Shloka 13
अध्याय १४८ — कर्णप्रभावः, धृष्टद्युम्नस्य विरथता, तथा घटोत्कच-आह्वानम्
Chapter 148: Karṇa’s Pressure, Dhṛṣṭadyumna Unhorsed, and the Summoning of Ghaṭotkaca
य एनमीयु: समरे त्वद्योधा: शूरमानिन:,प्रलीनमीनमकरं सागराम्भ इवाभवत् | संजय कहते हैं--राजन्! उस समय अर्जुनके द्वारा खींचे जानेवाले गाण्डीव धनुषकी अत्यन्त भयंकर टंकार यमराजकी सुस्पष्ट गर्जना तथा इन्द्रके वज्रकी गड़गड़ाहटके समान जान पड़ती थी। उसे सुनकर आपकी सेना भयसे उद्विग्न हो बड़ी घबराहटमें पड़ गयी। उस समय उसकी दशा प्रलयकालकी आँधीसे क्षोभको प्राप्त एवं उत्ताल तरंगोंसे परिपूर्ण हुए उस महासागरके जलकी-सी हो गयी, जिसमें मछली और मगर आदि जलजन्तु छिप जाते हैं
ya enam īyuḥ samare tvadīyodhāḥ śūramāninaḥ, pralīnamīnamakaraṃ sāgarāmbha ivābhavat |
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಆ ವೇಳೆ ಶೌರ್ಯಾಭಿಮಾನಿಗಳಾದ ನಿಮ್ಮ ಯೋಧರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನಡೆದಾಗ, ಅವರು ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸಮುದ್ರಜಲದಂತೆ ಆದರು—ಅಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಕರಗಳು ಅಡಗಿಹೋಗುವಂತೆ. ಅರ್ಜುನನು ಎಳೆದ ಗಾಂಡೀವದ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಟಂಕಾರ ಯಮನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗರ್ಜನೆಗೂ ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರಗರ್ಜನೆಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ತೋಚಿತು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆ ಭಯದಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗಿ ಮಹಾ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು; ಪ್ರಳಯಗಾಳಿಯಿಂದ ಕದಡಿ, ಎತ್ತರ ಅಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾಸಾಗರದ ನೀರಿನಂತೆ ಅದರ ಸ್ಥಿತಿ ಆಯಿತು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how pride in one’s own prowess (śūramāna) can collapse under the reality of superior force and terror; in war, psychological shock—symbolized by the Gāṇḍīva’s twang—can rout even confident fighters, reminding leaders to judge strength and morale soberly rather than through vanity.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that as Kaurava warriors moved toward Arjuna, the terrifying sound of Arjuna’s Gāṇḍīva unnerved the army; they became agitated and confused, compared to an ocean in cosmic dissolution where aquatic creatures hide in fear.