Rig Veda 9.97.46: Mandala 9, Sukta 97, Mantra 46

Sukta 9.97

Rishi: Pavamāna Soma seers (Anukramaṇī attribution within RV 9 corpus; exact individual uncertain here)

Devata: Soma Pavamāna (with explicit offering ‘for Indra’)

Chandas: Jagatī (probable; confirm by metrical scan)

Samhita Patha (Devanagari)

एष स्य ते पवत इन्द्र सोमश्चमूषु धीर उशते तवस्वान् । स्वर्चक्षा रथिरः सत्यशुष्मः कामो न यो देवयतामसर्जि ॥

Recitation with translationRig Veda 9.97.46

Transliteration

eṣá syá te pavate indra sómaś camū́ṣu dhī́ra uśaté távasvān | svàr-cakṣā rathiráḥ satyá-śuṣmaḥ kā́mo ná yó devayatā́m asarji ||

Translation

Yeh Soma Indra ke liye beh raha hai, samajhdaar hai aur bowl mein taiyaar hai, taakat se bhara hai. Uski aankhon mein chamak hai, rath ki tarah chalta hai, sachchi taakat hai. Iccha ki tarah bhagwan ki taraf jaane walo ke liye nikla hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषः: this (one)
• एषः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्यः: indeed, just
• स्यः: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्य (निपात/प्रागृह्य-प्रयोगः; देइक्तिक-एन्क्लिटिक)

• ते: to/for you; of you
• ते: सम्प्रदान/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पवते: is purified; flows (as purified)
• पवते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पू (पवते) / √पु (to purify)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• चमूषु: in the ladles/cups
• चमूषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: चमू (प्रातिपदिक)

• धीः: (as) inspired thought; wise (one)
• धीः: कर्तृ (विशेषण-भावेन) / भावः
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• उशते: desires; longs
• उशते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वश्/√उश् (उशते) ‘to desire, long for’

• तवस्वान्: mighty; possessing strength
• तवस्वान्: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: तवस् (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्-प्रत्ययार्थः ‘possessing’)

• स्वर्चक्षाः: bright-eyed; having radiant sight
• स्वर्चक्षाः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: स्वर् (स्वः/स्वर् ‘light, heaven’) + चक्षस् (प्रातिपदिक) / चक्ष्-सम्बद्धम्

• रथिरः: chariot-borne; charioteering
• रथिरः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: रथि-र (प्रातिपदिक; ‘charioteer-like/going by chariot’)

• सत्यशुष्मः: of true vigor; truly powerful
• सत्यशुष्मः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + शुष्म (प्रातिपदिक ‘might, vigor’) (समासः)

• कामः: desire; longing
• कामः: उपमान (उपमेय-सम्बन्धः) / कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवयताम्: of the god-seeking (worshippers)
• देवयताम्: सम्बन्ध
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: देवयत् (प्रातिपदिक; ‘god-seeking, pious’)

• असर्जि: was released; was sent forth
• असर्जि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सृज् (to let go, send forth)