Rig Veda 8.38.1: Mandala 8, Sukta 38, Mantra 1

Sukta 8.38

Rishi: Śyāvāśva Ātreya (Anukramaṇī attribution for this Indrāgnī hymn; consistent with 8.38 context)

Devata: Indrāgnī (Indra and Agni together)

Chandas: Gāyatrī (8.38 is a gāyatrī hymn; short 3-pāda structure typical)

Samhita Patha (Devanagari)

यज्ञस्य हि स्थ ऋत्विजा सस्नी वाजेषु कर्मसु । इन्द्राग्नी तस्य बोधतम् ॥

Transliteration

yajñásya hí sthá ṛtvíjā sasnī́ vā́jeṣu kármasu | indrā́gnī tásya bodhatam ||

Translation

યજ્ઞના ઋત્વિજ પુરોહિત તો તમે જ ખરેખર છો; વાજો (વિજયી બળ) આપતાં કર્મોમાં સદા વિજયી. હે ઇન્દ્ર-અગ્નિ, આ (અમારા અર્પણ અને ભાવ) પ્રત્યે જાગૃત થાઓ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज्

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• स्थः: you two are
• स्थः: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः: युवाम्)
• Type: Verb
• Root: √अस् (भू/अस्) धातु

• ऋत्विजा: as/with the two priests (ṛtvijau)
• ऋत्विजा: करण (तृतीया) / सहचर्य-भाव
• Type: Noun
• Root: ऋत्विज् (प्रातिपदिक; ऋतु + √यज् → -विज्)

• सस्नी: victorious, winning (as a pair)
• सस्नी: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सस्नि (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण)

• वाजेषु: in prizes/contests, in gains
• वाजेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• कर्मसु: in rites/acts
• कर्मसु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)

• इन्द्राग्नी: O Indra and Agni
• इन्द्राग्नी: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + अग्नि (समास; द्वन्द्व)

• तस्य: of that (sacrifice)
• तस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बोधतम्: take notice, be aware
• बोधतम्: क्रिया (सम्बोधन-कर्तृ: इन्द्राग्नी)
• Type: Verb
• Root: √बुध् (बोधने)