Prakarana 4
सोपान का ‘समापन-संस्कार’: लीला-परिणति के बाद समाज, मन और साधना का ‘स्थिर-धर्म’ में प्रतिष्ठापन। यहाँ रामराज्य बाह्य-राज्य नहीं, अंतःकरण का राज्य बनता है—गुणगान, सत्संग, संत-लक्षण, असंत-स्वभाव और ‘प्रताप-रवि’ (ज्ञान/कृपा) के उदय से अविद्या-निशा का क्षय। यह चरण साधक को कथा-रस से ‘नित्याचार’ (स्मरण, संग, विवेक) में उतारता है, जिससे मुक्ति का मार्ग लोक-जीवन के भीतर ही चलने लगता है।
உத்தரகாண்டத்தின் ரசம் ‘சாந்த’த்தை முதன்மையாக்கி, ‘பக்தி-ஸ்ருங்கார’ (ராம-சீதையின் சோபை), ‘தாஸ்ய’ (சேவக-த்ராணம்), மற்றும் ‘நீதி/தர்ம’ உபதேசத் தொனியாகப் பரிணமிக்கிறது. இப்பகுதி நகர-மக்களின் ராம-குணகானம் (லோக-தர்மம்) மூலம் தொடங்கி, ராம-ப்ரதாபத்தை ‘தினேச’ (சூரியன்) உருவகத்தில் காட்டுகிறது: அவித்யா-நிசை நாசம், காம-க்ரோதாதி சுருக்கம், தர்ம-தடாகத்தில் ஞான-பங்கஜம் மலர்தல். பின்னர் சனகாதிகள் வருகை, ஸ்துதி-ப்ரார்த்தனை மூலம் நிர்குண-சகுண சமநிலை உறுதியாகிறது—‘அனந்த அனாமய’த்தோடு ‘இந்திராரமண’. இறுதியில் பரதன் கேள்வியை முன்னிட்டு ஸந்த-அஸந்த லக்ஷண-பரம்பரை வழங்கப்படுகிறது; அது கதையை சமூக-போதனையும் சாதக-ஆத்மபரீட்சையும் செய்யும் கருவியாக மாற்றுகிறது. இவ்வாறு உத்தரகாண்டம் லீலையின் ‘பலன்’ அளித்து, சாதனையின் ‘நிலையான விதி’யை அமைக்கிறது.
Verses
சௌபாய் 30.1-5
जहँ तहँ नर रघुपति गुन गावहिं।बैठि परसपर इहइ सिखावहिं।।
भजहु प्रनत प्रतिपालक रामहि।सोभा सील रूप गुन धामहि।जलज बिलोचन स्यामल गातहि।पलक नयन इव सेवक त्रातहि।धृत सर रुचिर चाप तूनीरहि।संत कंज बन रबि रनधीरहि।काल कराल ब्याल खगराजहि।नमत राम अकाम ममता जहि।लोभ मोह मृगजूथ किरातहि।मनसिज करि हरि जन सुखदातहि।संसय सोक निबिड़ तम भानुहि।दनुज गहन घन दहन कृसानुहि।जनकसुता समेत रघुबीरहि।कस न भजहु भंजन भव भीरहि।बहु बासना मसक हिम रासिहि।सदा एकरस अज अबिनासिहि।मुनि रंजन भंजन महि भारहि।तुलसिदास के प्रभुहि उदारहि।।
jahã-tahã nara raghupati guna gāvahĩ |baiṭhi parasapara ihai sikhāvahĩ ||
bhajahu pranata-pratipālaka rāmahi |sobhā sīla rūpa guna dhāmahi ||
jalaja-bilocana syāmala gātahi |palaka nayana iva sevaka trātahi ||
dhṛta sara rucira cāpa tūnīrahi |santa kañja-bana ravi raṇa-dhīrahi ||
kāla karāla byāla khaga-rājahi |namata rāma akāma mamatā jahi ||
lobha moha mṛga-jūtha kirātahi |manasija kari hari jana sukha-dātahi ||
saṁsaya soka nibiṛa tama bhānūhi |danuja gahana ghana dahana kṛsānūhi ||
janaka-sutā sameta raghu-vīrahi |kasa na bhajahu bhañjana bhava-bhīrahi ||
bahu bāsanā masaka hima-rāsihi |sadā eka-rasa aja abināsihi ||
muni-rañjana bhañjana mahi-bhārahi |tulasīdāsa ke prabhūhi udārahi ||
எங்கும் மனிதர்கள் ரகுபதியின் குணங்களைப் பாடினர், ஒன்றாக அமர்ந்து ஒருவருக்கொருவர் இதனைக் கற்பித்தனர்: "வணங்குவோரைக் காப்பவனான ராமனை வழிபடுங்கள், அழகு, நல்லொழுக்கம், தோற்றம், குணம் ஆகியவற்றின் இருப்பிடமானவனை, தாமரைக் கண்ணன், கருநிற உடலன், கண்ணைக் கண்ணிமை காப்பதுபோல் தன் அடியார்களைக் காப்பவன், அம்புகள், அழகிய வில், அம்புறை தரித்தவன், போரில் உறுதியானவன், ஞானிகளின் தாமரைக் காட்டிற்கு ஞாயிறு, கொடிய காலன் என்னும் பாம்பிற்கு கருடன் என்னும் பறவைகளின் தலைவன், ஆசையின்றி வணங்குவோரின் தன்னலப் பற்றை அழிக்கும் ராமன், பேராசையும் மயக்கமும் என்னும் மான்கூட்டத்திற்கு வேடன், காமன் என்னும் யானைக்குச் சிங்கம், தன் அடியார்களுக்கு இன்பம் தருபவன், ஐயமும் துயரமும் என்னும் அடர்ந்த இருளுக்கு ஞாயிறு, அரக்கர்களின் அடர்ந்த காட்டை எரிக்கும் நெருப்பு, சீதையுடன் சேர்ந்த ரகுவீரனை, பிறவிப் பயத்தை அழிப்பவனை, நீங்கள் ஏன் வழிபடக்கூடாது? பல ஆசைகள் என்னும் கொசுக்களின் கூட்டத்திற்குப் பனியானவன், எப்போதும் ஒரே இயல்பானவன், பிறவாதவன், அழியாதவன், முனிவர்களை மகிழ்விப்பவன், பூமியின் சுமையை நீக்குபவன், துளசிதாசரின் உதாரமான இறைவன்."
தோஹா 30
एहि बिधि नगर नारि नर करहिं राम गुन गान।सानुकूल सब पर रहहिं संतत कृपानिधान।।30।।
ehi bidhi nagara nāri nara karahĩ rāma guna-gāna |sānukūla saba para rahahĩ santata kṛpā-nidhāna ||30||
இவ்வாறு நகரத்தின் ஆண்களும் பெண்களும் இராமரின் குணங்களைப் போற்றிப் பாடுகின்றனர். கருணைக்கு இருப்பிடமான இறைவன் எப்போதும் அனைவர் மீதும் அனுகூலமாக இருக்கிறார்.
சௌபாய் 31.1-4
जब ते राम प्रताप खगेसा।उदित भयउ अति प्रबल दिनेसा।।
पूरि प्रकास रहेउ तिहुँ लोका।बहुतेन्ह सुख बहुतन मन सोका।।
जिन्हहि सोक ते कहउँ बखानी।प्रथम अबिद्या निसा नसानी।।
अघ उलूक जहँ तहाँ लुकाने।काम क्रोध कैरव सकुचाने।।
बिबिध कर्म गुन काल सुभाऊ।ए चकोर सुख लहहिं न काऊ।।
मत्सर मान मोह मद चोरा।इन्ह कर हुनर न कवनिहुँ ओरा।।
धरम तड़ाग ग्यान बिग्याना।ए पंकज बिकसे बिधि नाना।।
सुख संतोष बिराग बिबेका।बिगत सोक ए कोक अनेका।।
jaba te rāma pratāpa khagesā |udita bhayau ati prabala dinesā ||
pūri prakāsa raheu tihũ lokā |bahuteṅha sukha bahutana mana sokā ||
jinhahi soka te kahaũ bakhānī |prathama abidyā nisā nasānī ||
agha ulūka jahã-tahã lukāne |kāma krodha kairava sakucāne ||
bibidha karma guna kāla subhāū |e cakora sukha lahahĩ na kāū ||
matsara māna moha mada corā |inha kara hunara na kavanihũ orā ||
dharama taṛāga gyāna bigyānā |e paṅkaja bikase bidhi nānā ||
sukha santoṣa birāga bibekā |bigata soka e koka anekā ||
பறவைகளின் தலைவனே, ராமனின் புகழ் மிகவும் வலிமை வாய்ந்த சூரியனைப் போல உதித்த காலம் முதல், அதன் ஒளி மூன்று உலகங்களையும் நிறைத்தது. அதனால் பலர் மகிழ்ச்சி அடைந்தனர், பலருடைய மனம் துயரம் கொண்டது. யார் துயரம் அடைந்தனரோ அவர்களை விரிவாகக் கூறுகிறேன். முதலில், அறியாமை என்னும் இரவு முடிந்தது. பாவம் ஆந்தையைப் போல் எங்கும் ஒளிந்து கொண்டது; காமமும் கோபமும் இரவுத் தாமரைகளைப் போல வெட்கம் கொண்டு மூடிக்கொண்டன. பலவிதமான கர்மங்கள், குணங்கள், காலம், இயல்பு ஆகியவை சகோர பறவைகளைப் போல ஒருபோதும் இன்பம் அடையவில்லை. பொறாமை, ஆணவம், மயக்கம், கர்வம் ஆகியவை திருடர்களைப் போல; இவர்களுடைய திறமை எந்தத் திசையிலும் இடம் பெறவில்லை. தர்மம் குளம், ஞானமும் விஞ்ஞானமும் தாமரைகள், அவை பலவிதமாக மலர்ந்தன. இன்பம், திருப்தி, வைராக்கியம், விவேகம் ஆகியவை எண்ணற்ற சக்வா பறவைகளைப் போல, துயரம் நீங்கப் பெற்றன.
தோஹா 31
यह प्रताप रबि जाकें उर जब करइ प्रकास।पछिले बाढ़हिं प्रथम जे कहे ते पावहिं नास।।31।।
yaha pratāpa rabi jākẽ ura jaba karai prakāsa |pachile bāṛhahĩ prathama je kahe te pāvahĩ nāsa ||31||
யாருடைய இதயத்தில் இராமரின் புகழ் என்னும் சூரியன் பிரகாசிக்கிறானோ, அவர்களுக்குப் பின்னர் கூறப்பட்டவை வளர்ந்து செழிக்க, முதலில் கூறப்பட்டவை அழிவை அடைகின்றன.
சௌபாய் 32.1-4
भ्रातन्ह सहित रामु एक बारा।संग परम प्रिय पवनकुमारा।।
सुंदर उपबन देखन गए।सब तरु कुसुमित पल्लव नए।।
जानि समय सनकादिक आए।तेज पुंज गुन सील सुहाए।।
ब्रह्मानंद सदा लयलीना।देखत बालक बहुकालीना।।
रूप धरें जनु चारिउ बेदा।समदरसी मुनि बिगत बिभेदा।।
आसा बसन ब्यसन यह तिन्हहीं।रघुपति चरित होइ तहँ सुनहीं।।
तहाँ रहे सनकादि भवानी।जहँ घटसंभव मुनिबर ग्यानी।।
राम कथा मुनिबर बहु बरनी।ग्यान जोनि पावक जिमि अरनी।।
bhrātanha sahita rāmu eka bārā |saṅga parama priya pavan-kumārā ||
sundara upabana dekhana gae |saba taru kusumita pallava nae ||
jāni samaya sanakādika āe |teja-puñja guna sīla suhāe ||
brahmānanda sadā laya-līnā |dekhata bālaka bahu-kālīnā ||
rūpa dharẽ janu cāriu bedā |sama-darasī muni bigata bibhedā ||
āsā basana byasana yaha tinhahī̃ |raghupati carita hoi tahã sunahī̃ ||
tahā̃ rahe sanakādi bhavānī |jahã ghaṭ-saṁbhava muni-bara gyānī ||
rāma kathā muni-bara bahu baranī |gyāna-jonī pāvaka jimi aranī ||
ஒரு முறை ராமர் தன் சகோதரர்களுடனும், தமக்கு மிகவும் பிரியமான வாயுபுத்திரனான அனுமானுடனும் சேர்ந்து, அழகிய ஒரு தோட்டத்தைப் பார்க்கச் சென்றார்; அங்கு ஒவ்வொரு மரமும் புதிய இலைகளுடன் மலர்ந்திருந்தன. தகுந்த நேரம் என்று அறிந்து சனகரும் அவர் சகோதரர்களும் வந்தார்கள்; ஒளிப் பிரபைகள், நற்குணங்களும் நல்லொழுக்கமும் கொண்டவர்கள். அவர்கள் என்றும் பிரம்மானந்தத்தில் லயித்தவர்கள்; பல காலங்கள் வாழ்ந்தாலும் பாலகர்களைப் போலத் தோற்றமளித்தார்கள். அவர்கள் நான்கு வேதங்களும் உருவம் கொண்டது போலத் தோன்றினார்கள்; சமநோக்குடைய முனிவர்கள், எல்லா வேறுபாடுகளும் நீங்கியவர்கள். அவர்களுக்கு ஒரே ஆசையும் ஆடையும் பற்றும் இதுவே: ரகுபதியின் சரித்திரம் எங்கு கூறப்படுகிறதோ, அங்கு சென்று கேட்பது. பவானி, சனகரும் அவர் சகோதரர்களும் குடத்தில் பிறந்த ஞானியான முனிவர் அகத்தியர் வாழ்ந்த இடத்திலேயே தங்கியிருந்தார்கள். அந்த முனிவர் ராமரின் கதையை விரிவாக விளக்கினார்; அது ஞானத்தின் ஊற்று, அரணி மரம் நெருப்பின் ஊற்றாயிருப்பது போல.
தோஹா 32
देखि राम मुनि आवत हरषि दंडवत कीन्ह।स्वागत पूँछि पीत पट प्रभु बैठन कहँ दीन्ह।।32।।
dekhi rāma muni āvata haraṣi daṇḍavata kīnha |svāgata pū̃chi pīta paṭa prabhu baiṭhana kahã dīnha ||32||
முனிவர்கள் வருவதைக் கண்டு ராமர் மகிழ்ந்து அவர்களுக்கு முன் வணக்கம் செய்தார். அவர்கள் நலனை விசாரித்து, பின் பிரபு தன் மஞ்ஞள் ஆடையை விரித்து அவர்கள் அமரச் செய்தார்.
சௌபாய் 33.1-4
कीन्ह दंडवत तीनिउँ भाई।सहित पवनसुत सुख अधिकाई।।
मुनि रघुपति छबि अतुल बिलोकी।भए मगन मन सके न रोकी।।
स्यामल गात सरोरुह लोचन।सुंदरता मंदिर भव मोचन।।
एकटक रहे निमेष न लावहिं।प्रभु कर जोरें सीस नवावहिं।।
तिन्ह कै दसा देखि रघुबीरा।स्रवत नयन जल पुलक सरीरा।।
कर गहि प्रभु मुनिबर बैठारे।परम मनोहर बचन उचारे।।
आजु धन्य मैं सुनहु मुनीसा।तुम्हरें दरस जाहिं अघ खीसा।।
बड़े भाग पाइब सतसंगा।बिनहिं प्रयास होहिं भव भंगा।।
kīnha daṇḍavata tīniũ bhāī |sahita pavanasuta sukha adhikāī ||
muni raghupati chabi atula bilokī |bhae magana mana sake na rokī ||
śyāmala gāta saroruha locana |suṁdarətā maṁdira bhava mocana ||
ekṭaka rahe nimeṣa na lāvahiṁ |prabhu kara joreṁ sīsa navāvahiṁ ||
tinha kai dasā dekhi raghubīrā |sravata nayana jala pulaka sarīrā ||
kara gahi prabhu munibara baiṭhāre |parama manohara bacana ucāre ||
āju dhanya maiṁ sunahu munīsā |tumhareṁ darasa jāhiṁ agh khīsā ||
baṛe bhāga pāiba satasaṅgā |binahiṁ prayāsa hohiṁ bhava bhaṅgā ||
மூன்று சகோதரர்களும் வாயுபுத்திரனுடன் சேர்ந்து தலைவணங்கி வணங்கினர்; அவர்களுக்கு மகிழ்ச்சி மிகுந்தது. முனிவர்கள் ரகுபதியின் ஒப்பற்ற அழகைக் கண்டு மனம் மயங்கினர்; தம் மனத்தை அடக்க இயலவில்லை. அவரது உடல் கருமையானது, கண்கள் தாமரை போன்றவை; அவர் அழகின் கோயில், பிறவிப் பிணையை அறுப்பவர். அவர்கள் கண்மூடாமல் ஒரே கண்ணால் பார்த்துக்கொண்டிருந்தனர்; பிரபுவின் முன் கைகளைக் கூப்பி தலைவணங்கினர். அவர்களின் நிலையைக் கண்டு ரகுபீரரின் கண்களிலிருந்து நீர் வழிந்தது, உடல் சிலிர்த்தது. பிரபு முனிவர்களின் கையைப் பிடித்து அமரச் செய்தார், மிகவும் மனம் கவரும் வார்த்தைகளைக் கூறினார். கேளுங்கள் முனிவர்களின் தலைவர்களே: இன்று நான் பாக்கியம் பெற்றவன். உங்களைக் கண்டதும் பாவங்கள் அழிந்து ஒடுங்குகின்றன. பெரும் பாக்கியத்தால் ஒருவன் சத்சங்கத்தைப் பெறுகிறான்; எந்த முயற்சியும் இன்றி பிறவிப் பிணை அறுகிறது.
தோஹா 33
संत संग अपबर्ग कर कामी भव कर पंथ।कहहि संत कबि कोबिद श्रुति पुरान सदग्रंथ।।33।।
saṁta saṅga apabarga kara kāmī bhava kara paṁtha |kahahiṁ saṁta kabi kobida śruti purāna sadagraṁtha ||33||
ஞானிகளுடன் சேர்வது முக்தியைத் தரும், ஆசையுடையோருடன் சேர்வது மறுபிறவியின் பாதையாகும். ஞானிகளும், கவிஞர்களும், அறிஞர்களும், வேதங்களும், புராணங்களும், அனைத்துப் புண்ணிய நூல்களும் இவ்வாறே கூறுகின்றன.
சௌபாய் 34.1-4
सुनि प्रभु बचन हरषि मुनि चारी।पुलकित तन अस्तुति अनुसारी।।
जय भगवंत अनंत अनामय।अनघ अनेक एक करुनामय।।
जय निर्गुन जय जय गुन सागर।सुख मंदिर सुंदर अति नागर।।
जय इंदिरा रमन जय भूधर।अनुपम अज अनादि सोभाकर।।
ग्यान निधान अमान मानप्रद।पावन सुजस पुरान बेद बद।।
तग्य कृतग्य अग्यता भंजन।नाम अनेक अनाम निरंजन।।
सर्ब सर्बगत सर्ब उरालय।बससि सदा हम कहुँ परिपालय।।
द्वंद बिपति भव फंद बिभंजय।हृदि बसि राम काम मद गंजय।।
suni prabhu bacana haraṣi muni cārī |pulakita tana astuti anusārī ||
jaya bhagavaṁta anaṁta anāmaya |anagha aneka eka karuṇāmaya ||
jaya nirguṇa jaya jaya guṇa sāgara |sukha maṁdira suṁdara ati nāgara ||
jaya iṁdirā ramana jaya bhūdhara |anupama aja anādi sobhākara ||
gyāna nidhāna amāna mānaprada |pāvana sujasa purāna beda bada ||
tagya kṛtagya agyatā bhaṁjana |nāma aneka anāma niraṁjana ||
sarba sarbagata sarba urālaya |basasi sadā hama kahũ paripālaya ||
dvaṁda bipati bhava phaṁda bibhaṁjaya |hr̥di basi rāma kāma mada gaṁjaya ||
பிரபுவின் வாக்குகளைக் கேட்டு நான்கு முனிவர்கள் மகிழ்ந்தனர்; உடல் புளகிதமடைந்து ஸ்துதி செய்யத் தொடங்கினர். ஜெயம் அனந்த பகவானுக்கு, எல்லாத் தீமைகளிலிருந்தும் விடுபட்டவருக்கு, பாவமற்றவருக்கு, அநேகராய் இருந்தும் ஒருவராய் இருப்பவருக்கு, கருணை நிறைந்தவருக்கு. குணங்களற்றவரே, ஜெயம்; எல்லாக் குணங்களின் கடலே, ஜெயம், ஜெயம்; ஆனந்தத்தின் மாளிகையே, அழகிய மிக நாகரிகமானவரே. இந்திராவின் தலைவனே, ஜெயம்; பூமியைத் தாங்குபவரே, ஜெயம்; ஒப்பற்றவரே, பிறவாதவரே, ஆதியற்றவரே, ஒளியின் சுரங்கமே. ஞானத்தின் பொக்கிஷமே, கர்வமற்றவரே, மற்றவர்க்கு மரியாதை அளிப்பவரே, உம்முடைய தூய புகழைப் புராணங்களும் வேதங்களும் போற்றுகின்றன. எல்லாம் அறிந்தவரே, செய்ததற்கு நன்றி உடையவரே, அஞ்ஞானத்தை அழிப்பவரே; அநேக பெயர்களை உடையவரே, ஆயினும் பெயரற்றவரே, களங்கமற்றவரே. நீரே எல்லாம், எல்லா இடங்களிலும் நிறைந்திருப்பவரே, எல்லா இதயங்களின் ஆலயமே; எங்களில் எப்போதும் வாசம் செய்கிறீர்; எங்களைப் பாதுகாப்பீராக. இருமைகளையும், துன்பங்களையும், சம்சாரத்தின் வலைகளையும் நொறுக்குவீராக; இதயத்தில் வாசம் செய்யும் ராமா, காமம் மற்றும் கர்வத்தை அழிப்பீராக.
தோஹா 34
परमानंद कृपायतन मन परिपूरन काम।प्रेम भगति अनपायनी देहु हमहि श्रीराम।।34।।
paramānaṁda kṛpāyatana mana paripūrana kāma |prema bhagati anapāyinī dehu hamahi śrīrāma ||34||
ஓ பரமானந்தமே, கிருபையின் வாசஸ்தலமே, எல்லா விருப்பங்களிலும் மனம் முழுமையாய் நிறைந்தவரே, ஓ ஸ்ரீராமா, எங்களுக்குத் தோல்வியற்ற அன்பும் பக்தியும் தருவீராக.
சௌபாய் 35.1-5
देहु भगति रघुपति अति पावनि।त्रिबिध ताप भव दाप नसावनि।।
प्रनत काम सुरधेनु कलपतरु।होइ प्रसन्न दीजै प्रभु यह बरु।।
भव बारिधि कुंभज रघुनायक।सेवत सुलभ सकल सुख दायक।।
मन संभव दारुन दुख दारय।दीनबंधु समता बिस्तारय।।
आस त्रास इरिषादि निवारक।बिनय बिबेक बिरति बिस्तारक।।
भूप मौलि मन मंडन धरनी।देहि भगति संसृति सरि तरनी।।
मुनि मन मानस हंस निरंतर।चरन कमल बंदित अज संकर।।
रघुकुल केतु सेतु श्रुति रच्छक।काल करम सुभाउ गुन भच्छक।।
तारन तरन हरन सब दूषन।तुलसिदास प्रभु त्रिभुवन भूषन।।
dehu bhagati raghupati ati pāvani |tribidha tāpa bhava dāpa nasāvani ||
pranata kāma suradhenu kalpataru |hoi prasanna dījai prabhu yaha baru ||
bhava bāridhi kumbhaja raghunāyaka |sevata sulabha sakala sukha dāyaka ||
mana saṃbhava dāruṇa dukha dāraya |dīnabaṃdhu samatā bistāray ||
āsa trāsa iriṣādi nivāraka |binaya bibeka birati bistāraka ||
bhūpa mauli mana maṇḍana dharanī |dehi bhagati saṃsṛti sari taranī ||
muni mana mānasa haṃsa niraṃtara |carana kamala baṃdita aja śaṅkara ||
raghukula ketu setu śruti racchaka |kāla karama subhāu guna bhacchaka ||
tārana tarana harana saba dūṣana |tulasīdāsa prabhu tribhuvana bhūṣana ||
ரகுபதியே, மிகவும் புனிதமான பக்தியைத் தருவீராக; மூன்று வகைத் துன்பங்களையும் உலக வாழ்வின் ஆணவையும் அழிக்கும் பக்தியைத் தருவீராக. தங்களிடம் வணங்குவோருக்கு நீங்கள் காமதேனுவும் கற்பக விருட்சமும் ஆவீர். பிரபுவே, பிரியமாக இந்த வரத்தைத் தருவீராக. ரகுநாயகரே, நீங்கள் பிறவிக் கடலை உறிஞ்சிய அகத்தியர்; உங்களைச் சேவிப்போர்க்கு எளிதில் கிடைப்பவராய் எல்லா இன்பங்களையும் தருபவர். மனத்தின் ஆசையால் தோன்றும் கொடிய துன்பங்களைக் கிழித்தெறிபவரே; தீனரின் நண்பரே, நீங்கள் சமநிலையை எங்கும் பரவச் செய்பவர். நீங்கள் ஆசை, பயம், பொறாமை முதலியவற்றை நீக்குபவர்; வினயம், விவேகம், வைராக்கியம் ஆகியவற்றைப் பரவச் செய்பவர். நீங்கள் அரசர்களின் மகுடமணியும் பூமியின் அலங்காரமும் ஆவீர். பிறவிப் பெருவெள்ளத்தைக் கடக்கும் படகான பக்தியைத் தருவீராக. முனிவர்களின் இதயமானச ஏரியில் என்றும் வாழும் அன்னப்பறவையான நீங்கள், உங்கள் தாமரைப் பாதங்கள் பிரம்மாவுக்கும் சங்கரருக்கும் வணங்கப்படுபவை. நீங்கள் ரகு குலத்தின் கொடி, வேதங்களின் பாலமும் காவலர், காலம், கர்மம், இயல்பு, குணங்கள் ஆகியவற்றை விழுங்குபவர். கடத்திச் செல்பவரும் படகும் ஆனவரே, எல்லாக் குற்றங்களையும் நீக்குபவரே. துளசிதாசரின் பிரபுவே, மூன்று உலகங்களின் அணியே.
தோஹா 35
बार बार अस्तुति करि प्रेम सहित सिरु नाइ।ब्रह्म भवन सनकादि गे अति अभीष्ट बर पाइ।।35।।
bāra bāra astuti kari prema sahita siru nāi |brahma bhavana sanakādi ge ati abhīṣṭa bara pāi ||35||
மீண்டும் மீண்டும் துதித்து, அன்போடு தலை வணங்கி, சனகர் முதலியோர் தாங்கள் மிகவும் விரும்பிய வரத்தைப் பெற்று, பிரம்மனின் இல்லத்திற்குச் சென்றார்கள்.
சௌபாய் 36.1-4
सनकादिक बिधि लोक सिधाए।भ्रातन्ह राम चरन सिरु नाए।।
पूछत प्रभुहि सकल सकुचाहीं।चितवहिं सब मारुतसुत पाहीं।।
सुनि चहहिं प्रभु मुख कै बानी।जो सुनि होइ सकल भ्रम हानी।।
अंतरजामी प्रभु सभ जाना।बूझत कहहु काह हनुमाना।।
जोरि पानि कह तब हनुमंता।सुनहु दीनदयाल भगवंता।।
नाथ भरत कछु पूँछन चहहीं।प्रस्न करत मन सकुचत अहहीं।।
तुम्ह जानहु कपि मोर सुभाऊ।भरतहि मोहि कछु अंतर काऊ।।
सुनि प्रभु बचन भरत गहे चरना।सुनहु नाथ प्रनतारति हरना।।
sanakādika bidhi loka sidhāe |bhrātanha rāma carana siru nāe ||
pūchata prabhuhi sakala sakucāhīṃ |citavahiṃ saba mārutasuta pāhīṃ ||
suni cahahiṃ prabhu mukha kai bānī |jo suni hoi sakala bhrama hānī ||
antarajāmī prabhu sabh jānā |būjhata kahahu kāha hanumānā ||
jori pāni kaha taba hanumaṃtā |sunahu dīnadayāla bhagavaṃtā ||
nātha bharata kachu pū̃chana cahahīṃ |prasna karata mana sakucata ahahīṃ ||
tumha jānahu kapi mora subhāū |bharatahi mohi kachu aṃtara kāū ||
suni prabhu bacana bharata gahe caranā |sunahu nātha pranatārati haranā ||
சனகர் முதலியோர் பிரம்ம லோகத்திற்குச் சென்றனர்; சகோதரர்கள் இராமரின் திருவடிகளில் தலை வணங்கினர். அனைவரும் பிரபுவைக் கேட்க வெட்கமடைந்தனர்; அனைவரும் அனுமாரையே பார்த்தனர். பிரபுவின் வாயிலிருந்து வாக்குகளைக் கேட்க விரும்பினர்; அதைக் கேட்டால் அனைத்து மயக்கமும் நீங்கும். அந்தர்யாமியான பிரபு அனைத்தையும் அறிந்தார்; சொல், ஹனுமானா, என்ன? என்று வினவினார். அப்போது ஹனுமான் கைகளைக் கூப்பி, கேளும், தீனர்களின் மீது கருணை கொண்ட பகவானே என்றார். நாதா, பரதர் ஒன்றைக் கேட்க விரும்புகிறார்; ஆனால் கேட்கும்போது அவர் மனம் வெட்கமடைகிறது. கபி, என் இயல்பை நீ அறிவாய்; பரதருக்கும் எனக்கும் என்ன இடைவெளி உண்டோ? பிரபுவின் வார்த்தைகளைக் கேட்டு பரதர் அவர் திருவடிகளைப் பற்றிக்கொண்டு, கேளும், நாதா, சரணடைவோரின் துன்பம் தீர்ப்பவரே என்றார்.
தோஹா 36
नाथ न मोहि संदेह कछु सपनेहुँ सोक न मोह।केवल कृपा तुम्हारिहि कृपानंद संदोह।।36।।
nātha na mohi saṃdeha kachu sapanehuṃ soka na moha |kevala kṛpā tumhārihi kṛpānaṃda saṃdoha ||36||
நாதா, எனக்கு எவ்வித ஐயமும் இல்லை, கனவிலும் எனக்கு எவ்வித துக்கமோ மயக்கமோ இல்லை; கிருபாநந்தரே, கருணையும் ஆனந்தமும் நிறைந்தவரே, இது உம்முடைய கிருபையால் மட்டுமே.
சௌபாய் 37.1-4
करउँ कृपानिधि एक ढिठाई।मैं सेवक तुम्ह जन सुखदाई।।
संतन्ह कै महिमा रघुराई।बहु बिधि बेद पुरानन्ह गाई।।
श्रीमुख तुम्ह पुनि कीन्हि बड़ाई।तिन्ह पर प्रभुहि प्रीति अधिकाई।।
सुना चहउँ प्रभु तिन्ह कर लच्छन।कृपासिंधु गुन ग्यान बिचच्छन।।
संत असंत भेद बिलगाई।प्रनतपाल मोहि कहहु बुझाई।।
संतन्ह के लच्छन सुनु भ्राता।अगनित श्रुति पुरान बिख्याता।।
संत असंतन्हि कै असि करनी।जिमि कुठार चंदन आचरनी।।
काटइ परसु मलय सुनु भाई।निज गुन देइ सुगंध बसाई।।
karauṃ kṛpānidhi eka ḍhiṭhāī |maiṃ sevaka tumha jana sukhadāī ||
santanha kai mahimā raghurāī |bahu bidhi beda purānanh gāī ||
śrīmukha tumha puni kīnhi baṛāī |tinha para prabhuhi prīti adhikāī ||
sunā cahauṃ prabhu tinh kara lacchana |kṛpāsiṃdhu guna gyāna bicacchana ||
santa asanta bheda bilagāī |pranatpāla mohi kahahu bujhāī ||
santanha ke lacchana sunu bhrātā |aganita śruti purāna bikhyātā ||
santa asantanha kai asi karanī |jimi kuṭhāra caṃdana ācaranī ||
kāṭai parasu malaya sunu bhāī |nija guna dei sugandha basāī ||
கிருபாக் கடலே, ஒரு துணிவான வேண்டுகோளை முன்வைக்கிறேன்: நான் உம் அடியவன், நீர் உம் அடியார்க்கு இன்பம் தருபவர். ரகுவின் தலைவனே, வேதங்களும் புராணங்களும் துறவியரின் பெருமையைப் பலவாறு போற்றியுள்ளன. திருவாயும் நீரும் அவர்களைப் பெரிதும் புகழ்ந்துள்ளீர், அவர்கள்மீது பிரபுவுக்கு மேன்மேலும் அன்பு உண்டு. பிரபுவே, அவர்களின் இலக்கணங்களைக் கேட்க விரும்புகிறேன், கிருபாச் சிந்துவே, குணமும் ஞானமும் பகுத்தறிவதில் வல்லவரே. சரணடைவோரைக் காப்பவரே, துறவிக்கும் தீயோர்க்கும் இடையேயான வேறுபாட்டை எனக்குத் தெளிவாக எடுத்துரையும். சகோதரா, துறவியரின் இலக்கணங்களைக் கேளும், அவை எண்ணற்றவை, வேதங்களிலும் புராணங்களிலும் புகழ்பெற்றவை. துறவியரும் தீயோரும் இவ்வாறு நடப்பர்: கோடாரியும் சந்தன மரமும் நடந்துகொள்ளும் விதத்தைப் போல. சகோதரா, கேளும்: கோடாரி மலய சந்தனத்தை வெட்டும், ஆனால் மரமோ தன் குணத்தை அதற்குக் கொடுத்து நறுமணத்தால் நிரப்பும்.
தோஹா 37
ताते सुर सीसन्ह चढ़त जग बल्लभ श्रीखंड॥
अनल दाहि पीटत घनहिं परसु बदन यह दंड॥37॥
tāte sur sīsanha caṛhata jaga ballabha śrīkhaṇḍa |anal dāhi pīṭata ghanahi parasu badana yaha daṇḍa ||37||
எனவே, சந்தனம் உலகத்திற்கு அன்பானது, தேவர்களின் தலைகளில் சூட்டப்படுகிறது; சந்தனத்தை வெட்டியதற்கான தண்டனையாக, கோடாரி நெருப்பில் சூடாக்கப்பட்டு, சுத்தியால் அடிக்கப்படுகிறது.
சௌபாய் 38.1-4
बिषय अलंपट सील गुनाकर।पर दुख दुख सुख सुख देखे पर।।
सम अभूतरिपु बिमद बिरागी।लोभामरष हरष भय त्यागी।।
कोमलचित दीनन्ह पर दाया।मन बच क्रम मम भगति अमाया।।
सबहि मानप्रद आपु अमानी।भरत प्रान सम मम ते प्रानी।।
बिगत काम मम नाम परायन।सांति बिरति बिनती मुदितायन।।
सीतलता सरलता मयत्री।द्विज पद प्रीति धर्म जनयत्री।।
ए सब लच्छन बसहिं जासु उर।जानेहु तात संत संतत फुर।।
सम दम नियम नीति नहिं डोलहिं।परुष बचन कबहूँ नहिं बोलहिं।।
biṣaya alaṁpaṭa sīla gunākara |para dukha dukha sukha sukha dekhe para ||
sama abhūta-ripu bi-mada bi-rāgī |lobhāmarṣa haraṣa bhaya tyāgī ||
komala-cita dīnanha para dāyā |mana baca krama mama bhagati a-māyā ||
sabahi māna-prada āpu a-mānī |bharata prāna sama mama te prānī ||
bigata kāma mama nāma parāyana |sānti birati binatī muditāyana ||
sītalatā saralatā mayatrī |dvija pada prīti dharma janayatrī ||
e saba lacchana basahiṁ jāsu ura |jānehu tāta santa santata phura ||
sama dama niyama nīti nahiṁ ḍolahiṁ |paruṣa bacana kabahūṁ nahiṁ bolahiṁ ||
இந்திரிய பொருட்களில் ஆசையற்றவர்கள், நல்லொழுக்கமும் குணமும் நிறைந்தவர்கள். பிறருடைய துன்பத்தைத் தம் துன்பமாகவும், பிறருடைய இன்பத்தைத் தம் இன்பமாகவும் காண்பவர்கள். சமசித்தர், எவரும் அவர்களுக்குப் பகைவர் அல்லர், ஆணவமும் உலகப் பற்றும் அற்றவர்கள். பேராசை, சினம், மகிழ்ச்சி, பயம் ஆகியவற்றைத் துறந்தவர்கள். மென்மையான மனம் கொண்டவர்கள், ஏழைகள் மீது இரக்கம் கொள்பவர்கள். மனம், மொழி, மெய் ஆகியவற்றால் எனக்கான பக்தி கபடமற்றது. அனைவருக்கும் மரியாதை அளிப்பவர்கள், தாம் மரியாதை நாடாதவர்கள். பரதனே, அத்தகைய மனிதர்கள் என் உயிருக்குச் சமமானவர்கள். ஆசையற்றவர்கள், என் நாமத்தில் முழுமையாய் ஈடுபட்டவர்கள். அமைதி, வைராக்கியம், பணிவு, மகிழ்ச்சி ஆகியவற்றின் வாழிடமாய் இருப்பவர்கள். குளிர்ச்சியான குணம், எளிமை, நட்பு ஆகியவற்றைக் கொண்டவர்கள். தர்மத்தைத் தோற்றுவிக்கும் பிராமணர்களின் திருவடிகளின் மீது அன்பு கொண்டவர்கள். அன்புள்ள சகோதரனே, இவ்வாறு எல்லா அடையாளங்களும் யார் இதயத்தில் வாழ்கின்றனவோ, அவர் என்றென்றும் உண்மையான சாது என்று அறிந்து கொள். அமைதி, சுயக்கட்டுப்பாடு, மத ஒழுக்கங்கள், நல்லொழுக்கம் ஆகியவற்றிலிருந்து ஒருபோதும் தவறமாட்டார்கள். கடுமையான வார்த்தைகளை ஒருபோதும் பேசமாட்டார்கள்.
தோஹா 38
निंदा अस्तुति उभय सम ममता मम पद कंज॥
ते सज्जन मम प्रानप्रिय गुन मंदिर सुख पुंज॥38॥
niṁdā astuti ubhaya sama mamatā mama pada kaṁja |te sajjana mama prāṇa-priya guna maṁdira sukha puṁja ||38||
பழிப்பும் புகழ்ச்சியும் இரண்டும் சமமானவை, என் தாமரைப் பாதங்களில் அன்பு கொண்டவர்: அந்த நல்லோர் என் உயிருக்கும் இனியவர், குணத்தின் இல்லங்கள், இன்பத்தின் குவியல்கள்.
சௌபாய் 39.1-4
सनहु असंतन्ह केर सुभाऊ।भूलेहुँ संगति करिअ न काऊ।।
तिन्ह कर संग सदा दुखदाई।जिमि कलपहि घालइ हरहाई।।
खलन्ह हृदयँ अति ताप बिसेषी।जरहिं सदा पर संपति देखी।।
जहँ कहुँ निंदा सुनहिं पराई।हरषहिं मनहुँ परी निधि पाई।।
काम क्रोध मद लोभ परायन।निर्दय कपटी कुटिल मलायन।।
बयरु अकारन सब काहू सों।जो कर हित अनहित ताहू सों।।
झूठइ लेना झूठइ देना।झूठइ भोजन झूठ चबेना।।
बोलहिं मधुर बचन जिमि मोरा।खाइ महा अति हृदय कठोरा।।
sanahu asaṁtanha kera subhāū |bhūlehūṁ saṅgati kari'a na kāū ||
tinha kara saṅga sadā dukha-dāī |jimi kalapahi ghālai harahāī ||
khalaṅha hṛdayaṁ ati tāpa biseṣī |jarahiṁ sadā para saṁpati dekhī ||
jahaṁ kahuṁ niṁdā sunahiṁ parāī |haraṣahiṁ manahuṁ parī nidhi pāī ||
kāma krodha mada lobha parāyana |nirdaya kapaṭī kuṭila malāyana ||
bayaru akāraṇa saba kāhū soṁ |jo kara hita anhita tāhū soṁ ||
jhūṭhai lenā jhūṭhai denā |jhūṭhai bhojana jhūṭha cabenā ||
bolahiṁ madhura bacana jimi morā |khāi mahā ati hṛdaya kaṭhorā ||
தீயவர்களின் இயல்பைக் கேளுங்கள்; தவறாகவும் அவர்களுடைய நட்பை ஒருபோதும் கூடாது. அவர்களுடைய நட்பு எப்போதும் துன்பத்தையே தரும், கெட்ட மாடு நல்ல மந்தையில் சேர்ந்து அதனைக் கெடுப்பது போல. தீயவர்களின் இதயத்தில் மிகக் கொடிய எரியும் இருக்கும்; பிறருடைய செழுமையைக் கண்டால் எப்போதும் எரிந்து கொண்டிருப்பார்கள். எங்கெங்கு பிறருடைய நிந்தனையைக் கேட்பார்களோ, அங்கு வழியில் பெற்ற பொக்கிஷம் போல மனதால் ஆனந்திப்பார்கள். காமம், கோபம், கர்வம், பேராசை ஆகியவற்றில் ஆழ்ந்தவர்கள்; கருணையற்றவர்கள், வஞ்சகர்கள், கோணலானவர்கள், தீமையின் வாசஸ்தலம். காரணமின்றி அனைவரிடமும் பகை கொள்வார்கள்; தமக்கு நன்மை செய்பவரிடமும் கூடத் தீமை செய்வார்கள். பொய்யான பெறுதல், பொய்யான கொடுத்தல்; பொய்யான உணவு, பொய்யான கடித்துண்ணலும். மயிலைப்போல் இனிமையான வார்த்தைகளைப் பேசுவார்கள்; ஆனால் மிகக் கொடிய பாம்புகளைத் தின்பார்கள்; அவ்வாறே அவர்களுடைய இதயம் மிகவும் கடினமானது.
தோஹா 39
पर द्रोही पर दार रत पर धन पर अपबाद॥
ते नर पाँवर पापमय देह धरें मनुजाद॥39॥
para drohī para dāra rata para dhana para apabāda |te nara pāṁvara pāpa-maya deha dhareṁ manujāda ||39||
பிறருக்குத் துரோகம் செய்பவர், பிறருடைய மனைவியரிடம் பற்றுக்கொண்டவர், பிறருடைய செல்வத்தை ஆசைப்படுவர், பிறரைப் பற்றிப் பழிச்சொற்களைக் கூறுவர். அத்தகைய மனிதர்கள் தரித்திரமானவர்கள், பாவத்தால் நிறைந்தவர்கள்; அவர்கள் மனித உடல்களைத் தரித்த அரக்கர்கள்.
Frequently Asked Questions
परंपरा के अनुसार उत्तरकाण्ड के रामराज्य-प्रसंग और संत-लक्षण का पाठ ‘सत्संग-वृद्धि’, ‘विवेक-जागरण’ और ‘अविद्या-नाश’ में सहायक माना जाता है—विशेषतः दोहा 31 के ‘प्रताप-रवि’ भाव से अंतःकरण का तम घटता और दुष्प्रवृत्तियाँ (काम-क्रोध-मोह) संकुचित होती हैं।
सत्संग/भक्ति-वृद्धि हेतु प्रचलित संपुट: ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-स्मरण) अथवा ‘राम राम’ का जप; और स्तुति-खंड (दोहा 34–35) के साथ ‘प्रेम भगति अनपायनी देहु हमहि श्रीराम’ को भाव-संपुट रूप में दोहराने की परंपरा भी मिलती है।
Ask anything about Prakarana 4 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
