Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्दशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रजाः सृजेति व्यादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा / ससर्ज देवान् गन्धर्वान् ऋषींश्चैवासुरोरगान्

かくして『シュリー・クールマ・プラーナ』、六千頌集（シャット・サーハスリー・サンヒター）前分（プールヴァバーガ）における第十四章はここに終わる。スータは語った――昔、スヴァヤンブー（梵天）より「衆生を創れ」と命じられたダクシャは、神々、ガンダルヴァ、リシたち、さらにアスラとナーガ（蛇族）を生み出した。

Verse 2

यदास्य सृजमानस्य न व्यवर्धन्त ताः प्रजाः / तदा ससर्ज भूतानि मैथुनेनैव धर्मतः

創造していてもそれらの衆生が増えなかったとき、彼はその時、ダルマに則り、交合（マイトゥナ）そのものによって生類を生じさせた。

Verse 3

असिक्न्यां जनयामास वीरणस्य प्रजापतेः / सुतायां धर्मयुक्तायां पुत्राणां तु सहस्त्रकम्

アシクニー――プラジャーパティ・ヴィーラナの、ダルマにかなう娘――において、（ダクシャは）千人の息子をもうけた。

Verse 4

तेषु पुत्रेषु नष्टेषु मायया नारदस्य सः / षष्टिं दक्षो ऽसृजत् कन्या वैरण्यां वै प्रजापतिः

それらの息子たちがナーラダのマーヤーの力によって失われたとき、そのプラジャーパティ・ダクシャは、まことにヴァイラニヤーから六十人の娘をもうけた。

Verse 5

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश / विंशत् सप्त च सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने

彼は（娘たちのうち）十人をダルマに、十三人をカश्यパに、二十七人をソーマ（月神）に、そして四人をアリシュタネーミに与えた。

Verse 6

द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते / द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां वक्ष्ये ऽथ निस्तरम्

二人の（娘）はバフプトラに、二人は賢きクリシャーシュヴァに、また同じく二人はアンギラスに与えられた。いま、彼女らの系譜を順序正しく説き明かそう。

Verse 7

अरुन्धती वसुर्जामी लम्बा भानुर्मरुत्वती / संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी

アルンダティー、ヴァスー、ジャーミー、ランバー、バーヌー、マルトヴァティー、サンカルパー、ムフールター、サーディヤー、ヴィシュヴァー、そしてバーミニー—これらが（彼女の）聖なる名である。

Verse 8

धर्मपत्न्यो दश त्वेतास्तासां पुत्रान् निबोधत / विश्वाया विश्वदेवास्तु साध्या साध्यानजीजनत्

これらこそダルマの十人の妃である。いま彼女らの子らを知れ。ヴィシュヴァーからはヴィシュヴェデーヴァが生まれ、サーディヤーからはサーディヤたちが生まれた。

Verse 9

मरुत्वन्तो मरुत्वत्यां वसवो ऽष्टौ वसोः सुताः / भानोस्तु भानवश्चैव मुहूर्ता वै मुहूर्तजाः

マルトヴァティーからはマルトヴァントたちが生まれ、ヴァスーからは八柱のヴァスがその子として生まれた。バーヌーからはバーナヴァたちが生まれ、ムフールタからはまさにムフールタたちが生じた。

Verse 10

लम्बायाश्चाथ घोषो वै नागवीथी तु जामिजा / पृथिवीविषयं सर्वमरुन्दत्यामजायत / संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः

ランバーからはまことにゴーシャが生まれ、ジャーミジャーからはナーガヴィーティーが生まれた。アルンダティーからは地の領域の全き広がりが生じ、サンカルパーからはサンカルパが生まれた。これらがダルマの十人の子として記憶される。

Verse 11

आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलो ऽनलः / प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः

アーパ、ドゥルヴァ、ソーマ、ダラ、アニラ、アナラ、プラテューシャ、プラバーサ——これらが宇宙を支える八柱のヴァス（元素神）であると宣言される。

Verse 12

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः श्रान्तो धुनिस्तथा / ध्रुवस्य पुत्रो भगवान् कालो लोकप्रकालनः

アーパからはヴァイタンディヤ、またシュラマ、シュラーンタ、ドゥニが生まれた。ドゥルヴァからは、諸世界を統べ測る尊きカーラ（時）が生まれた。

Verse 13

सोमस्य भगवान् वर्चा धरस्य द्रविणः सुतः / पुरोजवो ऽनिलस्य स्यादविज्ञातगतिस्तथा

ソーマの神聖なる異名は「ヴァルチャス（光輝）」。ダラの異名は「ドラヴィナ・スータ（富の子）」。アニラ（風）は「プーロジャヴァ（先陣の疾き者）」、また「アヴィジュニャータ・ガティ（行路の知れぬ者）」とも言われる。

Verse 14

कुमारो ह्यनलस्यासीत् सेनापतिरिति स्मृतः / देवलो भगवान् योगी प्रत्यूषस्याभवत् सुतः / विश्वकर्मा प्रभासस्य शिल्पकर्ता प्रजापतिः

クマーラはまことにアナラの子であり、天軍の将・セーナーパティとして記憶される。尊きヨーギー、デーヴァラはプラテューシャの子として生まれた。さらにヴィシュヴァカルマン——プラバーサの子——はプラジャーパティにして、聖なる形と業を造る神工である。

Verse 15

अदितिर्दितिर्दनुस्तद्वदरिष्टा सुरसा तथा / सुरभिर्विनता चैव ताम्र क्रोधवशा इरा / कद्रुर्मुनिश्च धर्मज्ञा तत्पुत्रान् वै निबोधत

アディティ、ディティ、ダヌ、またアリシュターとスラサー。スラビーとヴィナターも同様に、タームラー、クローダヴァシャー、イラー、カドルー——法を知る牟尼よ、いま彼女らの子らを確かに聞き知れ。

Verse 16

अंशो धाता भगस्त्वष्टा मित्रो ऽथ वरुणोर्ऽयमा / विवस्वान् सविता पूषा ह्यंशुमान् विष्णुरेव च

アṃシャ、ダーートリ、バガ、トヴァシュトリ、ミトラ、ヴァルナ、アリヤマン；さらにヴィヴァスヴァーン、サヴィトリ、プーシャン、アṃシュマーン——これらこそアーディティヤ神群であり、その中にはヴィシュヌもまた在す。

Verse 17

तुषिता नाम ते पूर्वं चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / वैवस्वते ऽन्तरे प्रोक्ता आदित्याश्चादितेः सुताः

かつてチャークシュシャ・マヌのマンヴァンタラにおいて、彼らの神々は「トゥシタ」と呼ばれていた。いまヴァイヴァスヴァタ・マヌのマンヴァンタラにおいては、彼らはアディティの子らたる「アーディティヤ」と説き明かされる。

Verse 18

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद् बलसंयुतम् / हिरण्यकशिपुं ज्येष्ठं हिरण्याक्षं तथापरम्

ディティはカश्यパより、力に満ちた二人の पुत्रを得た。長子はヒラニヤカシプ、もう一人はヒラニヤークシャである。

Verse 19

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो महाबलपराक्रमः / आराध्य तपसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / दृष्ट्वालेभेवरान् दिव्यान् स्तुत्वासौ विविधैः स्तवै

大いなる力と武勇を備えたダイティヤ、ヒラニヤカシプは、苦行（タパス）によって至上の創造主ブラフマーを礼拝し、ついにその御姿を拝した。彼は種々の讃歌で称え、天なる恩寵の授け（ヴァラ）を得た。

Verse 20

अथ तस्य बलाद् देवाः सर्व एव सुरर्षयः / बाधितास्ताडिता जग्मुर्देवदेवं पितामहम्

そののち、彼の力に圧され、すべての神々は天の聖仙（リシ）とともに悩まされ打たれて、神々の神たるピターマハ・ブラフマーのもとへ赴き、帰依の庇護を求めた。

Verse 21

शरण्यं शरणं देवं शंभुं सर्वजगन्मयम् / ब्रह्माणं लोककर्तारं त्रातारं पुरुषं परम् / कूटस्थं जगतामेकं पुराणं पुरुषोत्तमम्

一切の帰依処なる神—シャンブ（Śambhu）—、全宇宙に遍満する御方に、我は帰依する。御方はまた梵天として諸世界を造り、護り手にして至上のプルシャ。変わらぬクータスタとして内なる支えに住し、万有の唯一者、太古にして最上のプルショッタマである。

Verse 22

स याचितो देववरैर्मुनिभिश्च मुनीश्वराः / सर्वदेवहितार्थाय जगाम कमलासनः

かくして、神々の中の最勝者と諸牟尼の大師たちに請われ、蓮華座の梵天は、すべての神々の安寧利益を成就せんとして旅立った。

Verse 23

संस्तूयमानः प्रणतैर्मुनीन्द्रैरमरैरपि / क्षीरोदस्योत्तरं कूलं यत्रास्ते हरिरीश्वरः

そこ、乳海の北岸に、ハリ—至上の自在主（イーシュヴァラ）—はまします。最勝の牟尼たち、さらには諸天も頭を垂れて礼拝し、絶えず讃嘆していた。

Verse 24

दृष्ट्वा देवं जगद्योनिं विष्णुं विश्वगुरुं शिवम् / ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना कृताञ्जलिरभाषत

宇宙の胎なる神聖なる主—ヴィシュヌ、世の師にして、またシヴァそのもの—を拝見すると、彼は頭をもって御足を礼拝した。ついで合掌し、恭しく語り始めた。

Verse 25

ब्रह्मोवाच त्वं गतिः सर्वभूतानामनन्तो ऽस्यखिलात्मकः / व्यापी सर्वामरवपुर्महायोगी सनातनः

梵天は言った。「あなたこそ一切衆生の帰依と究竟の到達処。無限なる御方、全宇宙の内なる自己であられる。遍く行き渡り、諸天すべての姿を帯び、永遠の大ヨーギー（マハーヨーギン）、サナータナである。」

Verse 26

त्वमात्मा सर्वभूतानां प्रधानं प्रकृतिः परा / वैराग्यैश्वर्यनिरतो रागातीतो निरञ्जनः

汝は一切衆生のアートマン、汝はプラダーナにして至上のプラクリティ。離欲と自在の威徳に住し、執着を超えて、まったく垢なき清浄者なり。

Verse 27

त्वं कर्ता चैव भर्ता च निहन्ता सुरविद्विषाम् / त्रातुमर्हस्यनन्तेश त्राता हि परमेश्वरः

汝のみが作者にして扶持者、また神々の敵を討つ者なり。おおアナンテーシャよ、われらを護り給え。至上主こそまことの護り手なれば。

Verse 28

इत्थं स विष्णुर्भगवान् ब्रह्मणा संप्रबोधितः / प्रोवाचोन्निद्रपद्माक्षः पीतवासासुरद्विषः

かくして、梵天により目覚めさせられた福徳の主ヴィシュヌは語り給うた。眠りより完全に開いた蓮華の眼、黄衣をまとい、阿修羅の敵なる御方。

Verse 29

किमर्थं सुमहावीर्याः सप्रजापतिकाः सुराः / इमं देशमनुप्राप्ताः किं वा कार्यं करोमि वः

いかなる目的により、大神力の勇猛なる神々が、プラジャーパティらと共にこの地へ来たのか。われは汝らのために何の務めを果たすべきか。

Verse 30

देवा ऊचुः हिरण्यकशिपुर्नाम ब्रह्मणो वरदर्पितः / बाधते भगवन् दैत्यो देवान् सर्वान् सहर्षिभिः

神々は言った。「おお福徳の主よ、梵天の授けた恩寵により驕り高ぶった、ヒラニヤカシプという名のダイティヤが、諸神をすべて、仙人（リシ）らと共に悩ませております。」

Verse 31

अवध्यः सर्वभूतानां त्वामृते पुरुषोत्तम / हन्तुमर्हसि सर्वेषां त्वं त्रातासि जगन्मय

おおプルショーत्तマよ。汝を除いて、あらゆる生類のうち真に滅ぼされ得る者はない。されど万有のために悪しき者を討つにふさわしいのはただ汝のみ。宇宙に遍満する汝こそ、世界の護り手である。

Verse 32

श्रुत्वा तद्दैवतैरुक्तं स विष्णुर्लोकभावनः / वधाय दैत्यमुख्यस्य सो ऽसृजत् पुरुषं स्वयम्

神々の言葉を聞くや、諸世界を養い支えるヴィシュヌは、ダイティヤの首魁を討つため、自ら神なる一者を生み出した。

Verse 33

मेरुपर्वतवर्ष्माणं घोररूपं भयानकम् / शङ्खचक्रगदापाणिं तं प्राह गरुडध्वजः

そのとき、法螺貝・円盤・棍棒を手にするガルダ旗の主（ヴィシュヌ）は、身はメール山のごとく、凄まじく恐るべき姿のその者に語りかけた。

Verse 34

हत्वा तं दैत्यराजं त्वं हिरण्यकशिपुं पुनः / इमं देशं समागन्तुं क्षिप्रमर्हसि पौरुषात्

そのダイティヤの王ヒラニヤカシプを再び討ち果たしたなら、汝はその勇力によって速やかに帰還し、この地へ来るがよい。

Verse 35

निशम्य वैष्णवं वाक्यं प्रणम्य पुरुषोत्तमम् / महापुरुषमव्यक्तं ययौ दैत्यमहापुरम्

ヴァイシュナヴァの言葉を聞き終えると、彼はプルショーत्तマ—大いなるプルシャ、未顕現（アヴィヤクタ）—に礼拝し、ついでダイティヤの大都へと赴いた。

Verse 36

विमुञ्चन् भैरवं नादं शङ्खचक्रगदाधरः / आरुह्य गरुडं देवो महामेरुरिवापरः

法螺貝・円盤・棍棒を携える主は、雷鳴のごとき恐るべき咆哮を放ち、ガルダに乗りて、あたかも第二の大マハーメール山のように現れた。

Verse 37

आकर्ण्य दैत्यप्रवरा महामेघरवोपमम् / समाचचक्षिरे नादं तदा दैत्यपतेर्भयात्

その咆哮を聞くや—大いなる雷雲の轟きに似て—ダイティヤの精鋭はただちにその音を悟り、ダイティヤの主を案じて恐怖に包まれた。

Verse 38

असुरा ऊचुः कश्चिदागच्छति महान् पुरुषो देवचोदितः / विमुञ्चन् भैरवं नादं तं जानीमो ऽमरार्दन

アスラたちは言った。「神々に促されて、ある偉大なるプルシャが近づく。恐るべき咆哮を放つその者を我らは知る—彼こそアマラ（神々）を屠る者だ。」

Verse 39

ततः सहासुरवरैर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् / संनद्धैः सायुधैः पुत्रैः प्रह्रादाद्यैस्तदा ययौ

そのときヒラニヤカシプ自ら、精鋭のアスラたちと、プラフラーダらの息子たちを伴い、皆が武具を整え、戦装束のまま進み出た。

Verse 40

दृष्ट्वा तं गरुडासीनं सूर्यकोटिसमप्रभम् / पुरुषं पर्वताकारं नारायणमिवापरम्

ガルダに座し、千万の太陽にも等しく輝く御姿を見て、彼らは山のごとく巨大なる至上のプルシャを観た—まさにナーラーヤナそのものが、もう一度現れたかのように。

Verse 41

दुद्रुवुः केचिदन्योन्ममूचुः संभ्रान्तलोचनाः / अयं स देवो देवानां गोप्ता नारायणो रिपुः

ある者は逃げ、ある者は狼狽して叫んだ。眼は乱れさまよう――「この御方こそ神々の守護者、敵の敵たる神、ナーラーヤナである！」

Verse 42

अस्माकमव्ययो नूनं तत्सुतो वा समागतः / इत्युक्त्वा शस्त्रवर्षाणि ससृजुः पुरुषाय ते / तानि चाशेषतो देवो नाशयामास लीलया

「まことに我らのアヴ்யヤ（不壊なる御方）――あるいはその御子が来たのだ！」そう言って彼らは至上のプルシャに武器の雨を浴びせた。だが主は、たやすき神戯（リーラー）として、それらをことごとく残らず滅した。

Verse 43

तदा हिरण्यकशिपोश्चत्वारः प्रथितौजसः / पुत्रा नारायणोद्भूतं युयुधुर्मेघनिः स्वनाः / प्रह्रादश्चाप्यनुह्रादः संह्रादो ह्राद एव च

そのとき、ヒラニヤカシプの四人の子ら、武威で名高き者たちは雷雲のごとく咆哮し、ナーラーヤナより生じたその顕現に挑んで戦った。すなわちプラフラーダ、アヌフラーダ、サンフラーダ、フラーダである。

Verse 44

प्रह्रादः प्राहिणोद् ब्राह्ममनुह्रादो ऽथ वैष्णवम् / संह्रादश्चापि कौमारमाग्नेयं ह्राद एव च

プラフラーダはブラーフマ（梵天に関わる）教えを伝え、ついでアヌフラーダはヴァイシュナヴァ（ヴィシュヌに関わる）教えを伝えた。サンフラーダはまたカウマーラ（クマーラ／スカンダに関わる）教えを伝え、フラーダはアーグネーヤ（アグニに関わる）教えを伝えた。

Verse 45

तानि तं पुरुषं प्राप्य चत्वार्यस्त्राणि वैष्णवम् / न शेकुर्बाधितुं विष्णुं वासुदेवं यथा तथा

その至上のプルシャに届いたとき、四つのヴァイシュナヴァの武器はいかなる仕方でもヴィシュヌ――ヴァースデーヴァを悩ますことができなかった。

Verse 46

अथासौ चतुरः पुत्रान् महाबाहुर्महाबलः / प्रगृह्य पादेषु करैः संचिक्षेप ननाद च

そのとき、強大な腕と無量の力をもつ者は、四人の息子の足を手でつかみ、投げ飛ばして、轟く咆哮を放った。

Verse 47

विमुक्तेष्वथ पुत्रेषु हिरण्यकशिपुः स्वयम् / पादेन ताडयामास वेगेनोरसि तं बली

やがて息子たちが放たれると、ヒラニヤカシプは自ら、猛き力のままに、足で彼の胸を激しく蹴りつけた。

Verse 48

स तेन पीडितो ऽत्यर्थं गरुडेन तथाऽशुगः / अदृश्यः प्रययौ तूर्णं यत्र नारायणः प्रभुः / गत्वा विज्ञापयामास प्रवृत्तमखिलं तथा

ガルダに甚だしく苦しめられたその俊敏なる者は、姿を消してたちまち主ナーラーヤナのおられる所へ急ぎ、到着すると起こった一切をしかるべく奏上した。

Verse 49

संचिन्त्य मनसा देवः सर्वज्ञानमयो ऽमलः / नरस्यार्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्धतनुं तथा

心中に観想したのち、無垢にして全知を本性とする神は、その身の半分を人となし、また半分を獅子として形づくられた。

Verse 50

नृसिंहवपुरव्यक्तो हिरण्यकशिपोः पुरे / आविर्बभूव सहसा मोहयन् दैत्यपुङ्गवान्

ヒラニヤカシプの都において、主は未だ顕れざりし人獅子（ナラシンハ）の御姿として忽然と顕現し、ダイティヤの雄を惑乱させた。

Verse 51

दंष्ट्राकरालो योगात्मा युगान्तदहनोपमः / समारुह्यात्मनः शक्तिं सर्वसंहारकारिकाम् / भाति नारायणो ऽनन्तो यथा मध्यन्दिने रविः

鋭い牙を持ち恐ろしく、ヨーガにおいて真我として確立し、時代の終わりの火のように燃え盛る無限のナーラーヤナは、真昼の太陽のように輝いている。

Verse 52

दृष्ट्वा नृसिंहवपुषं प्रह्रादं ज्येष्ठपुत्रकम् / वधाय प्रेरयामास नरसिहस्य सो ऽसुरः

長男プラフラーダがナラシンハの姿をしているのを見て、そのアスラはナラシンハへの敵意から、プラフラーダを殺すように命じた。

Verse 53

इमं नृसिंहवपुषं पूर्वस्माद् बहुशक्तिकम् / सहैव त्वनुजैः सर्वैर्नाशयाशु मयेरितः

「以前にも増して強力な力を得た、このナラシンハの体を持つ者を、その配下たちと共に直ちに滅ぼせ。これは命令である。」

Verse 54

तत्संनियोगादसुरः प्रह्रादो विष्णुमव्ययम् / युयुधे सर्वयत्नेन नरसिंहेन निर्जितः

その運命の巡り合わせにより、アスラのプラフラーダは不滅の主ヴィシュヌに対して全力で戦ったが、ナラシンハによって打ち負かされた。

Verse 55

ततः संचोदितो दैत्यो हिरण्याक्षस्तदानुजः / ध्यात्वा पशुपतेरस्त्रं ससर्ज च ननाद च

その時、弟と共に行動を起こしたダイティヤのヒラニヤークシャは、パシュパティ（シヴァ神）の武器を瞑想し、その武器を放ち、大声で咆哮した。

Verse 56

तस्य देवादिदेवस्य विष्णोरमिततेजसः / न हानिमकरोदस्त्रं यथा देवस्य शूलिनः

神々の神にして無量の光輝をもつヴィシュヌに対して、その武器は何の損ないも与えなかった。三叉戟を執る主（シヴァ）に対しても同じであった。

Verse 57

दृष्ट्वा पराहतं त्वस्त्रं प्रह्रादो भाग्यगौरवात् / मेने सर्वात्मकं देवं वासुदेवं सनातनम्

トヴァシュトリの武器が無力となったのを見て、プラフラーダは自らの福徳の重みによって、永遠のヴァースデーヴァこそ万有の内なる自己として宿る神であると悟った。

Verse 58

संत्यज्य सर्वशस्त्राणि सत्त्वयुक्तेन चेतसा / ननाम शिरसा देवं योगिनां हृदयेशयम्

すべての武器を捨て、サットヴァ（清明と調和）に定まった心で、彼は頭を垂れて礼拝した。ヨーギーたちの心臓に住まう神に。

Verse 59

स्तुत्वा नारायणैः स्तोत्रैः ऋग्यजुः सामसंभवैः / निवार्य पितरं भ्रातृन् हिरण्याक्षं तदाब्रवीत्

リグ・ヤジュス・サーマに由来する讃歌によってナーラーヤナを讃え、父と兄弟たちを制してから、彼はヒラニヤークシャに語りかけた。

Verse 60

अयं नारायणो ऽनन्तः शाश्वतो भगवानजः / पुराणपुरुषो देवो महायोगी जगन्मयः

この御方こそナーラーヤナ、無限なる者。常住のバガヴァーン、不生の主。太古のプルシャ、光輝の神、大ヨーギーとして、全宇宙に遍満し、宇宙そのものとなっておられる。

Verse 61

अयं धाता विधाता च स्वयञ्ज्योतिर्निरञ्जनः / प्रधानपुरुषस्तत्त्वं मूलप्रकृतिरव्ययः

彼は支える者にして定める者、自己光明にして垢なき清浄者である。彼こそPradhānaとPuruṣaとしての真実在であり、不滅不変の根本自然（mūla-prakṛti）そのものである。

Verse 62

ईश्वरः सर्वभूतानामन्तर्यामी गुणातिगः / गच्छध्वमेनं शरणं विष्णुमव्यक्तमव्ययम्

彼は一切衆生のĪśvara、内なる統御者（Antaryāmin）にして、グナを超越する。彼に帰依せよ――不顕現（Avyakta）にして不滅なるヴィシュヌ（Viṣṇu）に。

Verse 63

एवमुक्ते सुदुर्बुद्धिर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् / प्रोवाच पुत्रमत्यर्थं मोहितो विष्णुमायया

かく語られるや、邪なる知のヒラニヤカシプ（Hiraṇyakaśipu）自ら、ヴィシュヌのマーヤー（māyā）に惑わされて、子に向かい長々と語った。

Verse 64

अयं सर्वात्मना वध्यो नृसिंहो ऽल्पपराक्रमः / समागतो ऽस्मद्भवनमिदानीं कालचोदितः

「このナラシンハ（Narasiṃha）はためらいなく討つべきだ。力はわずか。カーラ（Kāla・時）に促され、今や我らの館へ来たのだ。」

Verse 65

विहस्य पितरं पुत्रो वचः प्राह महामतिः / मा निन्दस्वैनमीशानं भूतानामेकमव्ययम्

賢き子は父に微笑み、こう言った。「彼をそしるな――一切衆生の唯一にして不滅の主、イーシャーナ（Īśāna）を。」

Verse 66

कथं देवो महादेवः शाश्वतः कालवर्जितः / कालेन हन्यते विष्णुः कालात्मा कालरूपधृक्

いかにしてマハーデーヴァは永遠にして時を超える大いなる神であるのに—時そのものを本質とし、時の姿を帯びるヴィシュヌが、時によって打ち倒されると語られるのか。

Verse 67

ततः सुवर्णकशिपुर्दुरात्मा विधिचोदितः / निवारितो ऽपि पुत्रेण युयोध हरिमव्ययम्

そのとき、宿命に駆り立てられた邪心のスヴァルナカシプは、わが子に制止されてもなお、不滅の主ハリと戦った。

Verse 68

संरक्तनयनो ऽन्तो हिरण्यनयनाग्रजम् / नखैर्विदारयामास प्रह्रादस्यैव पश्यतः

正しき憤怒に目を赤く染め、柱の内より現れし御方は、その爪でヒラニャナヤナの兄を引き裂いた—プラフラーダがまさに見守る中で。

Verse 69

हते हिरण्यकशिपौ हिरण्याक्षो महाबलः / विसृज्य पुत्रं प्रह्रादं दुद्रुवे भयविह्वलः

ヒラニャカシプが討たれると、剛力のヒラニャークシャは恐怖にうち震え、子プラフラーダを捨てて逃げ去った。

Verse 70

अनुह्रादादयः पुत्रा अन्ये च शतशो ऽसुराः / नृसिंहदेहसंभूतैः सिंहैर्नोता यमालयम्

アヌフラーダらの子ら、また幾百のアスラたちは、ナラシンハの御身より生じた獅子たちに追い立てられ、ヤマの住処（死の界）へと押しやられた。

Verse 71

ततः संहृत्य तद्रूपं हरिर्नारायणः प्रभुः / स्वमेव परमं रूपं ययौ नारायणाह्वयम्

そのとき主ハリ—ナーラーヤナなる至上の主—は仮に現したその姿を収め、まことに「ナーラーヤナ」と称される自らの無上の本来の姿へと帰還した。

Verse 72

गते नारायणे दैत्यः प्रह्रादो ऽसुरसत्तमः / अभिषेकेण युक्तेन हिरण्याक्षमयोजयत्

ナーラーヤナが去ったのち、アスラの中でも最勝のダイティヤであるプラフラーダは、正しくアビシェーカ（灌頂の戴冠儀礼）を行い、ヒラニヤークシャを王権に就けた。

Verse 73

स बाधयामास सुरान् रणे जित्वा मुनीनपि / लब्ध्वान्धकं महापुत्रं तपसाराध्य शङ्करम्

彼は戦いで神々を打ち破り、さらに聖仙たちさえ悩ませた。しかも苦行によってシャンカラ（シヴァ）を礼拝し、偉大なる子アンダカを得た。

Verse 74

देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान् बध्वाच धरणीमिमाम् / नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीमिन्दीवरप्रभाम्

インドラをはじめとする神々に勝利すると、彼はこの大地を縛り、ラサータラへと連れ去って、蓮華の光を帯びる大地をあたかも虜囚のようにした。

Verse 75

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः / गत्वा विज्ञापयामासुर्विष्णवे हरिमन्दिरम्

そのとき、ブラフマーを伴う神々は、顔の輝きを失い光彩も衰えて、ハリの神殿へ赴き、ヴィシュヌに嘆願を申し上げた。

Verse 76

स चिन्तयित्वा विश्वात्मा तद्वधोपायमव्ययः / सर्वेदेवमयं शुभ्रं वाराहं वपुरादधे

かく思惟して、不滅なる世界の自己は彼を討つ方途を定め、ついで主は、諸神の力をことごとく具えた、清らかに輝くヴァラーハ（猪）の御身を現した。

Verse 77

गत्वा हिरण्यनयनं हत्वा तं पुरुषोत्तमः / दंष्ट्रयोद्धारयामास कल्पादौ धरणीमिमाम्

至上の御者プルショーत्तマはヒラニャナヤナに赴きこれを討ち、劫の初めに、この大地そのものを御牙にて持ち上げ給うた。

Verse 78

त्यक्त्वा वराहसंस्थानं संस्थाप्य च सुरद्विजान् स्वामेव प्रकृतिं दिव्यां ययौ विष्णुः परं पदम्

ヴァラーハの身を捨て、神々と二度生まれ（ドヴィジャ）を正しき秩序に再び据えたのち、ヴィシュヌは自らの神聖なるプラクリティへ帰り、至上の住処に到達した。

Verse 79

तस्मिन् हते ऽमररिपौ प्रह्रादौ विष्णुतत्परः / अपालयत् स्वकंराज्यं भावं त्यक्त्वा तदाऽसुरम्

神々の敵が討たれるや、ヴィシュヌに一途に帰依するプラフラーダは、そのとき阿修羅の気質を捨て、自らの王国を守護した。

Verse 80

इयाज विधिवद् देवान् विष्णोराराधने रतः / निः सपत्नं तदा राज्यं तस्यासीद् विष्णुवैभवात्

彼は定められた作法に従って諸神を正しく供養し、常にヴィシュヌへの礼拝に心を寄せた。ヴィシュヌの威光により、その王国はそのとき競う者も妨げる者もなかった。

Verse 81

ततः कदाचिदसुरो ब्राह्मणं गृहमागतम् / तापसं नार्चयामास देवानां चैव मायया

さてある時、阿修羅は自らの家に来た婆羅門の苦行者を礼拝せず、マーヤーの迷妄によって、神々さえも顧みなかった。

Verse 82

स तेन तापसो ऽत्यर्थं मोहितेनावमानितः / शशापासुरराजानं क्रोधसंरक्तलोचनः

その迷妄の者に甚だしく侮辱された苦行者は、怒りに目を赤くし、阿修羅の王に呪詛を宣した。

Verse 83

यत्तद्वलं समाश्रित्य ब्राह्मणानवमन्यसे / सा भक्तिर्वैष्णवी दिव्या विनाशं ते गमिष्यति

その力にのみ頼って婆羅門たちを侮るがゆえに、ヴィシュヌへの天なるヴァイシュナヴァのバクティは、汝を滅びへと導くであろう。

Verse 84

इत्युक्त्वा प्रययौ तूर्णं प्रह्रादस्य गृहाद् द्विजः / मुमोह राज्यसंसक्तः सो ऽपि शापबलात् ततः

そう言い終えると、婆羅門はプラフラーダの家を急ぎ去った。その後、王権に執着していたプラフラーダもまた、その呪いの力により迷妄に沈んだ。

Verse 85

बाधयामास विप्रेन्द्रान् न विवेद जनार्दनम् / पितुर्वधमनुस्मृत्य क्रोधं चक्रे हरिं प्रति

彼は最勝の婆羅門仙たちを悩ませ始め、そこに在すジャナールダナ（主）を悟らなかった。父の殺害を思い起こし、ハリ（ヴィシュヌ）に対して怒りを燃え立たせた。

Verse 86

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् / नारायणस्य देवस्य प्रह्रादस्यामरद्विषः

その二者の間に、まことに凄絶で身の毛もよだつ戦いが起こった――神なる主ナーラーヤナと、不死の神々（デーヴァ）に敵対する阿修羅プラフラーダとの間で。

Verse 87

कृत्वा तु सुमहद् युद्धं विष्णुना तेन निर्जितः / पुर्वसंस्कारमाहात्म्यात् परस्मिन् पुरुषे हरौ / संजातं तस्य विज्ञानं शरण्यं शरणं ययौ

大いなる戦いをなしたのち、彼はそのヴィシュヌによって打ち負かされた。されど前世の薫習（pūrvasaṃskāra）の力により、至上のプルシャたるハリへの真の識別が彼に生じ、万有の帰依処たる御方へと、避難のために赴いた。

Verse 88

ततः प्रभृति दैत्येन्द्रो ह्यनन्यां भक्तिमुद्वहन् / नारायणे महायोगमवाप पुरुषोत्तमे

その時より、ダイティヤの王は、他に向かわぬ一途のバクティを抱き、プルショーत्तマたるナーラーヤナにおいて大いなるヨーガを成就した。

Verse 89

हिरण्यकशिपोः पुत्रे योगसंसक्तचेतसि / अवाप तन्महद् राज्यमन्धको ऽसुरपुङ्गवः

ヒラニヤカシプの子がヨーガに心を没していたとき、阿修羅の雄アンダカが、その広大な王国を得た。

Verse 90

हिरण्यनेत्रतनयः शंभोर्देहसमुद्भवः / मन्दरस्थामुमां देवीं चकमे पर्वतात्मजाम्

ヒラニヤネートラの子で、シャンブ（シヴァ）自らの身より生じた者は、マンダラ山に住まう山の娘、女神ウマーを慕い求めた。

Verse 91

पुरा दारुवने पुण्ये मुनयो गृहमेधिनः / ईश्वराराधनार्थाय तपश्चेरुः सहस्त्रशः

いにしえ、聖なるダールヴァナの森において、家住の牟尼たちは幾千にも及び、主イーシュヴァラを礼拝するために苦行（タパス）を修した。

Verse 92

ततः कदाचिन्महति कालयोगेन दुस्तरा / अनावृष्टिरतीवोग्रा ह्यासीद् भूतविनाशिनी

その後ある時、時（カーラ）の恐るべき結合によって、越え難く極めて猛き旱魃が起こり、衆生を滅ぼすほどであった。

Verse 93

समेत्य सर्वे मुनयो गौतमं तपसां निधिम् / अयाचन्त क्षुधाविष्टा आहारं प्राणधारणम्

そこで諸牟尼は皆集い、苦行の宝蔵たるガウタマのもとへ赴き、飢えに迫られて命を保つ糧を乞い願った。

Verse 94

स तेभ्यः प्रददावन्नं मृष्टं बहुतरं बुधः / सर्वे बुबुजिरे विप्रा निर्विशङ्केन चेतसा

するとその賢者は、よく調えられた豊かな食を彼らに施した。諸ブラーフマナは皆、疑いも猜疑もない心でそれを食した。

Verse 95

गते तु द्वादशे वर्षे कल्पान्त इव शङ्करी / बभूव वृष्टिर्महती यथापूर्वमभूज्जगत्

十二年が過ぎると、劫の終わりの力にも似て、シャンカリーは大いなる雨を降らせ、世界は以前の姿へと戻った。

Verse 96

ततः सर्वे मुनिवराः समामन्त्र्य परस्परम् / महर्षि गौतमं प्रोचुर्गच्छाम इति वेगतः

そのとき、すべての尊き牟尼たちは互いに相談し、偉大なる聖仙ガウタマに告げた。「さあ、参ろう。」こうして彼らは速やかに出立した。

Verse 97

निवारयामास च तान् कञ्चित् कालं यथासुखम् / उषित्वा मद्गृहे ऽवश्यं गच्छध्वमिति पण्डिताः

そして彼は礼を尽くしてしばらく彼らを引き留め、安らかに滞在させた。「必ず我が家に宿してから、のちに出立なされよ。」賢者たちはこのように語った。

Verse 98

ततो मायामयीं सृष्ट्वा कृशां गां सर्व एव ते / समीपं प्रापयामासुगौतमस्य महात्मनः

ついで彼らは皆、マーヤーによって幻のやせ細った牝牛を作り出し、それを大いなる魂をもつ聖仙ガウタマの近くへと連れて来させた。

Verse 99

सो ऽनुवीक्ष्य कृपाविष्टस्तस्याः संरक्षणोत्सुकः / गोष्ठे तां बन्धयामास स्पृष्टमात्रा ममार सा

彼はその牝牛を見て憐れみの情に満たされ、守ろうとして牛舎に繋いだ。だが触れたその瞬間、牝牛は息絶えた。

Verse 100

स शोकेनाभिसंतप्तः कार्याकार्यं महामुनिः / न पश्यति स्म सहसा तादृशं मुनयो ऽब्रुवन्

悲嘆に焼かれた大牟尼は、何をなすべきか、何をなすべきでないかをただちに見定められなかった。その様子を見て、牟尼たちは彼に語りかけた。

Verse 101

गोवध्येयं द्विजश्रेष्ठ यावत् तव शरीरगा / तावत् ते ऽन्नं न भोक्तव्यं गच्छामो वयमेव हि

おお、最勝の二度生まれよ。牛殺しの罪がなお汝の身に宿るかぎり、汝は食を口にしてはならぬ。まことに、我らは自ら汝を去るであろう。

Verse 102

तेन ते मुदिताः सन्तो देवदारुवनं शुभम् / जग्मुः पापवशं नीतास्तपश्चर्तुं यथा पुरा

それを聞いて聖なる者たちは喜び、吉祥なるデーヴァダールの森へ赴いた――罪の勢いに押し流されつつも――昔のごとく再び苦行を修めるためであった。

Verse 103

स तेषां मायया जातां गोवध्यां गौतमो मुनिः / केनापि हेतुना ज्ञात्वा शशापातीवकोपनः

ある因縁により、牛殺しの罪が彼らの幻術めいた欺きから生じたと悟った聖仙ガウタマは、激しい憤怒に満ちて彼らに呪詛を下した。

Verse 104

भविष्यन्ति त्रयीबाह्या महापातकिभिः समाः / बभूवुस्ते तथा शापाज्जायमानाः पुनः पुनः

「汝らは三ヴェーダの外に落ち、大罪人と等しき者となるであろう。」その呪いによって、彼らはまさに幾度も幾度も生まれ変わった。

Verse 105

सर्वे संप्राप्य देवेशं शङ्करं विष्णुमव्ययम् / अस्तुवन् लौकिकैः स्तोत्रैरुच्छिष्टा इव सर्वगौ

彼らは皆、神々の主にして――シャンカラ、すなわちヴィシュヌ、朽ちぬ御方――のもとに近づき、世俗の讃歌をもって称えた。あたかもあらゆる牛が残り物を捧げるかのように。

Verse 106

देवदेवौ महादेवौ भक्तानामार्तिनाशनौ / कामवृत्त्या महायोगौ पापान्नस्त्रातुमर्हथः

ああ神々の神よ、ああ二柱の大主よ—帰依者の苦悩を滅する御方よ—慈悲の御意により恩寵を授けんと御心を向ける大ヨーギーよ、どうか罪より我らを救い給え。

Verse 107

तदा पार्श्वस्थितं विष्णुं संप्रेक्ष्य वृषभध्वजः / किमेतेषां भवेत् कार्यं प्राह पुण्यैषिणामिति

そのとき牛旗の御方（シヴァ）は、傍らに立つヴィシュヌを顧みて言った。「この功徳を求める者たちのために、何をなすべきか。」

Verse 108

ततः स भगवान् विष्णुः शरण्यो भक्तवत्सलः / गोपतिं प्राह विप्रेन्द्रानालोक्य प्रणतान् हरिः

ついで、帰依の拠り所にして भक्तに慈愛深き福徳の主ヴィシュヌは、伏して礼拝する最勝のバラモン聖仙らを見渡し、ゴーパの主たるハリ自ら語り給うた。

Verse 109

न वेदबाह्ये पुरुषे पुण्यलेशो ऽपि शङ्कर / संगच्छते महादेव धर्मो वेदाद् विनिर्बभौ

おおシャンカラよ、ヴェーダの外に立つ者には、わずかな功徳のかけらすら真に宿らぬ。おおマハーデーヴァよ、ダルマそのものがヴェーダより生じたのだから。

Verse 110

तथापि भक्तवात्सल्याद् रक्षितव्या महेश्वर / अस्माभिः सर्व एवेमे गन्तारो नरकानपि

それでもなお、マヘーシュヴァラよ、帰依者への慈愛ゆえに彼らは護られねばならぬ。さもなくば、ここにいる我らすべてが、地獄にさえ赴く定めとなろう。

Verse 111

तस्माद् वै वेदबाह्यानां रक्षणार्थाय पापिनाम् / विमोहनाय शास्त्राणि करिष्यामो वृषध्वज

それゆえ、ヴェーダの外に立つ者たち――罪を帯びていようとも――を護り、また彼らを迷わせてヴェーダの道から遠ざけるために、われらは諸論書を編むであろう、牛旗の主（シヴァ）よ。

Verse 112

एवं संबोधितो रुद्रो माधवेन मुरारिणा / चकार मोहशास्त्राणि केशवो ऽपि शिवेरितः

かくして、ムラを討つマーダヴァに呼びかけられたルドラは、迷妄の論書（モーハ・シャーストラ）を著した。さらにケーシャヴァも、シヴァの促しにより、それらを神意の計らいとして世に動かした。

Verse 113

कापालं नाकुलं वामं भैरवं पूर्वपश्चिमम् / पञ्चरात्रं पाशुपतं तथान्यानि सहस्त्रशः

カーパ―ラ、ナークリ、ヴァーマ、バイラヴァ、東方と西方の諸伝統；パンチャラートラとパーシュパタ――さらに他にも幾千もの教説体系がある。

Verse 114

सृष्ट्वा तानूचतुर्देवौ कुर्वाणाः शास्त्रचोदितम् / पतन्तो निरये घोरे बहून् कल्पान् पुनः पुनः

それらを創り終えると、四柱の神々は言った。「たとえシャーストラの命ずるところに促されて行うとしても、誤って用い、邪に行ずる者は、恐るべき地獄に、幾劫にもわたり、繰り返し堕ちる。」

Verse 115

जायन्तो मानुषे लोके क्षीणपापचयास्ततः / ईश्वराराधनबलाद् गच्छध्वं सुकृतां गतिम् / वर्तध्वं मत्प्रसादेन नान्यथा निष्कृतिर्हि वः

再び人間界に生まれ、かくして積み重ねた罪の集積が尽きるとき、主（イーシュヴァラ）を礼拝する力によって、功徳により得られる吉祥の道へと汝らは進むであろう。わが恩寵によりて住せよ――汝らに他の真の贖いと解脱はない。

Verse 116

एवमीश्वरविष्णुभ्यां चोदितास्ते महर्षयः / आदेशं प्रत्यपद्यन्त शिरसासुरविद्विषोः

かくしてイーシュヴァラ（シヴァ）とヴィシュヌに促され、かの大聖仙たちは、阿修羅の敵なる御方の命を、頭を垂れて恭しく受け入れた。

Verse 117

चक्रुस्ते ऽन्यानि शास्त्राणि तत्र तत्र रताः पुनः / शिष्यानध्यापयामासुर्दर्शयित्वा फलानि तु

彼らは幾度も多様な学の道に没頭し、各地で別のシャーストラを著した。さらにその（世俗と霊性の）果を示して、弟子たちを鍛え教え導いた。

Verse 118

मोहयन्त इमं लोकमवतीर्य महीतले / चकार शङ्करो भिक्षां हितायैषां द्विजैः सह

地上に降りてこの世を惑わせつつ、シャンカラは彼らブラーフマナと共に、彼らの究竟の利益のために托鉢の行を受け入れた。

Verse 119

कपालमालाभरणः प्रेतभस्मावगुण्ठितः / विमोहयंल्लोकमिमं जटामण्डलमण्डितः

髑髏の鬘を飾りとし、屍の灰に身を覆い、巨大な結髪の輪を戴いて、彼はこの全世界を惑わせる。

Verse 120

निक्षिप्य पार्वतीं देवीं विष्णावमिततेजसि / नियोज्याङ्गभवं रुद्रं भैरवं दुष्टनिग्रहे

女神パールヴァティーを無量の光輝をもつヴィシュヌに託し、（シヴァは）自らの身より生じたルドラ—バイラヴァ—を、悪しき者を鎮圧するために任じた。

Verse 121

दत्त्वा नारायणे देवीं नन्दिनं कुलनन्दिनम् / संस्थाप्य तत्र गणपान् देवानिन्द्रपुरोगमान्

女神をナーラーヤナに捧げ、また一族の歓びたるナンディンをも捧げたのち、彼はその地にシヴァのガナの首領たちと、インドラを先頭とする諸天を स्थापितした。

Verse 122

प्रस्थिते ऽथ महादेवे विष्णुर्विश्वतनुः स्वयम् / स्त्रीरूपधारी नियतं सेवते स्म महेश्वरीम्

やがてマハーデーヴァが去ると、宇宙そのものを身とするヴィシュヌは、自ら女の姿を取り、堅く変わらぬ心で大女神マヘーシュヴァリーに仕え続けた。

Verse 123

ब्रह्मा हुताशनः शक्रो यमो ऽन्ये सुरपुङ्गवाः / सिषेविरे महादेवीं स्त्रीवेशं शोभनं गताः

ブラフマー、アグニ、インドラ、ヤマ、そして他の最勝の神々もまた、麗しい女装をまとってマハーデーヴィーに仕えた。

Verse 124

नन्दीश्वरश्च भगवान् शंभोरत्यन्तवल्लभः / द्वारदेशे गणाध्यक्षो यथापूर्वमतिष्ठत

また、シャンブの最愛なる尊き主ナンディーシュヴァラは、以前と同じく門口に立ち、入口に配されたガナの長として守りを固めていた。

Verse 125

एतस्मिन्नन्तरे दैत्यो ह्यन्धको नाम दुर्मतिः / आहर्तुकामो गिरिजामाजगामाथ मन्दरम्

その折、悪しき心を抱くアンダカという名のダイティヤが、ギリジャー（パールヴァティー）を奪い去らんとして、マンダラ山へとやって来た。

Verse 126

संप्राप्तमन्धकं दृष्ट्वा शङ्करः कालभैरवः / न्यषेधयदमेयात्मा कालरूपधरो हरः

アンダカが迫るのを見て、シャンカラ—カーラバイラヴァ—量り知れぬ本質をもつハラは、時そのものの姿を帯び、彼を制して押しとどめた。

Verse 127

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् / शूलेनोरसि तं दैत्यमाजघान वृषध्वजः

両者の間に、身の毛もよだつほど凄絶な戦いが起こった。やがて牛旗を掲げる者（シヴァ）は三叉戟でそのダイティヤの胸を突いた。

Verse 128

ततः सहस्त्रशो दैत्यः ससर्जान्धकसंज्ञितान् / नन्दिषेणादयो दैत्यैरन्धकैरभिनिर्जिताः

するとそのダイティヤは、「アンダカ」と呼ばれる者たちを幾千も生み出した。ナンディシェーナらは、そのダイティヤ＝アンダカたちに完全に圧倒された。

Verse 129

घण्टाकर्णो मेघनादश्चण्डेशश्चण्डतापनः / विनायको मेघवाहः सोमनन्दी च वैद्युतः

「ガンタカルナ、メーガナーダ、チャンデーシャ、チャンダターパナ、ヴィナーヤカ、メーガヴァーハ、ソーマナンディー、ヴァイデュタ」—これらはルドラの猛き従者たちの名である。

Verse 130

सर्वे ऽन्धकं दैत्यवरं संप्राप्यातिबलान्विताः / युयुधुः शूलशक्त्यृष्टिगिरिकूटपरश्वधैः

一同は途方もない力を備え、ダイティヤの最強アンダカに迫り、三叉戟・槍・投げ槍・山の峰を投擲して、さらに斧をもって戦った。

Verse 131

भ्रामयित्वाथ हस्ताभ्यां गृहीतचरणद्वयाः / दैत्येन्द्रेणातिबलिना क्षिप्तास्ते शतयोजनम्

ついで彼は両手でその両足をつかみ、ぐるぐると振り回したのち、比類なき力をもつダイティヤの王は、彼らをまる百ヨージャナの彼方へ投げ飛ばした。

Verse 132

ततो ऽन्धकनिसृष्टास्ते शतशो ऽथ सहस्त्रशः / कालसूर्यप्रतीकाशा भैरवं त्वभिदुद्रुवुः

そのとき、アンダカが放った者どもは、百となり千となって現れ、劫末の太陽のごとく輝きつつ、まっすぐにバイラヴァへと突進した。

Verse 133

हा हेति शब्दः सुमहान् बभूवातिभयङ्करः / युयोध भैरवो रुद्रः शूलमादाय भीषणम्

「ハー！ ハー！」という巨大な叫びが起こり、きわめて恐ろしかった。そこでバイラヴァ＝ルドラは、凄まじい三叉戟を取り、戦いに臨んだ。

Verse 134

दृष्ट्वान्धकानां सुबलं दुर्जयं तर्जितो हरः / जगाम शरणं देवं वासुदेवमजं विभुम्

アンダカの軍勢がきわめて強大で征服しがたいと見たハラ（シヴァ）は、挑まれて、神なる主ヴァースデーヴァ—不生にして遍満の大主—の御許へ帰依しに赴いた。

Verse 135

सो ऽसृजद् भगवान् विष्णुर्देवीनां शतमुत्तमम् / देवीपार्श्वस्थितो देवो विनाशायामरद्विषाम्

そのとき、福徳具足の主ヴィシュヌは、最上の女神たち百柱を顕現させた。女神の傍らに立つ神は、不死なる神々の敵—アスラ—を滅ぼすために働いた。

Verse 136

तथान्धकसहस्त्रं तु देवीभिर्यमसादनम् / नीतं केशवमाहात्म्याल्लीलयैव रणाजिरे

同じく戦場において、女神たちはケーシャヴァ（Keśava）の大いなる威光によって、神聖なるリーラーの戯れのままに、アンダカ（Andhaka）の兵一千をヤマ（Yama）の住処へと送り届けた。

Verse 137

दृष्ट्वा पराहतं सैन्यमन्धको ऽपि महासुरः / पराङ्मुखोरणात् तस्मात् पलायत महाजवः

自軍がことごとく打ち砕かれたのを見て、強大なる阿修羅アンダカもまた戦いに背を向け、あの戦場から驚くべき速さで逃げ去った。

Verse 138

ततः क्रीडां महादेवः कृत्वा द्वादशवार्षिकीम् / हिताय लोके भक्तानामाजगामाथ मन्दरम्

それからマハーデーヴァは、十二年にわたり神聖なるリーラーを演じ終えると、世の安寧と帰依者への慈恩のために、マンダラへと来臨した。

Verse 139

संप्राप्तमीश्वरं ज्ञात्वा सर्व एव गणेश्वराः / समागम्योपतस्थुस्तं भानुमन्तमिव द्विजाः

主（イーシュヴァラ）の来臨を知るや、すべてのガナの長たちは集い、輝く太陽の周りに二度生まれの聖者が集まるように、畏敬をもって御前に侍立した。

Verse 140

प्रविश्य भवनं पुण्यमयुक्तानां दुरासदम् / ददर्श नन्दिनं देवं भैरवं केशवं शिवः

修行なき者には近づき難いその聖なる御殿に入り、シヴァは神なるナンディン、バイラヴァ、そしてケーシャヴァを拝した。

Verse 141

प्रणामप्रवणं देवं सो ऽनुगृह्याथ नन्दिनम् / आघ्राय मूर्धनीशानः केशवं परिषस्वजे

そのときイーシャーナ（シヴァ）はナンディンに恩寵を垂れ、常に礼拝へと身を傾ける神ケーシャヴァ（ヴィシュヌ）を、頭頂に口づけ香を嗅いでから抱きしめた。

Verse 142

दृष्ट्वा देवी महादेवं प्रीतिविस्फारितेक्षणा / ननाम शिरसा तस्य पादयोरीश्वरस्य सा

女神はマハーデーヴァを見て、歓喜に目を大きく開き、頭を垂れてその主イーシュヴァラの御足にひれ伏した。

Verse 143

निवेद्य विजयं तस्मै शङ्करायाथ शङ्करी / भैरवो विष्णुमाहात्म्यं प्रणतः पार्श्वगो ऽवदत्

勝利を主シャンカラに奏上すると、シャンカリー（パールヴァティー）もまた申し述べた。するとバイラヴァは礼拝して傍らに立ち、ヴィシュヌの偉大さを語った。

Verse 144

श्रुत्वा तद्विजयं शंभुर्विक्रमं केशवस्य च / समास्ते भगवानीशो देव्या सह वरासने

その勝利とケーシャヴァの大いなる武勇を聞くと、シャンブ（吉祥なる主イーシャ）は女神とともに優れた御座に座したままであった。

Verse 145

ततो देवगणाः सर्वे मरीचिप्रमुखा द्विजाः / आजग्मुर्मन्दरं द्रुष्टं देवदेवं त्रिलोचनम्

それからマリーチを筆頭とする二度生まれの聖仙たちとともに、すべての神々の群れはマンダラ山へ赴き、三つ目の神トリローチャナ、神々の主（シヴァ）を拝した。

Verse 146

येन तद् विजितं पूर्वं देवीनां शतमुत्तमम् / समागतं दैत्यसैन्यमीश्दर्शनवाञ्छया

かつて彼によって、最勝なる百の女神の群れは征服された。いまダイティヤの軍勢は、主（イーシャ）のダルシャナ—聖なる御姿の拝観—を願い集い来た。

Verse 147

दृष्ट्वा वरासनासीनं देव्या चन्द्रविभूषणम् / प्रणेमुरादराद् देव्यो गायन्ति स्मातिलालसाः

優れた御座に坐し、月を飾りとして戴く女神を見て、天の女たちは敬虔に礼拝し、信愛に胸を焦がして讃歌を歌い始めた。

Verse 148

प्रणेमुर्गिरिजां देवीं वामपार्श्वे पिनाकिनः / देवासनगतं देवं नारायणमनामयम्

彼女らは、ピナーカイン（弓を携えるシヴァ）の左に立つ女神ギリジャーに礼拝し、また天の御座に坐して一切の患いなきナーラーヤナにも礼拝した。

Verse 149

दृष्ट्वा सिंहासनासीनं देव्या नारायणेन च / प्रणम्य देवमीशानं पृष्टवत्यो वराङ्गनाः

女神とナーラーヤナと共に玉座に坐す主イーシャーナを見て、高貴なる女たちはその神なる主に礼拝し、ついで問いを申し上げた。

Verse 150

कन्या ऊचुः कस्त्वं विभ्राजसे कान्त्या केयं बालरविप्रभा / को ऽन्वयं भ्ति वपुषा पङ्कजायतलोचनः

乙女たちは言った。「かくも光輝を放つあなたは誰か。新たに昇る太陽のように輝くこの女性は誰か。さらに、蓮華の眼をもち、この御姿にきらめくお方は誰で、いかなる系譜に属するのか。」

Verse 151

निशम्य तासां वचनं वृषेन्द्रवरवाहनः / व्याजहार महायोगी भूताधिपतिरव्ययः

彼女らの言葉を聞き終えると、最勝の牡牛に乗る主—大ヨーギーにして衆生の不滅の主宰—は、答えて語り給うた。

Verse 152

अहं नारायणो गौरी जगन्माता सनातनी / विभज्य संस्थितो देवः स्वात्मानं बहुधेश्वरः

我はナーラーヤナであり、またガウリー、宇宙の永遠の母でもある。唯一の主は自らの自己を分かち、無数の姿に住しつつ、ただ一なる自在主として在る。

Verse 153

न मे विदुः परं तत्त्वं देवाद्या न महर्षयः / एको ऽयं वेद विश्वात्मा भवानी विष्णुरेव च

神々や天界の者たちも、偉大なるリシたちでさえ、我が至上の実在を真に知ることはない。宇宙に遍満する唯一の世界我のみが、自らをバヴァーニーとして—またヴィシュヌとしても—知る。

Verse 154

अहं हि निष्क्रियः शान्तः केवलो निष्परिग्रहः / मामेव केशवं देवमाहुर्देवीमथाम्बिकाम्

我はまことに無為にして寂静、唯一（不二）であり、いかなる所有にも執さない。人々がケーシャヴァという神なる主と呼ぶのは我のみであり、同じく女神アンビカーと呼ぶのも我である。

Verse 155

एष धाता विधाता च कारणं कार्यमेव च / कर्ता कारयिता विष्णुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

彼は支える者にして定める者、原因であり結果でもある。ヴィシュヌは行為する者であり、行為を起こさせる者であり、世の享楽と解脱（ムクティ）の果を授け給う。

Verse 156

भोक्ता पुमानप्रमेयः संहर्ता कालरूपधृक् / स्त्रष्टा पाता वासुदेवो विश्वात्मा विश्वतोमुखः

彼は享受者（bhoktā）、量り知れぬプルシャであり、時（カーラ）の姿を帯びて融解させる者。彼は創造者にして守護者—ヴァースデーヴァ、宇宙のアートマン、十方に面を向ける御方。

Verse 157

कृटस्थो ह्यक्षरो व्यापी योगी नारायणः स्वयम् / तारकः पुरुषो ह्यात्मा केवलं परमं पदम्

彼は揺るがぬ実在に安住し—不滅のアクシャラ、遍満する者。至高のヨーギンはナーラーヤナそのもの。彼はターラカ（解脱へ渡す救済者）、至上のプルシャ、まさにアートマン—二つなき唯一、最高の住処。

Verse 158

सैषा माहेश्वरी गौरी मम शक्तिर्निरञ्जना / सान्ता सत्या सदानन्दा परं पदमिति श्रुतिः

彼女こそマヘーシュヴァリー—ガウリー—わが無垢なるシャクティ。彼女は寂静にして真実、常に歓喜に満ちる。シュルティは彼女を至上の住処と宣言する。

Verse 159

अस्याः सर्वमिदं जातमत्रैव लयमेष्यति / एषैव सर्वभूतानां गतीनामुत्तमा गतिः

この一切は彼女より生じ、また彼女のうちにのみ帰滅する。あらゆる衆生のあらゆる行き先の中で、彼女こそ最上の到達処である。

Verse 160

तयाहं संगतो देव्या केवलो निष्कलः परः / पश्याम्यशेषमेवेदं यस्तद् वेद स मुच्यते

そのデーヴィーと合一して、我は独一にして無分、超越の至上として住す。余すところなくこの宇宙のすべてを観る。「それ」を真に知る者は解脱する。

Verse 161

तस्मादनादिमद्वैतं विष्णुमात्मानमीश्वरम् / एकमेव विजानीध्वं ततो यास्यथ निर्वृतिम्

ゆえに、無始にして不二、至上の自己にして主なるヴィシュヌを、ただ唯一者として知れ。かの智によって、汝らは究竟の寂静と解脱に至る。

Verse 162

मन्यन्ते विष्णुमव्यक्तमात्मानं श्रद्धयान्विताः / ये भिन्नदृष्ट्यापीशानं पूजयन्तो न मे प्रियाः

信を具してヴィシュヌを不顕の至上我とみなす者であっても、イーシャーナ（シヴァ）を礼拝しながら分別の見を抱く者は、我に愛しき者ではない。

Verse 163

द्विषन्ति ये जगत्सूतिं मोहिता रौरवादिषु / पच्यमाना न मुच्यन्ते कल्पकोटिशतैरपि

迷妄に惑わされて世の母・宇宙の源を憎む者は、ラウラヴァ等の地獄で煮えたぎる苦を受けても、幾百倶胝の劫を経るとも解放されない。

Verse 164

तसमादशेषभूतानां रक्षको विष्णुरव्ययः / यथावदिह विज्ञाय ध्येयः सर्वापदि प्रभुः

ゆえに、不滅の主ヴィシュヌは一切衆生の守護者である。此の世において正しくこれを知り、あらゆる患難の時にその大主を念じ観想すべし。

Verse 165

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं देव्यः सर्वगणेश्वराः / नेमुर्नारायणं देवं देवीं च हिमशैलजाम्

世尊の御言葉を聞き終えると、女神たちと諸天の群の長たちは、ナーラーヤナ神と、雪山ヒマーラヤより生まれし女神とに、ひれ伏して礼拝した。

Verse 166

प्रार्थयामासुरीशाने भक्तिं भक्तजनप्रिये / भवानीपादयुगले नारायणपदाम्बुजे

彼女は至上主に帰依を祈り求めた――信徒に愛される御方よ――バヴァーニーの御足の対と、ナーラーヤナの蓮華の御足に、愛深きバクティを授け給えと。

Verse 167

ततो नारायणं देवं गणेशा मातरो ऽपि च / न पश्यन्ति जगत्सूतिं तद्भुतमिवाभवत्

そのとき、神なるナーラーヤナも、ガネーシャたち（ガナの衆）も、母神たち（マートリカー）さえも、諸世界の生み手ジャガットスーティを見出せなかった。まことに驚異の出来事であった。

Verse 168

तदन्तरे महादैत्यो ह्यन्धको मन्मथार्दितः / मोहितो गिरिजां देवीमाहर्तुं गिरिमाययौ

その間に、大ダイティヤのアンダカは、カーマの煽りに苦しめられて迷妄に沈み、ギリジャー女神（パールヴァティー）を奪わんとして山へ向かった。

Verse 169

अथानन्तवपुः श्रीमान् योगी नारायणो ऽमलः / तत्रैवाविरभूद् दैत्यैर्युद्धाय पुरुषोत्तमः

そのとき、無垢にして吉祥なるナーラーヤナ――無限の姿をもつヨーギー――は、ダイティヤらと戦うため、まさにその場にプルショーत्तマとして顕現した。

Verse 170

कृत्वाथ पार्श्वे भगवन्तमीशो युद्धाय विष्णुं गणदेवमुख्यैः / शिलादपुत्रेण च मातृकाभिः स कालरुद्रो ऽभिजगाम देवः

ついでイーシャは、戦いのため福徳なるヴィシュヌを傍らに配し、神なるカーラルドラとして進み来た。先頭のガナ神たち、シラーダの子、そしてマートリカーを伴って。

Verse 171

त्रिशूलमादाय कृशानुकल्पं स देवदेवः प्रययौ पुरस्तात् / तमन्वयुस्ते गणराजवर्या जगाम देवो ऽपि सहस्त्रबाहुः

火のごとく燃え輝く三叉戟を執り、 देवदेव（神々の神）は先頭に進み給うた。最勝のガナの首領たちがその後に従い、千臂の神サハスラバーフもまた同行した。

Verse 172

रराज मध्ये भगवान् सुराणां विवाहनो वारिदवर्णवर्णः / तदा सुमेरोः शिखराधिरूढ- स्त्रिलोकदृष्टिर्भगवानिवार्कः

神々のただ中にて、ガルダを乗り物とし、雨雲のごとき色を帯びる福徳の主は、燦然と輝き給うた。やがて須弥山の峰頂に登り、三界を見渡して、まさに太陽のごとく燃え耀いた。

Verse 173

जगत्यनादिर्भगवानमेयो हरः सहस्त्राकृतिराविरासीत् / त्रिशूलपाणिर्गगने सुघोषः पपात देवोपरि पुष्पवृष्टिः

そのときハラ（シヴァ）—宇宙の無始の主、測り知れぬ神—が顕現し、千の姿となって現れ給うた。三叉戟を執り、天に吉祥の轟きが鳴り渡り、神々の上には花の雨が降り注いだ。

Verse 174

समागतं वीक्ष्य गणेशराजं समावृतं देवरिपुर्गणेशैः / युयोध शक्रेण समातृकाभि- र् गणैरशेषैरमपप्रधानैः

ガナの王が到来し、神々の敵方に属するガネーシャたちに取り囲まれているのを見て、インドラ（シャクラ）は彼と戦った。母神群（マートリカー）とともに、また不死のデーヴァを首とするすべてのガナを率いて。

Verse 175

विजित्य सर्वानपि बाहुवीर्यात् स संयुगे शंभुमनन्तधाम / समाययौ यत्र स कालरुद्रो विमानमारुह्य विहीनसत्त्वः

腕力によって戦場のすべてを打ち破ると、彼は無尽の光輝を宿すシャンブ（シヴァ）のもとへ赴いた。そこでは、勇気を失ったカーラルドラが自らのヴィマーナ（空中の車）に乗り込んでいた。

Verse 176

दृष्ट्वान्धकं समयान्तं भगवान् गरुडध्वजः / व्याजहार महादेवं भैरवं भूतिभूषणम्

アンダカの滅びの定めの時が迫るのを見て、ガルダを旗印とする至福の主は、マハーデーヴァに告げた――「バイラヴァよ、聖灰（ヴィブーティ）を身に飾る御方よ。」

Verse 177

हन्तुमर्हसि दैत्येशमन्धकं लोककण्टकम् / त्वामृते भगवान् शक्तो हन्ता नान्यो ऽस्य विद्यते

ダイティヤの王アンダカ、諸世界の棘なる者を討つにふさわしいのは、ただ御身のみ。御身をおいて、ああ至福の主よ、彼を滅ぼし得る者は他にない。

Verse 178

त्वं हर्ता सर्वलोकानां कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः / स्तूयते विविधैर्मन्त्रर्वेदविद्भिर्विचक्षणैः

御身は一切世界を収めて引き戻す者。まことに御身こそ時（カーラ）そのものであり、主宰の神身として顕れる。洞察あるヴェーダの智者らは、さまざまなマントラにより御身を讃える。

Verse 179

स वासुदेवस्य वचो निशम्य भगवान् हरः / निरीक्ष्य विष्णुं हनने दैत्यन्द्रस्य मतिं दधौ

ヴァースデーヴァの言葉を聞くや、至福の主ハラ（シヴァ）はヴィシュヌを見やり、ダイティヤの王を討つ決意を固めた。

Verse 180

जगाम देवतानीकं गणानां हर्षमुत्तमम् / स्तुवन्ति भैरवं देवमन्तरिक्षचरा जनाः

神々の軍勢は進み、ガナたちはこの上ない歓喜に満たされた。中空において、空界を行く者たちは、神なる主バイラヴァを讃えた。

Verse 181

जयानन्त महादेव कालमूर्ते सनातन / त्वमग्निः सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यशः

勝利あれ、無尽のマハーデーヴァよ――時そのものを御身の形とする永遠者よ。あなたは一切衆生の内なる火、常に巡りつつ内在として住まわれる。

Verse 182

त्वं यत्रज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं धाता हरिरव्ययः / त्वं ब्रह्मा त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम्

あなたは祭祀の場を知る者、あなたこそ「ヴァシャット」の唱和そのもの。あなたは保持者――不滅のハリ。あなたはブラフマー、あなたはマハーデーヴァ。あなたは至上の住処、最高の境地。

Verse 183

ओङ्कारमूर्तिर्योगात्मा त्रयीनेत्रस्त्रिलोचनः / महाविभूतिर्देवेशो जयाशेषजगत्पते

勝利あれ――御身を「オーム」とし、瑜伽を本質とする主よ。三つのヴェーダを眼とする三眼の御方よ。大いなる神威を具え、神々の主、余すところなく全宇宙の主宰者よ、勝利あれ。

Verse 184

ततः कालाग्निरुद्रो ऽसौ गृहीत्वान्धकमीश्वरः / त्रिशूलाग्रेषु विन्यस्य प्रननर्त सतां गतिः

そのときカーラーグニルドラ――主イーシュヴァラ、まさにシヴァ御自身が――アンダカを捕らえ、三叉戟の尖端に据え、勝利の舞を舞われた。彼こそは善き者たちの帰依処、究竟の行路である。

Verse 185

दृष्ट्वान्धकं देवगणाः शूलप्रोतं पितामहः / प्रणेमुरीश्वरं देवं भैरवं भवमोचकम्

アンダカが三叉戟に貫かれているのを見て、神々の群れはピターマハ（ブラフマー）とともに、主イーシュヴァラ――神なるバイラヴァ、輪廻（サンサーラ）を解き放つ解脱者――に礼拝した。

Verse 186

अस्तुवन् मुनयः सिद्धा जगुर्गन्धर्विकिंनराः / अन्तरिक्षे ऽप्सरः सङ्घा नृत्यन्तिस्म मनोरमाः

成就せる仙賢シッダたちは讃歌を捧げ、ガンダルヴァとキンナラは歌い、そして中空には麗しきアプサラスの群れが妙なる舞を舞った。

Verse 187

संस्थापितो ऽथशूलाग्रे सो ऽन्धको दग्धकिल्बिषः / उत्पन्नाखिलविज्ञानस्तुष्टाव परमेश्वरम्

ついでアンダカは三叉戟の先に据えられ、その罪障は焼き尽くされた。全き智が内に生じると、彼は至上主パラメーシュヴァラを讃えた。

Verse 188

अन्धक उवाच नमामि मूर्ध्ना भगवन्तमेकं समाहिता यं विदुरीशतत्त्वम् / पुरातनं पुण्यमनन्तरूपं कालं कविं योगवियोगहेतुम्

アンダカは言った。「我は頭を垂れて唯一のバガヴァーンを礼拝する。静慮に住する者がイーシュヴァラの真理そのものと知る御方。太古にして清浄、無量の姿を具え、時そのものであり、見者なる詩聖、そしてヨーガにおける合一と離別の因である。」

Verse 189

दंष्ट्राकरालं दिवि नृत्यमानं हुताशवक्त्रं ज्वलनार्करूपम् / सहस्त्रपादाक्षिशिरोभियुक्तं भवन्तमेकं प्रणमामि रुद्रम्

我は汝、ルドラに礼拝する。牙あらわにして畏るべく、天に舞い、口は火となり、身は太陽のごとく燃え輝く。千の足、千の眼、千の頭を具えながら、なお唯一の主である。

Verse 190

जयादिदेवामरपूजिताङ्घ्रे विभागहीनामलतत्त्वरूप / त्वमग्निरेको बहुधाभिपूज्यसे वाय्वादिभेदैरखिलात्मरूप

おお原初の主よ、神々と不死なる者らが御足を礼拝する御方。分別を超えて、汚れなき真実そのもの。汝は唯一の火でありながら、風など諸元素の差別として顕れ、万有の内なるアートマンとして、さまざまに崇敬される。

Verse 191

त्वामेकमाहुः पुरुषं पुराणम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् / त्वं पश्यसीदं परिपास्यजस्त्रं त्वमन्तको योगिगणाभिजुष्टः

人々は、ただ汝のみを太古の至上なるプルシャと称える――太陽のごとき光輝を帯び、闇を超えた御方。汝はこの全宇宙を見そなわし、絶えず護り給う。さらに汝はアンタカ、時と死を終わらせる者として、瑜伽行者の群れに敬われ帰依される。

Verse 192

एको ऽन्तरात्मा बहुधा निविष्टो देहेषु देहादिविशेषहीनः / त्वमात्मशब्दं परमात्मतत्त्वं भवन्तमाहुः शिवमेव केचित्

唯一の内なるアートマンは、諸々の身体のうちに多様に宿りながら、身体などの一切の差別を離れている。汝こそ「自己（アートマン）」という語が指し示す実在、パラマートマンの真理である。ゆえにある者たちは、汝をまさしくシヴァと宣言する。

Verse 193

त्वमक्षरं ब्रह्म परं पवित्र- मानन्दरूपं प्रणवाभिधानम् / त्वमीश्वरो वेदपदेषु सिद्धः स्वयं प्रभो ऽशेषविशेषहीनः

汝は不滅の至上ブラフマン、最高の清浄――歓喜を本性とし――聖なるプラナヴァの音節「オーム（Oṁ）」と名づけられる。汝はヴェーダの言葉に確立されたイーシュヴァラ。自ら光を放つ主にして、いかなる限定的差別をも離れ給う。

Verse 194

त्वमिन्द्ररूपो वरुणाग्निरूपो हंसः प्राणो मृत्युरन्तासि यज्ञः / प्रजापतिर्भगवानेकरुद्रो नीलग्रीवः स्तूयसे वेदविद्भिः

汝はインドラとして顕れ、またヴァルナとして、アグニとして顕れる。汝はハンサ、生命の息（プラーナ）であり、また死と終末でもある。汝はヤジュニャ（祭祀）そのもの。汝はプラジャーパティ、バガヴァーン、唯一のルドラ――ニーラグリーヴァ（青き頸の御方）であり、ヴェーダを知る者たちに讃えられる。

Verse 195

नारायणस्त्वं जगतामथादिः पितामहस्त्वं प्रपितामहश्च / वेदान्तगुह्योपनिषत्सु गीतः सदाशिवस्त्वं परमेश्वरो ऽसि

汝はナーラーヤナ、万世界の太初の根源。汝はピターマハ（ブラフマー）であり、またプラピターマハでもある。汝は秘奥のウパニシャッド――ヴェーダーンタの隠れた心髄――に歌われる御方。汝はサダーシヴァ、汝こそパラメーシュヴァラ、至上の主である。

Verse 196

नमः परस्तात् तमसः परस्मै परात्मने पञ्चपदान्तराय / त्रिशक्त्यतीताय निरञ्जनाय सहस्त्रशक्त्यासनसंस्थिताय

タマスの闇を超え、最上をも超える至上の真我（パラートマン）に帰依し奉る。五つの位（段階）を超え、三つの力（グナ）を超越し、垢なく触れ得ぬ清浄なる御方、千のシャクティの座に鎮座する御方に礼拝する。

Verse 197

त्रिमूर्तये ऽनन्दपदात्ममूर्ते जगन्निवासाय जगन्मयाय / नमो ललाटार्पितलोचनाय नमो जनानां हृदि संस्थिताय

三身の主（トリムールティ）、歓喜（アーナンダ）の位に住する真我そのものの御姿に礼拝する。宇宙の住処にして、宇宙を自らの実体として遍満する御方に礼拝する。額に眼（第三の眼）を戴く御方に礼拝し、あらゆる衆生の心に鎮まる御方に礼拝する。

Verse 198

फणीन्द्रहाराय नमो ऽस्तु तुभ्यं मुनीन्द्रसिद्धार्चितपादयुग्म / ऐश्वर्यधर्मासनसंस्थिताय नमः परान्ताय भवोद्भवाय

蛇王を花鬘として佩く主よ、偉大なる牟尼と成就者（シッダ）に礼拝される御足に帰依し奉る。自在（アイシュヴァリヤ）とダルマの座に鎮まる至上の彼岸（パラーンタ）に礼拝する。おおバヴォードバヴァよ、バヴァさえも汝より生ずる根源よ。

Verse 199

सहस्त्रचन्द्रार्कविलोचनाय नमो ऽस्तु ते सोम सुमध्यमाय / नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यबाहो नमो ऽम्बिकायाः पतये मृडाय

無数の月と太陽のごとき眼差しをもち、姿かたち端正なるソーマよ、汝に礼拝する。黄金の御腕をもつ神よ、汝に礼拝する。アンビカーの主、吉祥なるルドラ（ムリダ）に礼拝する。

Verse 200

नमो ऽतिगुह्याय गुहान्तराय वेदान्तविज्ञानसुनिश्चिताय / त्रिकालहीनामलधामधाम्ने नमो महेशाय नमः शिवाय

至極に秘められた御方、心の奥の秘窟に内住する主、ヴェーダーンタの智によって確証される御方に礼拝する。過去・現在・未来の三時を離れた、垢なき光明の住処に礼拝する。マヘーシャに礼拝し、シヴァに礼拝する。