Opening the text

Sukta 2.30
Gṛtsamada (Bhārgava) (traditional attribution for much of Maṇḍala 2; exact for this sukta should be verified against a full Anukramaṇī)
Āpaḥ (Waters), with Savitṛ and Indra invoked
Triṣṭubh
Is mantra mein paani ki taarif ki gayi hai. Paani din aur raat chalta hai aur sab theek se chalata hai. Savitri jo sab sambhalta hai, usse paani khush hai. Indra jo raste ke rukawatein hataata hai, usse bhi paani khush hai. Phir Indra aur Som se raksha maangi hai - dar mein suraksha chahiye. Aakhir mein Marut se pray kiya hai ki aage badhne ki jagah mile. Aur aise dhan mile jisme taaqat ho aur aulad ho.
Mantra 1
ऋतं देवाय कृण्वते सवित्र इन्द्रायाहिघ्ने न रमन्त आपः । अहरहर्यात्यक्तुरपां कियात्या प्रथमः सर्ग आसाम् ॥
Paani us bhagwan ko pasand karta hai jo sahi raah banata hai, Savitr ko. Aur Indr ko bhi, jo bade dushman ko maarta hai. Din bhar yeh paani chalta rehta hai. Raat ko bhi yeh aage badhta hai. Yeh pehla nikalna hai inka.
Mantra 2
यो वृत्राय सिनमत्राभरिष्यत्प्र तं जनित्री विदुष उवाच । पथो रदन्तीरनु जोषमस्मै दिवेदिवे धुनयो यन्त्यर्थम् ॥
Jab koi Vritra pe war karne wala tha, tab janam dene wali maa ne gyaani se baat ki. Woh raste kholne wali shaktiyaan uski baat maan ke chalti hain. Roz-roz woh apna kaam karti hain aur apne goal ki taraf jaati hain.
Mantra 3
ऊर्ध्वो ह्यस्थादध्यन्तरिक्षेऽधा वृत्राय प्र वधं जभार । मिहं वसान उप हीमदुद्रोत्तिग्मायुधो अजयच्छत्रुमिन्द्रः ॥
Indra aasmaan mein khada hua. Usne Vritra ko maarne ke liye hamla kiya. Baarish ki shakti uske upar thi, usne jor se daura. Tez hathiyar se usne dushman ko hara diya.
Mantra 4
बृहस्पते तपुषाश्नेव विध्य वृकद्वरसो असुरस्य वीरान् । यथा जघन्थ धृषता पुरा चिदेवा जहि शत्रुमस्माकमिन्द्र ॥
Brihaspati, aag ki tarah garam karke Asur ke veeron ko maar. Jaise pehle tumne unko himmat se haraya tha, waise hi ab bhi hamare dushman ko khatam kar, Indra.
Mantra 5
अव क्षिप दिवो अश्मानमुच्चा येन शत्रुं मन्दसानो निजूर्वाः । तोकस्य सातौ तनयस्य भूरेरस्माँ अर्धं कृणुतादिन्द्र गोनाम् ॥
Aasmaan se patthar gira de, jo itna uncha ho. Usse khush hoke dushman ko kuchal de. Hamare bacchon aur parivar ke liye, hamko bhi ujiyali kirnon mein hissa de, Indra.
Mantra 6
प्र हि क्रतुं वृहथो यं वनुथो रध्रस्य स्थो यजमानस्य चोदौ । इन्द्रासोमा युवमस्माँ अविष्टमस्मिन्भयस्थे कृणुतमु लोकम् ॥
Tum logon ki soch aur samajh ko bada karte ho. Yagya karne wale ke kaam mein help karte ho. Indra aur Soma, hamari raksha karo. Dar ki jagah pe hamare liye safe duniya bana do.
Mantra 7
न मा तमन्न श्रमन्नोत तन्द्रन्न वोचाम मा सुनोतेति सोमम् । यो मे पृणाद्यो ददद्यो निबोधाद्यो मा सुन्वन्तमुप गोभिरायत् ॥
Koi yeh na kahe ki main thak gaya, boorh ho gaya, Soma nahi pees raha. Jo mujhe deta hai, jo jagata hai, jo mere paas aata hai, main uski baat maanta hoon.
Mantra 8
सरस्वति त्वमस्माँ अविड्ढि मरुत्वती धृषती जेषि शत्रून् । त्यं चिच्छर्धन्तं तविषीयमाणमिन्द्रो हन्ति वृषभं शण्डिकानाम् ॥
Saraswati, hamare liye raasta bana. Tu himmat wali hai, dushmanon ko hara. Jo bhi takat juta ke aata hai, Indra usey maarta hai.
Mantra 9
यो नः सनुत्य उत वा जिघत्नुरभिख्याय तं तिगितेन विध्य । बृहस्पत आयुधैर्जेषि शत्रून्द्रुहे रीषन्तं परि धेहि राजन् ॥
Jo hamare peeche pad ke maarna chahe, usey pehchan kar maaro. Brihaspati, tum apne hathiyar se dushman ko harao. Raja, dhokhebaaz ke aas-paas deewar bana do.
Mantra 10
अस्माकेभिः सत्वभिः शूर शूरैर्वीर्या कृधि यानि ते कर्त्वानि । ज्योगभूवन्ननुधूपितासो हत्वी तेषामा भरा नो वसूनि ॥
Hey veer, hamari takat se kaam karo jo tum karna jaante ho. Dushman ko itna maaro ki woh dab ke reh jaaye. Unko maar kar hamare liye dhan laao.
Mantra 11
तं वः शर्धं मारुतं सुम्नयुर्गिरोप ब्रुवे नमसा दैव्यं जनम् । यथा रयिं सर्ववीरं नशामहा अपत्यसाचं श्रुत्यं दिवेदिवे ॥
Main Marut ki sena se namaste kehta hoon. Unki dua se hum ko aisa dhan mile jo har tarah se poora ho. Yeh dhan din bhar sunai deta hai, aulad bhi deta hai.
It praises the Waters (Āpaḥ) as purifying, life-giving powers that move in an orderly way according to ṛta, and it asks the gods—especially Savitṛ and Indra—for protection and release from obstruction.
Savitṛ is invoked as the one who establishes and impels ṛta (cosmic order), while Indra is praised as the slayer of obstruction (ahi-ghna), who helps the waters—and our lives—flow freely without constriction.
It is a prayer for safety and inner freedom: when circumstances feel threatening, the hymn asks Indra and Soma to create an open, secure ‘world’ (uru loka)—a condition of protection, clarity, and room to act rightly.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.