Sukta 101

Mantra 1

तिस्रो वाचः प्र वद ज्योतिरग्रा या एतद्दुह्रे मधुदोघमूधः । स वत्सं कृण्वन्गर्भमोषधीनां सद्यो जातो वृषभो रोरवीति ॥

ज्योतीला अग्रभाग मानणारी त्रिविध वाणी उच्चारा. याच्यातून ते मधु-दोहन करणाऱ्या ऊधस् (स्तन) याचे दुग्ध-दोहन करतात. तो वृषभ—नवजात—तत्क्षणी औषधींच्या गर्भरूप वासराला घडवितो आणि गर्जना करतो.

Mantra 2

यो वर्धन ओषधीनां यो अपां यो विश्वस्य जगतो देव ईशे । स त्रिधातु शरणं शर्म यंसत्त्रिवर्तु ज्योतिः स्वभिष्ट्यस्मे ॥

जो औषधींचा वर्धक आहे, जो अप् (जल) यांचा स्वामी आहे, जो देव होऊन सर्व जगतातील चलमानाचे अधिपत्य करतो—तो आम्हांस त्रिधातु-आधारित शरण व शर्म (सुख) देवो; आमच्यात त्रिवर्तु ज्योति—स्वभिष्टि (कल्याण-सिद्धी) रूप—स्थापो.

Mantra 3

स्तरीरु त्वद्भवति सूत उ त्वद्यथावशं तन्वं चक्र एषः । पितुः पयः प्रति गृभ्णाति माता तेन पिता वर्धते तेन पुत्रः ॥

विस्तीर्ण (जगत्) तुझ्यापासूनच होते; तुझ्यापासूनच प्रसव (सूत) होतो; तुझ्या इच्छेने याने देह घडविला. माता पिताचे पयस् (दूध/रस) ग्रहण करते; त्याने पिता वाढतो, त्याने पुत्रही वाढतो.

Mantra 4

यस्मिन्विश्वानि भुवनानि तस्थुस्तिस्रो द्यावस्त्रेधा सस्रुरापः । त्रयः कोशास उपसेचनासो मध्वः श्चोतन्त्यभितो विरप्शम् ॥

ज्यामध्ये सर्व भुवने स्थिर होऊन स्थित आहेत; तीन द्यावः (स्वर्ग) आणि आपः (जल) त्रिविध रीतीने प्रवाहित होतात. उपसेचन (अर्पण/सिंचन)ासाठीचे तीन कोश—मधुर रसाचे थेंब सर्व बाजूंनी विरप्श (विस्तृत-रूप)ावर झिरपत राहतात.

Mantra 5

इदं वचः पर्जन्याय स्वराजे हृदो अस्त्वन्तरं तज्जुजोषत् । मयोभुवो वृष्टयः सन्त्वस्मे सुपिप्पला ओषधीर्देवगोपाः ॥

हे वचन स्वराज् परजन्यासाठी आहे; ते हृदयाच्या अंतरात राहो—तो ते स्वीकारो. आमच्यासाठी मयोभुव (आनंददायक) वृष्टी होवो; देवगोपा (देवांनी रक्षित) ओषधी सु-फलवंत होवोत.

Mantra 6

स रेतोधा वृषभः शश्वतीनां तस्मिन्नात्मा जगतस्तस्थुषश्च । तन्म ऋतं पातु शतशारदाय यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

तो रेतोधा—बीजधारक—शाश्वतांचा वृषभ आहे; त्याच्यामध्ये जगताच्या चर व स्थावर यांचा आत्मा स्थित आहे. ते ऋत मला शतशारदाय (शंभर शरदांपर्यंत) रक्षो; आणि तुम्ही स्वस्तिभिः (कल्याण-आशीर्वादांनी) सदैव आमचे रक्षण करा.