Rig Veda 7.7.3: Mandala 7, Sukta 7, Mantra 3

Sukta 7.7

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

प्राचीनो यज्ञः सुधितं हि बर्हिः प्रीणीते अग्निरीळितो न होता । आ मातरा विश्ववारे हुवानो यतो यविष्ठ जज्ञिषे सुशेवः ॥

Transliteration

prācī́nó yajñáḥ sudhítaṁ hí barhíḥ prīṇī́te agnír īḷitó ná hotā́ | ā́ mā́tarā viśvávāre huvānó yáto yaviṣṭha jajñiṣé suśévaḥ ||

Translation

યજ્ઞ પૂર્વાભિમુખ વળે છે; બર્હિ (કુશાસન) સુવ્યવસ્થિત ગોઠવાયું છે. સ્તુત અગ્નિ હોતૃ સમાન આનંદિત થાય છે. સર્વ વરદાનોથી સમૃદ્ધ બે માતાઓને બોલાવતો, હે યવિષ્ઠ, તું જન્મે છે—જ્યાંથી તું આવે છે ત્યાંથી—શુભ આગમનવાળો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्राचीनः: ancient, from of old
• प्राचीनः: Kartā (यज्ञः का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राचीन (प्र-आञ्च् > प्राचीन)

• यज्ञः: sacrifice, ritual
• यज्ञः: Kartā
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (यज्)

• सुधितम्: well-arranged, well-set
• सुधितम्: Karma (प्रीणीते इत्यस्य)
• Type: Adjective (PPP used adjectivally)
• Root: सु-धित (धा/धि; PPP धित ‘placed/arranged’)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• बर्हिः: sacrificial grass, barhis
• बर्हिः: Karma
• Type: Noun
• Root: बर्हिस्

• प्रीणीते: is pleased, delights (in)
• प्रीणीते: —
• Type: Verb
• Root: प्री (प्रीणाति)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि

• ईळितः: praised, invoked
• ईळितः: Kartā (अग्निः का विशेषण)
• Type: Adjective (PPP)
• Root: ईळित (ईळ्/ईड् ‘praise’; PPP)

• न: as, like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• होता: Hotar-priest, invoker
• होता: Kartā (उपमान/सम्बन्धः: ‘होता इव’)
• Type: Noun
• Root: होतृ (हु ‘to sacrifice/invoke’)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable (preverb) / particle
• Root: आ

• मातरौ: the two mothers (Heaven and Earth / kindling-sticks in ritual context)
• मातरौ: Karma (हुवानः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: मातृ

• विश्ववारे: all-bountiful, rich in all boons
• विश्ववारे: Karma (मातरौ का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विश्व-वार (वार ‘choice/good thing’)

• हुवानः: calling, invoking
• हुवानः: Kartā (अग्निः—‘calling’)
• Type: Participle (present)
• Root: हू (ह्वयति/हवते); शतृ (वर्तमान कृदन्त)

• यतः: from where/whence; since
• यतः: Apādāna/Source (यतः = ‘whence/from which time’)
• Type: Indeclinable (relative adverb)
• Root: यतः

• यविष्ठ: O youngest (Agni)
• यविष्ठ: Sambodhana
• Type: Adjective (superlative, vocative)
• Root: यविष्ठ (युव/यव ‘young’ + इष्ठ)

• जज्ञिषे: you were born; you have been born
• जज्ञिषे: —
• Type: Verb
• Root: जन् (जज्ञे); परस्मै/आत्मने?—वेदिक परफेक्ट मध्यमपुरुष

• सुशेवः: very gracious, benevolent
• सुशेवः: Kartā (अग्निः का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-शेव (शेव ‘kind, gracious, friendly’)