
Sukta 7.101
Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra; traditional attribution for RV 7)
Parjanya (Rain/Thundering Power) conceived also as vṛṣabha (the Bull of fertilizing force)
Triṣṭubh
પર્જન્યને અર્પિત આ સૂક્તમાં ગર્જનારી વર્ષાશક્તિને વૃષભ (ફળદાયક બળનો બળદ) તરીકે સ્તુતિ કરવામાં આવી છે. તેની બીજવાહી શક્તિ વનસ્પતિઓને પ્રેરિત કરે છે, જગતને મધુરતાથી ભરિ દે છે અને ઉર્વરતા સ્થાપે છે. વસિષ્ઠ વરસાદને જળો અને સારતત્ત્વોના વૈશ્વિક વિતરણ તરીકે—ગતિ અને સ્વરૂપે ત્રિવિધ—રૂપે રજૂ કરે છે; અને અંતે ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા) તથા સ્વસ્તિ (સુમેળભર્યું કલ્યાણ) ઉપાસકને દીર્ઘ આયુષ્ય માટે રક્ષે એવી પ્રાર્થના કરે છે.
Mantra 1
तिस्रो वाचः प्र वद ज्योतिरग्रा या एतद्दुह्रे मधुदोघमूधः । स वत्सं कृण्वन्गर्भमोषधीनां सद्यो जातो वृषभो रोरवीति ॥
ત્રિવિધ વાણી ઉચ્ચારો—જેનું અગ્ર ભાગ જ્યોતિ છે; એમાંથી તેઓ મધુ-દોહન કરતું થન દોહે છે. તે વૃષભ, નવજાત, તરત જ ઔષધિઓના ગર્ભરૂપ વાછરડાને રચી દે છે અને ગર્જના કરે છે.
Mantra 2
यो वर्धन ओषधीनां यो अपां यो विश्वस्य जगतो देव ईशे । स त्रिधातु शरणं शर्म यंसत्त्रिवर्तु ज्योतिः स्वभिष्ट्यस्मे ॥
જે ઔષધિઓનો વર્ધક છે, જે અપાં (જળો)નો અધિપતિ છે, જે દેવરૂપે સર્વ જંગતનું શાસન કરે છે—તે અમને ત્રિધાતુ આધારિત શરણ અને શર્મ (કલ્યાણ) આપે; અને અમામાં ત્રિવર્તુ જ્યોતિ—સુપ્રાપ્તિ—સ્થાપે.
Mantra 3
स्तरीरु त्वद्भवति सूत उ त्वद्यथावशं तन्वं चक्र एषः । पितुः पयः प्रति गृभ्णाति माता तेन पिता वर्धते तेन पुत्रः ॥
વિસ્તરેલું (જગત) તારા પરથી જ થાય છે; તારા પરથી જ પ્રસવ થાય છે; તારી ઇચ્છા મુજબ આ એકે દેહ રચ્યો. માતા પિતાનું પય (દૂધ) ગ્રહણ કરે છે; તેનાથી પિતા વધે છે, તેનાથી પુત્ર વધે છે.
Mantra 4
यस्मिन्विश्वानि भुवनानि तस्थुस्तिस्रो द्यावस्त्रेधा सस्रुरापः । त्रयः कोशास उपसेचनासो मध्वः श्चोतन्त्यभितो विरप्शम् ॥
જેનામાં સર્વ ભૂવનોએ સ્થિર આધાર પામ્યો છે; ત્રણ દ્યાવો (આકાશો) અને આપઃ (જળો) ત્રિધા રીતે વહે છે. ઉપસેચન માટેના ત્રણ કોશા (પાત્રો) મધુ (માધુર્ય) ટપકાવે છે—વિરપ્શ (વિશાળ-રૂપ) પર સર્વ દિશાઓમાં.
Mantra 5
इदं वचः पर्जन्याय स्वराजे हृदो अस्त्वन्तरं तज्जुजोषत् । मयोभुवो वृष्टयः सन्त्वस्मे सुपिप्पला ओषधीर्देवगोपाः ॥
આ વચન પરજન્ય માટે છે—સ્વરાજ (સ્વયં-રાજા) માટે; તે હૃદયની અંદર વસે—તે તેને સ્વીકારી લે. અમારે માટે મયોભુવઃ (આનંદદાયી) વૃષ્ટિઓ થાઓ; દેવગોપાઃ (દેવો દ્વારા રક્ષિત) ઓષધિઓ સુપિપ્પલા (સુફળિત) થાઓ.
Mantra 6
स रेतोधा वृषभः शश्वतीनां तस्मिन्नात्मा जगतस्तस्थुषश्च । तन्म ऋतं पातु शतशारदाय यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
તે રેતોધા (બીજ-ધારક), શાશ્વતીનો વૃષભ (વૃષભ) છે; તેમાં જ જગતના ચાલતા અને સ્થિર રહેલા સર્વનું આત્મા સ્થિત છે. તે ઋત મને શતશારદાય (સો શરદો સુધી) રક્ષે; અને તમે અમને સદા સ્વસ્તિભિઃ (કલ્યાણમય આશીર્વાદોથી) રક્ષો.
Parjanya is the Vedic power of thunder and rain. Here he is praised as a bull whose seed-bearing force makes plants grow and brings sweetness and nourishment to the world.
The sukta uses “threefold” language to show ordered distribution—speech, heavens, and waters moving in structured channels. It suggests rain is not random, but follows Ṛta, a cosmic rule of harmony.
It is recited to seek timely rain, fertility, and prosperity, and to restore balance when conditions feel dry or disordered. The closing prayer asks for long life and continual well-being (svasti) under Ṛta.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.