Sukta 38
Sukta 8.38
Śyāvāśva Ātreya (Anukramaṇī attribution for this Indrāgnī hymn; consistent with 8.38 context)
Indrāgnī (Indra and Agni together)
Gāyatrī (8.38 is a gāyatrī hymn; short 3-pāda structure typical)
આ ગાયત્રી સૂક્ત ઇન્દ્ર અને અગ્નિને સાથે આમંત્રિત કરે છે—યજ્ઞના દ્વય ઋત્વિજ-પુરોહિતો અને વિજયશક્તિઓ તરીકે—જે “બળના કાર્યોમાં” (વાજેષુ કર્મસુ) યજ્ઞને અસરકારક અને ફળદાયી બનાવે છે. કવિ તેમને આહુતિ પ્રત્યે જાગૃત થવા, ગાયત્રીના “ગતિ/માર્ગ”માં વહેતી સુઘડ સ્તુતિ સ્વીકારવા વિનવે છે; તેમજ રક્ષણ અને પ્રેરિત વાણી આપવા પ્રાર્થના કરે છે. અંત તરફ સરસ્વતીના શક્તિદાયક સાન્નિધ્યનું સ્પષ્ટ આહ્વાન કરવામાં આવ્યું છે.
Mantras
Mantra 1
यज्ञस्य हि स्थ ऋत्विजा सस्नी वाजेषु कर्मसु । इन्द्राग्नी तस्य बोधतम् ॥
યજ્ઞના ઋત્વિજ પુરોહિત તો તમે જ ખરેખર છો; વાજો (વિજયી બળ) આપતાં કર્મોમાં સદા વિજયી. હે ઇન્દ્ર-અગ્નિ, આ (અમારા અર્પણ અને ભાવ) પ્રત્યે જાગૃત થાઓ.
Mantra 2
तोशासा रथयावाना वृत्रहणापराजिता । इन्द्राग्नी तस्य बोधतम् ॥
અર્પણમાં આનંદિત, રથથી ગતિમાન, વૃત્રહંતા અને અપરાજિત—હે ઇન્દ્ર-અગ્નિ, આ (અમારા યજ્ઞવિધિ) પ્રત્યે જાગૃત થાઓ.
Mantra 3
इदं वां मदिरं मध्वधुक्षन्नद्रिभिर्नरः । इन्द्राग्नी तस्य बोधतम् ॥
આ મદિર મધુ (સોમ) તમારે માટે, હે બળવાનોએ, અદ્રિ (પેષણ-શિલા) વડે પુરુષોએ દોહી કાઢ્યું છે. હે ઇન્દ્ર-અગ્નિ, તેના પ્રત્યે જાગૃત થાઓ (અને પીવો).
Mantra 4
जुषेथां यज्ञमिष्टये सुतं सोमं सधस्तुती । इन्द्राग्नी आ गतं नरा ॥
ઇચ્છિત સિદ્ધિ માટેના યજ્ઞમાં તમે બંને આનંદ લો; સધસ્તુતિના સહભાગી સ્તોત્રમાં પિરસાયેલો સોમ સ્વીકારો. હે ઇન્દ્ર-અગ્નિ, હે નરો (વીર દ્વય), અહીં આવો.
Mantra 5
इमा जुषेथां सवना येभिर्हव्यान्यूहथुः । इन्द्राग्नी आ गतं नरा ॥
આ સવનો (સોમ-પિરસણાં)માં તમે બંને આનંદ લો—જેનાથી તમે હવ્યોને વહન કરી આગળ પહોંચાડો છો. હે ઇન્દ્ર-અગ્નિ, હે નરો (વીર દ્વય), અહીં આવો.
Mantra 6
इमां गायत्रवर्तनिं जुषेथां सुष्टुतिं मम । इन्द्राग्नी आ गतं नरा ॥
ગાયત્રી-વર્તનીમાં પ્રવર્તતી મારી આ સુષ્ટુતિ—સુઘડ સ્તુતિ—તમે બંને સ્વીકારો. હે ઇન્દ્ર-અગ્નિ, હે નરો (વીર દ્વય), અહીં આવો.
Mantra 7
प्रातर्यावभिरा गतं देवेभिर्जेन्यावसू । इन्द्राग्नी सोमपीतये ॥
પ્રાતઃકાળની ગતિઓ સાથે, દેવો સાથે, હે બે જેન્યાવસુ—ઉત્તમ કલ્યાણ લાવનારા—અહીં આવો. હે ઇન્દ્રા-અગ્નિ, સોમપાન માટે (આવો).
Mantra 8
श्यावाश्वस्य सुन्वतोऽत्रीणां शृणुतं हवम् । इन्द्राग्नी सोमपीतये ॥
અહીં સોમ દબાવનાર શ્યાવાશ્વનો, તથા અત્રિઓનો, હવ (આહ્વાન) સાંભળો. હે ઇન્દ્રા-અગ્નિ, સોમપાન માટે.
Mantra 9
एवा वामह्व ऊतये यथाहुवन्त मेधिराः । इन्द्राग्नी सोमपीतये ॥
એ રીતે હું તમારે બેને સહાય માટે આહ્વાન કરું છું, જેમ પૂર્વે મેધિરાઓ—જ્ઞાનીજનોએ—આહ્વાન કર્યું હતું. હે ઇન્દ્રા-અગ્નિ, સોમપાન માટે.
Mantra 10
आहं सरस्वतीवतोरिन्द्राग्न्योरवो वृणे । याभ्यां गायत्रमृच्यते ॥
હું સરસ્વતીની શક્તિ સાથે આવનાર ઇન્દ્ર–અગ્નિની રક્ષક સહાયને આહ્વાન કરું છું અને પસંદ કરું છું; જેમના દ્વારા ગાયત્રી (છંદ) જીવંત ઋચા બનીને આપણા અંદર ઉચ્ચરાય છે.
Frequently Asked Questions
Indrāgnī means Indra and Agni invoked together as a single paired power—Indra bringing victory and protection, and Agni carrying offerings and perfecting the sacrifice.
Because the hymn is composed in the gāyatrī meter and treats that measured form of praise as a vehicle of power; the poet asks the gods to accept this “gāyatrī-course” stuti.
To call Indra and Agni to the ritual, have them “awaken” to the offering, and receive their help for successful action—protection, strength, and the effectiveness of sacred speech in the rite.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.