Sukta 36
Sukta 2.36
Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 2.36 within the Vasiṣṭha family corpus of Maṇḍala 2)
Indra (with Soma-offering emphasis; ritual roles Hotṛ etc. foreground the Soma-yajña frame)
Triṣṭubh (probable for RV 2.36; requires metrical verification against pada counts)
ऋग्वेद २.३६ मध्ये सोम-यज्ञाचे आमंत्रण रेखाटले आहे; यात इंद्र (आणि संबंधित राजस देवता) यांना येण्यास, आसन ग्रहण करण्यास, आणि याजकीय पदांद्वारे वाटप झालेला मधुर सोम पिण्यास उद्युक्त केले जाते. दगडांनी पिळण्याची जिवंत प्रतिमा—दगडांनी ‘दूध काढल्या’ जाणाऱ्या गायी/किरण आणि जलधारा—ह्या होतृ, आग्नीध्र, प्रशास्तृ अशा नेमक्या विधी-सूचनांशी मिसळून, यज्ञाला एक सुव्यवस्थित प्रवाह/मार्ग म्हणून दाखवते, जो देवांना जागृत करतो आणि बल, प्रभुत्व व योग्य शासन-आज्ञा (न्याय्य आदेशाधिकार) मुक्त करतो.
Mantras
Mantra 1
तुभ्यं हिन्वानो वसिष्ट गा अपोऽधुक्षन्त्सीमविभिरद्रिभिर्नरः । पिबेन्द्र स्वाहा प्रहुतं वषट्कृतं होत्रादा सोमं प्रथमो य ईशिषे ॥
हे इंद्रा, तुझ्यासाठी प्रेरित वसिष्ठ स्तुतीला पुढे नेतो; तुझ्यासाठीच तेजस्वी किरणे (गायी) आणि आपः (जले) दुहिली जातात—उर्ध्वगमनाच्या शक्तींनी, अद्रि (सोम-दळणाऱ्या शिळांनी) आणि प्रयत्नशील नर-वीरांनी. हे इंद्रा, स्वाहा-युक्त अर्पण केलेला, प्रहुत व वषट्-कृत असा सोम पान कर; होतृच्या वचनातून तो सोम ग्रहण कर—त्याचा प्रथम अधिकाराने आस्वाद घेणारा तूच आहेस.
Mantra 2
यज्ञैः सम्मिश्लाः पृषतीभिॠष्टिभिर्यामञ्छुभ्रासो अञ्जिषु प्रिया उत । आसद्या बर्हिर्भरतस्य सूनवः पोत्रादा सोमं पिबता दिवो नरः ॥
यज्ञांशी सम्मिश्रित, प्रवासात उज्ज्वल, दीप्त जू/साजात प्रिय, आणि परिणामकारक संकल्पाच्या भाल्यांनी सुसज्ज—या; हे भरताचे सूनवः, येऊन बर्हि (पवित्र आसन)ावर बसा. हे दिव्य लोकातील नर-वीरांनो, पोतृच्या अर्पणातून सोम प्या.
Mantra 3
अमेव नः सुहवा आ हि गन्तन नि बर्हिषि सदतना रणिष्टन । अथा मन्दस्व जुजुषाणो अन्धसस्त्वष्टर्देवेभिर्जनिभिः सुमद्गणः ॥
आमच्याकडे या—जणू आपल्या घरातच येत आहात; हे सुहवा, सहज आवाहनीय शक्तींनो, निश्चयाने या. बर्हि वर बसा आणि आनंद करा. मग पेषित सार (अन्धस्) स्वीकारून प्रसन्न व्हा; हे त्वष्टृ, देव-जननांसह, सुमती-गण होऊन, आमच्यात योग्य रूप घडव.
Mantra 4
आ वक्षि देवाँ इह विप्र यक्षि चोशन्होतर्नि षदा योनिषु त्रिषु । प्रति वीहि प्रस्थितं सोम्यं मधु पिबाग्नीध्रात्तव भागस्य तृप्णुहि ॥
हे विप्र! देवांना येथे आण; हे होतृ! इच्छेने यजन कर आणि त्रिविध योन्यांमध्ये (त्रिगुण आसनांवर) बस. जे प्रस्तुत केले आहे ते स्वीकार—सोमाचे मधुर मधु; आग्नीध्राच्या भागातून पान कर आणि आपल्या भागाने तृप्त हो.
Mantra 5
एष स्य ते तन्वो नृम्णवर्धनः सह ओजः प्रदिवि बाह्वोर्हितः । तुभ्यं सुतो मघवन्तुभ्यमाभृतस्त्वमस्य ब्राह्मणादा तृपत्पिब ॥
हे इंद्रा! हे तुझ्या तनूचे नृम्ण वाढविणारे आहे—बल व ओज, जे परम दिवीत तुझ्या बाहूंमध्ये स्थापित आहे. हे मघवन्! तुझ्यासाठीच हा सुता (सोम) पिळला, तुझ्यासाठीच आणला; या ब्रह्मन् (प्रेरित वाणी) मधून तृप्तीपर्यंत पान कर आणि संतुष्ट हो.
Mantra 6
जुषेथां यज्ञं बोधतं हवस्य मे सत्तो होता निविदः पूर्व्या अनु । अच्छा राजाना नम एत्यावृतं प्रशास्त्रादा पिबतं सोम्यं मधु ॥
यज्ञात आनंद घ्या; माझ्या हवि-आह्वानाला जागे व्हा. आसनस्थ होतृ प्राचीन निविद् (आह्वान) अनुसरतो. हे दोन राजन्! तुमच्याकडे वळलेला नमस्कार येतो; प्रशास्तृच्या वचनातून सोम्य मधु प्या.
Frequently Asked Questions
It is primarily an invitation hymn within the Soma sacrifice, urging Indra (and associated royal divinities) to come, take their seat, and drink the prepared Soma portion.
Because the Soma-yajña is a coordinated rite: each priest has a defined role, and the hymn marks that the offering and the deity’s reception are validated through these offices and their authorized speech.
It describes Soma as a sweet, exhilarating sacred drink—both a literal pressed offering and a symbol of concentrated vitality and inspiration that empowers Indra and the rite itself.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.