Sukta 63
Sukta 5.63
Vasiṣṭha
Mitra-Varuṇa
Triṣṭubh
এই সূক্তত মিত্ৰ আৰু বৰুণক ঋত (বিশ্ব-নিয়ম)ৰ সজাগ ৰক্ষক হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—তেওঁলোকে সৰ্বোচ্চ স্বৰ্গত সিংহাসনত অধিষ্ঠিত হৈ সত্যধৰ্ম আৰু পবিত্ৰ বিধি-বিধান ধৰি ৰাখে। সূক্তই তেওঁলোকৰ শাসনক দৃশ্যমান জাগতিক প্ৰক্ৰিয়া—বিশেষকৈ সূৰ্যৰ গতি-পথ আৰু বৰষুণ পঠোৱা—সৈতে সংযোগ কৰিছে, যাৰ দ্বাৰা বুজাই দিয়া হৈছে যে দেৱীয় নিয়ম তেওঁলোকৰ অনুগ্ৰহপ্ৰাপ্তসকলৰ বাবে পোষণ, সমৃদ্ধি আৰু নৈতিক স্থিৰতা হৈ প্ৰকাশ পায়।
Mantras
Mantra 1
ऋतस्य गोपावधि तिष्ठथो रथं सत्यधर्माणा परमे व्योमनि । यमत्र मित्रावरुणावथो युवं तस्मै वृष्टिर्मधुमत्पिन्वते दिवः ॥
ঋতৰ ৰক্ষক হে মিত্ৰ-বৰুণ, তোমালোক সত্য-ধৰ্মত স্থিত হৈ পৰম ব্যোমত ৰথত অৱস্থিত। যাক ইয়াত তোমালোক দুয়ো অনুগ্ৰহ কৰ, তাৰ বাবে দ্যৌৰ পৰা মধুময় বৃষ্টি নিঃসৃত হয়—পোষণ আৰু বৃদ্ধি-দায়িনী।
Mantra 2
सम्राजावस्य भुवनस्य राजथो मित्रावरुणा विदथे स्वर्दृशा । वृष्टिं वां राधो अमृतत्वमीमहे द्यावापृथिवी वि चरन्ति तन्यवः ॥
হে মিত্ৰ-বৰুণ, তোমালোক যুগ্ম সম্ৰাটৰূপে এই ভুবনৰ ওপৰত ৰাজত্ব কৰ; যজ্ঞ-সভাত স্বৰ্গীয় জ্যোতিত দৰ্শন কৰ। তোমালোকৰ পৰা আমি বৃষ্টি, সম্পদ-পূৰ্ণতা আৰু অমৃতত্ব প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ; আৰু দ্যাৱা-পৃথিৱী বজ্ৰধ্বনিৰ শক্তিত বিস্তৃতভাৱে বিচৰণ কৰে।
Mantra 3
सम्राजा उग्रा वृषभा दिवस्पती पृथिव्या मित्रावरुणा विचर्षणी । चित्रेभिरभ्रैरुप तिष्ठथो रवं द्यां वर्षयथो असुरस्य मायया ॥
যুগ্ম সম্ৰাট, উগ্ৰ, বৃষভসদৃশ দ্যৌ-পৃথিৱীৰ অধিপতি হে মিত্ৰ-বৰুণ, মনুষ্যলোকত বিচৰণকাৰী; চিত্ৰবৰ্ণ মেঘেৰে তোমালোক গর্জনৰ ওপৰত অৱস্থান কৰ, আৰু অসুৰৰ মায়া—সৃষ্টিশক্তিৰ দ্বাৰা দ্যৌক বৃষ্টি বৰষায়।
Mantra 4
माया वां मित्रावरुणा दिवि श्रिता सूर्यो ज्योतिश्चरति चित्रमायुधम् । तमभ्रेण वृष्ट्या गूहथो दिवि पर्जन्य द्रप्सा मधुमन्त ईरते ॥
হে মিত্র-বৰুণ, তোমালোকৰ মায়া (সৃষ্টিশক্তি) দ্যুলোকত স্থাপিত; সূৰ্য জ্যোতিৰূপে চলে—এ এক বিচিত্ৰ আয়ুধ। তোমালোকেই দ্যুত ক্লাউড (অভ্ৰ) আৰু বৰষুণেৰে তাক আৱৰণ কৰ; তেতিয়া পৰ্জন্যৰ মধুমন্ত দ্ৰপ্সা উথলি উঠে, মধুৰতা বহন কৰি।
Mantra 5
रथं युञ्जते मरुतः शुभे सुखं शूरो न मित्रावरुणा गविष्टिषु । रजांसि चित्रा वि चरन्ति तन्यवो दिवः सम्राजा पयसा न उक्षतम् ॥
মৰুতসকলে ৰথ যুঁজে—শুভ, সুখময় গতিৰ বাবে; হে মিত্র-বৰুণ, গৱিষ্টিষু (গো-অন্বেষণ/আলোক-অন্বেষণ)ত বীৰৰ দৰে। বিচিত্ৰ তনয়ৱঃ (বজ্ৰধ্বনি) ৰজাংসি (আকাশীয় বিস্তাৰ) জুৰি বিচৰণ কৰে। হে দিৱঃ সম্ৰাজা, মিত্র-বৰুণ, তোমালোকৰ পয়সা (পোষক দুধ/সাৰ)ৰে আমাক সিঞ্চন কৰ।
Mantra 6
वाचं सु मित्रावरुणाविरावतीं पर्जन्यश्चित्रां वदति त्विषीमतीम् । अभ्रा वसत मरुतः सु मायया द्यां वर्षयतमरुणामरेपसम् ॥
হে মিত্র-বৰুণ, পুষ্টিদায়িনী, সমৃদ্ধ বাক্ (বাণী) পৰ্জন্য উচ্চাৰে—বিচিত্ৰ, ত্বিষীমতী (দীপ্ত, বলবতী)। হে মৰুত, সু-মায়াৰে অভ্ৰত বাস কৰা; আৰু অৰুণা দ্যৌ (ৰক্তিম আকাশ)ক বৰষাই দিয়া—অমল, অৰেপস (অক্ষত, অনাহত) কৰি।
Mantra 7
धर्मणा मित्रावरुणा विपश्चिता व्रता रक्षेथे असुरस्य मायया । ऋतेन विश्वं भुवनं वि राजथः सूर्यमा धत्थो दिवि चित्र्यं रथम् ॥
ধৰ্মৰ বিধানে, হে মিত্র-বৰুণ, বিবেচনাত প্ৰজ্ঞাৱান, অসুৰৰ মায়াশক্তিৰে তোমালোকে বিধানসমূহ ৰক্ষা কৰাঁ। ঋতৰে তোমালোকে সমগ্ৰ ভুবনক শাসন কৰি দীপ্তিমান হৈ প্ৰকাশ পাওঁ; স্বৰ্গত তোমালোকে সূৰ্যক বিচিত্ৰ, দীপ্ত ৰথত স্থাপন কৰাঁ।
Frequently Asked Questions
They are a paired Vedic divinity of order: Mitra represents harmony and covenant, and Varuṇa represents moral oversight and the binding power of law. Together they guard Ṛta, the cosmic right order.
The hymn shows that divine order is not abstract: Mitra-Varuṇa regulate the Sun’s course and also release rain through clouds and Parjanya. Light and water become signs that Ṛta is functioning in the world.
Live by truth and right rule (satya, dharma, vrata). The hymn teaches that when order is upheld inwardly and socially, the same divine order supports well-being—symbolized by sweet, nourishing rain.
Ask anything about Sukta 63 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.