Prakarana 3

Verse 45 (चौपाई)

बरनि उमापति राम गुन हरषि गए कैलास। तब प्रभु कपिन्ह दिवाए सब बिधि सुखप्रद बास।।14(ख)।।

barani umāpati rāma guna harakhi gae kailāsa | taba prabhu kapinha divāe saba bidhi sukha-prada bāsa ||14(kha)||

Nachdem der Herr Umās (Śiva) Rāmas Tugenden besungen hatte, zog er voll Freude nach Kailāsa; und daraufhin bereitete der Herr den Affen jede Art von behaglicher, glückverheißender Wohnstatt. (14b)

Verse 46 (दोहा/सोरठा)

सुनु खगपति यह कथा पावनी। त्रिबिध ताप भव भय दावनी।। महाराज कर सुभ अभिषेका। सुनत लहहिं नर बिरति बिबेका।। जे सकाम नर सुनहिं जे गावहिं। सुख संपति नाना बिधि पावहिं।। सुर दुर्लभ सुख करि जग माहीं। अंतकाल रघुपति पुर जाहीं।। सुनहिं बिमुक्त बिरत अरु बिषई। लहहिं भगति गति संपति नई।। खगपति राम कथा मैं बरनी। स्वमति बिलास त्रास दुख हरनी।। बिरति बिबेक भगति दृढ़ करनी। मोह नदी कहँ सुंदर तरनी।। नित नव मंगल कौसलपुरी। हरषित रहहिं लोग सब कुरी।। नित नइ प्रीति राम पद पंकज। सबकें जिन्हहि नमत सिव मुनि अज।। मंगन बहु प्रकार पहिराए। द्विजन्ह दान नाना बिधि पाए।।

sunu khagapati yaha kathā pāvanī | tribidha tāpa bhava bhaya dāvanī || mahārāja kara subha abhiṣekā | sunata lahahiṁ nara birati bibekā || je sakāma nara sunahiṁ je gāvahiṁ | sukha saṁpati nānā bidhi pāvahiṁ || sura durlabha sukha kari jaga māhīṁ | aṁta-kāla raghupati pura jāhīṁ || sunahiṁ bimukta birata aru biṣayī | lahahiṁ bhagati gati saṁpati naī || khagapati rāma kathā maiṁ baranī | svamati bilāsa trāsa dukha haranī || birati bibeka bhagati dṛḍha karanī | moha nadī kahaṁ suṁdara taranī || nita nava maṅgala kausalapurī | harasita rahahiṁ loga saba kurī || nita naī prīti rāma pada paṅkaja | sabakeṁ jinhahi namata siva muni aja || maṅgana bahu prakāra pahirāe | dvijanha dāna nānā bidhi pāe ||

Höre, o Herr der Vögel: Diese Erzählung ist läuternd—ein Waldbrand für die Furcht vor dem weltlichen Dasein und den dreifachen Leiden. Wer von der glückverheißenden Krönung des großen Königs hört, gewinnt sogleich Entsagung und rechte Unterscheidung. Selbst jene, die mit weltlichen Absichten hören oder singen, erlangen vielerlei Glück und Gedeihen; Sie genießen in dieser Welt Freuden, die selbst den Göttern schwer erreichbar sind, und gehen am Ende des Lebens in die Stadt des Herrn der Raghu. Die Befreiten, die Entsagten und selbst die Sinnesgebundenen—wer immer hört—gewinnen neue Bhakti, einen höheren Weg und frischen Reichtum des Geistes. O Garuḍa, ich habe Rāmas Geschichte erzählt—ein Spiel meines eigenen Verstehens, doch ein Vertreiber von Schrecken und Kummer. Sie macht Entsagung, Unterscheidung und Bhakti fest; sie ist ein schönes Boot, um den Strom der Verblendung zu überqueren. In der Stadt Kosalas herrscht stets neu aufblühendes Heil; die Menschen in jedem Haus bleiben voller Freude. Immer neu ist ihre Liebe zu Rāmas Lotosfüßen—jenen Füßen, vor denen Śiva, die Ṛṣis und Brahmā sich verneigen. Sie legen festliche Gewänder in vielerlei Art an; und die Brahmanen empfangen Gaben auf mancherlei Weise.

Verse 47 (चौपाई)

ब्रह्मानंद मगन कपि सब कें प्रभु पद प्रीति। जात न जाने दिवस तिन्ह गए मास षट बीति।।15।।

brahmānanda magana kapi saba keṁ prabhu pada prīti | jāta na jāne divasa tinh gae māsa ṣaṭ bīti ||15||

In brahmanischer Wonne versunken, waren alle Affen von Liebe zu den Füßen des Herrn erfüllt; sie wussten nicht, wie die Tage vergingen—sechs Monate glitten dahin. (15)

Verse 48 (दोहा/सोरठा)

अब गृह जाहु सखा सब भजेहु मोहि दृढ़ नेम। सदा सर्बगत सर्बहित जानि करेहु अति प्रेम।।16।।

aba gṛha jāhu sakhā saba bhajēhu mōhi dṛḍha nēma | sadā sarbagata sarbahita jāni karēhu ati prēma ||16||

„Kehrt nun in eure Häuser zurück, Freunde; verehrt mich mit standhaftem Entschluss. Mich stets als den Allgegenwärtigen und das Heil aller erkennend, liebt mich mit höchst inniger Bhakti.“

Verse 49 (चौपाई)

सुनि प्रभु बचन मगन सब भए। को हम कहाँ बिसरि तन गए।। एकटक रहे जोरि कर आगे। सकहिं न कछु कहि अति अनुरागे।। परम प्रेम तिन्ह कर प्रभु देखा। कहा बिबिध बिधि ग्यान बिसेषा।। प्रभु सन्मुख कछु कहन न पारहिं। पुनि पुनि चरन सरोज निहारहिं।। तब प्रभु भूषन बसन मगाए। नाना रंग अनूप सुहाए।। सुग्रीवहि प्रथमहिं पहिराए। बसन भरत निज हाथ बनाए।। प्रभु प्रेरित लछिमन पहिराए। लंकापति रघुपति मन भाए।। अंगद बैठ रहा नहिं डोला। प्रीति देखि प्रभु ताहि न बोला।।

suni prabhu bacana magana saba bhae | ko hama kahā̃ bisari tana gae || ēkaṭaka rahē jōri kara āgē | sakahĩ na kachu kahi ati anurāgē || parama prēma tinh kara prabhu dēkhā | kahā bibidha bidhi gyāna biśēṣā || prabhu sanmukha kachu kahan na pārhĩ | puni puni carana sarōja nihārhĩ || taba prabhu bhūṣana basana magāē | nānā raṅga anūpa suhāē || sugrīvahi prathamahĩ pahirāē | basana bharata nija hātha banāē || prabhu prērita lachimana pahirāē | laṅkāpati raghupati mana bhāē || aṅgada baiṭha rahā nahĩ ḍōlā | prīti dēkhi prabhu tāhi na bōlā ||

Als sie die Worte des Herrn hörten, versanken alle in Verzückung, als hätten sie vergessen, wer und wo sie waren. Mit gefalteten Händen standen sie vor Ihm, starrten ohne zu blinzeln; in ihrer großen Liebe vermochten sie kein Wort hervorzubringen. Der Herr schaute die Fülle ihrer Hingabe—was braucht man da noch von feinen Arten des Wissens zu sprechen? Unfähig, in Seiner Gegenwart etwas zu sagen, blickten sie immer wieder auf Seine Lotosfüße. Da ließ der Herr Schmuck und Gewänder in vielen Farben bringen, unvergleichlich und schön. Zuerst schmückte Er Sugrīva; die Gewänder waren jene, die Bharata mit eigenen Händen gefertigt hatte. Auf Geheiß des Herrn kleidete Lakṣmaṇa Vibhīṣaṇa, zur Freude Raghupatis. Aṅgada saß reglos; als der Herr seine Liebe sah, sprach Er ihn nicht an.

Verse 50 (दोहा/सोरठा)

जामवंत नीलादि सब पहिराए रघुनाथ। हियँ धरि राम रूप सब चले नाइ पद माथ।।17(क)।। तब अंगद उठि नाइ सिरु सजल नयन कर जोरि। अति बिनीत बोलेउ बचन मनहुँ प्रेम रस बोरि।।17(ख)।।

jāmbavanta nīlādi saba pahirāē raghunātha | hiyã dhari rāma rūpa saba calē nāi pada mātha ||17(ka)|| taba aṅgada uṭhi nāi siru sajal nayana kara jōri | ati binīta bōlēu bacana manahũ prēma-rasa bōri ||17(kha)||

Jāmbavān, Nīla und alle übrigen—so von Raghunātha geschmückt—zogen fort, Rāmas Gestalt im Herzen tragend und das Haupt zu Seinen Füßen geneigt. Da erhob sich Aṅgada; mit gesenktem Haupt, tränenerfüllten Augen und gefalteten Händen sprach er in tiefster Demut, als wäre er vom Nektar der Liebe durchtränkt.

Verse 51 (चौपाई)

सुनु सर्बग्य कृपा सुख सिंधो। दीन दयाकर आरत बंधो।। मरती बेर नाथ मोहि बाली। गयउ तुम्हारेहि कोंछें घाली।। असरन सरन बिरदु संभारी। मोहि जनि तजहु भगत हितकारी।। मोरें तुम्ह प्रभु गुर पितु माता। जाउँ कहाँ तजि पद जलजाता।। तुम्हहि बिचारि कहहु नरनाहा। प्रभु तजि भवन काज मम काहा।। बालक ग्यान बुद्धि बल हीना। राखहु सरन नाथ जन दीना।। नीचि टहल गृह कै सब करिहउँ। पद पंकज बिलोकि भव तरिहउँ।। अस कहि चरन परेउ प्रभु पाही। अब जनि नाथ कहहु गृह जाही।।

sunu sarbagya kṛpā sukha sĩdhō | dīna dayākara ārata bãdhō || maratī bēra nātha mōhi bālī | gayau tumhārehi kō̃chē̃ ghālī || asaran saran biradu sãbhārī | mōhi jani tajahu bhagata hita-kārī || morē̃ tumha prabhu guru pitu mātā | jāũ kahā̃ taji pada jalajāta || tumhahi bicāri kahahu naranāhā | prabhu taji bhavana kāja mama kāhā || bālaka gyāna buddhi bala hīnā | rākhahu saran nātha jana dīnā || nīci ṭahala gṛha kai saba karihū̃ | pada paṅkaja bilōki bhava tarihū̃ || asa kahi carana parēu prabhu pāhī | aba jani nātha kahahu gṛha jāhī ||

„Höre mich, o Allwissender, Ozean von Gnade und Wonne, barmherzig zu den Niedrigen, Helfer der Bedrängten. Zur Stunde des Todes, mein Herr, warf Vālī mich in deinen Schoß—er ist dahingegangen und hat mich unter deinen Schutz gestellt. Gedenke deines Gelübdes, den Schutzlosen Zuflucht zu sein; verlass mich nicht, o Wohltäter deiner Bhaktas. Für mich bist du Herr, Lehrer, Vater und Mutter; wohin sollte ich gehen, wenn ich deine Lotosfüße verlasse? Erwäge es und sage es mir, o König der Menschen: Wenn ich dich verlasse und heimkehre, was wäre dann mein Tun? Ich bin nur ein Kind, ohne Wissen, Urteil und Kraft—beschütze deinen hilflosen Diener. Ich will in deinem Haus jeden niedrigen Dienst verrichten; im Anblick deiner Lotosfüße werde ich den Ozean dieser Welt überschreiten.“ So sprechend fiel er zu den Füßen des Herrn: „Sage mir jetzt nicht, o Meister, ich solle nach Hause gehen.“

Verse 52 (दोहा/सोरठा)

अंगद बचन बिनीत सुनि रघुपति करुना सींव। प्रभु उठाइ उर लायउ सजल नयन राजीव।।18(क)।। निज उर माल बसन मनि बालितनय पहिराइ। बिदा कीन्हि भगवान तब बहु प्रकार समुझाइ।।18(ख)।।

aṅgada bacana binīta suni raghupati karunā sī̃va | prabhu uṭhāi ura lāyu sajal nayana rājīva ||18(ka)|| nija ura māla basana mani bāli-tanaya pahirāi | bidā kīnhi bhagavāna taba bahu prakāra samujhāi ||18(kha)||

Als Raghupati—grenzenlos an Erbarmen—Aṅgadas demütige Worte hörte, hob Er ihn auf und schloss ihn an Seine Brust, Seine Lotosaugen von Tränen erfüllt. Dann legte der Herr Vālīs Sohn Seine eigene Girlande, Gewänder und ein Juwel an; und schließlich nahm Er Abschied von ihm, ihn auf vielerlei Weise ermahnend.

Verse 53 (चौपाई)

भरत अनुज सौमित्र समेता। पठवन चले भगत कृत चेता।। अंगद हृदयँ प्रेम नहिं थोरा। फिरि फिरि चितव राम कीं ओरा।। बार बार कर दंड प्रनामा। मन अस रहन कहहिं मोहि रामा।। राम बिलोकनि बोलनि चलनी। सुमिरि सुमिरि सोचत हँसि मिलनी।। प्रभु रुख देखि बिनय बहु भाषी। चलेउ हृदयँ पद पंकज राखी।। अति आदर सब कपि पहुँचाए। भाइन्ह सहित भरत पुनि आए।। तब सुग्रीव चरन गहि नाना। भाँति बिनय कीन्हे हनुमाना।। दिन दस करि रघुपति पद सेवा। पुनि तव चरन देखिहउँ देवा।। पुन्य पुंज तुम्ह पवनकुमारा। सेवहु जाइ कृपा आगारा।। अस कहि कपि सब चले तुरंता। अंगद कहइ सुनहु हनुमंता।।

bharata anuj saumitra sametā | paṭhavan cale bhagat kṛta cetā || aṅgada hṛdayã prema nahĩ thorā | phiri-phiri citava rāma kī̃ orā || bāra-bāra kara daṇḍa pranāmā | mana asa rahana kahahĩ mohi rāmā || rāma bilokani bolani calanī | sumiri-sumiri socata hãsi milanī || prabhu rukha dekhi binaya bahu bhāṣī | caleu hṛdayã pada paṅkaja rākhī || ati ādara saba kapi pahũcāe | bhāinh sahita bharata puni āe || taba sugrīva carana gahi nānā | bhā̃ti binaya kīnhe hanumānā || dina dasa kari raghupati pada sevā | puni tava carana dekhihaũ devā || punya puñja tumha pavanakumārā | sevahu jāi kṛpā āgārā || asa kahi kapi saba cale turaṃtā | aṅgada kahai sunahu hanumaṃtā ||

Bharata, zusammen mit seinem jüngeren Bruder Saumitra, machte sich auf den Weg, ihre Herzen in Hingabe fixiert. Angadas Herz barg nicht wenig Liebe; immer wieder wandte er seinen Blick zu Rama. Wiederholt machte er vollständige Verneigung, sein Geist wünschte nur dies: 'Möge ich immer bleiben, indem ich Rama in mir rufe.' Im Schauen auf Rama, im Sprechen von Ihm und in seinem Gang war er versunken; erinnernd und erinnernd, nachdenkend, lächelte er und begegnete anderen. Als er den inneren Wunsch des Herrn wahrnahm, sprach er viele demütige Bitten und brach auf, die Lotusfüße im Herzen bewahrend. Mit großer Ehre begleiteten alle Affen sie; und Bharata kehrte mit seinen Brüdern zurück. Dann fasste Sugriva die Füße und machte durch Hanuman verschiedene Bitten: 'Für zehn Tage möge ich den Füßen von Raghupati dienen; danach, o Herr, werde ich deine Füße wieder schauen. O Sohn des Windes, du bist ein Schatz des Verdienstes, gehe und diene der Stätte des Erbarmens.' So sprechend, machten sich alle Affen sofort auf den Weg; Angada sagte: 'Höre, Hanuman...'

Verse 54 (दोहा/सोरठा)

कहेहु दंडवत प्रभु सैं तुम्हहि कहउँ कर जोरि। बार बार रघुनायकहि सुरति कराएहु मोरि।।19(क)।। अस कहि चलेउ बालिसुत फिरि आयउ हनुमंत। तासु प्रीति प्रभु सन कहि मगन भए भगवंत।।!9(ख)।। कुलिसहु चाहि कठोर अति कोमल कुसुमहु चाहि। चित्त खगेस राम कर समुझि परइ कहु काहि।।19(ग)।।

kahehu daṇḍavat prabhu saĩ tumhahi kahaũ kara jori | bāra-bāra raghunāyakahi surati karāehu mori ||19(ka)|| asa kahi caleu bāli-suta phiri āyu hanumaṃta | tāsu prīti prabhu sana kahi magana bhae bhagavaṃta ||19(kha)|| kulisahu cāhi kaṭhora ati komala kusumahu cāhi | citta khagesa rāma kara samujhi parai kahu kāhi ||19(ga)||

„Bringe dem Herrn meine Verneigung dar“, sagte er, „und ich spreche zu dir mit gefalteten Händen: rufe mir Raghunātha immer wieder ins Gedächtnis, wieder und wieder.“ So sprach Balis Sohn und ging davon; da kehrte Hanumān zurück. Als er dem Herrn von seiner Liebe berichtete, wurde der Selige von Freude erfüllt. Man mag den Donnerkeil für hart halten und die Blume für überaus weich – doch sage mir, o Khageśa: Wie kann das Herz das Walten Rāmas begreifen?

Verse 55 (चौपाई)

पुनि कृपाल लियो बोलि निषादा। दीन्हे भूषन बसन प्रसादा।। जाहु भवन मम सुमिरन करेहू। मन क्रम बचन धर्म अनुसरेहू।। तुम्ह मम सखा भरत सम भ्राता। सदा रहेहु पुर आवत जाता।। बचन सुनत उपजा सुख भारी। परेउ चरन भरि लोचन बारी।। चरन नलिन उर धरि गृह आवा। प्रभु सुभाउ परिजनन्हि सुनावा।। रघुपति चरित देखि पुरबासी। पुनि पुनि कहहिं धन्य सुखरासी।। राम राज बैंठें त्रेलोका। हरषित भए गए सब सोका।। बयरु न कर काहू सन कोई। राम प्रताप बिषमता खोई।।

puni kṛpāla liyo boli niṣādā | dīnhe bhūṣana basana prasādā || jāhu bhavana mama sumirana karehū | mana krama bacana dharma anusarehū || tumha mama sakhā bharata-sama bhrātā | sadā rahehu pura āvata jātā || bacana sunata upajā sukha bhārī | pareu carana bhari locana bārī || carana nalina ura dhari gṛha āvā | prabhu subhāu parijananhĩ sunāvā || raghupati carita dekhi purabāsī | puni-puni kahahĩ dhanya sukha-rāsī || rāma-rāja baĩṭhẽ trelokā | haraṣita bhae gae saba sokā || bayaru na kara kāhū sana koī | rāma pratāpa biṣamatā khoī ||

Dann rief der barmherzige Herr den Nishada zu sich und schenkte ihm Kleider und Schmuck als gnädige Gaben. 'Gehe nach Hause und gedenke meiner immer; in Gedanken, Taten und Worten folge dem Dharma. Du bist mein Freund, wie ein Bruder, Bharata gleich; bleibe immer in der Stadt, kommend und gehend.' Als er diese Worte hörte, entstand große Freude; er fiel zu den Füßen nieder, seine Augen voller Tränen. Die Lotusfüße im Herzen bewahrend, kehrte er nach Hause zurück und erzählte seiner Familie von der edlen Natur des Herrn. Als sie die Taten von Raghupati sahen, riefen die Bürger immer wieder: 'Gesegnet, ein Ozean des Glücks!' Als Rama auf dem Thron der Königsherrschaft saß, frohlockten die drei Welten, und aller Kummer schwand. Niemand hegte Feindschaft gegen jemanden; durch Ramas Macht wurde die Ungleichheit ausgelöscht.

Verse 56 (दोहा/सोरठा)

बरनाश्रम निज निज धरम बनिरत बेद पथ लोग। चलहिं सदा पावहिं सुखहि नहिं भय सोक न रोग।।20।।

baranāśrama nija-nija dharama bani-rata beda patha loga | calahĩ sadā pāvahĩ sukhahi nahĩ bhaya soka na roga ||20||

Die Menschen, ihren rechten Pflichten gemäß der Ordnung von Varṇa und Āśrama ergeben, wandelten stets auf dem vedischen Pfad; sie erlangten Glück – es gab keine Furcht, keinen Kummer und keine Krankheit.

Verse 57 (चौपाई)

दैहिक दैविक भौतिक तापा। राम राज नहिं काहुहि ब्यापा।। सब नर करहिं परस्पर प्रीती। चलहिं स्वधर्म निरत श्रुति नीती।। चारिउ चरन धर्म जग माहीं। पूरि रहा सपनेहुँ अघ नाहीं।। राम भगति रत नर अरु नारी। सकल परम गति के अधिकारी।। अल्पमृत्यु नहिं कवनिउ पीरा। सब सुंदर सब बिरुज सरीरा।। नहिं दरिद्र कोउ दुखी न दीना। नहिं कोउ अबुध न लच्छन हीना।। सब निर्दंभ धर्मरत पुनी। नर अरु नारि चतुर सब गुनी।। सब गुनग्य पंडित सब ग्यानी। सब कृतग्य नहिं कपट सयानी।।

daihika daivika bhautika tāpā | rāma rāja nahĩ kāhuhi byāpā || saba nara karahĩ paraspara prītī | calahĩ svadharma nirata śruti nītī || cāriu carana dharma jaga māhī̃ | pūri rahā sapanehũ agha nāhī̃ || rāma bhagati rata nara aru nārī | sakala parama gati ke adhikārī || alpa-mṛtyu nahĩ kavanīu pīrā | saba suṃdara saba biruja sarīrā || nahĩ daridra kou dukhī na dīnā | nahĩ kou abudha na lacchana hīnā || saba nirdaṃbha dharmarata punī | nara aru nāri catura saba gunī || saba gunagya paṇḍita saba gyānī | saba kṛtagya nahĩ kapaṭa sayānī ||

Die leiblichen, die schicksalhaften und die materiellen Leiden trafen in Rāmas Herrschaft niemanden. Alle Menschen hegten gegenseitige Liebe; sie wandelten in ihren eigenen Pflichten, hingegeben an die von der Śruti gelehrte Sittlichkeit. Dharma stand in der Welt auf allen vier Beinen; nicht einmal im Traum erschien Sünde. Männer und Frauen waren in Hingabe an Rāma versunken; allen stand das höchste Ziel offen. Es gab keinen vorzeitigen Tod und keinen Schmerz; alle waren schön, alle Leiber frei von Krankheit. Keiner war arm, keiner elend oder bedrückt; keiner war töricht, keiner ohne gute Eigenschaften. Alle waren ohne Heuchelei, rein und dem Dharma ergeben; Männer wie Frauen waren weise und tugendhaft. Alle unterschieden Verdienst, alle waren gelehrt, alle wissend; alle waren dankbar – keine listige Täuschung blieb bestehen.

Verse 58 (दोहा/सोरठा)

राम राज नभगेस सुनु सचराचर जग माहिं।। काल कर्म सुभाव गुन कृत दुख काहुहि नाहिं।।21।।

rāma-rāja nabhageśa sunu sacarācara jaga māhiṃ | kāla karma subhāva guna kṛta dukha kāhuhi nāhiṃ ||21||

Höre, o Herr des Himmels: In Rāmas Herrschaft leidet in der ganzen bewegten und unbewegten Welt niemand an Schmerz, der aus Zeit, Karma, angeborener Natur oder dem Spiel der Guṇas entsteht.

Verse 59 (चौपाई)

भूमि सप्त सागर मेखला। एक भूप रघुपति कोसला।। भुअन अनेक रोम प्रति जासू। यह प्रभुता कछु बहुत न तासू।। सो महिमा समुझत प्रभु केरी। यह बरनत हीनता घनेरी।। सोउ महिमा खगेस जिन्ह जानी। फिरी एहिं चरित तिन्हहुँ रति मानी।। सोउ जाने कर फल यह लीला। कहहिं महा मुनिबर दमसीला।। राम राज कर सुख संपदा। बरनि न सकइ फनीस सारदा।। सब उदार सब पर उपकारी। बिप्र चरन सेवक नर नारी।। एकनारि ब्रत रत सब झारी। ते मन बच क्रम पति हितकारी।।

bhūmi sapta sāgara mekhalā | eka bhūpa raghupati kosalā || bhuana aneka roma prati jāsu | yaha prabhutā kachu bahuta na tāsu || so mahimā samujhata prabhu kerī | yaha baranata hīnatā ghanerī || sou mahimā khageśa jinha jānī | phirī ehiṃ carita tinhahuṃ rati mānī || sou jāne kara phala yaha līlā | kaha-hiṃ mahā munibara damasīlā || rāma rāja kara sukha saṃpadā | barani na sakai phanīsa sārādā || saba udāra saba para upakārī | bipra carana sevaka nara nārī || eka-nāri vrata rata saba jhārī | te mana baca krama pati hitakārī ||

Die Erde, umgürtet von den sieben Meeren, über sie herrschte ein König: der Herr von Raghu in Kosala. Obwohl unzählige Welten in jeder Pore seines Wesens weilen, bedeutet solche Herrschaft für Ihn wenig. Die Größe des Herrn zu erfassen und sie dennoch zu beschreiben, dies ist tiefe Unzulänglichkeit. Diejenigen, o König der Vögel, die jene Größe erkannt haben, kehren immer wieder zurück, um sich an dieser heiligen Geschichte zu erfreuen. Nur die selbstbeherrschten großen Weisen sprechen von der Frucht dieses göttlichen Spiels. Das Glück und der Wohlstand von Ramas Herrschaft können selbst von Shesha oder Sarasvati nicht vollständig dargelegt werden. Alle waren großzügig, alle hilfreich für andere; Männer und Frauen dienten den Füßen der Brahmanen. Alle waren standhaft im Gelübde eines einzigen Gatten; in Gedanken, Worten und Taten wirkten sie zum Wohle ihrer Ehemänner.

Verse 60 (दोहा/सोरठा)

दंड जतिन्ह कर भेद जहँ नर्तक नृत्य समाज। जीतहु मनहि सुनिअ अस रामचंद्र कें राज।।22।।

daṃḍa jatinha kara bheda jahaṃ nartaka nṛtya samāja | jītahu manahi suni-a asa rāmacandra keṃ rāja ||22||

Wo Strafe nur noch als Unterscheidung unter Asketen gilt, und wo Tänzerinnen sich in geordneten Versammlungen sammeln – höre dies: So ist die Herrschaft Rāmacandras. Bezwinge deinen Geist.

Verse 61 (चौपाई)

फूलहिं फरहिं सदा तरु कानन। रहहि एक सँग गज पंचानन।। खग मृग सहज बयरु बिसराई। सबन्हि परस्पर प्रीति बढ़ाई।। कूजहिं खग मृग नाना बृंदा। अभय चरहिं बन करहिं अनंदा।। सीतल सुरभि पवन बह मंदा। गूंजत अलि लै चलि मकरंदा।। लता बिटप मागें मधु चवहीं। मनभावतो धेनु पय स्त्रवहीं।। ससि संपन्न सदा रह धरनी। त्रेताँ भइ कृतजुग कै करनी।। प्रगटीं गिरिन्ह बिबिध मनि खानी। जगदातमा भूप जग जानी।। सरिता सकल बहहिं बर बारी। सीतल अमल स्वाद सुखकारी।। सागर निज मरजादाँ रहहीं। डारहिं रत्न तटन्हि नर लहहीं।। सरसिज संकुल सकल तड़ागा। अति प्रसन्न दस दिसा बिभागा।।

phūlahiṃ pharahiṃ sadā taru kānana | rahahi eka saṅga gaja pañcānana || khaga mṛga sahaja bayaru bisarāī | sabanhi paraspara prīti baṛhāī || kūjahiṃ khaga mṛga nānā bṛndā | abhaya carahiṃ bana karahiṃ anaṃdā || sītala surabhi pavana baha maṃdā | gūṃjata ali lai cali makaraṃdā || latā biṭapa māgeṃ madhu cavahīṃ | manabhāvato dhenu paya stravahīṃ || sasi saṃpanna sadā raha dharanī | tretāṃ bhi kṛta-juga kai karanī || pragaṭīṃ girinha bibidha mani khānī | jagadātamā bhūpa jaga jānī || saritā sakala bahahiṃ bara bārī | sītala amala svāda sukhakārī || sāgara nija marajādāṃ rahahīṃ | ḍārahiṃ ratna taṭanhi nara lahahīṃ || sarasija saṃkula sakala taṛāgā | ati prasanna dasa disā bibhāgā ||

Bäume und Wälder blühten und trugen immer Früchte; Elefant und Löwe wohnten zusammen. Vögel und Tiere vergaßen ihre natürliche Feindschaft; alle vermehrten die gegenseitige Liebe. In vielen Schwärmen riefen und spielten sie; furchtlos weideten sie und freuten sich in den Wäldern. Kühle, duftende Brisen wehten sanft; Bienen summten, während sie Nektar trugen. Lianen und Bäume gaben Honig, wenn man sie bat; Kühe gaben Milch nach Wunsch. Die Erde blieb immer wohlhabend; im Treta-Zeitalter war es, als wären die Taten des Krita-Zeitalters zurückgekehrt. In den Bergen erschienen viele Edelsteinminen, da sie den König als die Seele der Welt erkannten. Alle Flüsse strömten mit vortrefflichem Wasser, kühl, rein, süß und lebenspendend. Die Ozeane blieben innerhalb ihrer rechten Grenzen und warfen Edelsteine an die Ufer, damit Menschen sie sammeln konnten. Lotuserfüllte Teiche waren überall; die zehn Himmelsrichtungen waren überaus erfreut.

Verse 62 (दोहा/सोरठा)

बिधु महि पूर मयूखन्हि रबि तप जेतनेहि काज। मागें बारिद देहिं जल रामचंद्र के राज।।23।।

bidhu mahi pūra mayūkhanhi rabi tapa jetanehi kāja | māgeṃ bārida dehiṃ jala rāmacandra ke rāja ||23||

Der Mond erfüllte die Erde mit seinen Strahlen; die Sonne gab nur so viel Hitze, wie nötig war. Die Wolken spendeten Wasser, wenn man darum bat – so war die Herrschaft Rāmacandras.

Verse 63 (चौपाई)

कोटिन्ह बाजिमेध प्रभु कीन्हे। दान अनेक द्विजन्ह कहँ दीन्हे।। श्रुति पथ पालक धर्म धुरंधर। गुनातीत अरु भोग पुरंदर।। पति अनुकूल सदा रह सीता। सोभा खानि सुसील बिनीता।। जानति कृपासिंधु प्रभुताई। सेवति चरन कमल मन लाई।। जद्यपि गृहँ सेवक सेवकिनी। बिपुल सदा सेवा बिधि गुनी।। निज कर गृह परिचरजा करई। रामचंद्र आयसु अनुसरई।। जेहि बिधि कृपासिंधु सुख मानइ। सोइ कर श्री सेवा बिधि जानइ।। कौसल्यादि सासु गृह माहीं। सेवइ सबन्हि मान मद नाहीं।। उमा रमा ब्रह्मादि बंदिता। जगदंबा संततमनिंदिता।।

koṭinh bājimedha prabhu kīnhe | dāna aneka dvijanha kahaṁ dīnhe || śruti-patha pālaka dharma dhuraṁdhara | guṇātīta aru bhoga puraṁdara || pati anukūla sadā raha sītā | sobhā khāni suśīla binītā || jānati kṛpāsiṁdhu prabhutāī | sevati carana kamala mana lāī || jadyapi gṛhaṁ sevaka sevakinī | bipula sadā sevā bidhi gunī || nija kara gṛha paricarajā karaī | rāmacandra āyasu anusaraī || jehi bidhi kṛpāsiṁdhu sukha mānai | soi kara śrī sevā bidhi jānai || kausalyādi sāsu gṛha māhīṁ | sevai sabanhi māna mada nāhīṁ || umā ramā brahmādi baṁditā | jagadambā saṁtata-maninditā ||

Der Herr führte unzählige Pferdeopfer durch und gewährte viele Gaben den Zweimalgeborenen. Er bewahrte den vedischen Pfad, ein Vorkämpfer, der das Gewicht des Dharma trug, jenseits der Guṇas, doch der Geber aller Genüsse. Sītā blieb immer angenehm für ihren Herrn, eine wahre Mine der Schönheit, sanftmütig und voller Bescheidenheit. Die Majestät des Ozeans des Erbarmens erkennend, diente sie seinen Lotusfüßen mit darauf gerichtetem Geist. Obwohl der Palast voll von Dienern und Dienerinnen war, bediente sie selbst, reich an der Kunst des Dienens, den Haushalt mit eigenen Händen, immer dem Befehl von Rāmacandra folgend. Welche Art von Dienst dem barmherzigen Herrn angenehm war, das allein erachtete sie als die wahre Regel des Dienstes. Im Hause diente sie Kausalyā und den anderen Schwiegermüttern, frei von allem Stolz. Sie, die Umā, Ramā und Brahmā und die übrigen verehren, blieb immer unbefleckt im Geist, die Mutter der Welt.

Verse 64 (दोहा/सोरठा)

जासु कृपा कटाच्छु सुर चाहत चितव न सोइ। राम पदारबिंद रति करति सुभावहि खोइ।।24।।

jāsu kṛpā kaṭācchu sur cāhata citava na soi | rāma padārabiṁda rati karati subhāvahi khoi ||24||

Sie, nach deren gnädigem Seitenblick selbst die Götter verlangen und ihn doch nicht erlangen—sie richtet ihre Liebe auf Rāmas Lotosfüße und stellt sogar ihr eigenes natürliches Wesen zurück.

Verse 65 (चौपाई)

सेवहिं सानकूल सब भाई। राम चरन रति अति अधिकाई।। प्रभु मुख कमल बिलोकत रहहीं। कबहुँ कृपाल हमहि कछु कहहीं। राम करहिं भ्रातन्ह पर प्रीती। नाना भाँति सिखावहिं नीती।। हरषित रहहिं नगर के लोगा। करहिं सकल सुर दुर्लभ भोगा।। अहनिसि बिधिहि मनावत रहहीं। श्रीरघुबीर चरन रति चहहीं।। दुइ सुत सुन्दर सीताँ जाए। लव कुस बेद पुरानन्ह गाए।। दोउ बिजई बिनई गुन मंदिर। हरि प्रतिबिंब मनहुँ अति सुंदर।। दुइ दुइ सुत सब भ्रातन्ह केरे। भए रूप गुन सील घनेरे।।

sevahiṁ sānakūla saba bhāī | rāma carana rati ati adhikāī || prabhu mukha kamala bilokata rahahīṁ | kabahuṁ kṛpāla hamahi kachu kahahīṁ || rāma karahiṁ bhrātanha para prītī | nānā bhāँti sikhāvahiṁ nītī || haraṣita rahahiṁ nagara ke logā | karahiṁ sakala sur durlabha bhogā || ahanisi bidhihi manāvata rahahīṁ | śrīraghubīra carana rati cahahīṁ || dui suta sundara sītāँ jāe | lava kusa beda purānanha gāe || doü bijaī binai guṇa maṁdira | hari pratibiṁba manahuँ ati suṁdara || dui dui suta saba bhrātanha kere | bhae rūpa guṇa sīla ghanere ||

Alle Brüder dienten mit frohen Herzen, ihre Liebe zu Rāmas Füßen nahm immer mehr zu. Sie hielten ihren Blick auf das Lotusgesicht des Herrn gerichtet, in der Hoffnung: 'Vielleicht spricht der Barmherzige zu uns.' Rāma liebte seine Brüder und unterwies sie auf vielfältige Weise in rechter Politik und rechtem Verhalten. Die Menschen der Stadt blieben freudig und genossen Wohlstand, der selbst unter den Göttern selten war; Tag und Nacht suchten sie die Vorsehung zu erfreuen und sehnten sich nach Hingabe zu den Füßen von Śrī Raghubīr. Sītā gebar zwei schöne Söhne, Lava und Kuśa, die die Veden und Purāṇas sangen. Siegreich, demütig und eine wahre Stätte der Tugenden, erschienen sie wie strahlende Spiegelbilder Haris. Ebenso hatte jeder Bruder zwei Söhne, reich an Schönheit, Güte und edlem Charakter.

Verse 66 (दोहा/सोरठा)

ग्यान गिरा गोतीत अज माया मन गुन पार। सोइ सच्चिदानंद घन कर नर चरित उदार।।25।।

gyāna girā gotīta aja māyā mana guna pāra | soi saccidānanda ghana kara nara carita udāra ||25||

Jenseits von Wissen und Wort, jenseits der Sinne—ungeboren, jenseits von Māyā, Geist und den Guṇas—voll dichten Seins-Bewusstseins-Glücks (Sat-Cit-Ānanda) vollbringt Er in Menschengestalt großherzige Taten.

Verse 67 (चौपाई)

प्रातकाल सरऊ करि मज्जन। बैठहिं सभाँ संग द्विज सज्जन।। बेद पुरान बसिष्ट बखानहिं। सुनहिं राम जद्यपि सब जानहिं।। अनुजन्ह संजुत भोजन करहीं। देखि सकल जननीं सुख भरहीं।। भरत सत्रुहन दोनउ भाई। सहित पवनसुत उपबन जाई।। बूझहिं बैठि राम गुन गाहा। कह हनुमान सुमति अवगाहा।। सुनत बिमल गुन अति सुख पावहिं। बहुरि बहुरि करि बिनय कहावहिं।। सब कें गृह गृह होहिं पुराना। रामचरित पावन बिधि नाना।। नर अरु नारि राम गुन गानहिं। करहिं दिवस निसि जात न जानहिं।।

prātakāla sarū kari majjana | baiṭhahiṁ sabhāँ saṅga dvija sajjana || beda purāna basiṣṭha bakhānahiṁ | sunahiṁ rāma jadyapi saba jānahiṁ || anujanha saṁjuta bhojana karahīṁ | dekhi sakala jananīṁ sukha bharahīṁ || bharata satruhana donau bhāī | sahita pavanasuta upabana jāī || būjhahiṁ baiṭhi rāma guna gāhā | kaha hanumāna sumati avagāhā || sunata bimala guna ati sukha pāvahiṁ | bahuri bahuri kari binaya kahāvahiṁ || saba keṁ gṛha gṛha hohiṁ purānā | rāmacarita pāvana bidhi nānā || nara aru nāri rāma guna gānahiṁ | karahiṁ divasa nisi jāta na jānahiṁ ||

Bei Tagesanbruch badeten sie im Sarayu und saßen dann in der königlichen Halle mit tugendhaften Brahmanen. Vasiṣṭha legte die Veden und Purāṇas aus; Rāma hörte zu, obwohl er bereits alles wusste. Er speiste zusammen mit seinen jüngeren Brüdern, und als sie dies sahen, waren alle Mütter mit Freude erfüllt. Bharata und Śatrughna gingen zusammen mit dem Sohn des Windes in den Hain; dort sitzend erkundigten sie sich nach Rāmas Tugenden, und Hanumān, in rechtes Verständnis eingetaucht, sprach. Als sie diese fleckenlosen Vorzüglichkeiten hörten, empfanden sie große Wonne und brachten immer wieder demütige Bitten dar. In jedem Haus wurden die Purāṇas rezitiert, Rāmas heilige Taten auf vielfache Weise; Männer und Frauen sangen Rāmas Tugenden, so versunken, dass sie nicht bemerkten, wie Tag und Nacht vergingen.