Sukta 36
Sukta 2.36
Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 2.36 within the Vasiṣṭha family corpus of Maṇḍala 2)
Indra (with Soma-offering emphasis; ritual roles Hotṛ etc. foreground the Soma-yajña frame)
Triṣṭubh (probable for RV 2.36; requires metrical verification against pada counts)
ઋગ્વેદ ૨.૩૬ સોમ-યજ્ઞના આમંત્રણરૂપે રચાયેલ છે, જેમાં ઇન્દ્ર (અને તેની સાથેના રાજસ દેવો)ને આવવા, આસન ગ્રહણ કરવા અને યાજ્ઞિક પુરોહિત-પદો દ્વારા વહેંચાયેલ મધુર સોમપાન કરવા પ્રેરવામાં આવે છે. સ્તોત્રમાં સોમપીડનની જીવંત છબીઓ—પથ્થરો દ્વારા ‘દોહાયેલી’ ગાયો/કિરણો અને જળ—સાથે ચોક્કસ વિધિ-સંકેતો (હોતૃ, આગ્નીધ્ર, પ્રશાસ્તૃ) ગૂંથાય છે; યજ્ઞને એવી સુવ્યવસ્થિત ધારા તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે જે દેવોને જાગૃત કરે છે અને બળ, અધિપત્ય તથા યોગ્ય આદેશશક્તિને મુક્ત કરે છે.
Mantras
Mantra 1
तुभ्यं हिन्वानो वसिष्ट गा अपोऽधुक्षन्त्सीमविभिरद्रिभिर्नरः । पिबेन्द्र स्वाहा प्रहुतं वषट्कृतं होत्रादा सोमं प्रथमो य ईशिषे ॥
હે ઇન્દ્ર, તારા માટે પ્રેરિત સ્તુતિઓ તને આગળ ધપાવે છે; તેજસ્વી કિરણ-ગાયો અને આપઃ (જળો) તારા માટે અધુક્ષિત થાય છે—અદ્રિ (સોમપેષણ-પથ્થરો) દ્વારા, ઉર્ધ્વગતિના બળો દ્વારા, અને પ્રયત્નશીલ નરો દ્વારા. હે ઇન્દ્ર, સ્વાહા સાથે અર્પિત, પ્રહુત અને વષટ્કૃત સોમ પા; હોતૃના વચનથી તે સોમ ગ્રહણ કર—તું જ પ્રથમ અધિપતિ છે, જે આ યજ્ઞને પ્રેરે છે.
Mantra 2
यज्ञैः सम्मिश्लाः पृषतीभिॠष्टिभिर्यामञ्छुभ्रासो अञ्जिषु प्रिया उत । आसद्या बर्हिर्भरतस्य सूनवः पोत्रादा सोमं पिबता दिवो नरः ॥
યજ્ઞો સાથે સંમિશ્રિત, યાત્રામાં શુભ્ર, તેજસ્વી અંજી (હરણેસ)માં પ્રિય, અને ઋષ્ટિ (ભાલા)થી સજ્જ—હે ભરતના સુંનવો, આવો; બર્હિ (પવિત્ર આસન) પર આવીને બેસો. હે દિવોના નરો (વીરો), પોતૃના અર્પણમાંથી સોમ પીઓ.
Mantra 3
अमेव नः सुहवा आ हि गन्तन नि बर्हिषि सदतना रणिष्टन । अथा मन्दस्व जुजुषाणो अन्धसस्त्वष्टर्देवेभिर्जनिभिः सुमद्गणः ॥
હે સુહવા (સહેલાઈથી આહ્વાનનીય) દેવશક્તિઓ, અમારે ત્યાં ઘર સમા આવી જાઓ; બર્હિ પર બેસો અને આનંદ માણો. પછી પિષિત અંધસ્ (રસ) સ્વીકારીને પ્રસન્ન થાઓ; હે ત્વષ્ટૃ, દેવજનિભિઃ (દિવ્ય ઉત્પત્તિઓ) સાથે, સુમદ્-ગણ (સુવિચારનો સમૂહ) બની, અમામાં યોગ્ય આકાર ઘડો.
Mantra 4
आ वक्षि देवाँ इह विप्र यक्षि चोशन्होतर्नि षदा योनिषु त्रिषु । प्रति वीहि प्रस्थितं सोम्यं मधु पिबाग्नीध्रात्तव भागस्य तृप्णुहि ॥
હે વિપ્ર (પ્રકાશિત ઋષિ), દેવોને અહીં લાવ; હે હોતા, ઇચ્છાપૂર્વક યજન કર અને ત્રણે યોનિઓમાં (ત્રિ-આસન/ત્રિ-સ્થાનમાં) નિષાદ કર. જે પ્રસ્થિત (અર્પિત) છે તે સ્વીકાર—સોમનું મધુર મધ; આગ્નીધ્રના ભાગમાંથી પી અને પોતાના ભાગથી તૃપ્ત થા.
Mantra 5
एष स्य ते तन्वो नृम्णवर्धनः सह ओजः प्रदिवि बाह्वोर्हितः । तुभ्यं सुतो मघवन्तुभ्यमाभृतस्त्वमस्य ब्राह्मणादा तृपत्पिब ॥
હે ઇન્દ્ર, આ તારા તનુના નૃમ્ણને વધારનાર છે—બળ અને ઓજ, પરમ દિવિમાં તારા બાહુઓમાં સ્થાપિત. હે મઘવન, તારા માટે જ આ સુત (પિષિત) છે; તારા માટે જ આ આભૃત (લાવવામાં આવેલ) છે; તું આ બ્રાહ્મણ (પ્રેરિત વાણી)માંથી તૃપ્તિ સુધી પી અને તૃપ્ત થા.
Mantra 6
जुषेथां यज्ञं बोधतं हवस्य मे सत्तो होता निविदः पूर्व्या अनु । अच्छा राजाना नम एत्यावृतं प्रशास्त्रादा पिबतं सोम्यं मधु ॥
યજ્ઞમાં આનંદ લો; મારી હવ (આહ્વાન) પ્રત્યે જાગો. બેઠેલો હોતા પ્રાચીન નિવિદ (આમંત્રણ)નું અનુસરણ કરે છે. હે બે રાજાઓ, તમારાં તરફ વળેલું નમસ્કાર આવે છે; પ્રશાસ્તૃના વચનથી સોમનું મધુર મધ પીવો.
Frequently Asked Questions
It is primarily an invitation hymn within the Soma sacrifice, urging Indra (and associated royal divinities) to come, take their seat, and drink the prepared Soma portion.
Because the Soma-yajña is a coordinated rite: each priest has a defined role, and the hymn marks that the offering and the deity’s reception are validated through these offices and their authorized speech.
It describes Soma as a sweet, exhilarating sacred drink—both a literal pressed offering and a symbol of concentrated vitality and inspiration that empowers Indra and the rite itself.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.