Prakarana 4

Verse 68 (दोहा/सोरठा)

अवधपुरी बासिन्ह कर सुख संपदा समाज। सहस सेष नहिं कहि सकहिं जहँ नृप राम बिराज।।26।।

avadhapurī bāsinh kara sukha saṃpadā samāja | sahasa seṣa nahiṃ kahi sakahiṃ jahã nr̥pa rāma birāja ||26||

Los ciudadanos de Ayodhyā gozaban de una plenitud perfecta de dicha y prosperidad; donde reinaba el rey Rāma, ni siquiera Śeṣa, con sus mil lenguas, podría describirlo por completo.

Verse 69 (चौपाई)

नारदादि सनकादि मुनीसा। दरसन लागि कोसलाधीसा।। दिन प्रति सकल अजोध्या आवहिं। देखि नगरु बिरागु बिसरावहिं।। जातरूप मनि रचित अटारीं। नाना रंग रुचिर गच ढारीं।। पुर चहुँ पास कोट अति सुंदर। रचे कँगूरा रंग रंग बर।। नव ग्रह निकर अनीक बनाई। जनु घेरी अमरावति आई।। महि बहु रंग रचित गच काँचा। जो बिलोकि मुनिबर मन नाचा।। धवल धाम ऊपर नभ चुंबत। कलस मनहुँ रबि ससि दुति निंदत।। बहु मनि रचित झरोखा भ्राजहिं। गृह गृह प्रति मनि दीप बिराजहिं।।

nārada-ādi sanakādi munīsā | darasana lāgi kosalādhīsā || dina prati sakala ajodhyā āvahiṃ | dekhi nagaru birāgu bisarāvahiṃ || jāta-rūpa mani racita aṭārīṃ | nānā raṅga rucira gaca ḍhārīṃ || pura cahũ pāsa koṭ ati suṃdara | race kaṅgūrā raṅga raṅga bara || nava graha nikara anīka banāī | janu gherī amarāvatī āī || mahi bahu raṅga racita gaca kā̃cā | jo biloki munibara mana nācā || dhavala dhāma ūpara nabha cuṃbata | kalasa manahũ rabi sasi duti niṃdata || bahu mani racita jharokhā bhrājahĩ | gṛha gṛha prati mani dīpa birājahĩ ||

Narada y los Kumaras y los grandes sabios vinieron a buscar la bendita visión de Rama, Señor de Kosala. Día tras día todos llegaban a Ayodhya; al contemplar la ciudad, su desapego era olvidado. Torres doradas, incrustadas con gemas, estaban recubiertas de encalados encantadores de muchos matices. Por los cuatro lados las murallas de la ciudad eran sumamente hermosas, con almenas labradas en variados colores. El ejército de los nueve planetas parecía haber venido y rodeado la ciudad, como si la misma Amaravati hubiera llegado. El suelo estaba acabado en superficies vidriosas de muchos colores; al verlo, los corazones de los sabios danzaban. Mansiones blancas besaban el cielo; sus remates parecían eclipsar el esplendor del sol y la luna. Balcones construidos con gemas resplandecían, y en cada casa brillaban lámparas de joyas.

Verse 70 (छंद)

मनि दीप राजहिं भवन भ्राजहिं देहरीं बिद्रुम रची। मनि खंभ भीति बिरंचि बिरची कनक मनि मरकत खची।। सुंदर मनोहर मंदिरायत अजिर रुचिर फटिक रचे। प्रति द्वार द्वार कपाट पुरट बनाइ बहु बज्रन्हि खचे।।

mani dīpa rājahiṃ bhavana bhrājahiṃ deharīṃ bidruma racī | mani khaṃbha bhīti birañci biracī kanaka mani marakata khacī || suṃdara manohara mandirāyata ajira rucira phaṭika race | prati dvāra dvāra kapāṭa puraṭ banāi bahu bajranhi khace ||

Lámparas de gemas brillaban; las mansiones relucían, sus umbrales labrados de coral. Pilares de gemas y muros, labrados como por el mismo Brahma, estaban incrustados con oro, joyas y esmeraldas. Las hermosas y encantadoras casas semejantes a templos tenían patios graciosos hechos de cristal. En cada puerta, puertas doradas fueron hechas y tachonadas con muchos diamantes.

Verse 71 (दोहा/सोरठा)

चारु चित्रसाला गृह गृह प्रति लिखे बनाइ। राम चरित जे निरख मुनि ते मन लेहिं चोराइ।।27।।

cāru citrasālā gṛha gṛha prati likhe banāi | rāma carita je nirakha muni te mana lehiṃ corāi ||27||

En cada casa había hermosos salones pintados, adornados con dibujos; y los sabios que contemplaban las hazañas de Rāma quedaban con la mente robada—totalmente cautivados.

Verse 72 (चौपाई)

सुमन बाटिका सबहिं लगाई। बिबिध भाँति करि जतन बनाई।। लता ललित बहु जाति सुहाई। फूलहिं सदा बंसत कि नाई।। गुंजत मधुकर मुखर मनोहर। मारुत त्रिबिध सदा बह सुंदर।। नाना खग बालकन्हि जिआए। बोलत मधुर उड़ात सुहाए।। मोर हंस सारस पारावत। भवननि पर सोभा अति पावत।। जहँ तहँ देखहिं निज परिछाहीं। बहु बिधि कूजहिं नृत्य कराहीं।। सुक सारिका पढ़ावहिं बालक। कहहु राम रघुपति जनपालक।। राज दुआर सकल बिधि चारू। बीथीं चौहट रूचिर बजारू।।

sumana bāṭikā sabahiṃ lagāī | bibidha bhā̃ti kari jatana banāī || latā lalita bahu jāti suhāī | phūlahiṃ sadā basaṃta ki nāī || guṃjata madhukara mukhara manohara | māruta tri-bidha sadā baha suṃdara || nānā khaga bālakanhi jiāe | bolata madhura uṛāta suhāe || mora haṃsa sāras pārāvata | bhavanani para sobhā ati pāvata || jahã tahã dekhahiṃ nija parichāhīṃ | bahu bidhi kūjahiṃ nr̥tya karāhīṃ || suka sārikā paṛhāvahiṃ bālaka | kahahu rāma raghupati jana-pālaka || rāja duāra sakala bidhi cāru | bīthīṃ cauhaṭ rucira bajārū ||

Todos habían plantado jardines de flores, cuidadosamente hechos de muchas maneras. Enredaderas encantadoras de muchas especies estaban siempre florecidas, como si la primavera misma nunca pasara. Las abejas zumbaban dulcemente, y una brisa suave y variada siempre soplaba. Los niños criaban muchas clases de aves; hablaban melodiosamente y volaban con deleite. Pavos reales, cisnes, grullas y palomas añadían gran belleza sobre las casas. Aquí y allá, al ver sus propios reflejos, canturreaban de muchas formas y se les hacía danzar. Los niños enseñaban a loros y minás a recitar: ¡Habla de Rama, Raghupati, protector del pueblo! La puerta real era hermosa en todos los aspectos; las calles, encrucijadas y mercados eran encantadores.

Verse 73 (छंद)

बाजार रुचिर न बनइ बरनत बस्तु बिनु गथ पाइए। जहँ भूप रमानिवास तहँ की संपदा किमि गाइए।। बैठे बजाज सराफ बनिक अनेक मनहुँ कुबेर ते। सब सुखी सब सच्चरित सुंदर नारि नर सिसु जरठ जे।।

bājāra rucira na banai baranata bastu binu gatha pāiye. jahã bhūpa ramā-nivāsa tahã kī saṁpadā kimi gāiye. baiṭhe bajāja sarāpha banika aneka manahũ kubera te. saba sukhī saba saccarita sundara nāri nara sisu jaraṭha je.

El mercado era tan encantador que para describirlo se necesitaría un relato completo y bien hilado, no un mero hilo suelto de palabras. Donde el Rey, Rama, la misma morada de Lakshmi, habitaba, ¿cómo podría uno cantar las alabanzas de esa prosperidad? Comerciantes de telas, joyeros y mercaderes se sentaban en filas, como si fueran múltiples Kuberas. Todos eran felices, todos de conducta recta, mujeres y hombres, niños y ancianos por igual, hermosos en porte y vida.

Verse 74 (दोहा/सोरठा)

उत्तर दिसि सरजू बह निर्मल जल गंभीर। बाँधे घाट मनोहर स्वल्प पंक नहिं तीर।।28।।

uttara disi sarajū baha nirmala jala gambhīra. bā̃dhe ghāṭa manohara svalpa paṅka nahĩ tīra. ||28||

Hacia el norte corría la Sarayū, de aguas puras y hondas. A lo largo de ella se alzaban hermosos ghats, y en sus riberas apenas había lodo.

Verse 75 (चौपाई)

दूरि फराक रुचिर सो घाटा। जहँ जल पिअहिं बाजि गज ठाटा।। पनिघट परम मनोहर नाना। तहाँ न पुरुष करहिं अस्नाना।। राजघाट सब बिधि सुंदर बर। मज्जहिं तहाँ बरन चारिउ नर।। तीर तीर देवन्ह के मंदिर। चहुँ दिसि तिन्ह के उपबन सुंदर।। कहुँ कहुँ सरिता तीर उदासी। बसहिं ग्यान रत मुनि संन्यासी।। तीर तीर तुलसिका सुहाई। बृंद बृंद बहु मुनिन्ह लगाई।। पुर सोभा कछु बरनि न जाई। बाहेर नगर परम रुचिराई।। देखत पुरी अखिल अघ भागा। बन उपबन बापिका तड़ागा।।

dūri pharāka rucira so ghāṭā. jahã jala piyahĩ bāji gaja ṭhāṭā. panighaṭa parama manohara nānā. tahā̃ na puruṣa karahĩ asnānā. rājaghāṭa saba bidhi sundara bara. majjahĩ tahā̃ barana cāriũ nara. tīra tīra devanha ke mandira. cahũ disi tinh ke upabana sundara. kahũ kahũ saritā tīra udāsī. basahĩ gyāna rata muni sannyāsī. tīra tīra tulasikā suhāī. bṛnda bṛnda bahu muninh lagāī. pura sobhā kachu barani na jāī. bāhera nagara parama rucirāī. dekhata purī akhila agha bhāgā. bana upabana bāpikā taṛāgā.

Lejos y ancho se extendían aquellos hermosos ghats, donde caballos y elefantes bebían en filas ordenadas. Muchos escalones de agua fueron exquisitamente hechos; allí los hombres no se bañaban. El ghat real era perfecto en todos los aspectos; allí se bañaban personas de las cuatro varnas. A lo largo de cada orilla se alzaban templos de los dioses, con hermosos bosquecillos por todos lados. Aquí y allá en la orilla del río vivían ascetas desapegados, sabios y renunciantes absortos en conocimiento espiritual. En cada orilla las plantas de tulsi lucían espléndidas, plantadas en grupos por muchos sabios. El esplendor de la ciudad no puede describirse; incluso fuera del pueblo todo era sumamente deleitoso. A la vista de esa ciudad todo pecado huyó, bosques y jardines, pozos y estanques por todas partes.

Verse 76 (छंद)

बापीं तड़ाग अनूप कूप मनोहरायत सोहहीं। सोपान सुंदर नीर निर्मल देखि सुर मुनि मोहहीं।। बहु रंग कंज अनेक खग कूजहिं मधुप गुंजारहीं। आराम रम्य पिकादि खग रव जनु पथिक हंकारहीं।।

bāpī̃ taṛāga anūpa kūpa manoharāyata sohahī̃. sopāna sundara nīra nirmala dekhi sura muni mohahī̃. bahu raṅga kañja aneka khaga kūjahī̃ madhupa gũjārahī̃. ārāma ramya pikādi khaga rava janu pathika hãkārahī̃.

Pozos escalonados sin par, estanques y graciosos pozos adornaban la tierra. Sus bellos peldaños y sus aguas sin mancha, al ser vistos, hechizaban incluso a dioses y rishis. Florecían lotos de muchos colores; incontables aves cantaban y las abejas zumbaban. En los jardines deleitosos, el canto de los cucos y de otras aves parecía como si llamara al caminante a seguir adelante.

Verse 77 (दोहा/सोरठा)

रमानाथ जहँ राजा सो पुर बरनि कि जाइ। अनिमादिक सुख संपदा रहीं अवध सब छाइ।।29।।

ramā-nātha jahã rājā so pura barani ki jāi. animādika sukha saṁpadā rahī̃ avadha saba chāi. ||29||

¿Cómo describir aquella ciudad donde Rāma —Señor de Lakṣmī— reinaba? En Ayodhyā toda dicha y prosperidad, incluso aṇimā y las demás perfecciones, se hallaban esparcidas por doquier.

Verse 78 (चौपाई)

जहँ तहँ नर रघुपति गुन गावहिं। बैठि परसपर इहइ सिखावहिं।। भजहु प्रनत प्रतिपालक रामहि। सोभा सील रूप गुन धामहि। जलज बिलोचन स्यामल गातहि। पलक नयन इव सेवक त्रातहि। धृत सर रुचिर चाप तूनीरहि। संत कंज बन रबि रनधीरहि। काल कराल ब्याल खगराजहि। नमत राम अकाम ममता जहि। लोभ मोह मृगजूथ किरातहि। मनसिज करि हरि जन सुखदातहि। संसय सोक निबिड़ तम भानुहि। दनुज गहन घन दहन कृसानुहि। जनकसुता समेत रघुबीरहि। कस न भजहु भंजन भव भीरहि। बहु बासना मसक हिम रासिहि। सदा एकरस अज अबिनासिहि। मुनि रंजन भंजन महि भारहि। तुलसिदास के प्रभुहि उदारहि।।

jahã-tahã nara raghupati guna gāvahĩ | baiṭhi parasapara ihai sikhāvahĩ || bhajahu pranata-pratipālaka rāmahi | sobhā sīla rūpa guna dhāmahi || jalaja-bilocana syāmala gātahi | palaka nayana iva sevaka trātahi || dhṛta sara rucira cāpa tūnīrahi | santa kañja-bana ravi raṇa-dhīrahi || kāla karāla byāla khaga-rājahi | namata rāma akāma mamatā jahi || lobha moha mṛga-jūtha kirātahi | manasija kari hari jana sukha-dātahi || saṁsaya soka nibiṛa tama bhānūhi | danuja gahana ghana dahana kṛsānūhi || janaka-sutā sameta raghu-vīrahi | kasa na bhajahu bhañjana bhava-bhīrahi || bahu bāsanā masaka hima-rāsihi | sadā eka-rasa aja abināsihi || muni-rañjana bhañjana mahi-bhārahi | tulasīdāsa ke prabhūhi udārahi ||

En todas partes los hombres cantan las virtudes del Señor de Raghu; sentados juntos, se enseñan unos a otros esta misma lección: Adoren a Rama, el Protector de los rendidos, morada de esplendor, gracia, belleza y excelencia. De ojos de loto, de miembros oscuros, Él salva a Sus servidores como los párpados protegen los ojos. Portando flechas, un arco hermoso y carcaj, Él es el sol que hace florecer el bosque de loto de los santos, y un héroe firme en batalla. Para el terrible Tiempo y la serpiente del terror Él es Garuda; al inclinarse ante Rama, el deseo y el apego se van. Él es el cazador de la manada de ilusión y codicia; mata la lujuria semejante a Cupido y da felicidad a Su pueblo. Él es el sol para la densa oscuridad de la duda y el pesar; Él es el fuego que quema el espeso bosque de demonios. Con la hija de Janaka a Su lado, Raghuvira destruye el miedo de la existencia mundana, ¿cómo no adorarlo? Para el montón de nieve que es la multitud de anhelos Él es la ruina del mosquito; siempre de una esencia, no nacido e imperecedero. Deleitando a los sabios y eliminando la carga de la tierra, tal es el generoso Señor de Tulsidas.

Verse 79 (दोहा/सोरठा)

एहि बिधि नगर नारि नर करहिं राम गुन गान। सानुकूल सब पर रहहिं संतत कृपानिधान।।30।।

ehi bidhi nagara nāri nara karahĩ rāma guna-gāna | sānukūla saba para rahahĩ santata kṛpā-nidhāna ||30||

Así, por toda la ciudad, mujeres y hombres cantan las virtudes de Rāma; y el Tesoro de compasión permanece siempre propicio para todos.

Verse 80 (चौपाई)

जब ते राम प्रताप खगेसा। उदित भयउ अति प्रबल दिनेसा।। पूरि प्रकास रहेउ तिहुँ लोका। बहुतेन्ह सुख बहुतन मन सोका।। जिन्हहि सोक ते कहउँ बखानी। प्रथम अबिद्या निसा नसानी।। अघ उलूक जहँ तहाँ लुकाने। काम क्रोध कैरव सकुचाने।। बिबिध कर्म गुन काल सुभाऊ। ए चकोर सुख लहहिं न काऊ।। मत्सर मान मोह मद चोरा। इन्ह कर हुनर न कवनिहुँ ओरा।। धरम तड़ाग ग्यान बिग्याना। ए पंकज बिकसे बिधि नाना।। सुख संतोष बिराग बिबेका। बिगत सोक ए कोक अनेका।।

jaba te rāma pratāpa khagesā | udita bhayau ati prabala dinesā || pūri prakāsa raheu tihũ lokā | bahuteṅha sukha bahutana mana sokā || jinhahi soka te kahaũ bakhānī | prathama abidyā nisā nasānī || agha ulūka jahã-tahã lukāne | kāma krodha kairava sakucāne || bibidha karma guna kāla subhāū | e cakora sukha lahahĩ na kāū || matsara māna moha mada corā | inha kara hunara na kavanihũ orā || dharama taṛāga gyāna bigyānā | e paṅkaja bikase bidhi nānā || sukha santoṣa birāga bibekā | bigata soka e koka anekā ||

Desde que la gloria de Rama se alzó, oh Garuda, como un poderoso sol recién surgido, la luz llenó los tres mundos. Muchos encontraron felicidad; sin embargo, en muchos corazones permanecía la tristeza. De aquellos que aún sienten pesar, explicaré: primero, la noche de la ignorancia fue disipada. El pecado, el búho, se escondió; la lujuria y la ira, como lirios que florecen de noche, se marchitaron. Pero las diversas disposiciones de acción, cualidades, tiempo y hábito, estas naturalezas semejantes al chakor no encontraron gozo en esa luz. La envidia, el orgullo, la ilusión y la arrogancia embriagada son ladrones; su oficio no encuentra refugio en ninguna parte. En el estanque del dharma, el conocimiento y la sabiduría realizada, lotos florecieron de muchas maneras; felicidad, contentamiento, desapego y discernimiento, muchos cucos cantaron, y el pesar se fue.

Verse 81 (दोहा/सोरठा)

यह प्रताप रबि जाकें उर जब करइ प्रकास। पछिले बाढ़हिं प्रथम जे कहे ते पावहिं नास।।31।।

yaha pratāpa rabi jākẽ ura jaba karai prakāsa | pachile bāṛhahĩ prathama je kahe te pāvahĩ nāsa ||31||

Cuando este sol de gloria resplandece en el corazón, las tendencias rezagadas mencionadas al comienzo ya no crecen: llegan a su fin.

Verse 82 (चौपाई)

भ्रातन्ह सहित रामु एक बारा। संग परम प्रिय पवनकुमारा।। सुंदर उपबन देखन गए। सब तरु कुसुमित पल्लव नए।। जानि समय सनकादिक आए। तेज पुंज गुन सील सुहाए।। ब्रह्मानंद सदा लयलीना। देखत बालक बहुकालीना।। रूप धरें जनु चारिउ बेदा। समदरसी मुनि बिगत बिभेदा।। आसा बसन ब्यसन यह तिन्हहीं। रघुपति चरित होइ तहँ सुनहीं।। तहाँ रहे सनकादि भवानी। जहँ घटसंभव मुनिबर ग्यानी।। राम कथा मुनिबर बहु बरनी। ग्यान जोनि पावक जिमि अरनी।।

bhrātanha sahita rāmu eka bārā | saṅga parama priya pavan-kumārā || sundara upabana dekhana gae | saba taru kusumita pallava nae || jāni samaya sanakādika āe | teja-puñja guna sīla suhāe || brahmānanda sadā laya-līnā | dekhata bālaka bahu-kālīnā || rūpa dharẽ janu cāriu bedā | sama-darasī muni bigata bibhedā || āsā basana byasana yaha tinhahī̃ | raghupati carita hoi tahã sunahī̃ || tahā̃ rahe sanakādi bhavānī | jahã ghaṭ-saṁbhava muni-bara gyānī || rāma kathā muni-bara bahu baranī | gyāna-jonī pāvaka jimi aranī ||

Una vez Rama, con Sus hermanos, fue a contemplar un hermoso bosquecillo, con Su muy amado Hanuman a Su lado; cada árbol estaba en flor, con brotes frescos y nuevos. Sabiendo que el momento era propicio, Sanaka y los otros sabios llegaron, masas de radiancia, adornados con virtud y excelencia gentil, siempre absortos en la bienaventuranza de Brahman, aunque apareciendo como niños antiguos. Parecían como si los cuatro Vedas hubieran tomado forma: sabios de visión ecuánime, libres de toda diferencia divisoria. Su única adicción era esta sola: que dondequiera que se narran las hazañas del Señor de Raghu, allí ellos escuchan. Allí, oh Bhavani, Sanaka y los demás permanecieron, donde el sabio más excelente, Agastya, nacido de la olla, también moraba. Los grandes sabios describieron el katha de Rama de muchas maneras; es la fuente misma del conocimiento, como fuego encendido de los palos arani.

Verse 83 (दोहा/सोरठा)

देखि राम मुनि आवत हरषि दंडवत कीन्ह। स्वागत पूँछि पीत पट प्रभु बैठन कहँ दीन्ह।।32।।

dekhi rāma muni āvata haraṣi daṇḍavata kīnha | savāgata pūँchi pīta paṭa prabhu baiṭhana kahaँ dīnha ||32||

Al ver acercarse al sabio, Rāma se alegró e hizo plena postración. Le dio la bienvenida, preguntó por su bienestar y ofreció un paño amarillo como asiento.

Verse 84 (चौपाई)

कीन्ह दंडवत तीनिउँ भाई। सहित पवनसुत सुख अधिकाई।। मुनि रघुपति छबि अतुल बिलोकी। भए मगन मन सके न रोकी।। स्यामल गात सरोरुह लोचन। सुंदरता मंदिर भव मोचन।। एकटक रहे निमेष न लावहिं। प्रभु कर जोरें सीस नवावहिं।। तिन्ह कै दसा देखि रघुबीरा। स्त्रवत नयन जल पुलक सरीरा।। कर गहि प्रभु मुनिबर बैठारे। परम मनोहर बचन उचारे।। आजु धन्य मैं सुनहु मुनीसा। तुम्हरें दरस जाहिं अघ खीसा।। बड़े भाग पाइब सतसंगा। बिनहिं प्रयास होहिं भव भंगा।।

kīnha daṇḍavata tīnīuँ bhāī | sahita pavanasuta sukha adhikāī || muni raghupati chabi atula bilokī | bhae magana mana sake na rokī || śyāmala gāta saroruha locana | suṁdarətā maṁdira bhava mocana || ekṭaka rahe nimeṣa na lāvahiṁ | prabhu kara joreṁ sīsa navāvahiṁ || tinha kai dasā dekhi raghubīrā | stravata nayana jala pulaka sarīrā || kara gahi prabhu munibara baiṭhāre | parama manohara bacana ucāre || āju dhanya maiṁ sunahu munīsā | tumhareṁ darasa jāhiṁ agh khīsā || baṛe bhāga pāiba satasaṅgā | binahiṁ prayāsa hohiṁ bhava bhaṅgā ||

Los tres hermanos, junto con el Hijo del Viento, se postraron; y su dicha no hizo sino crecer. El sabio, al contemplar la incomparable hermosura de Raghupati, quedó arrebatado: su mente no pudo contenerse. De miembros oscuros, ojos de loto, templo de belleza y libertador de las ataduras del mundo, permanecía mirándolo sin parpadear, con las palmas juntas y la cabeza inclinada. Al ver su estado, los ojos de Raghubīra se colmaron y su cuerpo se estremeció de bhakti. Tomando al sabio de la mano, el Señor sentó al mejor de los ascetas y pronunció palabras dulcísimas: «Hoy soy bendito—escúchame, oh sabio. Por tu darśan se disipan los pecados. Grande es la fortuna de quien obtiene la compañía de los santos; sin esfuerzo se rompe la cadena del devenir».

Verse 85 (दोहा/सोरठा)

संत संग अपबर्ग कर कामी भव कर पंथ। कहहि संत कबि कोबिद श्रुति पुरान सदग्रंथ।।33।।

saṁta saṅga apabarga kara kāmī bhava kara paṁtha | kahahiṁ saṁta kabi kobida śruti purāna sadagraṁtha ||33||

La compañía de los santos conduce a la liberación; los movidos por el deseo siguen el camino que forja la atadura mundana. Así lo declaran los santos, los poetas, los sabios, y los Vedas, los Purāṇas y todas las escrituras veraces.

Verse 86 (चौपाई)

सुनि प्रभु बचन हरषि मुनि चारी। पुलकित तन अस्तुति अनुसारी।। जय भगवंत अनंत अनामय। अनघ अनेक एक करुनामय।। जय निर्गुन जय जय गुन सागर। सुख मंदिर सुंदर अति नागर।। जय इंदिरा रमन जय भूधर। अनुपम अज अनादि सोभाकर।। ग्यान निधान अमान मानप्रद। पावन सुजस पुरान बेद बद।। तग्य कृतग्य अग्यता भंजन। नाम अनेक अनाम निरंजन।। सर्ब सर्बगत सर्ब उरालय। बससि सदा हम कहुँ परिपालय।। द्वंद बिपति भव फंद बिभंजय। ह्रदि बसि राम काम मद गंजय।।

suni prabhu bacana haraṣi muni cārī | pulakita tana astuti anusārī || jaya bhagavaṁta anaṁta anāmaya | anagha aneka eka karuṇāmaya || jaya nirguṇa jaya jaya guṇa sāgara | sukha maṁdira suṁdara ati nāgara || jaya iṁdirā ramana jaya bhūdhara | anupama aja anādi sobhākara || gyāna nidhāna amāna mānaprada | pāvana sujasa purāna beda bada || tagya kṛtagya agyatā bhaṁjana | nāma aneka anāma niraṁjana || sarba sarbagata sarba urālaya | basasi sadā hama kahaुँ paripālaya || dvaṁda bipati bhava phaṁda bibhaṁjaya | hr̥di basi rāma kāma mada gaṁjaya ||

Al oír las palabras del Señor, los cuatro sabios se regocijaron; sus cuerpos se estremecieron, y brotó la alabanza: «¡Victoria al Bhagavān bendito—sin fin, libre de toda aflicción; sin pecado, múltiple en manifestaciones y, sin embargo, Uno, hecho enteramente de compasión! ¡Victoria al Nirguṇa; victoria también al Océano de guṇas—morada de dicha, supremamente bello y sabio! ¡Victoria al Amado de Lakṣmī, Sostenedor de la tierra—sin par, no nacido, sin comienzo, artífice del esplendor! Tesoro de conocimiento, más allá del orgullo y, aun así, dador de honor; cuya fama pura celebran los Vedas y los Purāṇas. Conocedor de la verdad, agradecido, destructor de la ignorancia; portador de muchos Nombres y, sin embargo, Sin Nombre, inmaculado. Todo en todo, omnipenetrante, morando en cada corazón: permanece siempre con nosotros y protégennos. Rompe las dualidades, las calamidades y la trampa del devenir; habita en nuestro corazón, oh Rāma, y aplasta el deseo y el orgullo».

Verse 87 (दोहा/सोरठा)

परमानंद कृपायतन मन परिपूरन काम। प्रेम भगति अनपायनी देहु हमहि श्रीराम।।34।।

paramānaṁda kṛpāyatana mana paripūrana kāma | prema bhagati anapāyinī dehu hamahi śrīrāma ||34||

Oh Śrī Rāma—dicha suprema, morada de misericordia, cumplidor de todo fin verdadero—concédenos una devoción amorosa que jamás se aparte.