Adhyaya 46: The Rite of the Āṣāḍha Bright-Fortnight Dvādaśī Fast and the Installation (Nyāsa) of the Fourfold Manifestation

Verse 1

दुर्वासा उवाच । आषाढेऽप्येवमेवं तु संकल्प्य विधिना नरः । अर्चयेत् परमं देवं गन्धपुष्पैरनेकशः ॥ ४६.१ ॥

দুৰ্বাসাই ক’লে—আষাঢ় মাহতো এইদৰে বিধি অনুসাৰে সংকল্প কৰি মানুহে সুগন্ধি দ্ৰব্য আৰু পুষ্পেৰে পৰম দেৱতাক পুনঃপুনঃ পূজা কৰিব লাগে।

Verse 2

वासुदेवाय पादौ तु कटिं संकर्षणाय च । प्रद्युम्नायेति जठरं अनिरुद्धाय वै उरः ॥ ४६.२ ॥

পদযুগল ‘বাসুদেৱায়’ বুলি, কটিদেশ ‘সংকৰ্ষণায়’ বুলি; ‘প্ৰদ্যুম্নায়’ কৈ জঠৰক, আৰু ‘অনিরুদ্ধায়’ কৈ উৰঃস্থলক (সমৰ্পণ কৰিব লাগে)।

Verse 3

चक्रपाणयेति भुजौ कण्ठं भूपतये तथा । स्वनाम्ना शङ्खचक्रौ तु पुरुषायेति वै शिरः ॥ ४६.३ ॥

দুয়োটা বাহু ‘চক্রপাণয়ে’ বুলি, আৰু কণ্ঠ ‘ভূপতয়ে’ বুলি (সমৰ্পণ কৰিব লাগে)। শঙ্খ আৰু চক্রক নিজ নিজ নামেই (উচ্চাৰণ কৰিব), আৰু শিৰ ‘পুরুষায়’ বুলি (সমৰ্পণ কৰিব)।

Verse 4

एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत्तस्याग्रतो घटम् । विन्यस्य वस्त्रसंयुक्तं तस्योपरि ततो न्यसेत् । काञ्चनं वासुदेवं तु चतुर्व्यूहं सनातनम् ॥ ४६.४ ॥

এইদৰে অর্চনা কৰি মেধাৱী সাধকে পূৰ্ববৎ তাৰ আগত বস্ত্ৰসহিত ঘট (কলস) স্থাপন কৰিব; তাৰ ওপৰত সনাতন চতুৰ্ব্যূহ-স্বৰূপ স্বৰ্ণময় বাসুদেৱৰ প্ৰতিমা স্থাপন কৰিব।

Verse 5

तमभ्यर्च्य विधानॆन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । प्राग्वत् तं ब्राह्मणे दद्यात् वेदवादिनि सुव्रते । एवं नियमयुक्तस्य यत्पुण्यं तच्छृणुष्व मे ॥ ४६.५ ॥

বিধি অনুসাৰে ক্ৰমে গন্ধ, পুষ্প আদি দি তেওঁক পূজা কৰি, পূৰ্বোক্ত মতে বেদপাঠী আৰু সুব্ৰতধাৰী ব্ৰাহ্মণক সেই দান দিব লাগে। এইদৰে নিয়মযুক্ত জনৰ যি পুণ্য হয়, সেয়া মোৰ পৰা শুনা।

Verse 6

वसुदेवोऽभवद् राजा यदुवंशविवर्धनः । देवकी तस्य भार्या तु समानव्रतधारिणी ॥ ४६.६ ॥

বসুদেৱ যদুবংশ বৃদ্ধি কৰা ৰজা হৈছিল। তেওঁৰ পত্নী দেবকীও সমান ব্ৰতধাৰিণী আছিল।

Verse 7

सा त्वपुत्राऽभवत् साध्वी पतिधर्मपरायणा । तस्य कालेन महता नारदोऽभ्यगमद् गृहम् ॥ ४६.७ ॥

তেওঁ সাধ্বী আছিল, পতিধৰ্মত পৰায়ণা আছিল, কিন্তু অপুত্ৰাই ৰ’ল। বহু সময় পাৰ হোৱাৰ পাছত নাৰদ তেওঁলোকৰ গৃহলৈ আহিল।

Verse 8

वासुदेवेनासौ भक्त्या पूजितो वाक्यमब्रवीत् । वासुदेव शृणुष्व त्वं देवकार्यं ममानघ । श्रुत्वैतां च कथां शीघ्रमागतोऽस्मि तवान्तिकम् ॥ ४६.८ ॥

বাসুদেৱে ভক্তিভাৱে তেওঁক পূজা কৰিলে; তেতিয়া তেওঁ ক’লে—“হে বাসুদেৱ, হে অনঘ, মোৰ এই দেৱকাৰ্য শুনা। এই কাহিনী শুনিয়েই মই শীঘ্ৰে তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ।”

Verse 9

पृथिवी देवसमितौ मया दृष्टा यदूत्तम । गत्वा च जल्पती भारं न शक्ताऽऽहितुं सुराः ॥ ४६.९ ॥

হে যদুশ্ৰেষ্ঠ, মই দেৱসমিতিত পৃথিৱীক দেখিলোঁ। তাত গৈ সি নিজৰ ভাৰৰ কথা কৈ বিলাপ কৰিছিল; দেৱসকলে সেই ভাৰ বহন কৰিবলৈ সক্ষম নাছিল।

Verse 10

सौभकंसजरासन्धाः पुनर्नरक एव च । कुरुपाञ्चालभोजाश्च बलिनो दानवाः सुराः । पीडयन्ति समेतां मां तान् हनध्वं सुरोत्तमाः ॥ ४६.१० ॥

সৌভ, কংস, জৰাসন্ধ আৰু পুনৰ নৰকো; লগতে কুৰু, পাঞ্চাল আৰু ভোজ—এই বলৱান দানৱ আৰু দেৱসদৃশ শত্রুসকলে একেলগে মিলি মোক পীড়া দিছে। হে দেৱোত্তমসকল, তেওঁলোকক বধ কৰা।

Verse 11

एवमुक्ताः पृथिव्या ते देवा नारायणं गताः । मनसा स च देवेशः प्रत्यक्षस्तत्क्षणात् बभौ ॥ ४६.११ ॥

পৃথিৱীয়ে এনেদৰে কোৱাত সেই দেৱসকলে নাৰায়ণৰ ওচৰলৈ গ’ল; আৰু মনত স্মৰণ হোৱামাত্ৰেই সেই দেৱেশ্বৰ সেই ক্ষণতে প্ৰত্যক্ষ হ’ল।

Verse 12

उवाच च सुरश्रेष्ठः स्वयं कार्यमिदं सुराः । साधयामि न सन्देहो मर्त्यं गत्वा मनुष्यवत् ॥ ४६.१२ ॥

তেতিয়া সুৰশ্ৰেষ্ঠই ক’লে—“হে দেৱসকল, এই কাৰ্য মই নিজেই সাধন কৰিম; সন্দেহ নাই। মই মর্ত্যলোকলৈ গৈ মানুহৰ দৰে আচৰণ কৰিম।”

Verse 13

किंत्वाषाढे शुक्लपक्षे या नारी सह भर्तृणा । उपोष्यति मनुष्येषु तस्या गर्भे भवाम्यहम् ॥ ४६.१३ ॥

কিন্তু মানুহৰ মাজত যি নাৰী স্বামীৰ সৈতে আষাঢ় মাহৰ শুক্লপক্ষত উপবাস কৰে, তাৰ গৰ্ভতেই মই অৱতীৰ্ণ হওঁ।

Verse 14

एवमुक्त्वा गतो देवः स्वयं चाहमिहागतः । उपदिष्टं तु भवतोऽपुत्रस्य विशेषतः । उपोष्य लभते पुत्रं सहभार्यो न संशयः ॥ ४६.१४ ॥

“এনেদৰে কৈ দেৱতা গ’ল; আৰু মই নিজেই ইয়ালৈ আহিছোঁ। এই উপদেশ বিশেষকৈ আপোনাৰ বাবে, যি পুত্ৰহীন—স্ত্ৰীৰ সৈতে উপবাস কৰিলে পুত্ৰলাভ হয়, সন্দেহ নাই।”

Verse 15

एतां च द्वादशीं कृत्वा वासुदेवस्तथाप्तवान् । महतिं च श्रियं प्राप्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः ॥ ४६.१५ ॥

এই দ্বাদশী-ব্ৰত বিধিপূৰ্বক পালন কৰি বাসুদেৱেও তাৰ ফল লাভ কৰিলে। তেওঁ মহৎ শ্ৰী-সমৃদ্ধি লাভ কৰি পুত্ৰ-পৌত্ৰসহিত হ’ল।

Verse 16

भुक्त्वा राज्यश्रियं सोऽथ गतः परमिकां गतिम् । एष ते विधिरुद्दिष्ट आषाढे मासि वै मुने ॥ ४६.१६ ॥

ৰাজ্যশ্ৰীৰ বৈভৱ ভোগ কৰি তেওঁ পাছত পৰম গতি লাভ কৰিলে। হে মুনি, আষাঢ় মাহৰ বাবে এই বিধি তোমাক কোৱা হ’ল।