Adhyaya 46: The Rite of the Āṣāḍha Bright-Fortnight Dvādaśī Fast and the Installation (Nyāsa) of the Fourfold Manifestation

Verse 1

दुर्वासा उवाच । आषाढेऽप्येवमेवं तु संकल्प्य विधिना नरः । अर्चयेत् परमं देवं गन्धपुष्पैरनेकशः ॥ ४६.१ ॥

దుర్వాసుడు పలికెను—ఆషాఢ మాసంలో కూడా ఇదే విధంగా విధి ప్రకారం సంకల్పం చేసి, మనిషి సుగంధ ద్రవ్యాలు మరియు పుష్పాలతో పరమదేవుని పునఃపునః ఆరాధించాలి.

Verse 2

वासुदेवाय पादौ तु कटिं संकर्षणाय च । प्रद्युम्नायेति जठरं अनिरुद्धाय वै उरः ॥ ४६.२ ॥

పాదాలను ‘వాసుదేవాయ’ అని అర్పించాలి; కటిని ‘సంకర్షణాయ’ అని; ‘ప్రద్యుమ్నాయ’ అని జఠరాన్ని, మరియు ‘అనిరుద్ధాయ’ అని ఉరస్సును సమర్పించాలి.

Verse 3

चक्रपाणयेति भुजौ कण्ठं भूपतये तथा । स्वनाम्ना शङ्खचक्रौ तु पुरुषायेति वै शिरः ॥ ४६.३ ॥

భుజద్వయాన్ని ‘చక్రపాణయే’ అని, అలాగే కంఠాన్ని ‘భూపతయే’ అని (సమర్పించాలి). శంఖం, చక్రం వాటి స్వనామాలతోనే (ఉచ్చరించాలి); శిరస్సును ‘పురుషాయ’ అని సమర్పించాలి.

Verse 4

एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत्तस्याग्रतो घटम् । विन्यस्य वस्त्रसंयुक्तं तस्योपरि ततो न्यसेत् । काञ्चनं वासुदेवं तु चतुर्व्यूहं सनातनम् ॥ ४६.४ ॥

ఇలా ఆరాధన చేసిన తరువాత, వివేకవంతుడు ముందుగా చెప్పిన విధంగా దాని ముందర వస్త్రంతో కూడిన కలశాన్ని స్థాపించాలి; ఆపై దాని మీద శాశ్వతమైన చతుర్వ్యూహ స్వరూపుడైన స్వర్ణ వాసుదేవుని ప్రతిమను స్థాపించాలి.

Verse 5

तमभ्यर्च्य विधानॆन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । प्राग्वत् तं ब्राह्मणे दद्यात् वेदवादिनि सुव्रते । एवं नियमयुक्तस्य यत्पुण्यं तच्छृणुष्व मे ॥ ४६.५ ॥

విధి ప్రకారం క్రమంగా గంధము, పుష్పములు మొదలైనవాటితో ఆయనను ఆరాధించి, ముందుగా చెప్పినట్లే వేదపాఠకుడైన సువ్రత బ్రాహ్మణునికి ఆ దానాన్ని ఇవ్వవలెను. ఈ విధంగా నియమయుక్తుడైనవానికి కలుగు పుణ్యాన్ని నన్ను వినుము.

Verse 6

वसुदेवोऽभवद् राजा यदुवंशविवर्धनः । देवकी तस्य भार्या तु समानव्रतधारिणी ॥ ४६.६ ॥

వసుదేవుడు యదువంశాన్ని వృద్ధి చేసే రాజుగా అయ్యాడు. అతని భార్య దేవకీ కూడా సమాన వ్రతధారిణి.

Verse 7

सा त्वपुत्राऽभवत् साध्वी पतिधर्मपरायणा । तस्य कालेन महता नारदोऽभ्यगमद् गृहम् ॥ ४६.७ ॥

ఆమె సాధ్వి, పతిధర్మంలో పరాయణురాలై ఉండి కూడా అపుత్రగా నిలిచింది. చాలా కాలం గడిచిన తరువాత నారదుడు వారి గృహానికి వచ్చాడు.

Verse 8

वासुदेवेनासौ भक्त्या पूजितो वाक्यमब्रवीत् । वासुदेव शृणुष्व त्वं देवकार्यं ममानघ । श्रुत्वैतां च कथां शीघ्रमागतोऽस्मि तवान्तिकम् ॥ ४६.८ ॥

వాసుదేవుడు భక్తితో ఆయనను పూజించగా, ఆయన ఇలా పలికాడు—“వాసుదేవా, అనఘా, నా ఈ దేవకార్యాన్ని వినుము. ఈ కథను విని నేనే త్వరగా నీ సమీపానికి వచ్చాను.”

Verse 9

पृथिवी देवसमितौ मया दृष्टा यदूत्तम । गत्वा च जल्पती भारं न शक्ताऽऽहितुं सुराः ॥ ४६.९ ॥

యదువులలో శ్రేష్ఠుడా, నేను దేవసభలో భూమిని చూశాను. అక్కడికి వెళ్లి ఆమె తన భారాన్ని గురించి విలపిస్తూ చెప్పింది; దేవతలు ఆ భారాన్ని మోయలేకపోయారు.

Verse 10

सौभकंसजरासन्धाः पुनर्नरक एव च । कुरुपाञ्चालभोजाश्च बलिनो दानवाः सुराः । पीडयन्ति समेतां मां तान् हनध्वं सुरोत्तमाः ॥ ४६.१० ॥

సౌభ, కంస, జరాసంధుడు మరియు మరల నరకుడును; అలాగే కురు, పాంచాల, భోజులు—బలవంతులైన దానవులు, దేవసమాన శత్రువులు—అందరూ కూడి నన్ను పీడిస్తున్నారు. ఓ దేవోత్తములారా, వారిని సంహరించండి.

Verse 11

एवमुक्ताः पृथिव्या ते देवा नारायणं गताः । मनसा स च देवेशः प्रत्यक्षस्तत्क्षणात् बभौ ॥ ४६.११ ॥

పృథివి ఇలా చెప్పగా ఆ దేవతలు నారాయణుని శరణు పొందారు; మనస్సులో స్మరించగానే ఆ దేవేశుడు ఆ క్షణమే ప్రత్యక్షంగా అవతరించాడు.

Verse 12

उवाच च सुरश्रेष्ठः स्वयं कार्यमिदं सुराः । साधयामि न सन्देहो मर्त्यं गत्वा मनुष्यवत् ॥ ४६.१२ ॥

అప్పుడు సురశ్రేష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు—“ఓ దేవతలారా, ఈ కార్యాన్ని నేనే స్వయంగా సాధిస్తాను; సందేహం లేదు. మర్త్యలోకానికి వెళ్లి మనుష్యునివలె ప్రవర్తిస్తాను.”

Verse 13

किंत्वाषाढे शुक्लपक्षे या नारी सह भर्तृणा । उपोष्यति मनुष्येषु तस्या गर्भे भवाम्यहम् ॥ ४६.१३ ॥

కానీ మనుష్యులలో ఏ స్త్రీ తన భర్తతో కలిసి ఆషాఢ మాస శుక్లపక్షంలో ఉపవాసం చేస్తుందో, ఆమె గర్భంలోనే నేను అవతరిస్తాను.

Verse 14

एवमुक्त्वा गतो देवः स्वयं चाहमिहागतः । उपदिष्टं तु भवतोऽपुत्रस्य विशेषतः । उपोष्य लभते पुत्रं सहभार्यो न संशयः ॥ ४६.१४ ॥

“ఇలా చెప్పి దేవుడు వెళ్లిపోయాడు; నేనే స్వయంగా ఇక్కడికి వచ్చాను. ఈ ఉపదేశం ప్రత్యేకంగా మీకోసం—మీరు పుత్రహీనులు కాబట్టి; భార్యతో కలిసి ఉపవాసం చేస్తే పుత్రప్రాప్తి కలుగుతుంది, సందేహం లేదు.”

Verse 15

एतां च द्वादशीं कृत्वा वासुदेवस्तथाप्तवान् । महतिं च श्रियं प्राप्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः ॥ ४६.१५ ॥

ఈ ద్వాదశీ వ్రతాన్ని విధివిధానంగా ఆచరించి వాసుదేవుడూ దాని ఫలాన్ని పొందెను. అతడు మహత్తరమైన శ్రీ-సంపదను పొందించి, పుత్రపౌత్రులతో సమన్వితుడయ్యెను।

Verse 16

भुक्त्वा राज्यश्रियं सोऽथ गतः परमिकां गतिम् । एष ते विधिरुद्दिष्ट आषाढे मासि वै मुने ॥ ४६.१६ ॥

రాజ్యశ్రీ వైభవాన్ని అనుభవించి అతడు అనంతరం పరమగతిని పొందెను. ఓ మునీ, ఆషాఢ మాసమునకు ఈ విధి నీకు ఉపదేశించబడినది।