Rig Veda Sukta 11
Mandala 8Sukta 1110 Mantras

Sukta 11

Sukta 8.11

Devata

Agni

આ સૂક્ત અગ્નિની વ્રતપા (ઋત–ધર્મના રક્ષક) તરીકે સ્તુતિ કરે છે. તે સ્વેચ્છાએ મર્ત્યોમાં આવે છે અને યજ્ઞમાં આવાહન કરવા માટે સર્વોત્તમ યોગ્ય બને છે. અગ્નિને પ્રાચીન છતાં સદૈવ નૂતન હોતૃ તરીકે વારંવાર બોલાવી, તે રક્ષા કરે, પોષણ કરે અને પોતાની યજ્ઞમધ્યસ્થતા દ્વારા સૌભાગ્ય (શુભ ફળદાયક ભાગ્ય) અર્પે એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી છે.

Mantras

Mantra 1

त्वमग्ने व्रतपा असि देव आ मर्त्येष्वा । त्वं यज्ञेष्वीड्यः ॥

હે અગ્ને, તું વ્રતપા (વ્રતનો પાલક) દેવ છે; તું મર્ત્યોમાં આવે છે. તું યજ્ઞોમાં ઈડ્ય (સ્તુત્ય, આરાધ્ય) છે.

Mantra 2

त्वमसि प्रशस्यो विदथेषु सहन्त्य । अग्ने रथीरध्वराणाम् ॥

તું વિદથોમાં પ્રશસ્ય (પ્રશંસનીય) છે, હે સહંત્ય (સહનશીલ, દૃઢ) અગ્ને; તું અધ્વરોના રથી (યજ્ઞયાત્રાનો સારથિ) છે.

Mantra 3

स त्वमस्मदप द्विषो युयोधि जातवेदः । अदेवीरग्ने अरातीः ॥

હે જાતવેદસ, તું અમારા પરથી દ્વેષીઓને દૂર હંકાળી દે; હે અગ્નિ, અદેવી—અદૈવી શત્રુશક્તિઓ અને અરીતિઓને પરાવર્તિત કર.

Mantra 4

अन्ति चित्सन्तमह यज्ञं मर्तस्य रिपोः । नोप वेषि जातवेदः ॥

શત્રુભાવ ધરાવતાં મર્ત્યનું યજ્ઞ તો નજીક ઊભું હોય તોય, હે જાતવેદસ, તું તેની પાસે નથી જતો.

Mantra 5

मर्ता अमर्त्यस्य ते भूरि नाम मनामहे । विप्रासो जातवेदसः ॥

હે જાતવેદસ, અમર એવા તારા બહુ નામોનું અમે મર્ત્યો મનનમાં કરીએ છીએ; અમે વિપ્રો (ઋષિઓ) તેને ચિત્તમાં ધારીએ છીએ.

Mantra 6

विप्रं विप्रासोऽवसे देवं मर्तास ऊतये । अग्निं गीर्भिर्हवामहे ॥

અમે ઋષિઓ, મર્ત્યો, રક્ષા અને પોષક સહાય માટે દેવ એવા વિપ્ર-અગ્નિને વાણીના ગીરો દ્વારા આહ્વાન કરીએ છીએ.

Mantra 7

आ ते वत्सो मनो यमत्परमाच्चित्सधस्थात् । अग्ने त्वांकामया गिरा ॥

હે અગ્ને, વાછરડાં જેમ, મારું મન પોતાના નિવાસના પરમ આસનથી પણ તારી તરફ દોડી આવે છે; તને ઇચ્છતો હું વાણી દ્વારા તને શોધું છું.

Mantra 8

पुरुत्रा हि सदृङ्ङसि विशो विश्वा अनु प्रभुः । समत्सु त्वा हवामहे ॥

કારણ કે તું અનેક સ્થાનોમાં સમાન દૃષ્ટિવાળો છે; સર્વ જનસમુદાયોનું અનુસરણ કરતો પ્રભુ છે; યુદ્ધોમાં અમે તને આહ્વાન કરીએ છીએ.

Mantra 9

समत्स्वग्निमवसे वाजयन्तो हवामहे । वाजेषु चित्रराधसम् ॥

યુદ્ધોમાં, બળની સમૃદ્ધિ ઇચ્છતા અમે રક્ષા માટે અગ્નિને આવાહન કરીએ છીએ—વિજયોમાં અને સિદ્ધિઓમાં ચિત્ર દાનવાળા અગ્નિને।

Mantra 10

प्रत्नो हि कमीड्यो अध्वरेषु सनाच्च होता नव्यश्च सत्सि । स्वां चाग्ने तन्वं पिप्रयस्वास्मभ्यं च सौभगमा यजस्व ॥

હે અગ્નિ, તું ખરેખર પ્રાચીન છે અને યજ્ઞકર્મોમાં સદા આવાહ્ય છે; સનાતનથી હોતા તરીકે તું બેસે છે અને નવ્ય રૂપે પણ. હે અગ્નિ, તારી પોતાની તનુ (દેહધારી શક્તિ)ને પોષી પૂર્ણ કર; અને યજન દ્વારા અમારે માટે તેજસ્વી સૌભાગ્યનું સુખ ઉતારી દે।

Frequently Asked Questions

Agni, the Vedic fire-god, is praised as the priestly mediator who comes among mortals and carries offerings to the gods.

“Vratapā” means “guardian of the vrata,” i.e., the protector of sacred observance and right ritual order (aligned with ṛta).

The hymn asks Agni for protection and fostering help, and finally for saubhaga—auspicious, luminous good fortune—through his action as Hotṛ in sacrifice.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App