Sukta 36
Sukta 2.36
Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 2.36 within the Vasiṣṭha family corpus of Maṇḍala 2)
Indra (with Soma-offering emphasis; ritual roles Hotṛ etc. foreground the Soma-yajña frame)
Triṣṭubh (probable for RV 2.36; requires metrical verification against pada counts)
ਰਿਗਵੇਦ 2.36 ਸੋਮ-ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਸੱਦਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ (ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਆਉਣ, ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਯਾਜਕੀ ਪਦਵੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੰਡੇ ਗਏ ਮਧੁਰ ਸੋਮ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਪੀੜਨ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਛਵੀ—ਪੱਥਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ‘ਦੁੱਧ ਕੱਢੇ’ ਗਏ ਗਾਂ/ਕਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਜਲਾਂ—ਨੂੰ ਹੋਤ੍ਰ, ਆਗਨੀਧ੍ਰ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵਰਗੇ ਸੁਚੱਜੇ ਵਿਧੀਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਇਕ ਸੁਵਿਧਿਤ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਧਿਕਾਰ, ਅਤੇ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦੇਸ਼-ਸਾਮਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
तुभ्यं हिन्वानो वसिष्ट गा अपोऽधुक्षन्त्सीमविभिरद्रिभिर्नरः । पिबेन्द्र स्वाहा प्रहुतं वषट्कृतं होत्रादा सोमं प्रथमो य ईशिषे ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਤੁਤੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੇਜਸਵੀ ਕਿਰਣ-ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਃ (ਜਲ) ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੁਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਅਦ੍ਰਿ (ਸੋਮ-ਪੇਸ਼ਣ ਪੱਥਰਾਂ) ਨਾਲ, ਉਤਥਾਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਨਰਾਂ ਨਾਲ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸ੍ਵਾਹਾ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ, ਪ੍ਰਹੁਤ ਅਤੇ ਵਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ ਸੋਮ ਪੀ; ਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਵਚਨ ਤੋਂ ਉਹ ਸੋਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ—ਤੂੰ ਹੀ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈਂ ਜੋ ਇਸ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
यज्ञैः सम्मिश्लाः पृषतीभिॠष्टिभिर्यामञ्छुभ्रासो अञ्जिषु प्रिया उत । आसद्या बर्हिर्भरतस्य सूनवः पोत्रादा सोमं पिबता दिवो नरः ॥
ਯਜ੍ਞਾਂ ਨਾਲ ਸੰਮਿਸ਼੍ਰਿਤ, ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ੍ਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਅੰਜਿ (ਹਾਰਨੇਸ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਯ, ਅਤੇ ਸ਼ਟੀ (ਭਾਲੇ) ਨਾਲ ਸਜ्जਿਤ—ਹੇ ਭਰਤ ਦੇ ਸੂਨਵੋ, ਆਓ; ਬਰ੍ਹਿ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠੋ। ਹੇ ਦਿਵੋ ਨਰਃ (ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਦੇ ਵੀਰੋ), ਪੋਤ੍ਰ ਦੇ ਅਰਪਣ ਤੋਂ ਸੋਮ ਪੀਓ।
Mantra 3
अमेव नः सुहवा आ हि गन्तन नि बर्हिषि सदतना रणिष्टन । अथा मन्दस्व जुजुषाणो अन्धसस्त्वष्टर्देवेभिर्जनिभिः सुमद्गणः ॥
ਹੇ ਸੁਹਵਾ (ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤਿਓ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਘਰ ਵਾਂਗ ਆ ਜਾਓ; ਬਰ੍ਹਿ ਉੱਤੇ ਬੈਠੋ ਅਤੇ ਰਮੋ। ਫਿਰ ਪਿਸ਼ਿਤ ਅੰਧਸ (ਰਸ) ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ; ਹੇ ਤ੍ਵਸ਼੍ਟ੍ਰ, ਦੇਵਜਨਿਭਿਃ (ਦਿਵ੍ਯ ਜਨਮਾਂ) ਨਾਲ, ਸੁਮਦ੍-ਗਣ (ਸੁਚਿੰਤਨ ਦਾ ਸਮੂਹ) ਬਣ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਰੂਪ ਘੜ।
Mantra 4
आ वक्षि देवाँ इह विप्र यक्षि चोशन्होतर्नि षदा योनिषु त्रिषु । प्रति वीहि प्रस्थितं सोम्यं मधु पिबाग्नीध्रात्तव भागस्य तृप्णुहि ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਸ਼ੀ), ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ; ਹੇ ਹੋਤ੍ਰ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ (ਤ੍ਰਿ-ਆਸਨ/ਤ੍ਰਿ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ) ਬੈਠ। ਜੋ ਪ੍ਰਸਥਿਤ (ਅਰਪਿਤ) ਹੈ ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ—ਸੋਮ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਮਧੁ; ਆਗਨੀਧ੍ਰ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿਚੋਂ ਪੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ।
Mantra 5
एष स्य ते तन्वो नृम्णवर्धनः सह ओजः प्रदिवि बाह्वोर्हितः । तुभ्यं सुतो मघवन्तुभ्यमाभृतस्त्वमस्य ब्राह्मणादा तृपत्पिब ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਤਨੁ ਦੇ ਨ੍ਰਿਮਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਬਲ ਅਤੇ ਓਜ ਪਰਮ ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਇਹ ਸੁਤ (ਨਿਚੋੜਿਆ) ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਇਹ ਆਭ੍ਰਿਤ (ਲਿਆਇਆ) ਗਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ) ਵਿਚੋਂ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤੱਕ ਪੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ।
Mantra 6
जुषेथां यज्ञं बोधतं हवस्य मे सत्तो होता निविदः पूर्व्या अनु । अच्छा राजाना नम एत्यावृतं प्रशास्त्रादा पिबतं सोम्यं मधु ॥
ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰਸ ਲਵੋ; ਮੇਰੇ ਹਵ (ਆਹਵਾਨ) ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਗੋ। ਬੈਠਿਆ ਹੋਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਿਵਿਦ (ਆਮੰਤ੍ਰਣ) ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੋ ਰਾਜਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਨਮਸਕਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਤੋਂ ਸੋਮ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਮਧੁ ਪੀਓ।
Frequently Asked Questions
It is primarily an invitation hymn within the Soma sacrifice, urging Indra (and associated royal divinities) to come, take their seat, and drink the prepared Soma portion.
Because the Soma-yajña is a coordinated rite: each priest has a defined role, and the hymn marks that the offering and the deity’s reception are validated through these offices and their authorized speech.
It describes Soma as a sweet, exhilarating sacred drink—both a literal pressed offering and a symbol of concentrated vitality and inspiration that empowers Indra and the rite itself.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.