
Sukta 5.62
Mitra-Varuṇa (dual); with Sūrya as cosmological locus
এই সূক্তত মিত্ৰ আৰু বৰুণক ঋত (বিশ্ব-নিয়ম)ৰ যুগল ধাৰক হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে; সূৰ্যৰ গতি আৰু জগতসমূহৰ নিৰ্দোষ শাসনত তেওঁলোকৰ সাৰ্বভৌমত্ব আটাইতকৈ স্পষ্ট দেখা যায়। উপাসকক অবিচ্ছিন্ন সুৰক্ষাৰে ৰক্ষা কৰিবলৈ, প্ৰেৰিত বুদ্ধিক বিস্তাৰ কৰিবলৈ, আৰু তেওঁলোকৰ ন্যায়ময়, দীপ্তিময় শাসনৰ দ্বাৰা বিজয় আৰু মঙ্গল দান কৰিবলৈ এই যুগলক প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Mantra 1
ऋतेन ऋतमपिहितं ध्रुवं वां सूर्यस्य यत्र विमुचन्त्यश्वान् । दश शता सह तस्थुस्तदेकं देवानां श्रेष्ठं वपुषामपश्यम् ॥
ঋতেন ঋত স্থাপিত, তোমালোক দুজনৰ বাবে ধ্ৰুৱ—য’ত সূৰ্যই নিজৰ অশ্বসমূহ মুকলি কৰে। দহ আৰু শত একেলগে তাত থিয় হৈ থাকে; সেই এক—দেৱসকলৰ ৰূপসমূহৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—মই দেখিলোঁ: ঋত-আলোকৰ পৰম সুৰ-সামঞ্জস্য।
Mantra 2
तत्सु वां मित्रावरुणा महित्वमीर्मा तस्थुषीरहभिर्दुदुह्रे । विश्वाः पिन्वथः स्वसरस्य धेना अनु वामेकः पविरा ववर्त ॥
এইয়াই তোমালোকৰ মহিমা, হে মিত্ৰ-বৰুণ: স্থিৰ হৈ থকা স্ৰোতসমূহ দিনবোৰে দোহে। স্বয়ং-প্ৰবাহিত উৎসৰ ধেনাসমূহ—সকলো—তোমালোক পূৰ্ণ কৰাঁ; তোমালোকৰ অনুসৰণে একমাত্ৰ পৱিত্ৰকাৰী ঘূৰি-ঘূৰি চলে—ঋতৰ দিশে সত্তাক তীক্ষ্ণ কৰি।
Mantra 3
अधारयतं पृथिवीमुत द्यां मित्रराजाना वरुणा महोभिः । वर्धयतमोषधीः पिन्वतं गा अव वृष्टिं सृजतं जीरदानू ॥
হে ৰাজ-মিত্ৰ আৰু বৰুণ, তোমালোকৰ মহাশক্তিৰে পৃথিৱী আৰু দ্যৌ স্থিৰ কৰি ধৰিলা। তোমালোক ঔষধিসমূহ বৃদ্ধি কৰাঁ, গা/ৰশ্মিসমূহ পুষ্ট কৰাঁ; তললৈ বৰষুণ মুকলি কৰাঁ—জীৰদানু, দ্ৰুত-দাতা শক্তিসমূহ ঢালি, সত্তাক নৱীকৰণ কৰাঁ।
Mantra 4
आ वामश्वासः सुयुजो वहन्तु यतरश्मय उप यन्त्वर्वाक् । घृतस्य निर्णिगनु वर्तते वामुप सिन्धवः प्रदिवि क्षरन्ति ॥
আহাঁলোকৰ সু-যোজিত অশ্বসমূহে আপোনালোকক ইয়ালৈ বহন কৰি আনক; সঠিক দিশৰ ৰশ্মি/ৰশ্মিবন্ধনসমূহ ওচৰলৈ আহক, আমাৰ ফালে আগবাঢ়ি। ঘৃতৰ দীপ্ত আৱৰণ (ঘৃত-জ্যোতি) আপোনালোকৰ পিছে পিছে চলি থাকে; সিন্ধৱঃ—সমৃদ্ধিৰ নদীসমূহ—উচ্চ দিৱিত ধাৰা হৈ আপোনালোকৰ ফালে ক্ষৰণ কৰে।
Mantra 5
अनु श्रुताममतिं वर्धदुर्वीं बर्हिरिव यजुषा रक्षमाणा । नमस्वन्ता धृतदक्षाधि गर्ते मित्रासाथे वरुणेळास्वन्तः ॥
শ্ৰুত (প্ৰকাশিত) মতিটোক অনুসৰি আপোনালোক বিস্তৃত বুদ্ধিক বৃদ্ধি কৰে, যজুঃ-ব্যৱস্থাৰে তাক ৰক্ষা কৰে—যেনেকৈ বৰ্হিসক ৰক্ষা কৰা হয়। নমস্কাৰসহ, ধৃত-দক্ষ (দৃঢ় বিবেচনাশক্তি) ধৰি, আপোনালোক গর্তে—আসনত—বসতি কৰে, হে মিত্র-বৰুণ; ইলা-সম্বন্ধী সহায়/পোষণসমূহে আপোনালোকক অনুগমন কৰে।
Mantra 6
अक्रविहस्ता सुकृते परस्पा यं त्रासाथे वरुणेळास्वन्तः । राजाना क्षत्रमहृणीयमाना सहस्रस्थूणं बिभृथः सह द्वौ ॥
অক্রৱি-হস্ত—আঘাত নকৰা হাতযুক্ত—সুকৃতৰ ৰক্ষক, পৰস্পা—পাৰাপাৰৰ পৰা ৰক্ষা কৰা—আপোনালোক দুয়ো ত্ৰাণ দান কৰে, হে ইলা-সহিত বৰুণ। ৰজাসকলৰ দৰে, নিজৰ ক্ষত্ৰত অক্ষুণ্ণ (অহৃণীয়) হৈ, আপোনালোক দুয়ো সহস্ৰ-স্থূণ (হাজাৰ স্তম্ভযুক্ত) মহাশক্তি/ব্যৱস্থাক একেলগে ধৰি ৰাখে—অন্তৰত ঋত-শাসনৰ বিশাল গঠন।
Mantra 7
हिरण्यनिर्णिगयो अस्य स्थूणा वि भ्राजते दिव्यश्वाजनीव । भद्रे क्षेत्रे निमिता तिल्विले वा सनेम मध्वो अधिगर्त्यस्य ॥
সোনালী দীপ্ত বস্ত্ৰই তেওঁৰ আৱৰণ; ধাতুৰ স্তম্ভসমূহেৰে তেওঁ স্থিত—দ্যুলোকত তেওঁ তীব্ৰ অশ্বসমূহৰ অশ্বশালাৰ দৰে জ্বলি উঠে। শুভ ক্ষেত্ৰত স্থাপিত, তিল্বিল (দৃঢ় আধাৰ)ত দৃঢ়কৈ নিৰ্মিত—গৰ্ত্য (আসন/গৰ্ত)ত অধিষ্ঠিত সেইজনৰ মধুৰস (মধু) আমি লাভ কৰোঁ; সত্যৰ মাধুৰ্য স্থিত চেতনাত আস্বাদন কৰোঁ।
Mantra 8
हिरण्यरूपमुषसो व्युष्टावयःस्थूणमुदिता सूर्यस्य । आ रोहथो वरुण मित्र गर्तमतश्चक्षाथे अदितिं दितिं च ॥
উষাৰ সম্পূৰ্ণ বিকাশত, সূৰ্য উঠাৰ লগে লগে, সোনালী ৰূপ আৰু বলৰ দৃঢ় স্তম্ভ প্ৰকাশ পায়। তেতিয়া হে বরুণ-মিত্র, তোমালোক দৰ্শনৰ গৰ্ত (আসন)লৈ আৰোহণ কৰা; তাতৰ পৰা তোমালোক আদিতি (অসীম বিস্তাৰ) আৰু দিতি (বিভাজন-সীমা) দুয়োটাকেই দৰ্শন কৰা।
Mantra 9
यद्बंहिष्ठं नातिविधे सुदानू अच्छिद्रं शर्म भुवनस्य गोपा । तेन नो मित्रावरुणावविष्टं सिषासन्तो जिगीवांसः स्याम ॥
যি সৰ্বাধিক বিস্তৃত, অতিক্ৰম নকৰা আশ্ৰয়—অচ্ছিদ্ৰ, সম্পূৰ্ণ—যাৰ দ্বাৰা তোমালোক ভুবনৰ গোপা (ৰক্ষক)। সেই আশ্ৰয়ৰে, হে মিত্র-বরুণ, আমাক আৱৰি ৰক্ষা কৰা; যাতে সদা আগবাঢ়িবলৈ ইচ্ছুক হৈ আমি জীৱনত জয়ী হওঁ।
They are twin Āditya deities who uphold ṛta—cosmic and moral order. Mitra emphasizes harmony and right relationship, while Varuṇa emphasizes moral law, restraint, and oversight.
It points to the daily, dependable solar course as a visible sign of ṛta. The Sun’s orderly movement is presented as operating within Mitra–Varuṇa’s sovereignty and truth.
It asks for protection and a ‘whole, unbroken shelter,’ for widened intelligence guided by sacred order, and for success—so the aspirant may strive onward and live victoriously.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.