Rig Veda Sukta 1
Mandala 1Sukta 19 Mantras

Sukta 1

Sukta 1.1

Rishi

Madhucchandas Vaiśvāmitra

Devata

Agni

Chandas

Gāyatrī

ઋગ્વેદનું આ પ્રારંભિક સૂક્ત યજ્ઞના અગ્રણી પુરોહિત તરીકે અગ્નિનું આહ્વાન કરે છે—દૈવી દૂત જે દેવોને અહીં લાવે છે અને સમૃદ્ધિ સ્થાપે છે. નવ ગાયત્રી છંદના મંત્રોમાં અગ્નિની સ્તુતિ ઋષિ-ઇચ્છિત, સત્યવાહક અને ‘ધનો/નિધિઓ’નો શ્રેષ્ઠ દાતા તરીકે થાય છે; અંતે ઉપાસકના કલ્યાણ માટે એવી આત્મીય પ્રાર્થના થાય છે કે અગ્નિ પિતાની જેમ સુલભ અને સ્નેહભર્યો બની રહે.

Mantras

Mantra 1

अग्निमीळे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम् । होतारं रत्नधातमम् ॥

હું અગ્નિનું સ્તવન કરું છું—યજ્ઞના પુરોહિત, દેવ, ઋત્વિજ; હોતાર, રત્નધાતમ—અંતરના રત્નો સ્થાપિત કરનાર સર્વોત્તમ.

Mantra 2

अग्निः पूर्वेभिॠषिभिरीड्यो नूतनैरुत । स देवाँ एह वक्षति ॥

અગ્નિ પ્રાચીન ઋષિઓ દ્વારા પણ અને નૂતન ઋષિઓ દ્વારા પણ સ્તુત્ય છે; તે દેવોને અહીં લાવશે—પ્રકાશમય શક્તિઓને આપણા અંતરમાં આકર્ષી લાવશે.

Mantra 3

अग्निना रयिमश्नवत्पोषमेव दिवेदिवे । यशसं वीरवत्तमम् ॥

અગ્નિ દ્વારા મનુષ્ય રયિ—અંતરના ધન—પ્રાપ્ત કરે; પોષણ તો દિન પ્રતિદિન વધે; યશસ્વી, અને વીર્યથી પરિપૂર્ણ સર્વોત્તમ.

Mantra 4

अग्ने यं यज्ञमध्वरं विश्वतः परिभूरसि । स इद्देवेषु गच्छति ॥

હે અગ્નિ, જે યજ્ઞ અને અધ્વર—અર્પણનો પવિત્ર માર્ગ—ને તું સર્વ દિશાઓથી પરિભૂ બની આવરી અને અધિપત્ય કરે છે; એ જ શક્તિથી યજમાન (માનવ સાધક) દેવોમાં—પ્રકાશમય દેવશક્તિઓમાં—પહોંચે છે.

Mantra 5

अग्निर्होता कविक्रतुः सत्यश्चित्रश्रवस्तमः । देवो देवेभिरा गमत् ॥

અગ્નિ—હોતા, કવિ-ક્રતુ (ઋષિ-ઇચ્છાવાળો)—સત્ય, અને ચિત્રશ્રવસ્તમ (પ્રકાશમય પ્રેરણાઓમાં અતિ સમૃદ્ધ), એ દેવશક્તિ અન્ય દેવશક્તિઓ સાથે અહીં આગમન કરે.

Mantra 6

यदङ्ग दाशुषे त्वमग्ने भद्रं करिष्यसि । तवेत्तत्सत्यमङ्गिरः ॥

હે અગ્નિ, દાશુષે—અર્પણ કરનાર દાતાને—તું જે ભદ્ર કલ્યાણ રચી આપશે; હે અંગિરસ, એ જ તારી સત્ય ક્રિયા છે—તારું વચનિત ઉપકાર આપણા અંદર નિશ્ચિત વાસ્તવિકતા બને છે.

Mantra 7

उप त्वाग्ने दिवेदिवे दोषावस्तर्धिया वयम् । नमो भरन्त एमसि ॥

હે અગ્નિ, અમે દિન પ્રતિદિન તારી પાસે નજીક આવીએ છીએ; રાત્રિમાં અને ઉષાના આગમને જાગૃત ધિયા સાથે તારી તરફ આગળ વધીએ છીએ; નમસ્કાર અર્પણ કરતાં, તારા તેજોમય સાન્નિધ્ય અને માર્ગદર્શનનો આશ્રય લેવા ઇચ્છીએ છીએ.

Mantra 8

राजन्तमध्वराणां गोपामृतस्य दीदिविम् । वर्धमानं स्वे दमे ॥

અધ્વરોના રાજસ તેજરૂપ, ઋતનો ગોપા, દીદીવિત પ્રકાશમાન—એ અગ્નિ—પોતાના જ દમે (અમારા અંતરમાં) સતત વધતો રહે છે.

Mantra 9

स नः पितेव सूनवेऽग्ने सूपायनो भव । सचस्वा नः स्वस्तये ॥

હે અગ્નિ, અમારા માટે પુત્ર પ્રત્યે પિતાની જેમ—સુલભ ઉપાયન અને નેતૃત્વ માટે તૈયાર—બન; અમારી સ્વસ્તિ માટે અમારાં સાથે જોડાઈ રહે, ઋતના યોગ્ય ક્રમે આત્માનો સુરક્ષિત વિકાસ થાય તે માટે.

Frequently Asked Questions

Because Agni is the mediator of the sacrifice: he carries offerings to the gods and brings the gods’ powers into the rite. Invoking him first establishes the yajña and makes all later invocations effective.

It means “placed in front” or “foremost priest.” The hymn presents Agni as the guiding presence at the head of the sacrifice—both ritually (the fire in front) and spiritually (the leading divine will).

The hymn asks Agni to bring the gods, ensure successful worship, and grant ‘treasures’—prosperity, strength, and inspired clarity—ending with a prayer for svasti (secure well-being) and protection like a father.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App