ઇન્દ્રજીત in the Ramayana

(તેઓ વર્ણવે છે) વિભીષણ સાથે સંધિ, રાવણવધના ઉપાયનું નિવેદન, કુંભકર્ણનું નિધન અને મેઘનાદનો સંહાર.

તેજસ્વી વાનરસેનાપતિ શુકના ગૃહે, ધીમાન સારણના ગૃહે, તેમજ ઇન્દ્રજિતના નિવાસે પણ ગયો.

દશગ્રીવ રાવણ વરાહ પર આરુઢ હતો; ઇન્દ્રજિત્ શિંશુમાર પર; અને કુંભકર્ણ ઊંટ પર ચઢેલો—દક્ષિણ દિશા તરફ પ્રયાણ કરતા દેખાયા.

ત્યારે મહાત્મા રક્ષોધિપતિ, હનુમાનના હાથે કુમાર અક્ષના વધથી ક્રોધિત થઈ, મનને સ્થિર કરી, દેવસમાન ઇન્દ્રજિતને આદેશ આપ્યો.

તમે અસ્ત્રવિદ્યા જાણનારા અને શસ્ત્રવિદોમાં સર્વોત્તમ છો; દેવો અને અસુરો બંનેને પણ શોક આપનાર છો। ઇન્દ્રસહિત દેવતાઓ સામે પણ યુદ્ધમાં તમારું પરાક્રમ પ્રગટ થયું છે; અને પિતામહ બ્રહ્માની આરાધના કરીને તમે શક્તિશાળી અસ્ત્રોનો સંચય પ્રાપ્ત કર્યો…

તમારા અસ્ત્રબળનો સામનો થતાં, મરુદ્ગણો સહિત દેવતાઓ—ઇન્દ્રદેવનો આશ્રય લીધા છતાં—યુદ્ધમાં ઊભા રહી શક્યા નહીં.

સમરમાં કર્મથી તારે અશક્ય કંઈ નથી; પૂર્વદૃષ્ટિ અને મંત્રણા વડે તારે અકર્ય પણ નથી. ત્રિલોકમાં એવો કોઈ નથી જે તારા અસ્ત્રબળને અને તારા પોતાના બળને ન જાણે.

હે અસ્ત્રવિદ્યા-વિશારદોમાં શ્રેષ્ઠ! તું નજીક પહોંચે ત્યારે શત્રુનું બળ યોગ્ય રીતે માપી, વધુ વિનાશ વિના તેને શમાવ; પોતાના બળ અને શત્રુના બળને તોલીને પછી યુદ્ધ આરંભ કર.

વીરસેનાના ટોળાં ન મોકલ; વિશાળ સારવાળો આ કપિ સામે તે વ્યર્થ થશે. વજ્ર પણ કામ ન આવે; તેની ગતિ પવન સમી અપરિમિત છે, અને અગ્નિસમાન તેને સામાન્ય શસ્ત્રોથી હણવો શક્ય નથી.

આ વિષયને સમ્યક્ રીતે પરખી, સ્થિરચિત્ત અને યોગ્ય વિવેકથી, ધનુષ્યના દિવ્ય અસ્ત્રવીર્યને સ્મરી, માર્ગમાં અક્ષત રહે તેવી રીતે કાર્ય આરંભ કર.

ખરેખર, તને મોકલવું એ મારી શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિ નથી; પરંતુ રાજધર્મ અનુસાર ક્ષત્રિય માટે આવી જ મતિ યોગ્ય માનવામાં આવે છે.

હે અરિંદમ, તું યુદ્ધમાં અનેક શસ્ત્રોમાં પારંગત છે; તેથી નિશ્ચિત જાણ—રણમાં મને તારો વિજય જ અભિષ્ટ છે.

પિતાના વચન સાંભળી, દક્ષસુત સમ પ્રભાવશાળી અને અદીનસત્ત્વ વીરે ભક્તિપૂર્વક પિતાને પ્રદક્ષિણા કરી; રણ માટે તેની બુદ્ધિ દૃઢ થઈ.

પછી પોતાના પ્રિય ગણોથી પૂજિત ઇન્દ્રજિત્ યુદ્ધ માટે ઉદ્દીપ્ત થયો; ઉત્સાહ જગાવી તે સંગ્રામભૂમિ તરફ આગળ વધ્યો.

શ્રીમાન, પદ્મપલાશ સમ નેત્રો ધરાવતો, રાક્ષસાધિપતિનો મહાતેજસ્વી પુત્ર—પર્વકાળે સમુદ્ર જેમ ઊછળે તેમ બહાર નીકળ્યો.

ઇન્દ્રસમાન ઇન્દ્રજિત્ ગરુડરાજ સમ અતુલ્ય વેગ ધરાવતા, શ્વેત અને તીક્ષ્ણ દંષ્ટ્રાવાળા ચાર ભયંકર વ્યાળોથી જોડાયેલા, અપ્રતિહત ગતિથી ધસી જતાં રથ પર આરુઢ થયો।

ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ, શસ્ત્રજ્ઞ અને અસ્ત્રવિદોમાં વર એવો તે રથી, રથ પર ચઢી ક્ષણમાં જ જ્યાં હનુમાન્ સ્થિત હતો ત્યાં ધસી ગયો।

તેના રથનો ગર્જનાસમાન નિર્ઘોષ અને ધનુષ્યની જ્યાનો ટંકાર સાંભળી, વાનરોમાં તે વીરસરદાર વધુ જ ઉત્સાહિત થયો।

રણમાં નિપુણ તે યોદ્ધાએ અતિ મહાન ધનુષ્ય અને તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા બાણો ધારણ કર્યા; હનુમાનને લક્ષ્યમાં રાખી યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યો।

ત્યારે તે સંયુદ્ધમાં હર્ષિત થઈ, હાથમાં ધનુષ્ય લઈને રણ માટે નીકળ્યો; સર્વ દિશાઓ કલુષિત અને અંધારી બની ગઈ, અને વન્ય મૃગો ભયંકર રીતે અનેક રીતે હૂંકારવા લાગ્યા.