथके रक्षक भारी संशयमें पड़ गये

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅರ್ಜುನನು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಜ್ವಾಲೆಗಳಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಕ್ಕು ನುಂಗುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಎದುರು ಜಯದ್ರಥನ ರಕ್ಷಕರು ಪರಮ ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ಭೀತಿಗೆ ಒಳಗಾದರು.

Verse 78

तत: सर्वे महाराज तव योधा जयैषिण: । सिषिचु: शरधाराभि: पाकशासनिमाहवे,महाराज! उस समय विजयकी अभिलाषा रखनेवाले आपके समस्त योद्धा युद्धस्थलमें इन्द्रकुमार अर्जुनका बाणोंकी धाराओंसे अभिषेक करने लगे

ಆಗ, ಮಹಾರಾಜ, ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಧರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಶಾಸನಿ (ಇಂದ್ರಕುಮಾರ ಅರ್ಜುನ) ಮೇಲೆ ಬಾಣಧಾರೆಗಳಿಂದ যেন ಅಭಿಷೇಕವನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದರು।

Verse 79

संछाद्यमान: कौन्तेय: शरजालैरनेकश: । अक्रुध्यत्‌ स महाबाहुरजित: कुरुनन्दन:

ಹೀಗೆ ಮರುಮರು ಬಾಣಜಾಲಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕುರುನಂದನನಾದ ಅಜಿತ ಮಹಾಬಾಹು ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದುಕೊಂಡನು।

Verse 80

तत: शरमयं जाल॑ तुमुलं पाकशासनि: । व्यसृजत्‌ पुरुषव्याप्रस्तव सैन्यजिघांसया,फिर उन पुरुषसिंह इन्द्रकुमारने आपकी सेनाके संहारकी इच्छासे बाणोंका भयंकर जाल बिछाना आरम्भ किया

ಆಮೇಲೆ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನಾದ ಪಾಕಶಾಸನಿ (ಇಂದ್ರಕುಮಾರ ಅರ್ಜುನ)ನು ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಭಯಂಕರವಾದ, ದಟ್ಟವಾದ ಬಾಣಜಾಲವನ್ನು ಹರಡಿದನು।

Verse 81

ते हन्यमाना वीरेण योधा राजन्‌ रणे तव । प्रजहु: सैन्धवं भीता द्वौ सम॑ नाप्यधावताम्‌

ರಾಜನ್, ರಣದಲ್ಲಿ ಆ ವೀರನಿಂದ (ಅರ್ಜುನನಿಂದ) ಹತರಾಗುತ್ತಾ ನಿಮ್ಮ ಯೋಧರು ಭಯದಿಂದ ಸೈಂಧವನನ್ನು (ಜಯದ್ರಥನನ್ನು) ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋದರು; ಅಷ್ಟು ಭೀತಿ ಆವರಿಸಿತು ಎಂದರೆ ಇಬ್ಬರು ಸೈನಿಕರೂ ಕೂಡ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಓಡಲಿಲ್ಲ।

Verse 82

तत्राद्भुतमपश्याम कुन्तीपुत्रस्य विक्रमम्‌ । तादृड़ न भावी भूतो वा यच्चकार महायशा:

ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಕುಂತೀಪುತ್ರನ ಅದ್ಭುತ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡೆವು. ಆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ವೀರನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯ—ಅಂತಹುದು ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 83

द्विपान द्विपगतांश्वैव हयान्‌ हयगतानपि । तथा स रथिनश्वैव न्यहन्‌ रुद्र: पशूनिव

ಅವನು ಆನೆಗಳನ್ನೂ ಆನೆಸವಾರರನ್ನೂ, ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ರಥಗಳೊಡನೆ ರಥಿಗಳನ್ನೂ—ಸಂಹಾರಕ ರುದ್ರನು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂತೆ—ಕಡಿದು ಬೀಳಿಸಿದನು।

Verse 84

न तत्र समरे कश्रिन्मया दृष्टो नराधिप । गजो वाजी नरो वापि यो न पार्थशराहत:,नरेश्वर! उस समरभूमिमें मैंने कोई भी ऐसा हाथी, घोड़ा या मनुष्य नहीं देखा, जो अर्जुनके बाणोंसे क्षत-विक्षत न हो गया हो

ನರಾಧಿಪನೇ! ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನ (ಅರ್ಜುನನ) ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆಘಾತಗೊಳ್ಳದ ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನಾನು ಯಾರನ್ನೂ ಕಂಡಿಲ್ಲ।

Verse 85

रजसा तमसा चैव योधा: संछन्नचक्षुष: । कश्मलं प्राविशन्‌ घोरं नान्वजानन्‌ परस्परम्‌

ಧೂಳೂ ಕತ್ತಲೂ ಯೋಧರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದವು; ಅವರು ಭೀಕರವಾದ ಮೋಗದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರದೆ ಹೋದರು।

Verse 86

उस समय धूल और अन्धकारसे सारे योद्धाओंके नेत्र आच्छादित हो गये थे। वे भयंकर मोहमें पड़ गये। उनके लिये एक-दूसरेको पहचानना भी असम्भव हो गया ।।

ಆ ವೇಳೆ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಯೋಧರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡವು; ಅವರು ಭೀಕರ ಮೋಗದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗದಂತಾಯಿತು। ಭಾರತನೇ! ಪಾರ್ಥನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬಿಡಲಾದ ಬಾಣಗಳು ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಚೀರಿ ಹೋದ ಕಾರಣ, ಆ ಸೈನಿಕರು ತಿರುಗಾಡುತ್ತ, ತಡಕಾಡುತ್ತ, ಬೀಳುತ್ತ, ನೋವಿನಿಂದ ನರಳುತ್ತ, ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದೆ ಬಣ್ಣ ಕಳೆದು ಮಲಿನರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 87

तस्मिन्‌ महाभीषणके प्रजानामिव संक्षये । रणे महति दुष्पारे वर्तमाने सुदारुणे

ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಳಯಕಾಲದಂತೆ ಅತಿಭೀಕರವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣವಾದ, ದಾಟಲಾಗದ ಮಹಾಸಮರ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಥಚಕ್ರಗಳು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಾಭಿವರೆಗೆ ಮುಳುಗಿದವು।

Verse 88

शोणितस्य प्रसेकेन शीघ्रत्वादनिलस्यथ च । अशाम्यत्‌ तद्‌ रजो भौममसृक्सिक्ते धरातले

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಕ್ತದ ಛಿಟಿಕೆಗಳಿಂದಲೂ ವೇಗವಾಗಿ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯಿಂದಲೂ ಭೂಮಿಯ ಧೂಳು ಶಮನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಆ ರಜಸ್ಸು ಮರುಮರು ಎದ್ದು, ತಣಿಯದೆ ಇತ್ತು.

Verse 89

मत्ता वेगवतो राजंस्तावकानां रणाड्रणे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧದ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ವೇಗವಂತ, ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಗಜಗಳು—ಅವರ ಆರೋಹಕರು ಹತರಾಗಿ, ದೇಹವೆಲ್ಲ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚಿದ್ರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ—ಭಯದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡು ಓಡಿಹೋದವು. ಅವು ತಮ್ಮದೇ ಸೇನೆಯನ್ನು ತುಳಿದು, ಆర్తನಾದ ಮಾಡುತ್ತ, रणಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಧಾವಿಸಿತು.

Verse 90

हस्तिनश्ष हतारोहा दारिताड़ा: सहस्रश: । स्वान्यनीकानि मृद्नन्त आर्तनादा: प्रदुद्रुवु:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ, ಆರೋಹಕರು ಹತರಾಗಿ, ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚಿದ್ರವಾದ ಸಾವಿರಾರು ಗಜಗಳು ಆర్తನಾದ ಮಾಡುತ್ತ ಓಡಿಹೋದವು. ಅವು ತಮ್ಮದೇ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ತುಳಿದು, रणಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ಮತ್ತ ವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿತು.

Verse 91

हयाश्न पतितारोहा: पत्तयश्न नराधिप । प्रदुद्रुवर्भयाद्‌ राजन्‌ धनंजयशराहता:,नरेश्वर! राजन! घुड़सवार गिर गये थे और घोड़े एवं पैदल सैनिक धनंजयके बाणोंसे अत्यन्त घायल हो भयके मारे भागे जा रहे थे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನರಾಧಿಪನೇ, ರಾಜನೇ, ಅಶ್ವಾರೋಹಕರು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು; ಧನಂಜಯನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಾತಿಗಳು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿ ಹೋದರು.

Verse 92

मुक्तकेशा विकवचा: क्षरन्त: क्षतजं क्षतै: । प्रापलायन्त संत्रस्तास्त्यक्त्वा रणशिरो जना:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರ ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಕವಚಗಳು ಚಿದ್ರವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು; ಭೀತಿಯಿಂದ ನಡುಗಿದ ಜನರು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ತೊರೆದು, ಗಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಹರಿಯುತ್ತಿರಲು ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಓಡಿಹೋದರು.

Verse 93

ऊरुग्राहगृहीताश्न केचित्‌ तत्राभवन्‌ भुवि । हतानां चापरे मध्ये द्विरदानां निलिल्यिरे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಯೋಧರು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಬಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕದಲಲಾರದೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಂಭಿತರಾಗಿ ನಿಂತರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಹತರ ನಡುವೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಆನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಡಗಿಕೊಂಡರು. ಆಗ ಕೌರವರು ಅಸ್ತ್ರ-ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಭಯಂಕರ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿ ರಾತ್ರಿಯಂತೆಯೇ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಹರಡಿದರು; ಆದರೆ ಪಾಂಡುಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದನು—ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ರಾತ್ರಿಯ ತಮಸ್ಸನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವಂತೆ।

Verse 94

एवं तव बल राजन द्रावयित्वा धनंजय: । न्यवधीत्‌ सायकैघोरै: सिन्धुराजस्य रक्षिण:,राजन! इस प्रकार अर्जुनने आपकी सेनाको भगाकर भयंकर बाणोंद्वारा सिंधुराजके रक्षकोंको मारना आरम्भ किया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಹೀಗೆ ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಓಡಿಸಿ ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನನು ಭಯಂಕರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಿಂಧುರಾಜನ ರಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 95

द्रौर्णि कृपं कर्णशल्यौ वृषसेनं सुयोधनम्‌ । छादयामास तीव्रेण शरजालेन पाण्डव:,पाण्डुकुमार अर्जुनने अपने तीखे बाणसमूहसे अश्व॒त्थामा, कृपाचार्य, कर्ण, शल्य, वृषसेन तथा दुर्योधनको आच्छादित कर दिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಜಾಲದಿಂದ ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ಕೃಪಾಚಾರ್ಯ, ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಶಲ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ವೃಷಸೇನ ಹಾಗೂ ಸುಯೋಧನ (ದುರ್ಯೋಧನ)ರನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು।

Verse 96

न गृह्नन्‌ न क्षिपन्‌ राजन्‌ मुज्चन्नापि च संदधत्‌ । अदृश्यतार्जुन: संख्ये शीघ्रास्त्रत्वात्‌ कथंचन

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಶೀಘ್ರಾಸ್ತ್ರಪ್ರಯೋಗ ಅಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿತ್ತು; ಅವನು ಯಾವಾಗ ಬಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಯಾವಾಗ ಧನುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಯಾವಾಗ ನಾಣಿಯನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಯಾವಾಗ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ—ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 97

धनुर्मण्डलमेवास्य दृश्यते स्मास्यत: सदा । सायकाश्च व्यदृश्यन्त निश्चरन्त: समन्तत:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಜನರಿಗೆ ಸದಾ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಅವನ ಮಂಡಲಾಕಾರದ ಧನುಷ್ಯದ ವಲಯ ಮಾತ್ರ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಬಾಣಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಾ ದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 98

कर्णस्य तु धनुश्छित्त्वा वृषसेनस्थ चैव ह । शल्यस्य सूतं भल्‍लेन रथनीडादपातयत्‌,अर्जुनने कर्ण और वृषसेनके धनुष काटकर एक भल्‍ल्लके द्वारा शल्यके सारथिको रथकी बैठकसे नीचे गिरा दिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅರ್ಜುನನು ಕರ್ಣನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ವೃಷಸೇನನದನ್ನೂ. ನಂತರ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಭಲ್ಲದಿಂದ ಶಲ್ಯನ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ರಥಾಸನದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು.

Verse 99

गाढविद्धावुभौ कृत्वा शरै: स्वस्नीयमातुलौ । अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो द्रौणिशारद्वतो रणे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ವಿಜಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಳಿಯನಾದ ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನೂ, ಮಾವನಾದ ಕೃಪ ಶಾರದ್ವತನನ್ನೂ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆಳವಾಗಿ ಭೇದಿಸಿ ಭಾರೀ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿ, ರಣದಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದನು.

Verse 100

एवं तान्‌ व्याकुलीकृत्य त्वदीयानां महारथान्‌ | उज्जहार शरं घोरं पाण्डवो5नलसंनिभम्‌,इस प्रकार आपके उन महारथियोंको व्याकुल करके पाण्डुकुमार अर्जुनने एक अग्निके समान तेजस्वी एवं भयंकर बाण निकाला

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿ ನಿನ್ನ ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಿ, ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಭೀಕರವಾದ ಒಂದು ಬಾಣವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು.

Verse 101

इन्द्राशनिसमप्रख्यं दिव्यमस्त्राभिमन्त्रितम्‌ । सर्वभारसहं शश्चद्‌ गन्धमाल्यार्चितं महत्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅದು ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು; ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾದ ಮಹತ್ತಾದುದು, ಎಲ್ಲ ಭಾರವನ್ನೂ ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳದು; ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ-ಮಾಲ್ಯಗಳಿಂದ ಸದಾ ಅರ್ಚಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 102

वह दिव्य बाण दिव्यास्त्रोंसे अभिमन्त्रित होकर इन्द्रके वज़के समान प्रकाशित हो रहा था। वह सब प्रकारका भार सहन करनेमें समर्थ और महान्‌ था। उसकी गन्ध और मालाओंद्वारा सदा पूजा की जाती थी ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ದಿವ್ಯ ಬಾಣವು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಮಹತ್ತಾದುದು, ಎಲ್ಲ ಭಾರವನ್ನೂ ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳದು; ಸುಗಂಧ-ಮಾಲ್ಯಗಳಿಂದ ಸದಾ ಪೂಜಿತವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ, ಓ ಕುರುನಂದನ, ಮಹಾಬಾಹು ಅರ್ಜುನನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಆ ಬಾಣವನ್ನು ವಜ್ರಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಗಾಂಡೀವದ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಿದನು.

Verse 103

तस्मिन्‌ संधीयमाने तु शरे ज्वलनतेजसि । अन्तरिक्षे महानादो भूतानामभवन्नूप,नरेश्वर! जब अर्जुन अग्निके समान तेजस्वी उस बाणका संधान करने लगे, उस समय आकाशबचारी प्राणियोंमें महान्‌ कोलाहल होने लगा

ನರೇಶ್ವರನೇ! ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಆ ಬಾಣವನ್ನು ಅರ್ಜುನನು ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಧಾನಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಆಕಾಶಚರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 104

अब्रवीच्च पुनस्तत्र त्वरमाणो जनार्दन: । धनंजय शिरश्छिन्धि सैन्धवस्य दुरात्मन:,उस समय वहाँ भगवान्‌ श्रीकृष्ण पुन: उतावले होकर बोल उठे--'धनंजय! तुम दुरात्मा सिंधुराजका मस्तक शीघ्र काट लो

ಆಗ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆತುರದಿಂದ ಜನಾರ್ದನ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ) ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು— “ಧನಂಜಯನೇ! ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ಸೈಂಧವನ (ಜಯದ್ರಥನ) ತಲೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕತ್ತರಿಸು.”

Verse 105

अस्तं महीधरश्रेष्ठं यियासति दिवाकर: । शृणुष्वैतच्च वाक्‍्यं मे जयद्रथवर्ध प्रति,"क्योंकि सूर्य अब पर्वतश्रेष्ठ अस्ताचलपर जाना ही चाहते हैं। जयद्रथवधके विषयमें तुम मेरी यह बात ध्यानसे सुन लो

“ಏಕೆಂದರೆ ಸೂರ್ಯನು ಈಗ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅಸ್ತಾಚಲದ ಕಡೆ ಅಸ್ತಮಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜಯದ್ರಥವಧದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು.”

Verse 106

आशक्षिपत्‌ पल्‍ल्वलाम्बूनि निदाघार्क इव प्रभु: । तत्पश्चात्‌ जैसे ग्रीष्म-ऋतुके शक्तिशाली सूर्य छोटे-छोटे गड्डोंके पानीको शीघ्र ही सुखा देते हैं

ನಂತರ, ಗ್ರೀಷ್ಮಕಾಲದ ಉರಿಯುವ ಸೂರ್ಯನು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನೀರನ್ನು ಬೇಗನೆ ಒಣಗಿಸುವಂತೆ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಅರ್ಜುನನೆಂಬ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಜ್ವಲಿಸುವ ಬಾಣಮಯ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯೆಂಬ ಜಲರಾಶಿಯ ಬಲವನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ಹೀರಿಕೊಂಡನು. ಆಮೇಲೆ ಸಿಂಧುರಾಜನ ತಂದೆ ವೃದ್ಧಕ್ಷತ್ರನು ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ಅವನು ಸೈಂಧವನನ್ನು (ಜಯದ್ರಥನನ್ನು) ಪುತ್ರನಾಗಿ ಪಡೆದನು.

Verse 107

जयद्रथममित्रघ्नं वागुवाचाशरीरिणी । नृपमन्तर्हिता वाणी मेघदुन्दुभिनि:स्वना,“इसके जन्मकालमें मेघके समान गम्भीर स्वरवाली अदृश्य आकाशवाणीने शत्रुसूदन जयद्रथके विषयमें राजाको सम्बोधित करके इस प्रकार कहा--

ಅವನ ಜನ್ಮಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮೇಘದುಂದುಭಿಯಂತೆ ಗಂಭೀರ ನಾದವಿರುವ, ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಶತ್ರುಘ್ನನಾದ ಜಯದ್ರಥನ ವಿಷಯವಾಗಿ ರಾಜನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು.

Verse 108

तवात्मजो मनुष्येन्द्र कुलशीलदमादिभि: । गुणैर्भविष्यति विभो सदृशो वंशयोर्द्धयो:,'शाक्तिशाली नरेन्द्र! तुम्हारा यह पुत्र कुल, शील और संयम आदि सदगुणोंके द्वारा दोनों वंशोंके अनुरूप होगा

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ನರೇಂದ್ರ! ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಕುಲ, ಶೀಲ, ದಮ (ಸಂಯಮ) ಮೊದಲಾದ ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ, ಆ ಗುಣಬಲದಿಂದ ಎರಡೂ ವಂಶಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕವನಾಗಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸದೃಶನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವನು।

Verse 109

क्षत्रियप्रवरो लोके नित्यं शूराभिसत्कृत: । कि त्वस्य युध्यमानस्य संग्रामे क्षत्रियर्षभ:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು, ಮತ್ತು ಸದಾ ಶೂರರಿಂದ ಸತ್ಕೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ, ಓ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ್ಷಭ! ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಅವನಿಗೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 110

एतच्छुत्वा सिन्धुराजो ध्यात्वा चिरमरिंदम:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಸಿಂಧುರಾಜನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಗಂಭೀರ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು।

Verse 111

ज्ञातीन्‌ सर्वनिवाचेदं पुत्रस्नेहाभिचोदित: । “यह सुनकर शत्रुओंका दमन करनेवाले सिंधुराज वृद्धछत्र देरतक कुछ सोचते रहे, फिर पुत्रस्नेहसे प्रेरित हो वे समस्त जाति-भाइयोंसे इस प्रकार बोले-- ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಪುತ್ರಸ್ನೇಹದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 112

धरण्यां मम पुत्रस्य पातयिष्यति यः शिर: । तस्यापि शतधा मूर्थधा फलिष्यति न संशय:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಯುದ್ಧಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ನನ್ನ ಪುತ್ರನ ತಲೆಯನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಿಸುವವನು ಯಾರು ಆಗಿರಲಿ, ಅವನ ತಲೆಯೂ ನೂರು ತುಂಡಾಗಿ ಚೂರುಚೂರಾಗುವುದು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।”

Verse 113

एवमुकत्वा ततो राज्ये स्थापयित्वा जयद्रथम्‌ | वृद्धक्षत्रो वनं यातस्तपश्चोग्रं समास्थित:

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ವೃದ್ಧಕ್ಷತ್ರನು ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ರಾಜ್ಯಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು; ತಾನಾದರೋ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದನು।

Verse 114

सो<यं तप्यति तेजस्वी तपो घोरं दुरासदम्‌ | समनन्‍तपजञ्चकादस्माद्‌ बहिर्वानरकेतन,“कपिध्वज अर्जुन! वे तेजस्वी राजा वृद्धक्षत्र इस समय इस समन्तपंचक-द्षेत्रसे बाहर घोर एवं दुर्धर्ष तपस्या कर रहे हैं

ಕಪಿಧ್ವಜ ಅರ್ಜುನನೇ! ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ರಾಜ ವೃದ್ಧಕ್ಷತ್ರನು ಈಗ ಈ ಸಮಂತಪಂಚಕ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಘೋರವೂ ಸಮೀಪಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ।

Verse 115

तस्माज्जयद्रथस्य त्वं शिरश्छित्त्वा महामृथे । दिव्येनास्त्रेण रिपुहन्‌ घोरेणाद्भुतकर्मणा

ಆದ್ದರಿಂದ, ಶತ್ರುಸೂದನನೇ! ಈ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರವೂ ಅದ್ಭುತಕರ್ಮಸಾಧಕವೂ ಆದ ಯಾವುದೋ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಜಯದ್ರಥನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವೃದ್ಧಕ್ಷತ್ರನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಬೀಳಿಸು।

Verse 116

समाप्लवन्‌ द्विषत्सैन्यं लोक॑ भानोरिवांशव: । इसके बाद दिव्यास्त्रोंके ज्ञाता अर्जुनरूपी सूर्यकी छिटकायी हुई बाणरूपी किरणोंने शत्रुओंकी सेनाको उसी प्रकार आप्लावित कर दिया

ನಂತರ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಅರ್ಜುನನೆಂಬ ಸೂರ್ಯನು ಚಿಮ್ಮಿಸಿದ ಬಾಣಕಿರಣಗಳು, ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಗಳು ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸುವಂತೆ, ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿಬಿಟ್ಟವು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಶತ್ರುಸೂದನನೇ! ಈ ಮಹಾಸಮರದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಸಿಂಧುಪತಿ ಜಯದ್ರಥನ ಕುಂಡಲಸಹಿತ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವೃದ್ಧಕ್ಷತ್ರನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಬೀಳಿಸು, ಓ ಭಾರತ—ಭೀಮಸೇನನ ಅನುಜನಾದ ನೀನು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲೆ।

Verse 117

अथ त्वमस्य मूर्धानं पातयिष्यसि भूतले । तवापि शतधा मूर्धा फलिष्यति न संशय:,“यदि तुम इसके मस्तकको पृथ्वीपर गिराओगे तो तुम्हारे मस्तकके भी सौ टुकड़े हो जायँगे। इसमें संशय नहीं है”

ನೀನು ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಿಸಿದರೆ, ನಿನ್ನ ಶಿರಸ್ಸೂ ನೂರು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಚಿದ್ರವಾಗುವುದು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 118

यथा चेदं न जानीयात्‌ स राजा तपसि स्थित: । तथा कुरु कुरुश्रेष्ठ दिव्यमस्त्रमुपाश्रित:

ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ವೃದ್ಧಕ್ಷತ್ರ ರಾಜನಿಗೆ ಇದು ತಿಳಿಯದಂತೆ, ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳು.

Verse 119

न हयूसाध्यमकार्य वा विद्यते तव किंचन । समस्तेष्वपि लोकेषु त्रिषु वासवनन्दन,“इन्द्रकुमार! सम्पूर्ण त्रिलोकीमें कोई ऐसा कार्य नहीं है, जो तुम्हारे लिये असाध्य हो अथवा जिसे तुम कर न सको”

ವಾಸವನಂದನ, ಇಂದ್ರಪುತ್ರನೇ! ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿನಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ; ನೀನು ನೆರವೇರಿಸಲಾರದ ಕರ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 120

एतच्छुत्वा तु वचनं सक्किणी परिसंलिहन्‌ । इन्द्राशनिसमस्पर्श दिव्यमन्त्राभिमन्त्रितम्‌

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಈ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕಠೋರ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ತುಟಿಗಳ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ನಕ್ಕುಕೊಂಡು, ಅರ್ಜುನನು ಸಿಂಧುರಾಜನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಿಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಬಾಣವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಡಿದನು—ಇಂದ್ರವಜ್ರಸಮಾನ ಕಠಿಣಸ್ಪರ್ಶವುಳ್ಳದು, ದಿವ್ಯಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾದದು.

Verse 121

सर्वभारसहं शश्वद्‌ गन्धमाल्यार्चितं शरम्‌ । विससर्जार्जुनस्तूर्ण सैन्धवस्य वधे धृतम्‌

ಸೈಂಧವನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದ, ಎಲ್ಲ ಭಾರವನ್ನೂ ಸಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ, ಸದಾ ಗಂಧ-ಮಾಲ್ಯಗಳಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುವ ಆ ಬಾಣವನ್ನು ಅರ್ಜುನನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಿಡಿದನು.

Verse 122

स तु गाण्डीवनिर्मुक्त: शर: श्येन इवाशुग: । छित्त्वा शिर: सिन्धुपतेरुत्पपात विहायसम्‌,गाण्डीव धनुषसे छूटा हुआ वह शीघ्रगामी बाण सिंधुराजका सिर काटकर बाजपक्षीके समान उसे आकाशमें ले उड़ा

ಗಾಂಡೀವದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆ ಬಾಣವು ಶ್ಯೇನಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಅತಿವೇಗವಾಗಿದ್ದು, ಸಿಂಧುಪತಿಯ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿ ಅದನ್ನು ಹೊತ್ತು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿತು.

Verse 123

ह्ृदयान्याशु वीराणां विविशु: प्रियबन्धुवत्‌ । तदनन्तर अर्जुनके छोड़े हुए दूसरे प्रचण्ड तेजस्वी बाण वीर योद्धाओंके हृदयमें प्रिय बन्धुकी भाँति शीघ्र ही प्रवेश करने लगे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಬಾಣಗಳು ಪ್ರಿಯ ಬಂಧುವಿನಂತೆ ವೀರರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಅನಂತರ ಅರ್ಜುನನು ಬಿಟ್ಟ ಇತರ ಪ್ರಚಂಡ ತೇಜಸ್ವಿ ಶರಗಳು ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಹಾವೀರರ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದವು. ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥನ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಮೇಲೆಯೇ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋದನು. ಇದರಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಮಹಾಶೋಕ, ಅವನ ಸುಹೃದರಿಗೆ ಮಹಾಹರ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 124

शरै: कदम्बकीकृत्य काले तस्मिंश्व पाण्डव: । योधयामास तांश्वैव पाण्डव: षण्महारथान्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನು ಪುನಃಪುನಃ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಆ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಶರಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಕದಂಬಪುಷ್ಪದಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಅವನು ಆ ಆರು ಮಹಾರಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಸಿದನು, ರಣಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ.

Verse 125

ततः सुमहदाश्चर्य तत्रापश्याम भारत | समन्तपज्चकाद्‌ बाहां शिरो यद्‌ व्यहरत्‌ ततः,भारत! उस समय हमने समनन्‍्तपंचकसे बाहर जहाँ वह बाण उस मस्तकको ले गया था, वहाँ बड़े भारी आश्चर्यकी घटना देखी

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ, ಓ ಭಾರತ! ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರವಾದ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡೆವು. ಸಮಂತಪಂಚಕದ ಹೊರಗೆ ಆ ಬಾಣವು ಆ ಛಿನ್ನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯವು ಕಾಣಿಸಿತು.

Verse 126

एतस्मिन्नेव काले तु वृद्धक्षत्रो महीपति: । संध्यामुपास्ते तेजस्वी सम्बन्धी तव मारिष,आर्य! इसी समय आपके तेजस्वी सम्बन्धी राजा वृद्धक्षत्र संध्योपासना कर रहे थे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓ ಆರ್ಯ! ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ವಿ ಬಂಧುವಾದ ರಾಜ ವೃದ್ಧಕ್ಷತ್ರನು ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 127

उपासीनस्य तस्याथ कृष्णकेशं सकुण्डलम्‌ | सिन्धुराजस्य मूर्धानमुत्सड़े समपातयत्‌,संध्योपासनामें बैठे हुए वृद्धक्षत्रके अंकमें उस बाणने सिंधुराज जयद्रथका वह काले केशोंवाला कुण्डलमण्डित मस्तक डाल दिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ವೃದ್ಧಕ್ಷತ್ರನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಆ ಬಾಣವು ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥನ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ, ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಬಿದ್ದುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.

Verse 128

तस्योत्सड्रे निपतितं शिरस्तच्चारुकुण्डलम्‌ । वृद्धक्षत्रस्थ नृपतेरलक्षितमरिंदम,शत्रुदमन नरेश! जयद्रथका वह सुन्दर कुण्डलोंसे सुशोभित सिर राजा वृद्धक्षत्रकी गोदमें उनके बिना देखे ही गिर गया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸುಂದರ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಆ ಶಿರಸ್ಸು ರಾಜ ವೃದ್ಧಕ್ಷತ್ರನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಯದೆ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು; ಶತ್ರುದಮನನಾದ ಜಯದ್ರಥನ ತಲೆ ತಂದೆಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ಅರಿಯದೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದಿತು.

Verse 129

कृतजप्यस्य तस्याथ वृद्धक्षत्रस्यथ भारत । प्रोत्तेिछठतस्तत्‌ सहसा शिरो5गच्छद्‌ धरातलम्‌,भरतनन्दन! जप समाप्त करके जब वृद्धक्षत्र सहसा उठने लगे, तब उनकी गोदसे वह मस्तक पृथ्वीपर जा गिरा

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತನಂದನ! ಜಪವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ವೃದ್ಧಕ್ಷತ್ರನು ಅಚಾನಕ ಎದ್ದಾಗ, ಅವನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಶಿರಸ್ಸು ತಕ್ಷಣವೇ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು.

Verse 130

ततस्तस्य नरेन्द्रस्य पुत्रमूर्धनि भूतले । गते तस्यापि शतधा मूर्धागच्छदरिंदम,शत्रुदमन महाराज! पुत्रका मस्तक पृथ्वीपर गिरते ही राजा वृद्धक्षत्रके मस्तकके भी सौ टुकड़े हो गये

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಶತ್ರುದಮನ ಮಹಾರಾಜ! ಆ ರಾಜನ ಮಗನ ಶಿರಸ್ಸು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ವೃದ್ಧಕ್ಷತ್ರನ ತಲೆಯೂ ನೂರು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಚೂರುಚೂರಾಯಿತು.

Verse 131

तत: सर्वाणि सैन्यानि विस्मयं जग्मुरुत्तमम्‌ । वासुदेवं च बीभत्सुं प्रशशंसुर्महारथम्‌,तदनन्तर सारी सेनाएँ भारी आश्वर्यमें पड़ गयीं और सब लोग श्रीकृष्ण और अर्जुनकी प्रशंसा करने लगे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳು ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವು; ಮತ್ತು ಮಹಾರಥಿ ವಾಸುದೇವನನ್ನೂ ಭೀಭತ್ಸು ಅರ್ಜುನನನ್ನೂ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು.

Verse 132

ततो विनिहते राजन्‌ सिन्धुराजे किरीटिना । तमस्तद्‌ वासुदेवेन संहृतं भरतर्षभ

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನು ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ವಾಸುದೇವನು ತಾನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.

Verse 133

शलभा इव ते दीप्तमन्निं प्राप्प ययु: क्षयम्‌ । समरांगणमें अपनेको शूरवीर माननेवाले आपके जो-जो योद्धा अर्जुनके सामने गये

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಯೊಳಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಪತಂಗಗಳು ನಾಶವಾಗುವಂತೆ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ತಾವೇ ಶೂರರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಯೋಧರು ಅರ್ಜುನನ ಎದುರಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಪತಂಗಗಳಂತೆ ನಾಶರಾದರು. ನಂತರ, ಓ ಮಹೀಪಾಲ, ಅನುಚರರೊಡನೆ ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರು ಅರಿತುಕೊಂಡರು—ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ—ಈ ಅಂಧಕಾರವು ವಾಸುದೇವ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ) ಪ್ರೇರಿತ ಮಾಯೆಯೇ ಎಂದು.

Verse 134

एवं स निहतो राजन्‌ पार्थेनामिततेजसा । अक्षौहिणीरष्ट हत्वा जामाता तव सैन्धव:,राजन! इस प्रकार अमित तेजस्वी अर्जुनने आपकी आठ अक्षौहिणी सेनाओंके संहारकी पूर्ति करके आपके दामाद सिंधुराज जयद्रथको मार डाला

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪಾರ್ಥ (ಅರ್ಜುನ) ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ನಿಮ್ಮ ಎಂಟು ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ನಿಮ್ಮ ಅಳಿಯ—ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥ—ವಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 135

हतं जयद्रथं दृष्टवा तव पुत्रा नराधिप । दुःखादश्रूणि मुमुचुर्निराशाश्वञाभवन्‌ जये,नरेश्वर! जयद्रथको मारा गया देख आपके पुत्र दुःखसे आँसू बहाने लगे और अपनी विजयसे निराश हो गये

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ನರಾಧಿಪನೇ, ಜಯದ್ರಥನು ಹತನಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರು ದುಃಖದಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿ, ಜಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿರಾಶರಾದರು.

Verse 136

ततो जयद्रथे राजन्‌ हते पार्थेन केशव: । दध्मौ शंखं महाबाहुरर्जुनश्व॒ परंतप:,राजन! कुन्तीकुमारद्वारा जयद्रथके मारे जानेपर भगवान्‌ श्रीकृष्ण तथा शत्रुतापन महाबाहु अर्जुनने अपना-अपना शंख बजाया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ನಂತರ ಪಾರ್ಥ (ಅರ್ಜುನ) ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ವಧಿಸಿದಾಗ ಕೇಶವ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ) ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದನು; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತಾಪಿಸುವ ಮಹಾಬಾಹು ಅರ್ಜುನನೂ ತನ್ನ ಶಂಖವನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದನು.

Verse 137

भीमश्न वृष्णिसिंहश्न युधामन्युश्चव भारत । उत्तमौजाश्च विक्रान्त: शंखान्‌ दध्मु: पृथक्‌ पृथक्‌,भारत! तत्पश्चात्‌ भीमसेन, वृष्णिवंशके सिंह, युधामन्यु और पराक्रमी उत्तमौजाने पृथक्‌-पृथक्‌ शंख बजाये

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ, ನಂತರ ಭೀಮಸೇನ, ವೃಷ್ಣಿವಂಶದ ಸಿಂಹ, ಯುಧಾಮನ್ಯು ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಾಂತ ಉತ್ತಮೌಜ—ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಂಖಗಳನ್ನು ಊದಿದರು.

Verse 138

श्रुत्वा महान्तं तं शब्दं धर्मराजो युधिष्ठिर: । सैन्धवं निहतं मेने फाल्गुनेन महात्मना,उस महान्‌ शंखनादको सुनकर धर्मराज युधिष्ठिरको यह निश्चय हो गया कि महात्मा अर्जुनने सिंधुराज जयद्रथको मार डाला

ಆ ಮಹಾಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಫಾಲ್ಗುನ (ಅರ್ಜುನ) ಸೈಂಧವ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.

Verse 139

ततो वादित्रघोषेण स्वान्‌ योधान्‌ पर्यहर्षयत्‌ । अभ्यवर्तत संग्रामे भारद्वाजं युयुत्मया

ನಂತರ ವಾದ್ಯಗಳ ಘೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ಯೋಧರನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಹೋಗಿ ಭಾರದ್ವಾಜ (ದ್ರೋಣ)ನ ಎದುರು ನಿಂತನು.

Verse 140

ततः प्रववृते राजन्नस्तंगच्छति भास्करे । द्रोणस्य सोमकै: सार्थ संग्रामो लोमहर्षण:,राजन! तदनन्तर सूर्यास्त होते समय द्रोणाचार्यका सोमकोंके साथ रोमांचकारी संग्राम छिड़ गया

ರಾಜನೇ! ನಂತರ ಭಾಸ್ಕರನು ಅಸ್ತಂಗತವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ದ್ರೋಣನಿಗೂ ಸೋಮಕರೆಗೂ ನಡುವೆ ರೋಮಾಂಚಕರವಾದ ಸಮರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

Verse 141

ते तु सर्वे प्रयत्नेन भारद्वाजं जिघांसव: । सैन्धवे निहते राजन्नयुध्यन्त महारथा:,नरेश्वर! सिंधुराजके मारे जानेपर समस्त सोमक महारथी द्रोणाचार्यके वधकी इच्छासे प्रयत्नपूर्वक युद्ध करने लगे

ನರೇಶ್ವರನೇ! ಸೈಂಧವನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ, ಆ ಎಲ್ಲ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಭಾರದ್ವಾಜ (ದ್ರೋಣ)ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪರಮ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು.

Verse 142

पाण्डवास्तु जयं लब्ध्वा सैन्धवं विनिहत्य च । अयोधयंस्तु ते द्रोणं जयोन्मत्तास्ततस्तत:

ಪಾಂಡವರು ಸೈಂಧವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಜಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಜಯೋನ್ಮತ್ತರಾಗಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಿಂದ ಓಡಿಬಂದು ದ್ರೋಣನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡತೊಡಗಿದರು.

Verse 143

अर्जुनो5पि ततो योधांस्तावकान्‌ रथसत्तमान्‌ | अयोधयन्महाबाहुर्हत्वा सैन्धव्क नृपम्‌,महाबाहु अर्जुनने भी सिंधुराजको मारकर आपके श्रेष्ठ रथी योद्धाओंके साथ युद्ध छेड़ दिया

Sañjaya said: Then Arjuna too, the mighty-armed, having slain the Saindhava king, engaged your foremost chariot-warriors in battle. The verse underscores the moral intensity of the moment: after exacting retribution for a pivotal wrong, Arjuna turns immediately to the wider duty of combat, pressing the war forward without pause.

Verse 144

स देवशत्रूनिव देवराज: किरीटमाली व्यधमत्‌ समन्तात्‌ । यथा तमांस्यभ्युदितस्तमोधघ्न: पूर्वप्रतिज्ञां समवाप्य वीर:

Sañjaya said: Like the king of the gods, Indra, who strikes down the enemies of the gods, the diadem-wearing hero Arjuna began to smite your forces on every side. And just as the darkness-dispelling sun, once risen, destroys the masses of night, so too—having fulfilled his earlier vow—he set about the destruction of the army, making his pledged word the moral axis of his fierce action in war.

Verse 146

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि जयद्रथवधे षट्चत्वारिंशदधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें जयद्रथवधविषयक एक सौ छियालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sañjaya said: “Thus, in the Śrī Mahābhārata, within the Droṇa Parvan, in the sub-section concerning the slaying of Jayadratha, the one-hundred-and-forty-sixth chapter—dealing with Jayadratha’s death—comes to its close.” This colophon marks the completion of the episode, underscoring the moral weight of a vowed act carried through amid the brutal demands of war.

Verse 273

आक्रीडमिव रुद्रस्य पुराभ्यर्दयत: पशून्‌ । भूपाल! अर्जुनका वह महान्‌ युद्ध मृत्युका क्रीडास्थल बना हुआ था

Verse 283

क्वचिद्‌ बभौ स्रग्विणीव वक्‍्त्रपद्ैः समाचिता । क्षुससे कटे हुए हाथियोंके शुण्डदण्डोंसे यह पृथ्वी सर्पयुक्त-सी जान पड़ती थी। कहीं- कहीं योद्धाओंके मुखकमलोंसे व्याप्त होनेके कारण रणभूमि कमलपुष्पोंकी मालाओंसे अलंकृत-सी प्रतीत होती थी

Sañjaya said: In some places the battlefield appeared as though adorned with garlands, being densely strewn with the severed faces (of fallen warriors). Elsewhere, the earth—covered with the cut-off trunks of elephants—seemed as if filled with serpents. Thus the field of slaughter was described through grim similes that expose the moral cost of war: beauty-like imagery is used only to heighten the horror of violence and the transience of embodied life.

Verse 303

विरराज भृशं चित्रा मही नववधूरिव । विचित्र पगड़ी

Sanjaya said: The earth—variegated and dazzling—shone intensely like a newly married bride. Covered here and there with many kinds of turbans and crowns, armlets and bracelets, earrings, golden-inlaid cuirasses, and the ornaments of elephants and horses, and strewn with hundreds of diadems, that battlefield appeared adorned with a terrible splendor. The verse frames war’s pageantry as bridal beauty, implicitly exposing the ethical irony: what looks ‘ornamental’ is in fact the aftermath of violence, where human pride and royal insignia become mere debris.

Verse 373

नदीं प्रवर्तयामास भीरूणां भयवर्धिनीम्‌ | अर्जुनने कायरोंका भय बढ़ानेवाली वैतरणीके समान एक अत्यन्त भयंकर रौद्र और घोर रक्तकी नदी बहा दी

Sanjaya said: Arjuna set in motion a river that increased the terror of the fearful—like the Vaitaraṇī itself—an exceedingly dreadful, wrathful, and ghastly river of blood. It carried along hundreds of motionless bodies of warriors bereft of life. Marrow and fat were its mire; blood was its current and blood its surging waves. Filled with vital organs and bones of heroes, it seemed unfathomable. Hair served as its algae and grass; severed heads and arms lay like small stones along its banks. Broken ribs made it hard to cross. Strange banners and pennants were strewn within it, and it was adorned with garlands of waves made of umbrellas and bows. Lifeless creatures formed its huge limbs; it was packed with elephant-carcasses. Hundreds of chariots floated upon it like boats; masses of horses marked its shores. Wheels, yokes, poles, axles, and chariot-parts made it perilously impassable. Spears, swords, lances, axes, and arrows were like serpents, making entry difficult. Crows and herons were its great crocodiles; jackals were its makaras, increasing its ferocity; vultures were its mighty gharials. The river seemed most frightful with the howling of she-jackals, and it was pervaded by thousands of dancing spirits—pretas, piśācas, and other beings. Ethically, the passage is a deliberate horror-vision of war: it does not glorify slaughter but forces the listener to confront the karmic and human cost of adharma-driven conflict, where the battlefield becomes a moral underworld and fear itself becomes a weapon.

Verse 386

अभूतपूर्व कुरुषु भयमागाद्‌ रणाजिरे । समरांगणमें मूर्तिमानू यमराजके समान अर्जुनके उस अभूतपूर्व पराक्रमको देखकर कौरवोंपर भय छा गया

Sañjaya said: On the battlefield, an unprecedented fear seized the Kurus. Seeing Arjuna’s extraordinary prowess in the thick of combat—like Yama, the embodied Lord of Death—the Kauravas were overwhelmed by dread.

Verse 443

सरयथो व्यचरत्‌ तूर्ण प्रेक्षणीयो धनंजय: । राजन्‌! उस समय जयद्रथवधकी इच्छासे अर्जुन नाराचोंद्वारा उन महारथियोंको मोहित करते हुए-से लाँघ गये। श्रीकृष्ण जिनके सारथि हैं

Sañjaya said: O King, Dhanañjaya (Arjuna) moved swiftly, a sight fit to behold. Driven by the resolve to slay Jayadratha, Arjuna seemed to bewilder the great chariot-warriors with volleys of sharp arrows and pass beyond them. With Śrī Kṛṣṇa as his charioteer, he ranged at once across the field, showering arrows in every direction as he sped with his chariot. In that moment, his splendor was truly something to be seen—an image of focused purpose amid the chaos of war.

Verse 456

अदृश्यन्तान्तरिक्षस्था: शतशो5थ सहसख्रश: । शूरवीर महात्मा अर्जुनके चलाये हुए सैकड़ों और हजारों बाणसमूह आकाशमें घूमते हुए-से दिखायी देते थे

Sañjaya said: In the sky, hundreds—indeed thousands—of arrows released by the heroic, great-souled Arjuna could be seen, as though whirling through the heavens. The scene conveys the overwhelming force of disciplined martial skill, where prowess is displayed within the grim moral theatre of war.

Verse 463

विसृजन्तं च कौन्तेयं नानुपश्याम वै तदा । उस समय हम कुन्तीकुमार महाधनुर्धर अर्जुनको बाण लेते, चढ़ाते और छोड़ते समय देख नहीं पाते थे

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಅರ್ಜುನನು ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಹೂಡಿ, ಬಿಡುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 473

कदम्बीकृत्य कौन्तेयो जयद्रथमुपाद्रवत्‌ । राजन! इस प्रकार अर्जुनने रणक्षेत्रमें सम्पूर्ण दिशाओं और समस्त रथियोंको कदम्बके फूलके समान रोमांचित करके जयद्रथपर धावा किया

ರಾಜನೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಜುನನು ರಣಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ, ಎಲ್ಲ ರಥಿಗಳನ್ನೂ ಕದಂಬಪುಷ್ಪದಂತೆ ರೋಮಾಂಚಗೊಳಿಸಿ ಜಯದ್ರಥನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 563

आकर्णपूर्णान्‌ चिक्षेप फाल्गुनस्य रथं प्रति । उसकी ध्वजापर वाराहका चिह्न था। उसने गीधकी पाँखोंसे युक्त

ಅವನ ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆ ವರಾಹಚಿಹ್ನೆ ಇತ್ತು. ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳೊಡನೆ, ನೇರವಾಗಿ ಹಾರುವ, ಚಿನ್ನಗಾರನಂತೆ ಮೆರುಗುಗೊಳಿಸಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸಿದ, ಕೋಪಗೊಂಡ ವಿಷಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಅವನು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕಿವಿವರೆಗೆ ಎಳೆದು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅರ್ಜುನನ ರಥದ ಕಡೆಗೆ ಹಾರಿಸಿದನು.

Verse 673

योगी योगेन संयुक्तो योगिनामीश्वरो हरि: । यह सुनकर अर्जुनने भगवान्‌ श्रीकृष्णसे कहा--'प्रभो! ऐसा ही हो।” तब योगी, योगयुक्त और योगीश्वर भगवान्‌ श्रीकृष्णने सूर्यको छिपानेके लिये अन्धकारकी सृष्टि की

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅರ್ಜುನನು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ—“ಪ್ರಭೋ! ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ಯೋಗಿ, ಯೋಗಸಂಯುಕ್ತ, ಯೋಗೀಶ್ವರನಾದ ಹರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 683

त्वदीया जह्॒षुर्योधा: पार्थनाशान्नराधिप । नरेश्वर! श्रीकृष्णद्वारा अन्धकारकी सृष्टि होनेपर सूर्यदेव अस्त हो गये, ऐसा मानते हुए आपके योद्धा अर्जुनका विनाश निकट देख हर्षमग्न हो गये

ನರಾಧಿಪನೇ! ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತನಾದನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅರ್ಜುನನ ನಾಶ ಸಮೀಪವಾಯಿತು ಎಂದು ಕಂಡು ನಿನ್ನ ಯೋಧರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡರು.

Verse 693

उन्नाम्य वक्त्राणि तदा स च राजा जयद्रथ: । राजन! उस रणक्षेत्रमें हर्षमग्न हुए आपके सैनिकोंने सूर्यकी ओर देखातक नहीं। केवल राजा जयद्रथ उस समय बारंबार मुँह ऊँचा करके सूर्यकी अरि देख रहा था

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆಗ ರಾಜ ಜಯದ್ರಥನು ಮರುಮರು ಮುಖವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಸೂರ್ಯನ ಗತಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು. ರಾಜನೇ, ಆ रणಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷೋನ್ಮತ್ತರಾದ ನಿಮ್ಮ ಸೈನಿಕರು ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗೆ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿಯೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ರಾಜ ಜಯದ್ರಥನು ಮಾತ್ರ ಮರುಮರು ತಲೆಯೆತ್ತಿ ಸೂರ್ಯನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಕಾಲವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು.

Verse 726

छिन्धि मूर्धानमस्थाशु कुरु साफल्यमात्मन: । “महाबाहो! इस दुरात्माके वधका यही अवसर है। तुम शीघ्र इसका मस्तक काट डालो और अपनी प्रतिज्ञा सफल करो”

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—“ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸು; ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಮಾಡು. ಮಹಾಬಾಹೋ, ಈ ದುರುಾತ್ಮನ ವಧಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕ್ಷಣ—ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸು.”

Verse 733

न्यवधीत्‌ तावकं सैन्यं शरैरकाग्निसंनि भै: । श्रीकृष्णके ऐसा कहनेपर प्रतापी पाण्डुपुत्र अर्जुनने सूर्य और अग्निके समान तेजस्वी बाणोंद्वारा आपकी सेनाका वध आरम्भ किया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯಾದ ಪಾಂಡವಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 886

आनाभि निरमज्जंक्ष रथचक्राणि शोणिते । समस्त प्राणियोंके प्रॉलयकालके समान जब वह महाभीषण अत्यन्त दारुण महान्‌ एवं दुर्लड़घ्य संग्राम चल रहा था

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ರಥಚಕ್ರಗಳು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಾಭಿವರೆಗೆ ಮುಳುಗಿದವು. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಳಯಕಾಲದಂತೆ ದಾಟಲಾಗದ, ಮಹಾಭೀಕರವೂ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣವೂ ಮಹತ್ತರವೂ ಆದ ಆ ಮಹಾಸಂಗ್ರಾಮ ಉಗ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಕ್ತವೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಿಂದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಭೂಮಿಯ ಧೂಳು ಕುಳಿತಿತು; ರಥಗಳ ಚಕ್ರಗಳು ನಾಭಿವರೆಗೆ ಗೋರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದವು.

Verse 1093

शिरश्छेत्स्यति संक्रुद्धः शत्रुरालक्षितो भुवि । “इस जगतके क्षत्रियोंमें यह श्रेष्ठ माना जायगा। शूरवीर सदा इसका सत्कार करेंगे; परंतु अन्त समयमें संग्रामभूमिमें युद्ध करते समय कोई क्षत्रियशिरोमणि वीर इसका शत्रु होकर इसके सामने खड़ा हो क्रोधपूर्वक इसका मस्तक काट डालेगा”

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—“ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶತ್ರುವೊಬ್ಬನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದು ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವನು. ಇವನು ಈ ಲೋಕದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವನು; ಶೂರರು ಸದಾ ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸುವರು; ಆದರೆ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ रणಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಯಾವುದೋ ಕ್ಷತ್ರಿಯಶಿರೋಮಣಿ ವೀರನು ಶತ್ರುವಾಗಿ ಎದುರು ನಿಂತು ಕ್ರೋಧಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸುವನು.”

Verse 3936

आत्मानं रौद्रमाचष्ट रौद्रकर्मण्यधिष्ठित: । तदनन्तर पाण्डुकुमार अर्जुन अपने अस्त्रोंद्वारा विपक्षी वीरोंके अस्त्र लेकर रौद्रकर्ममें तत्पर हो अपनेको रौद्र सूचित करने लगे

ರೌದ್ರಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಪಾಂಡುಕುಮಾರ ಅರ್ಜುನನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಭಯಂಕರನಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿಕೊಂಡನು. ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನದೇ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ವೀರರ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ನಿಷ್ಪ್ರಭಗೊಳಿಸಿ, ಕ್ರೂರ ಸಮರದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ ತನ್ನ ಘೋರ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದನು.