Nirvana
নিৰ্বাণ উপনিষদ (পৰম্পৰাগতভাৱে অথৰ্ববেদৰ সৈতে সংযুক্ত) সন্ন্যাসোপনিষদসমূহৰ ভিতৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ। ইয়াত সন্ন্যাসক কেৱল বাহ্য ত্যাগ নহয়; অহংকাৰ, কৰ্তৃত্বভাব আৰু আসক্তিৰ অন্তৰ্ত্যাগ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ৬১ মন্ত্ৰত বেদান্তৰ সাৰ প্ৰকাশ পায়: মোক্ষ কোনো উৎপন্ন ফল নহয়; আত্মা-ব্ৰহ্মৰ অভিন্নতাৰ জ্ঞানেই মুক্তি, আৰু বন্ধন অবিদ্যা-অধ্যাসজন্য। বস্ত্ৰ, দণ্ড আদি বাহ্য চিহ্নক গৌণ কৰি সমত্ব, নিৰ্ভয়তা, সত্য, দয়া আৰু বৈৰাগ্যক সন্ন্যাসীৰ মুখ্য লক্ষণ বুলি কোৱা হয়। সাধনাত শ্রৱণ-মনন-নিদিধ্যাসনৰ জৰিয়তে সাক্ষী-চৈতন্যত স্থিতি আৰু ‘মই কৰ্তা নহয়’ এই অকৰ্তৃত্ব দৃষ্টিক দৃঢ় কৰিবলৈ জোৰ দিয়া হৈছে। সেয়ে ‘নিৰ্বাণ’ক জীৱন্মুক্তিৰ ৰূপে, এই জীৱনতেই আত্মস্বৰূপনিষ্ঠাৰে উপলব্ধ সত্য বুলি প্ৰতিপাদন কৰা হয়।
Start ReadingKey Teachings
Saṃnyāsa as inner renunciation: abandonment of ego, doership, and possessiveness rather than mere external withdrawal
Nirvāṇa as direct knowledge (jñāna) of Ātman = Brahman; liberation is recognition, not production
Critique of external marks: robes, staff, and ritual are secondary to realization and equanimity
Avidyā (ignorance) as the root of bondage; adhyāsa (superimposition) as the mechanism of suffering
The Self as self-luminous, actionless, untouched by guṇas; mind and body are objects to the witness (sākṣin)
Ethical foundations for the renunciate: non-violence, truthfulness, non-attachment, compassion, fearlessness
Jīvanmukti ideal: living in the world without clinging, like space—accommodating all, tainted by none
Contemplative discipline: śravaṇa–manana–nididhyāsana culminating in steady abidance in non-dual awareness
Verses of the Nirvana
61 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः ...
এতিয়া আমি নিৰ্বাণ উপনিষদৰ ব্যাখ্যা কৰিম। ইয়াৰ বিষয় পৰমহংস—‘সোऽহম’ (মই সেয়াই)। সন্ন্যাসীসকল পৰিব্ৰাজক; বাহ্য চিহ্ন পশ্চিমলিঙ্গ। মন্মথ ক্ষেত্ৰপাল। সিদ্ধান্ত গগনৰ দৰে; নদী অমৃতৰ তৰংগমালা। ই অক্ষয়, নিৰঞ্জন। নিঃসংশয় ঋষি দ্ৰষ্টা। নিৰ্বাণেই দেবতা। প্ৰবৃত্তি নিষ্কুল—কুলবন্ধনৰ অতীত। জ্ঞান নিষ্কেৱল—অদ্বৈত পৰম জ্ঞান।
Moksha (Nirvāṇa) through non-dual knowledge (Advaita-jñāna) and renunciation (saṃnyāsa/paramahaṃsa)Verse 2
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः ...
এতিয়া আমি নিৰ্বাণ উপনিষদৰ ব্যাখ্যা কৰিম। ইয়াৰ বিষয় পৰমহংস—‘সোऽহম’ (মই সেয়াই)। সন্ন্যাসীসকল পৰিব্ৰাজক; বাহ্য চিহ্ন পশ্চিমলিঙ্গ। মন্মথ ক্ষেত্ৰপাল। সিদ্ধান্ত গগনৰ দৰে; নদী অমৃতৰ তৰংগমালা। ই অক্ষয়, নিৰঞ্জন। নিঃসংশয় ঋষি দ্ৰষ্টা। নিৰ্বাণেই দেবতা। প্ৰবৃত্তি নিষ্কুল—কুলবন্ধনৰ অতীত। জ্ঞান নিষ্কেৱল—অদ্বৈত পৰম জ্ঞান।
Atman-Brahman identity (so’ham) and renunciatory realization (paramahaṃsa)Verse 3
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः ...
এতিয়া আমি নিৰ্বাণ উপনিষদৰ ব্যাখ্যা কৰিম। ইয়াৰ বিষয় পৰমহংস—‘সোऽহম’ (মই সেয়াই)। সন্ন্যাসীসকল পৰিব্ৰাজক; বাহ্য চিহ্ন পশ্চিমলিঙ্গ। মন্মথ ক্ষেত্ৰপাল। সিদ্ধান্ত গগনৰ দৰে; নদী অমৃতৰ তৰংগমালা। ই অক্ষয়, নিৰঞ্জন। নিঃসংশয় ঋষি দ্ৰষ্টা। নিৰ্বাণেই দেবতা। প্ৰবৃত্তি নিষ্কুল—কুলবন্ধনৰ অতীত। জ্ঞান নিষ্কেৱল—অদ্বৈত পৰম জ্ঞান।
Brahman as akṣaya (imperishable) and nirañjana (stainless); nirvāṇa as the goal realized by so’ham-knowledgeVerse 4
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः ...
এতিয়া আমি নিৰ্বাণ উপনিষদ ব্যাখ্যা কৰিম। “মই পৰমহংস।” পৰিব্ৰাজক সন্ন্যাসীসকল ‘পশ্চিমলিঙ্গ’ বুলি কোৱা হয়। মন্মথ ক্ষেত্ৰপাল। সিদ্ধান্ত ‘গগনৰ নিস্কৰ্ষ’; নদী ‘অমৃতৰ তৰংগিত নদী’। লক্ষ্য অক্ষয়, নিৰঞ্জন। ঋষি ‘নিঃসংশয়’। দেৱতা নিৰ্বাণ। প্ৰবৃত্তি ‘নিষ্কুল’ (কুল-বন্ধনহীন)। জ্ঞান ‘নিষ্কেৱল, অদ্বৈত পৰমজ্ঞান’।
Moksha (Nirvāṇa) through non-dual knowledge (Advaita jñāna) and renunciation (saṃnyāsa/paramahaṃsa ideal)Verse 5
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः ...
এতিয়া আমি নিৰ্বাণ উপনিষদ ব্যাখ্যা কৰিম। “মই পৰমহংস।” পৰিব্ৰাজক সন্ন্যাসীসকল ‘পশ্চিমলিঙ্গ’ বুলি কোৱা হয়। মন্মথ ক্ষেত্ৰপাল। সিদ্ধান্ত ‘গগনৰ নিস্কৰ্ষ’; নদী ‘অমৃতৰ তৰংগিত নদী’। লক্ষ্য অক্ষয়, নিৰঞ্জন। ঋষি ‘নিঃসংশয়’। দেৱতা নিৰ্বাণ। প্ৰবৃত্তি ‘নিষ্কুল’ (কুল-বন্ধনহীন)। জ্ঞান ‘নিষ্কেৱল, অদ্বৈত পৰমজ্ঞান’।
Atman-Brahman identity expressed as Paramahaṃsa ‘so’ham’; Nirvāṇa as the realized stateVerse 6
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः ...
এতিয়া আমি নিৰ্বাণ উপনিষদ ব্যাখ্যা কৰিম। “মই পৰমহংস।” পৰিব্ৰাজক সন্ন্যাসীসকল ‘পশ্চিমলিঙ্গ’ বুলি কোৱা হয়। মন্মথ ক্ষেত্ৰপাল। সিদ্ধান্ত ‘গগনৰ নিস্কৰ্ষ’; নদী ‘অমৃতৰ তৰংগিত নদী’। লক্ষ্য অক্ষয়, নিৰঞ্জন। ঋষি ‘নিঃসংশয়’। দেৱতা নিৰ্বাণ। প্ৰবৃত্তি ‘নিষ্কুল’ (কুল-বন্ধনহীন)। জ্ঞান ‘নিষ্কেৱল, অদ্বৈত পৰমজ্ঞান’।
Kevala-jñāna (non-dual knowledge) as the means and mark of Nirvāṇa; renunciate transcendence of upādhisVerse 7
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः ...
এতিয়া আমি নিৰ্বাণ উপনিষদৰ ব্যাখ্যা কৰিম। “মই পৰমহংস।” পৰিব্ৰাজক সন্ন্যাসীসকল ‘পশ্চিমলিঙ্গ’ বুলি কোৱা চিহ্ন। মন্মথ ক্ষেত্ৰপাল। সিদ্ধান্ত ‘গগন-সিদ্ধান্ত’; নদী অমৃতৰ কল্লোলিত তৰংগময় নদী। ই অক্ষয়, নিৰঞ্জন। নিঃসংশয় ঋষি। নিৰ্বাণ দেৱতা। প্ৰবৃত্তি ‘নিষ্কুল’—কুলবন্ধনবিহীন আচৰণ। জ্ঞান ‘নিষ্কেৱল’—অদ্বৈত, অবিশিষ্ট জ্ঞান।
Moksha (Nirvāṇa) through Paramahaṃsa/saṃnyāsa identity and niṣkevala (non-dual) jñānaVerse 8
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः ...
এতিয়া আমি নিৰ্বাণ উপনিষদৰ ব্যাখ্যা কৰিম। “মই পৰমহংস।” পৰিব্ৰাজক সন্ন্যাসীসকল ‘পশ্চিমলিঙ্গ’ চিহ্ন। মন্মথ ক্ষেত্ৰপাল। সিদ্ধান্ত ‘গগন’ সদৃশ; নদী অমৃতৰ কল্লোলিত তৰংগময় নদী। ই অক্ষয়, নিৰঞ্জন। নিঃসংশয় ঋষি। নিৰ্বাণ দেৱতা। প্ৰবৃত্তি ‘নিষ্কুল’—কুলবন্ধনবিহীন। জ্ঞান ‘নিষ্কেৱল’—অদ্বৈত/অবিশিষ্ট জ্ঞান।
Atman-Brahman identity expressed as so’ham; renunciant path to NirvāṇaVerse 9
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः ...
এতিয়া আমি নিৰ্বাণ উপনিষদৰ ব্যাখ্যা কৰিম। “মই পৰমহংস।” পৰিব্ৰাজক সন্ন্যাসীসকল ‘পশ্চিমলিঙ্গ’ চিহ্ন। মন্মথ ক্ষেত্ৰপাল। সিদ্ধান্ত ‘গগন’; নদী অমৃতৰ কল্লোলিত তৰংগময় নদী। ই অক্ষয়, নিৰঞ্জন। নিঃসংশয় ঋষি। নিৰ্বাণ দেৱতা। প্ৰবৃত্তি নিষ্কুল—কুলবন্ধনবিহীন। জ্ঞান নিষ্কেৱল—অদ্বৈত জ্ঞান।
Nirañjana (stainless) ātman and Nirvāṇa as the culmination of saṃnyāsa and jñānaVerse 10
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः ...
এতিয়া আমি নিৰ্বাণ উপনিষদৰ ব্যাখ্যা কৰিম। “মই পৰমহংস।” পৰিভ্ৰমণশীল সন্ন্যাসীৰ চিহ্নসমূহ ‘পশ্চিমলিঙ্গ’ বুলি কোৱা হয়। মন্মথ ক্ষেত্ৰপাল। সিদ্ধান্ত গগন-আধিষ্ঠিত; নদী অমৃতৰ তৰংগিত ধাৰা। লক্ষ্য অক্ষয়, নিৰঞ্জন। ঋষি নিঃসংশয় (সন্দেহৰহিত)। দেৱতা নিৰ্বাণ। ইয়াৰ প্ৰবৃত্তি নিষ্কুল (কুলাতীত)। ইয়াৰ জ্ঞান নিষ্কেৱল, অদ্বৈত।
Moksha (Nirvana) through non-dual knowledge (Advaita-jñāna) and renunciation (saṃnyāsa/paramahaṃsa)Verse 11
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः ...
এতিয়া আমি নিৰ্বাণ উপনিষদৰ ব্যাখ্যা কৰিম। “মই পৰমহংস।” পৰিভ্ৰমণশীল সন্ন্যাসীৰ চিহ্নসমূহ ‘পশ্চিমলিঙ্গ’ বুলি কোৱা হয়। মন্মথ ক্ষেত্ৰপাল। সিদ্ধান্ত গগন-আধিষ্ঠিত; নদী অমৃতৰ তৰংগিত ধাৰা। লক্ষ্য অক্ষয়, নিৰঞ্জন। ঋষি নিঃসংশয় (সন্দেহৰহিত)। দেৱতা নিৰ্বাণ। ইয়াৰ প্ৰবৃত্তি নিষ্কুল (কুলাতীত)। ইয়াৰ জ্ঞান নিষ্কেৱল, অদ্বৈত।
Atman-Brahman identity (So’ham) and renunciant realization (paramahaṃsa)Verse 12
ऊर्ध्वाम्नायः । निरालम्बपीठः । संयोगदीक्षा । वियोगोपदेशः । दीक्षासन्तोषपानं च । द्वादशादित्यावलोकनम् । विवेकरक्षा । करुणैव केलिः । आनन्दमाला । एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी । अकल्पितभिक्षाशी । हंसाच...
ঊৰ্ধ্বাম্নায়—ঊৰ্ধ্বমুখ পৰম্পৰা। নিৰালম্ব পীঠ। সংযোগ-দীক্ষা। বিয়োগৰ উপদেশ। আৰু দীক্ষাৰূপে সন্তোষ-পান। দ্বাদশ আদিত্যৰ অৱলোকন। বিবেকদ্বাৰা ৰক্ষা। কৰুণাই লীলা। আনন্দমালা। একান্ত গুহাত মুক্তাসন-সুখৰ সৎসঙ্গ-গোষ্ঠী। অকল্পিত ভিক্ষাভোজন। হংসাচাৰ। সৰ্বভূতান্তৰৱৰ্তী হংস—এই প্ৰতিপাদন।
Sādhana for Moksha: viveka-vairāgya, inner renunciation, and recognition of the indwelling Self (antarātman)Verse 13
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभू...
(এইবোৰ লক্ষণ/আচৰণ:) ঊৰ্ধ্বাম্নায়—উচ্চ পৰম্পৰা; নিৰালম্ব পীঠ—আধাৰবিহীন আসন; সংযোগ-দীক্ষা—একত্বৰ দীক্ষা; বিয়োগ-উপদেশ—বৈৰাগ্যৰ উপদেশ; দীক্ষা-সন্তোষৰ পান; দ্বাদশ আদিত্যৰ অৱলোকন; বিবেকৰ ৰক্ষা; কৰুণাই লীলা; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসনত সুখগোষ্ঠী; অকল্পিত ভিক্ষা ভোজনকাৰী; হংসাচাৰ; আৰু সৰ্বভূতান্তৰ্বর্তী হংস আছে—এই প্ৰতিপাদন।
Moksha (jīvanmukti) through viveka-vairāgya; Haṃsa (Paramahaṃsa) as inner Self (Ātman/Brahman) present in all beingsVerse 14
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभू...
(এইবোৰ লক্ষণ/আচৰণ:) ঊৰ্ধ্বাম্নায়—উচ্চ পৰম্পৰা; নিৰালম্ব পীঠ—আধাৰবিহীন আসন; সংযোগ-দীক্ষা—একত্বৰ দীক্ষা; বিয়োগ-উপদেশ—বৈৰাগ্যৰ উপদেশ; দীক্ষা-সন্তোষৰ পান; দ্বাদশ আদিত্যৰ অৱলোকন; বিবেকৰ ৰক্ষা; কৰুণাই লীলা; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসনত সুখগোষ্ঠী; অকল্পিত ভিক্ষা ভোজনকাৰী; হংসাচাৰ; আৰু সৰ্বভূতান্তৰ্বর্তী হংস—এই প্ৰতিপাদন।
Jīvanmukti; Ātman as immanent Brahman (sarvabhūtāntarvartin)Verse 15
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभू...
(এইবোৰ লক্ষণ/আচৰণ:) ঊৰ্ধ্বাম্নায়—উচ্চ পৰম্পৰা; নিৰালম্ব পীঠ—আধাৰবিহীন আসন; সংযোগ-দীক্ষা—একত্বৰ দীক্ষা; বিয়োগ-উপদেশ—বৈৰাগ্য/বিমুক্তিৰ উপদেশ; দীক্ষা-সন্তোষৰ পান; দ্বাদশ আদিত্যৰ অৱলোকন; বিবেকৰ দ্বাৰা ৰক্ষা; কৰুণাই লীলা; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসনত সুখ-সমাগম; অকৰ্তক/অকল্পিত ভিক্ষা ভোজনকাৰী; হংসাচাৰ; আৰু সৰ্বভূতান্তৰ্বর্তী হংস—এই ব্যাখ্যা।
Ātman/Brahman non-duality expressed as the ‘Haṃsa within all beings’; renunciate freedom (nirvāṇa/jīvanmukti)Verse 16
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभू...
[তেওঁৰ লক্ষণসমূহ:] ঊৰ্ধ্বাম্নায় (উৰ্ধ্বমুখ পৰম্পৰা); নিৰালম্ব পীঠ (আশ্ৰয়বিহীন আসন); সংযোগ-দীক্ষা; বিয়োগ/বৈৰাগ্যৰ উপদেশ; দীক্ষাৰূপ সন্তোষ-পান; দ্বাদশ আদিত্যৰ অৱলোকন; বিবেকৰ ৰক্ষা; কৰুণাই ক্ৰীড়া; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসনৰ সুখ-গোষ্ঠী; অকল্পিত ভিক্ষাৰে জীৱনধাৰণকাৰী; হংসাচাৰ; আৰু সৰ্বভূতান্তৰ্বর্তী হংস—এই প্ৰতিপাদন।
Moksha (jīvanmukti) through viveka-vairāgya; Haṃsa as inner Ātman/BrahmanVerse 17
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभू...
ঊৰ্ধ্বাম্নায়; নিৰালম্ব পীঠ; সংযোগ-দীক্ষা; বিয়োগ/বৈৰাগ্যৰ উপদেশ; দীক্ষাৰূপ সন্তোষ-পান; দ্বাদশ আদিত্যৰ ধ্যান; বিবেকৰ সুৰক্ষা; কৰুণাই ক্ৰীড়া; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসনৰ আনন্দ-গোষ্ঠী; অকল্পিত ভিক্ষাৰে নিৰ্বাহ; হংসাচাৰ; আৰু সৰ্বভূতান্তৰ্বর্তী হংস—এই স্থাপন।
Ātman as sarvabhūtāntarvartin (indweller) and the marks of the liberated asceticVerse 18
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभू...
ঊৰ্ধ্ব পৰম্পৰা; নিৰালম্ব আসন; সংযোগ-দীক্ষা; বৈৰাগ্যৰ উপদেশ; দীক্ষাৰূপ সন্তোষ-পান; দ্বাদশ আদিত্যৰ অৱলোকন; বিবেকৰ ৰক্ষা; কৰুণাই ক্ৰীড়া; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসনৰ আনন্দ-গোষ্ঠী; অকৃতক ভিক্ষাৰে নিৰ্বাহ; হংসাচাৰ; সৰ্বভূতান্তৰ্বর্তী হংস—এই নিশ্চয়।
Nondual indwelling Self (Ātman/Brahman) and the discipline of renunciationVerse 19
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशावदित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभ...
ঊৰ্ধ্বাম্নায় এইদৰে: আশ্ৰয়বিহীন পীঠ; সংযোগ-দীক্ষা; বিয়োগ (বৈৰাগ্য)ৰ উপদেশ; দীক্ষাজনিত সন্তোষৰ পান; দ্বাদশৰূপ আদিত্যৰ অৱলোকন; বিবেকৰ ৰক্ষা; কৰুণাই ক্ৰীড়া; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসন-সুখৰ সৎসঙ্গ-গোষ্ঠী; অকল্পিত ভিক্ষা আহাৰকাৰী; হংসাচাৰ; আৰু সৰ্বভূতান্তৰ্বর্তী হংস আছে—এই প্ৰতিপাদন।
Moksha (jīvanmukti) through viveka-vairāgya and recognition of the inner Haṃsa (Ātman) in all beingsVerse 20
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशावदित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभ...
ঊৰ্ধ্বাম্নায় এইদৰে: আশ্ৰয়বিহীন পীঠ; সংযোগ-দীক্ষা; বিয়োগ (বৈৰাগ্য)ৰ উপদেশ; দীক্ষাজনিত সন্তোষৰ পান; দ্বাদশৰূপ আদিত্যৰ অৱলোকন; বিবেকৰ ৰক্ষা; কৰুণাই ক্ৰীড়া; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসন-সুখৰ সৎসঙ্গ-গোষ্ঠী; অকল্পিত ভিক্ষা আহাৰকাৰী; হংসাচাৰ; আৰু সৰ্বভূতান্তৰ্বর্তী হংস আছে—এই প্ৰতিপাদন।
Moksha (jīvanmukti) through viveka-vairāgya and recognition of the inner Haṃsa (Ātman) in all beingsVerse 21
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशावदित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभ...
ঊৰ্ধ্বাম্নায় এইদৰে: আশ্ৰয়বিহীন পীঠ; সংযোগ-দীক্ষা; বিয়োগ (বৈৰাগ্য)ৰ উপদেশ; দীক্ষাজনিত সন্তোষৰ পান; দ্বাদশৰূপ আদিত্যৰ অৱলোকন; বিবেকৰ ৰক্ষা; কৰুণাই ক্ৰীড়া; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসন-সুখৰ সৎসঙ্গ-গোষ্ঠী; অকল্পিত ভিক্ষা আহাৰকাৰী; হংসাচার; আৰু সৰ্বভূতান্তৰ্বর্তী হংস আছে—এই প্ৰতিপাদন।
Sarvātmabhāva (the Self as all) culminating in moksha/jīvanmukti; paramahaṃsa idealVerse 22
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभू...
ঊৰ্ধ্বাম্নায় (ঊৰ্ধ্বমুখী পৰম্পৰা); নিৰালম্ব পীঠ (আশ্ৰয়হীন আসন); সংযোগ-দীক্ষা; বিয়োগ/বৈৰাগ্যৰ উপদেশ; দীক্ষাৰূপ সন্তোষৰ পান; দ্বাদশ আদিত্যৰ অৱলোকন; বিবেকৰ ৰক্ষা; কৰুণাই একমাত্ৰ ক্ৰীড়া; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসনৰ সুখ-গোষ্ঠী; অকল্পিত ভিক্ষা আহাৰ কৰা; হংসাচাৰ; সৰ্বভূতান্তৰৱৰ্তী হংস—এই প্ৰতিপাদন।
Moksha (liberation) through viveka-vairāgya and recognition of the inner Haṃsa/Ātman as all-pervading indwellerVerse 23
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभू...
ঊৰ্ধ্বাম্নায়; নিৰালম্ব পীঠ; সংযোগ-দীক্ষা; বিয়োগ/বৈৰাগ্যৰ উপদেশ; দীক্ষাৰূপ সন্তোষৰ পান; দ্বাদশ আদিত্য অৱলোকন; বিবেকৰ ৰক্ষা; কৰুণাই ক্ৰীড়া; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসন-সুখ গোষ্ঠী; অকল্পিত ভিক্ষা আহাৰকাৰী; হংসাচাৰ; সৰ্বভূতান্তৰৱৰ্তী হংস—এই প্ৰতিপাদন।
Ātman as antaryāmin (inner dweller) and the saṃnyāsa discipline that supports realizationVerse 24
ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभू...
ঊৰ্ধ্বাম্নায়—ঊৰ্ধ্বমুখী জ্ঞান-পৰম্পৰা; নিৰালম্ব পীঠ—আশ্ৰয়হীন স্থিৰতা; সংযোগ-দীক্ষা; বিয়োগ/বৈৰাগ্যৰ উপদেশ; দীক্ষাৰূপ সন্তোষৰ পান; দ্বাদশ আদিত্য ধ্যান; বিবেকৰ ৰক্ষা; কৰুণাই পৰম ক্ৰীড়া; আনন্দমালা; একান্ত গুহাত মুক্তাসন-সুখ গোষ্ঠী; অকল্পিত ভিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আহাৰ কৰা; হংসাচাৰ; সৰ্বভূতান্তৰৱৰ্তী হংস—এই প্ৰতিপাদন।
Brahman/Ātman immanence (sarvabhūtāntarvartitva) and the paramahaṃsa idealVerse 25
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীন বৈৰাগ্যই কৌপীন; বিবেকেই দণ্ড। ব্ৰহ্মাৱলোকনেই যোগপট্ট; শ্ৰী (সমৃদ্ধি)য়েই পাদুকা। পৰমৰ ইচ্ছানুসাৰে চৰণ (চলা) হয়। কুণ্ডলিনীৰ সংযমেই বন্ধ। পৰম অপবাদ/নিন্দাৰ পৰা মুক্তজনেই জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰী মুদ্ৰাও আছে। তেওঁ পৰমানন্দী, ত্ৰিগুণাতীত; বিবেকত লভ্য, মন-বাক্যৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগত, মেঘগজাদি সদৃশ। তদ্ৰূপে দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত বোনা; ৰজ্জু-সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতশত নামৰে যাক লক্ষ্য কৰা হয়, সেয়াই লক্ষ্য। অঙ্কুশেই মাৰ্গ। ‘শূন্য’ সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম তত্ত্ব। সত্যসিদ্ধ যোগেই মঠ। অমৰ পদ তেঁওৰ স্বৰূপ। আদিব্ৰহ্মৰ স্বসংবিত। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰ-দণ্ড ধ্যানযোগ্য।
Moksha (jīvanmukti) through viveka; Brahman beyond guṇas; jagat as māyā/adhyāsa (rope-snake)Verse 26
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীন বৈৰাগ্যই কৌপীন; বিবেকেই দণ্ড। ব্ৰহ্মাৱলোকনেই যোগপট্ট; শ্ৰী (সমৃদ্ধি)য়েই পাদুকা। পৰমৰ ইচ্ছানুসাৰে চৰণ (চলা) হয়। কুণ্ডলিনীৰ সংযমেই বন্ধ। পৰম অপবাদ/নিন্দাৰ পৰা মুক্তজনেই জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰী মুদ্ৰাও আছে। তেওঁ পৰমানন্দী, ত্ৰিগুণাতীত; বিবেকত লভ্য, মন-বাক্যৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগত, মেঘগজাদি সদৃশ। তদ্ৰূপে দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত বোনা; ৰজ্জু-সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতশত নামৰে যাক লক্ষ্য কৰা হয়, সেয়াই লক্ষ্য। অঙ্কুশেই মাৰ্গ। ‘শূন্য’ সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম তত্ত্ব। সত্যসিদ্ধ যোগেই মঠ। অমৰ পদ তেঁওৰ স্বৰূপ। আদিব্ৰহ্মৰ স্বসংবিত। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰ-দণ্ড ধ্যানযোগ্য।
Brahman/Ātman as self-awareness (saṃvit); māyā/adhyāsa; jīvanmuktiVerse 27
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীন বৈৰাগ্যই কৌপীন; বিবেকেই দণ্ড। ব্ৰহ্মাৱলোকনেই যোগপট্ট; শ্ৰী (সমৃদ্ধি)য়েই পাদুকা। পৰমৰ ইচ্ছানুসাৰে চৰণ (চলা) হয়। কুণ্ডলিনীৰ সংযমেই বন্ধ। পৰম অপবাদ/নিন্দাৰ পৰা মুক্তজনেই জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰী মুদ্ৰাও আছে। তেওঁ পৰমানন্দী, ত্ৰিগুণাতীত; বিবেকত লভ্য, মন-বাক্যৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগত, মেঘগজাদি সদৃশ। তদ্ৰূপে দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত বোনা; ৰজ্জু-সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতশত নামৰে যাক লক্ষ্য কৰা হয়, সেয়াই লক্ষ্য। অঙ্কুশেই মাৰ্গ। ‘শূন্য’ সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম তত্ত্ব। সত্যসিদ্ধ যোগেই মঠ। অমৰ পদ তেঁওৰ স্বৰূপ। আদিব্ৰহ্মৰ স্বসংবিত। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰ-দণ্ড ধ্যানযোগ্য।
Brahman as sat-cit (sattā/saṃvit) and the sublation of vikāra (change) through knowledgeVerse 28
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীনতাই কৌপীন; বিবেকেই দণ্ড; ব্ৰহ্মাৱলোকনৰ যোগেই পট্ট; শ্ৰী (সমৃদ্ধি) পাদুকা; পৰমৰ ইচ্ছানুসাৰে আচৰণেই চৰণ; কুণ্ডলিনী-বন্ধ (সংযম)েই নিয়ম। নিন্দা আৰু প্ৰতিনিন্দাৰ পৰা মুক্ত জন জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰী-মুদ্ৰাও আছে। পৰমানন্দত স্থিত, ত্ৰিগুণাতীত—বিবেকত লভ্য, মন আৰু বাকৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগতৰ দৰে, মেঘগজ আদিৰ দৰে। তদ্ৰূপ দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত গাঁথা, ৰজ্জু-সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতনামৰে যি সূচিত, সেয়াই লক্ষ্য। অঙ্কুশেই মাৰ্গ; ‘শূন্য’ সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম বাস্তৱ। সত্য আৰু সিদ্ধিৰ যোগেই মঠ। অমৰ পদ তাৰ স্বৰূপ—আদিব্ৰহ্মৰ স্বপ্ৰকাশ স্বসংবিত। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰ-নিবাৰক দণ্ডক ধ্যান কৰিব লাগে।
Mokṣa through viveka-vairāgya; Brahman/Ātman as self-luminous consciousness; māyā as rope-snake projection; jīvanmukti; nirguṇatva (beyond the three guṇas)Verse 29
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীনতাই কৌপীন; বিবেকেই দণ্ড; ব্ৰহ্মাৱলোকনৰ যোগেই পট্ট; শ্ৰী (সমৃদ্ধি) পাদুকা; পৰমৰ ইচ্ছানুসাৰে আচৰণেই চৰণ; কুণ্ডলিনী-বন্ধ (সংযম)েই নিয়ম। নিন্দা আৰু প্ৰতিনিন্দাৰ পৰা মুক্ত জন জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰী-মুদ্ৰাও আছে। পৰমানন্দত স্থিত, ত্ৰিগুণাতীত—বিবেকত লভ্য, মন আৰু বাকৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগতৰ দৰে, মেঘগজ আদিৰ দৰে। তদ্ৰূপ দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত গাঁথা, ৰজ্জু-সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতনামৰে যি সূচিত, সেয়াই লক্ষ্য। অঙ্কুশেই মাৰ্গ; ‘শূন্য’ সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম বাস্তৱ। সত্য আৰু সিদ্ধিৰ যোগেই মঠ। অমৰ পদ তাৰ স্বৰূপ—আদিব্ৰহ্মৰ স্বপ্ৰকাশ স্বসংবিত। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰ-নিবাৰক দণ্ডক ধ্যান কৰিব লাগে।
Jīvanmukti; adhyāsa (rope-snake); nirguṇa Brahman as self-awareness; inner saṃnyāsaVerse 30
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীনতাই কৌপীন; বিবেকেই দণ্ড; ব্ৰহ্মাৱলোকনৰ যোগেই পট্ট; শ্ৰী (সমৃদ্ধি) পাদুকা; পৰমৰ ইচ্ছানুসাৰে আচৰণেই চৰণ; কুণ্ডলিনী-বন্ধ (সংযম)েই নিয়ম। নিন্দা আৰু প্ৰতিনিন্দাৰ পৰা মুক্ত জন জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰী-মুদ্ৰাও আছে। পৰমানন্দত স্থিত, ত্ৰিগুণাতীত—বিবেকত লভ্য, মন আৰু বাকৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগতৰ দৰে, মেঘগজ আদিৰ দৰে। তদ্ৰূপ দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত গাঁথা, ৰজ্জু-সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতনামৰে যি সূচিত, সেয়াই লক্ষ্য। অঙ্কুশেই মাৰ্গ; ‘শূন্য’ সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম বাস্তৱ। সত্য আৰু সিদ্ধিৰ যোগেই মঠ। অমৰ পদ তাৰ স্বৰূপ—আদিব্ৰহ্মৰ স্বপ্ৰকাশ স্বসংবিত। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰ-নিবাৰক দণ্ডক ধ্যান কৰিব লাগে।
Nondual Brahman as self-awareness; māyā/adhyāsa; jīvanmukti; inner renunciation; transcendence of guṇasVerse 31
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীনতাই কৌপীন; বিচাৰেই দণ্ড। ব্ৰহ্মদৰ্শনেই যোগপট্ট; শ্ৰী (লক্ষ্মী)য়েই পাদুকা। পৰমৰ ইচ্ছা অনুসাৰেই আচৰণ। কুণ্ডলিনীৰ বন্ধন (উত্থান-নিগ্ৰহ)য়েই বন্ধ। পৰাপবাদৰ পৰা মুক্ত জন জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰীমুদ্ৰাও আছে। সি পৰমানন্দী, ত্ৰিগুণাতীত; বিবেকত লভ্য, মন-ৱাণীৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগতৰ দৰে, মেঘগজ আদি দৰে। তেনেদৰে দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত বোনা; ৰজ্জুত সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতশঃ নামৰে যাক নিৰ্দেশ কৰা হয়, সেয়াই লক্ষ্য। মাৰ্গই অঙ্কুশ; শূন্যতা সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম তত্ত্ব। সত্যসিদ্ধ যোগেই মঠ। তাৰ স্বৰূপ অমৰপদ। আদিব্ৰহ্মৰ স্বসংবিত্ (আত্মচেতনা)য়েই। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰৰ দণ্ড ধ্যেয় কৰি—তাক অতিক্ৰম কৰিবলৈ—চিন্তা কৰিব লাগে।
Jīvanmukti; Brahman beyond guṇas; Māyā/adhyāsa (rope-snake); viveka as meansVerse 32
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীনতাই কৌপীন; বিচাৰেই দণ্ড। ব্ৰহ্মদৰ্শনেই যোগপট্ট; শ্ৰী (লক্ষ্মী)য়েই পাদুকা। পৰমৰ ইচ্ছা অনুসাৰেই আচৰণ। কুণ্ডলিনীৰ বন্ধন (উত্থান-নিগ্ৰহ)য়েই বন্ধ। পৰাপবাদৰ পৰা মুক্ত জন জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰীমুদ্ৰাও আছে। সি পৰমানন্দী, ত্ৰিগুণাতীত; বিবেকত লভ্য, মন-ৱাণীৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগতৰ দৰে, মেঘগজ আদি দৰে। তেনেদৰে দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত বোনা; ৰজ্জুত সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতশঃ নামৰে যাক নিৰ্দেশ কৰা হয়, সেয়াই লক্ষ্য। মাৰ্গই অঙ্কুশ; শূন্যতা সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম তত্ত্ব। সত্যসিদ্ধ যোগেই মঠ। তাৰ স্বৰূপ অমৰপদ। আদিব্ৰহ্মৰ স্বসংবিত্ (আত্মচেতনা)য়েই। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰৰ দণ্ড ধ্যেয় কৰি—তাক অতিক্ৰম কৰিবলৈ—চিন্তা কৰিব লাগে।
Internalized saṃnyāsa; Brahman-realization; jagat as anitya and adhyāsaVerse 33
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীনতাই কৌপীন; বিচাৰেই দণ্ড। ব্ৰহ্মদৰ্শনেই যোগপট্ট; শ্ৰী (লক্ষ্মী)য়েই পাদুকা। পৰমৰ ইচ্ছা অনুসাৰেই আচৰণ। কুণ্ডলিনীৰ বন্ধন (উত্থান-নিগ্ৰহ)য়েই বন্ধ। পৰাপবাদৰ পৰা মুক্ত জন জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰীমুদ্ৰাও আছে। সি পৰমানন্দী, ত্ৰিগুণাতীত; বিবেকত লভ্য, মন-ৱাণীৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগতৰ দৰে, মেঘগজ আদি দৰে। তেনেদৰে দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত বোনা; ৰজ্জুত সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতশঃ নামৰে যাক নিৰ্দেশ কৰা হয়, সেয়াই লক্ষ্য। মাৰ্গই অঙ্কুশ; শূন্যতা সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম তত্ত্ব। সত্যসিদ্ধ যোগেই মঠ। তাৰ স্বৰূপ অমৰপদ। আদিব্ৰহ্মৰ স্বসংবিত্ (আত্মচেতনা)য়েই। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰৰ দণ্ড ধ্যেয় কৰি—তাক অতিক্ৰম কৰিবলৈ—চিন্তা কৰিব লাগে।
Brahman as self-luminous awareness; negation of nāma-rūpa; jīvanmuktiVerse 34
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীনতাই কৌপীন; বিচাৰেই দণ্ড; ব্ৰহ্মাৱলোকনেই যোগপট্ট; শ্ৰী (সমৃদ্ধি)য়েই পাদুকা; পৰম ইচ্ছা অনুসৰি আচৰণেই চৰণ; কুণ্ডলিনী-বন্ধ (নিয়ন্ত্ৰণ)য়েই সংযম। পৰাপবাদ (পৰম নিন্দা/দোষাৰোপ)ৰ পৰা মুক্ত জন জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰীমুদ্ৰাও আছে। তেওঁ পৰমানন্দী, ত্ৰিগুণাতীত—বিবেকত লভ্য, মন আৰু বাক্যৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগতৰ দৰে, মেঘগজ আদি দৰে। তেনেদৰে দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত বোনা; ৰজ্জুত সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতনামে যাক অভিধান কৰা হয়, সেই পৰম লক্ষ্য। অঙ্কুশেই মাৰ্গ; শূন্য সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম বাস্তৱ। সত্য-সিদ্ধ যোগেই মঠ। তাৰ স্বৰূপেই অমৰপদ। সেয়া আদিব্ৰহ্মৰ স্বসংবিত্ (আত্মচেতন)। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰ-পরিবর্তনৰ দণ্ড ধ্যেয় ৰূপে ধ্যানযোগ্য।
Jīvanmukti; Māyā/adhyāsa (rope-snake); Nirguṇa Brahman beyond guṇas; VivekaVerse 35
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীনতাই কৌপীন; বিচাৰেই দণ্ড; ব্ৰহ্মাৱলোকনেই যোগপট্ট; শ্ৰী (সমৃদ্ধি)য়েই পাদুকা; পৰম ইচ্ছা অনুসৰি আচৰণেই চৰণ; কুণ্ডলিনী-বন্ধ (নিয়ন্ত্ৰণ)য়েই সংযম। পৰাপবাদ (পৰম নিন্দা/দোষাৰোপ)ৰ পৰা মুক্ত জন জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰীমুদ্ৰাও আছে। তেওঁ পৰমানন্দী, ত্ৰিগুণাতীত—বিবেকত লভ্য, মন আৰু বাক্যৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগতৰ দৰে, মেঘগজ আদি দৰে। তেনেদৰে দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত বোনা; ৰজ্জুত সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতনামে যাক অভিধান কৰা হয়, সেই পৰম লক্ষ্য। অঙ্কুশেই মাৰ্গ; শূন্য সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম বাস্তৱ। সত্য-সিদ্ধ যোগেই মঠ। তাৰ স্বৰূপেই অমৰপদ। সেয়া আদিব্ৰহ্মৰ স্বসংবিত্ (আত্মচেতন)। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰ-পরিবর্তনৰ দণ্ড ধ্যেয় ৰূপে ধ্যানযোগ্য।
Brahman as self-awareness (sva-saṃvit); Guṇātīta; Avidyā/adhyāsa; JīvanmuktiVerse 36
धैर्यकन्था। उदासीनकौपीनम्। विचारदण्डः। ब्रह्मावलोकयोगपट्टः। श्रियां पादुका। परेच्छाचरणम्। कुण्डलिनीबन्धः। परापवादमुक्तो जीवन्मुक्तः। शिवयोगनिद्रा च। खेचरीमुद्रा च। परमानन्दी। निर्गतगुणत्रयम्। विवेकलभ्...
ধৈৰ্যই কন্থা; উদাসীনতাই কৌপীন; বিচাৰেই দণ্ড; ব্ৰহ্মাৱলোকনেই যোগপট্ট; শ্ৰী (সমৃদ্ধি)য়েই পাদুকা; পৰম ইচ্ছা অনুসৰি আচৰণেই চৰণ; কুণ্ডলিনী-বন্ধ (নিয়ন্ত্ৰণ)য়েই সংযম। পৰাপবাদ (পৰম নিন্দা/দোষাৰোপ)ৰ পৰা মুক্ত জন জীৱন্মুক্ত। শিৱযোগ-নিদ্ৰা আছে, খেচৰীমুদ্ৰাও আছে। তেওঁ পৰমানন্দী, ত্ৰিগুণাতীত—বিবেকত লভ্য, মন আৰু বাক্যৰ অগোচৰ। উৎপন্ন জগত অনিত্য—স্বপ্নজগতৰ দৰে, মেঘগজ আদি দৰে। তেনেদৰে দেহাদি সংঘাত মোহগুণজালত বোনা; ৰজ্জুত সৰ্পৰ দৰে কল্পিত। ‘বিষ্ণু’, ‘বিদ্যা’ আদি শতনামে যাক অভিধান কৰা হয়, সেই পৰম লক্ষ্য। অঙ্কুশেই মাৰ্গ; শূন্য সংকেত নহয়। পৰমেশ্বৰ-সত্তাই পৰম বাস্তৱ। সত্য-সিদ্ধ যোগেই মঠ। তাৰ স্বৰূপেই অমৰপদ। সেয়া আদিব্ৰহ্মৰ স্বসংবিত্ (আত্মচেতন)। অজপাই গায়ত্ৰী। বিকাৰ-পরিবর্তনৰ দণ্ড ধ্যেয় ৰূপে ধ্যানযোগ্য।
Neti-neti style negation culminating in Brahman as self-luminous consciousness; Jīvanmukti; GuṇātītaVerse 37
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগৰ দ্বাৰা সদা-আনন্দস্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দৰ ভিক্ষাৰে জীৱন ধাৰণ কৰা সাধক। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ত স্থান। আনন্দমঠ। উন্মনী অৱস্থা (মনাতীততা)। শাৰদা—জ্ঞানশক্তিৰ চেষ্টাঃ। উন্মনীৰ গতি। নিৰ্মল দেহ। আলম্বনবিহীন পীঠ। অমৃত-তৰংগ সদৃশ আনন্দক্ৰিয়া। পাণ্ডুৰ (শুদ্ধ) গগন। মহাসিদ্ধান্ত। শম-দম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰৰ পটুতা। পৰা-অপৰ সংযোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত, সদানন্দস্বৰূপ।
Moksha (liberation) through Advaita-realization; unmanī (mind-transcendence) and sadānanda-svarūpa (ever-blissful Self)Verse 38
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগৰ দ্বাৰা সদা-আনন্দস্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দৰ ভিক্ষাৰে জীৱন ধাৰণ কৰা সাধক। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ত স্থান। আনন্দমঠ। উন্মনী অৱস্থা (মনাতীততা)। শাৰদা—জ্ঞানশক্তিৰ চেষ্টাঃ। উন্মনীৰ গতি। নিৰ্মল দেহ। আলম্বনবিহীন পীঠ। অমৃত-তৰংগ সদৃশ আনন্দক্ৰিয়া। পাণ্ডুৰ (শুদ্ধ) গগন। মহাসিদ্ধান্ত। শম-দম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰৰ পটুতা। পৰা-অপৰ সংযোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত, সদানন্দস্বৰূপ।
Advaita Brahman/Ātman as ever-bliss; sādhana (śama-dama) and yogic unmanī as supports to liberationVerse 39
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগৰ দ্বাৰা সদা-আনন্দস্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দৰ ভিক্ষাৰে জীৱন ধাৰণ কৰা সাধক। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ত স্থান। আনন্দমঠ। উন্মনী অৱস্থা (মনাতীততা)। শাৰদা—জ্ঞানশক্তিৰ চেষ্টাঃ। উন্মনীৰ গতি। নিৰ্মল দেহ। আলম্বনবিহীন পীঠ। অমৃত-তৰংগ সদৃশ আনন্দক্ৰিয়া। পাণ্ডুৰ (শুদ্ধ) গগন। মহাসিদ্ধান্ত। শম-দম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰৰ পটুতা। পৰা-অপৰ সংযোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত, সদানন্দস্বৰূপ।
Jīvanmukti (liberation while living) characterized by mind-restraint, purity, and non-dual blissVerse 40
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগেৰে সদা-আনন্দস্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দৰ ভিক্ষা আহাৰ কৰা। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ত স্থান, আনন্দমঠ। উন্মনী অৱস্থা; শাৰদা চেষ্টাঃ উন্মনী গতি। নিৰ্মল গাত্ৰ, নিৰালম্ব পীঠ। অমৃত-কল্লোল সদৃশ আনন্দক্ৰিয়া। পাণ্ডুৰ গগন। মহাসিদ্ধান্ত। শম-দম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰ-পটুতা। পৰা-অপৰা সংযোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত সদানন্দ।
Moksha (jīvanmukti) through Advaita-realization and mind-transcendence (unmanī)Verse 41
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগেৰে সদা-আনন্দস্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দৰ ভিক্ষা আহাৰ কৰা। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ত স্থান, আনন্দমঠ। উন্মনী অৱস্থা; শাৰদা চেষ্টাঃ উন্মনী গতি। নিৰ্মল গাত্ৰ, নিৰালম্ব পীঠ। অমৃত-কল্লোল সদৃশ আনন্দক্ৰিয়া। পাণ্ডুৰ গগন। মহাসিদ্ধান্ত। শম-দম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰ-পটুতা। পৰা-অপৰা সংযোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত সদানন্দ।
Brahman-Atman identity expressed as advaita-sadānanda; sādhanā culminating in unmanīVerse 42
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগেৰে সদা-আনন্দস্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দৰ ভিক্ষা আহাৰ কৰা। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ত স্থান, আনন্দমঠ। উন্মনী অৱস্থা; শাৰদা চেষ্টাঃ উন্মনী গতি। নিৰ্মল গাত্ৰ, নিৰালম্ব পীঠ। অমৃত-তৰংগ সদৃশ আনন্দক্ৰিয়া। পাণ্ডুৰ আকাশ। মহাসিদ্ধান্ত। শম-দম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰ সম্পৰ্কীয় পটুতা। পৰা-অপৰা সংযোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত সদানন্দ।
Advaita (nonduality) and ananda as Brahman’s svarūpa; sādhanā-lakṣaṇa of the liberated sageVerse 43
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগেৰে সদা-আনন্দ স্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দৰ ভিক্ষাত জীৱন ধাৰণ কৰা সাধক। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ত স্থান। আনন্দমঠ। উন্মনী অৱস্থা। শাৰদা দেৱীৰ চেষ্টাৰূপ ক্ৰিয়া। উন্মনীৰ গতি। নিৰ্মল গাত্ৰ। নিৰালম্ব পীঠ। অমৃত-কল্লোলৰ আনন্দক্ৰিয়া। পাণ্ডৰ গগন। মহাসিদ্ধান্ত। শম-দম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰ পটুতা। পৰ-অপৰৰ সংযোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত সদা-আনন্দ।
Moksha (jīvanmukti) through mano-nirodha culminating in Advaita-sadānanda (non-dual bliss)Verse 44
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগেৰে সদা-আনন্দ স্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দৰ ভিক্ষাত জীৱন ধাৰণ কৰা সাধক। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ত স্থান। আনন্দমঠ। উন্মনী অৱস্থা। শাৰদা দেৱীৰ চেষ্টাৰূপ ক্ৰিয়া। উন্মনীৰ গতি। নিৰ্মল গাত্ৰ। নিৰালম্ব পীঠ। অমৃত-কল্লোলৰ আনন্দক্ৰিয়া। শ্বেত গগন। মহাসিদ্ধান্ত। শম-দম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰ পটুতা। পৰ-অপৰৰ সংযোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত সদা-আনন্দ।
Advaita realization expressed through yogic mano-nirodha and unmanīVerse 45
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগেৰে সদা-আনন্দ স্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দৰ ভিক্ষাৰে আহাৰ গ্ৰহণ কৰা সাধক। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ততা। আনন্দমঠ। উন্মনী অৱস্থা। শাৰদা দেৱীৰ চেষ্টাৰূপ ক্ৰিয়া। উন্মনীৰ পথ/গতি। নিৰ্দোষ নিৰ্মল গাত্ৰ। নিৰালম্ব পীঠ। অমৃত-কল্লোলৰ আনন্দক্ৰিয়া। ফিকা/শ্বেত গগন। মহাসিদ্ধান্ত। শান্তি-সংযম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰ পটুতা। পৰ-অপৰ যোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত সদা-আনন্দ।
Ātman-Brahman non-duality (Advaita) as ever-present bliss realized via yogic stillnessVerse 46
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগেৰে সদা-আনন্দ স্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দ-ভিক্ষা আহাৰ কৰা সাধক। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ত স্থান। আনন্দমঠ। উন্মনী (মনাতীত) অৱস্থা। শাৰদা (প্ৰজ্ঞা)ৰ চেষ্টাঃ। উন্মনীলৈ গতি। নিৰ্মল গাত্ৰ। নিৰালম্ব পীঠ। অমৃত-তৰংগৰ আনন্দ-ক্ৰিয়া। পাণ্ডুৰ গগন। মহাসিদ্ধান্ত। শম-দম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰ-পটুতা। পৰা-অপৰ সংযোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত সদা-আনন্দ।
Moksha (liberation) through Advaita-realization and mind-transcendence (unmanī)Verse 47
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগেৰে সদা-আনন্দ স্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দ-ভিক্ষা আহাৰ কৰা সাধক। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ত স্থান। আনন্দমঠ। উন্মনী (মনাতীত) অৱস্থা। শাৰদা (প্ৰজ্ঞা)ৰ চেষ্টাঃ। উন্মনীলৈ গতি। নিৰ্মল গাত্ৰ। নিৰালম্ব পীঠ। অমৃত-তৰংগৰ আনন্দ-ক্ৰিয়া। পাণ্ডুৰ গগন। মহাসিদ্ধান্ত। শম-দম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰ-পটুতা। পৰা-অপৰ সংযোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত সদা-আনন্দ।
Advaita Brahman as Sadānanda (ever-bliss) realized through mind-restraintVerse 48
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलान...
মনক নিৰোধ কৰা কন্থা। যোগেৰে সদা-আনন্দ স্বৰূপৰ দৰ্শন। আনন্দ-ভিক্ষা আহাৰ কৰা সাধক। মহাশ্মশানতো আনন্দবনত বাস। একান্ত স্থান। আনন্দমঠ। উন্মনী (মনাতীত) অৱস্থা। শাৰদা (প্ৰজ্ঞা)ৰ চেষ্টাঃ। উন্মনীলৈ গতি। নিৰ্মল গাত্ৰ। নিৰালম্ব পীঠ। অমৃত-তৰংগৰ আনন্দ-ক্ৰিয়া। পাণ্ডুৰ গগন। মহাসিদ্ধান্ত। শম-দম আদি দিব্যশক্তিৰ আচৰণত ক্ষেত্ৰ-পাত্ৰ-পটুতা। পৰা-অপৰ সংযোগ। তাৰক উপদেশ। দেৱতা অদ্বৈত সদা-আনন্দ।
Brahman/Ātman as Advaita-Sadānanda (non-dual ever-bliss)Verse 49
नियमः स्वात्मेन्द्रियनिग्रहः। भयमोहशोकक्रोधत्यागस्त्यागः। अनियामकत्वनिर्मलशक्तिः। स्वप्रकाशब्रह्मतत्त्वे शिवशक्तिसम्पुटितप्रपञ्चच्छेदनम्। तथा पत्राक्षाक्षिकमण्डलुः। भवाभावदहनम्। बिभ्रत्याकाशाधारम्। शि...
‘নিয়ম’ বুলিলে নিজৰ আত্মা আৰু ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ সংযম বুজায়। ভয়, মোহ, শোক আৰু ক্ৰোধ ত্যাগ কৰাই ত্যাগ। বাহ্য বিধি-নিষেধে শাসন নকৰা অৱস্থাৰ নিৰ্মল শক্তি—ইয়াই নিয়ম। স্বপ্ৰকাশ ব্ৰহ্মতত্ত্বত, শিৱ-শক্তিৰে সম্পুটিত হৈ, প্ৰপঞ্চ ছেদন কৰা—ইয়াই নিয়ম। পত্রসদৃশ নেত্ৰৰ ‘আক্ষিক-মণ্ডল’কেই মণ্ডলু বুলি ধৰা। ভাব আৰু অভাৱৰ দহন—নিয়ম। আকাশাধাৰ ধাৰণ কৰা—নিয়ম। যজ্ঞোপৱীত শিৱ, তুৰীয় স্বৰূপ। শিখা ‘তৎ’ত লীনতা। ত্যক্ত দণ্ড চিন্ময়। সনতত মণ্ডলু মানে অখণ্ড জাগ্ৰতি-ৰূপ নেত্ৰমণ্ডল। কন্থা কৰ্ম নিৰ্মূলন। মায়া, অমমতা আৰু অহংকাৰ দহন—নিয়ম। শ্মশানত দেহ অনাহত (অস্পৰ্শিত)। ‘সময়’ মানে ত্ৰিগুণাতীত স্বৰূপৰ অনুসন্ধান। ভ্ৰান্তি-হৰণ—নিয়ম। কামাদি বৃত্তিৰ দহন—নিয়ম। কৌপীন কাঠিন্য আৰু দৃঢ়তা। চীৰ-অজিনবাস—নিয়ম। মন্ত্ৰ অনাহত; অক্রিয়াতেই আস্বাদ্য। স্বেচ্ছাচাৰ-ৰূপ নিজ স্বভাৱেই মোক্ষ—পৰম ব্ৰহ্ম। আচৰণ নাওঁৰ দৰে। ব্ৰহ্মচৰ্যৰে শান্তি সঞ্চয়; ব্ৰহ্মচৰ্যাশ্ৰমত অধ্যয়ন কৰি, সৰ্ব সংবিদ্-অভিমানৰ ন্যাস—সন্ন্যাস। অন্তত অখণ্ডাকাৰ ব্ৰহ্মৰূপে অৱস্থান; নিত্য সৰ্ব সন্দেহনাশ।
Saṃnyāsa as inner renunciation; Turīya/Brahman as the true sacred thread; destruction of māyā and ahaṅkāra; nistrai-guṇya (beyond the guṇas)Verse 50
नियमः स्वात्मेन्द्रियनिग्रहः। भयमोहशोकक्रोधत्यागस्त्यागः। अनियामकत्वनिर्मलशक्तिः। स्वप्रकाशब्रह्मतत्त्वे शिवशक्तिसम्पुटितप्रपञ्चच्छेदनम्। तथा पत्राक्षाक्षिकमण्डलुः। भवाभावदहनम्। बिभ्रत्याकाशाधारम्। शि...
‘নিয়ম’ বুলিলে নিজৰ আত্মা আৰু ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ সংযম বুজায়। ভয়, মোহ, শোক আৰু ক্ৰোধ ত্যাগ কৰাই ত্যাগ। বাহ্য বিধি-নিষেধে শাসন নকৰা অৱস্থাৰ নিৰ্মল শক্তি—ইয়াই নিয়ম। স্বপ্ৰকাশ ব্ৰহ্মতত্ত্বত, শিৱ-শক্তিৰে সম্পুটিত হৈ, প্ৰপঞ্চ ছেদন কৰা—ইয়াই নিয়ম। পত্রসদৃশ নেত্ৰৰ ‘আক্ষিক-মণ্ডল’কেই মণ্ডলু বুলি ধৰা। ভাব আৰু অভাৱৰ দহন—নিয়ম। আকাশাধাৰ ধাৰণ কৰা—নিয়ম। যজ্ঞোপৱীত শিৱ, তুৰীয় স্বৰূপ। শিখা ‘তৎ’ত লীনতা। ত্যক্ত দণ্ড চিন্ময়। সনতত মণ্ডলু মানে অখণ্ড জাগ্ৰতি-ৰূপ নেত্ৰমণ্ডল। কন্থা কৰ্ম নিৰ্মূলন। মায়া, অমমতা আৰু অহংকাৰ দহন—নিয়ম। শ্মশানত দেহ অনাহত (অস্পৰ্শিত)। ‘সময়’ মানে ত্ৰিগুণাতীত স্বৰূপৰ অনুসন্ধান। ভ্ৰান্তি-হৰণ—নিয়ম। কামাদি বৃত্তিৰ দহন—নিয়ম। কৌপীন কাঠিন্য আৰু দৃঢ়তা। চীৰ-অজিনবাস—নিয়ম। মন্ত্ৰ অনাহত; অক্রিয়াতেই আস্বাদ্য। স্বেচ্ছাচাৰ-ৰূপ নিজ স্বভাৱেই মোক্ষ—পৰম ব্ৰহ্ম। আচৰণ নাওঁৰ দৰে। ব্ৰহ্মচৰ্যৰে শান্তি সঞ্চয়; ব্ৰহ্মচৰ্যাশ্ৰমত অধ্যয়ন কৰি, সৰ্ব সংবিদ্-অভিমানৰ ন্যাস—সন্ন্যাস। অন্তত অখণ্ডাকাৰ ব্ৰহ্মৰূপে অৱস্থান; নিত্য সৰ্ব সন্দেহনাশ।
Inner saṃnyāsa and akartṛtva (non-doership) culminating in Brahman-realizationAsk anything about the Nirvana Upanishad
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.