Sukta 38
Sukta 8.38
Śyāvāśva Ātreya (Anukramaṇī attribution for this Indrāgnī hymn; consistent with 8.38 context)
Indrāgnī (Indra and Agni together)
Gāyatrī (8.38 is a gāyatrī hymn; short 3-pāda structure typical)
ਇਹ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਛੰਦ ਦਾ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਦੋਵੇਂ ਯਜ್ಞ ਦੇ ਜੁੜਵੇਂ ਰਿਤ੍ਵਿਜ਼-ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਜਿੱਤੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ‘ਬਲ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ’ (ਵਾਜੇਸ਼ੁ ਕਰ੍ਮਸੁ) ਯਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਰਪਣ ਵੱਲ ਜਾਗਣ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੇ ‘ਮਾਰਗ’ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀ ਸੁਘੜ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣ; ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਦਾਇਕ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
यज्ञस्य हि स्थ ऋत्विजा सस्नी वाजेषु कर्मसु । इन्द्राग्नी तस्य बोधतम् ॥
ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਤ੍ਵਿਜ ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋ; ਵਾਜਾਂ (ਵਿਜੈ-ਬਲ) ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ. ਹੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਇਸ (ਸਾਡੇ ਅਰਪਣ ਅਤੇ ਭਾਵ) ਵੱਲ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਵੋ।
Mantra 2
तोशासा रथयावाना वृत्रहणापराजिता । इन्द्राग्नी तस्य बोधतम् ॥
ਅਰਪਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਰਥ ਨਾਲ ਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਾ ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤ—ਹੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਇਸ (ਸਾਡੇ ਯਜ੍ਞ-ਵਿਧਾਨ) ਵੱਲ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਵੋ।
Mantra 3
इदं वां मदिरं मध्वधुक्षन्नद्रिभिर्नरः । इन्द्राग्नी तस्य बोधतम् ॥
ਇਹ ਮਦਿਰ ਮਧੁ (ਸੋਮ) ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ, ਹੇ ਬਲਵਾਨੋ, ਨਰਾਂ ਨੇ ਅਦ੍ਰਿ (ਪੇਸ਼ਣ-ਪੱਥਰਾਂ) ਨਾਲ ਦੋਹ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਇਸ ਵੱਲ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਵੋ (ਅਤੇ ਪਾਨ ਕਰੋ)।
Mantra 4
जुषेथां यज्ञमिष्टये सुतं सोमं सधस्तुती । इन्द्राग्नी आ गतं नरा ॥
ਇੱਛਿਤ ਸਿਧੀ ਲਈ ਹੋ ਰਹੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਸ ਲਵੋ; ਸਧਸਤੁਤੀ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਹੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਹੇ ਨਰਾ (ਵੀਰ ਦੋਵੇਂ), ਇੱਥੇ ਆਓ।
Mantra 5
इमा जुषेथां सवना येभिर्हव्यान्यूहथुः । इन्द्राग्नी आ गतं नरा ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਨਾਂ (ਸੋਮ-ਪੀੜਨਾਂ) ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਸ ਲਵੋ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਹਵ੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਢੋ ਕੇ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਹੇ ਨਰਾ (ਵੀਰ ਦੋਵੇਂ), ਇੱਥੇ ਆਓ।
Mantra 6
इमां गायत्रवर्तनिं जुषेथां सुष्टुतिं मम । इन्द्राग्नी आ गतं नरा ॥
ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਵਰਤਨੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀ ਮੇਰੀ ਇਹ ਸੁਸ਼ਟੁਤੀ—ਸੁਘੜ ਬਣੀ ਸਤੁਤੀ—ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਹੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਹੇ ਨਰਾ (ਵੀਰ ਦੋਵੇਂ), ਇੱਥੇ ਆਓ।
Mantra 7
प्रातर्यावभिरा गतं देवेभिर्जेन्यावसू । इन्द्राग्नी सोमपीतये ॥
ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਜੇਨ੍ਯਾਵਸੂ—ਉੱਤਮ ਕਲਿਆਣ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵੋ—ਇੱਥੇ ਆਓ। ਹੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਸੋਮਪਾਨ ਲਈ (ਆਓ)।
Mantra 8
श्यावाश्वस्य सुन्वतोऽत्रीणां शृणुतं हवम् । इन्द्राग्नी सोमपीतये ॥
ਇੱਥੇ ਸੋਮ ਨਿਚੋੜਨ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਯਾਵਾਸ਼੍ਵ ਦਾ, ਅਤੇ ਅਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ, ਹਵ (ਆਹਵਾਨ) ਸੁਣੋ। ਹੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਸੋਮਪਾਨ ਲਈ।
Mantra 9
एवा वामह्व ऊतये यथाहुवन्त मेधिराः । इन्द्राग्नी सोमपीतये ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਧਿਰਾਂ—ਗਿਆਨੀਆਂ—ਨੇ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਸੋਮਪਾਨ ਲਈ।
Mantra 10
आहं सरस्वतीवतोरिन्द्राग्न्योरवो वृणे । याभ्यां गायत्रमृच्यते ॥
ਮੈਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ–ਅਗਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਕੇ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਤ੍ਰੀ (ਛੰਦ) ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜੀਵੰਤ ਚਾ ਵਾਂਗ ਉਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
Indrāgnī means Indra and Agni invoked together as a single paired power—Indra bringing victory and protection, and Agni carrying offerings and perfecting the sacrifice.
Because the hymn is composed in the gāyatrī meter and treats that measured form of praise as a vehicle of power; the poet asks the gods to accept this “gāyatrī-course” stuti.
To call Indra and Agni to the ritual, have them “awaken” to the offering, and receive their help for successful action—protection, strength, and the effectiveness of sacred speech in the rite.
Ask anything about Sukta 38 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
