Rig Veda 7.101.4: Mandala 7, Sukta 101, Mantra 4

Sukta 7.101

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Parjanya (as cosmic container and distributor of waters/essence)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यस्मिन्विश्वानि भुवनानि तस्थुस्तिस्रो द्यावस्त्रेधा सस्रुरापः । त्रयः कोशास उपसेचनासो मध्वः श्चोतन्त्यभितो विरप्शम् ॥

Transliteration

yásmin víśvāni bhúvanāni tasthús tisró dyā́vas tredhā́ sasrúr ā́paḥ | tráyaḥ kóśāsa upá-secanāso mádhvaḥ ścotanty abhíto virapśám ||

Translation

જેનામાં સર્વ ભૂવનોએ સ્થિર આધાર પામ્યો છે; ત્રણ દ્યાવો (આકાશો) અને આપઃ (જળો) ત્રિધા રીતે વહે છે. ઉપસેચન માટેના ત્રણ કોશા (પાત્રો) મધુ (માધુર્ય) ટપકાવે છે—વિરપ્શ (વિશાળ-રૂપ) પર સર્વ દિશાઓમાં.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यस्मिन्: in whom/wherein
• यस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्-

• विश्वानि: all
• विश्वानि: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• भुवनानि: worlds/creatures/abodes
• भुवनानि: Kartā
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक; √भू)

• तस्थुः: have stood/are established
• तस्थुः: —
• Type: Verb
• Root: √स्था

• तिस्रः: three
• तिस्रः: Kartā
• Type: Numeral (Adjective)
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• द्यावः: heavens/skies
• द्यावः: Kartā
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• त्रेधा: threefold
• त्रेधा: —
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिधा (अव्यय; त्रि + धा)

• सस्रुः: have flowed/ran
• सस्रुः: —
• Type: Verb
• Root: √सृ (सरति)

• आपः: waters
• आपः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अप्/आप् (प्रातिपदिक)

• त्रयः: three
• त्रयः: Kartā
• Type: Numeral (Adjective)
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• कोशासः: vessels/containers
• कोशासः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)

• उपसेचनासः: having (means of) pouring on; for libation
• उपसेचनासः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: उपसेचन (प्रातिपदिक; उप-√सिच् ‘to sprinkle/pour on’)

• मध्वः: of honey/sweetness; of mead
• मध्वः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• श्चोतन्ति: they drip
• श्चोतन्ति: —
• Type: Verb
• Root: √च्युत्/√चोत् (वैदिक ‘to drip, ooze’)

• अभितः: around, on all sides
• अभितः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अभितः (अव्यय)

• विरप्शम्: the wide one (Virapśa)
• विरप्शम्: Karma
• Type: Noun (epithet)
• Root: विरप्श (प्रातिपदिक; ‘broad/extended form’, epithet)