Sukta 36
Sukta 5.36
Atri (Ātreya) (book 5 Atri corpus; verify exact rishi for RV 5.36 via Anukramaṇī)
Indra
Jagati (likely due to longer pādas; verify)
આ સ્તુતિ તાત્કાલિક સોમ-આહ્વાન છે, જેમાં ધનના જ્ઞાતા અને દાતા ઇન્દ્રને પિષણ (સોમ પીસવાની વિધિ) પાસે આવવા અને સુસજ્જ સોમરસ પાન કરવા બોલાવવામાં આવે છે. કવિ પિષણપથ્થર અને દોહાયેલ/દૂધમિશ્રિત સોમ જેવી જીવંત યજ્ઞ-છબીઓથી આહ્વાનને વધુ તીવ્ર બનાવે છે અને ઇન્દ્રને “ડાબી અને જમણી” બન્ને તરફથી સંપત્તિ આપવા પ્રાર્થના કરે છે. અંતે ઇન્દ્રની યુવાન શક્તિ અને મરુતો સાથેની તેની સંગતિનું સ્મરણ કરીને સ્તુતિ પૂર્ણ થાય છે.
Mantras
Mantra 1
स आ गमदिन्द्रो यो वसूनां चिकेतद्दातुं दामनो रयीणाम् । धन्वचरो न वंसगस्तृषाणश्चकमानः पिबतु दुग्धमंशुम् ॥
ઇન્દ્ર આવે—જે વસુઓના નિધાનને જાણે છે, દાન કરવા જાગૃત છે, ધન-રયિનો દમનકર્તા અને વિતરણકર્તા. વિશાળ પ્રદેશોમાં ફરનાર જેવો, ચરાગાહ શોધતો પ્રાણી જેવો—તરસેલો, ઇચ્છુક—તે દબાયેલો અને દૂધિયો સોમ-અંશુ પીવે.
Mantra 2
आ ते हनू हरिवः शूर शिप्रे रुहत्सोमो न पर्वतस्य पृष्ठे । अनु त्वा राजन्नर्वतो न हिन्वन्गीर्भिर्मदेम पुरुहूत विश्वे ॥
હે હરિવઃ (કપિલ અશ્વોના સ્વામી) શૂર, હે શિપ્રે (સુંદર જડબાવાળા), તારા જડબાં સુધી સોમ એવો ચઢે, જેમ પર્વતની પીઠ પર ચઢે. હે રાજન્, જેમ અશ્વોને હાંકીને આગળ ધપાવાય તેમ તારા અનુસરણમાં, હે પુરુહૂત (ઘણો આહ્વાનિત), અમે સર્વે ગીર્ભિઃ (પ્રેરિત સ્તુતિઓ) દ્વારા આનંદિત થઈએ, તારી શક્તિ જગાવતી મદિરા-સમાન ઉલ્લાસમાં.
Mantra 3
चक्रं न वृत्तं पुरुहूत वेपते मनो भिया मे अमतेरिदद्रिवः । रथादधि त्वा जरिता सदावृध कुविन्नु स्तोषन्मघवन्पुरूवसुः ॥
હે પુરુહૂત, ચક્ર જેમ ફરતું રહે તેમ (અસ્થિર) મારું મન કંપે છે; અસમર્થતાના ભયથી, હે અદ્રિવઃ (પથ્થર-ધારક). રથ પરથી જરિતા (સ્તુતિકાર) તને પોકારે છે, હે સદાવૃધ (સદા વધતો); હે મઘવન્ (દાનવીર), પુરુવસુ (ઘણાં ધનોવાળો) ધનવાન શું ખરેખર તારી સ્તુતિ કરશે?
Mantra 4
एष ग्रावेव जरिता त इन्द्रेयर्ति वाचं बृहदाशुषाणः । प्र सव्येन मघवन्यंसि रायः प्र दक्षिणिद्धरिवो मा वि वेनः ॥
આ જરિતા ગ્રાવા (સોમપિષણ પથ્થર) સમાન, હે ઇન્દ્ર, તારી તરફ મહાન વાણી હાંકે છે—હવિષ્યમાં ઉત્સુક બની. હે મઘવન્, તારા ડાબા હાથથી પણ અને જમણા હાથથી પણ અમારે માટે ધન-સંપત્તિ વિસ્તારો; હે હરિવો (કપિલ અશ્વોના સ્વામી), અમાથી વિમુખ ન થા.
Mantra 5
वृषा त्वा वृषणं वर्धतु द्यौर्वृषा वृषभ्यां वहसे हरिभ्याम् । स नो वृषा वृषरथः सुशिप्र वृषक्रतो वृषा वज्रिन्भरे धाः ॥
વૃષા—પ્રબળ તેજસ્વી દ્યૌ (આકાશ) તને, શક્તિના વૃષણને, વધારતો રહે. વૃષા રૂપે તું બે વૃષભ-અશ્વો, હરિ (તામ્રવર્ણ) અશ્વો દ્વારા વહન થાય છે. તેથી, હે વૃષા—વૃષરથવાળા, સુશિપ્ર (સુંદર હોઠવાળા), વૃષક્રતુ (બળવાન સંકલ્પ અને કર્મવાળા), હે વજ્રિન્—યુદ્ધમાં અમારે માટે સમૃદ્ધિ/પૂર્ણતા સ્થાપિત કર.
Mantra 6
यो रोहितौ वाजिनौ वाजिनीवान्त्रिभिः शतैः सचमानावदिष्ट । यूने समस्मै क्षितयो नमन्तां श्रुतरथाय मरुतो दुवोया ॥
જે બે રોહિત (લાલિમાવાળા) વાજિનૌ—વિજય-દાતા શક્તિઓને—ત્રણ સૈંકડાં (ત્રિશત) સાથીઓ સાથે જોડે છે, તેણે ગતિ/પ્રવૃત્તિ નિર્ધારિત કરી છે. તે યુવાન દેવને સર્વ પ્રજાઓ એકસાથે નમે; હે મરુતો, જેના રથનું યશ દૂર સુધી સાંભળાય છે એવા શ્રુતરથને તમારું પોષક સેવાકર્મ અર્પો.
Frequently Asked Questions
It is a Soma-invitation hymn asking Indra to come to the pressing, drink the prepared Soma, and grant wealth, strength, and success to the worshiper.
These are ritual images from the Soma sacrifice: Soma is pressed with stones and mixed to make it pleasing. The poet compares his praise to the pressing-stone that powerfully brings forth the offering.
The Maruts are storm-gods who often accompany Indra. Mentioning them reinforces Indra’s battle-force and asks for their supportive, protective help alongside him.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.