Sukta 63
Sukta 5.63
Vasiṣṭha
Mitra-Varuṇa
Triṣṭubh
ഈ സൂക്തം മിത്രനും വരുണനും ഋതം (ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ക്രമം) ജാഗ്രതയോടെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന രക്ഷകരായി സ്തുതിക്കുന്നു; അവർ പരമ സ്വർഗത്തിൽ സിംഹാസനാരൂഢരായി സത്യധർമ്മവും പരിശുദ്ധ നിയമവിധികളും ഉറച്ചുനിർത്തുന്നു. അവരുടെ ഭരണത്തെ ദൃശ്യമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ പ്രക്രിയകളുമായി—പ്രത്യേകിച്ച് സൂര്യന്റെ ഗതിയും മഴ അയക്കുന്നതും—ബന്ധപ്പെടുത്തി, ദൈവിക ക്രമം അവർ അനുഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പോഷണം, സമൃദ്ധി, നൈതിക സ്ഥിരത എന്നിവയായി മാറുന്നു എന്ന് കാണിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
ऋतस्य गोपावधि तिष्ठथो रथं सत्यधर्माणा परमे व्योमनि । यमत्र मित्रावरुणावथो युवं तस्मै वृष्टिर्मधुमत्पिन्वते दिवः ॥
ഋതത്തിന്റെ കാവലാളുകളേ, നിങ്ങൾ രഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു—സത്യധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതരായി—പരമ വ്യോമത്തിൽ. ഇവിടെ നിങ്ങൾ ഇരുവരും ആരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അവനുവേണ്ടി ദിവത്തിൽ നിന്നു മധുമയമായ വൃഷ്ടി പിഴിഞ്ഞൊഴുകുന്നു—പോഷണമായി.
Mantra 2
सम्राजावस्य भुवनस्य राजथो मित्रावरुणा विदथे स्वर्दृशा । वृष्टिं वां राधो अमृतत्वमीमहे द्यावापृथिवी वि चरन्ति तन्यवः ॥
സംയുക്ത സാമ്രാട്ടുകളായി നിങ്ങൾ ഈ ലോകത്തെ ഭരിക്കുന്നു, ഹേ മിത്ര-വരുൺ, യജ്ഞസഭകളിൽ സ്വർഗീയ പ്രകാശത്തിൽ ദർശിക്കുന്നവരായി. ഞങ്ങൾ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് വൃഷ്ടി, രാധസ് (സമൃദ്ധി), അമൃതത്വം എന്നിവ യാചിക്കുന്നു; ദ്യാവാ-പൃഥിവീ തന്യയുടെ ശക്തിയോടെ വിശാലമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Mantra 3
सम्राजा उग्रा वृषभा दिवस्पती पृथिव्या मित्रावरुणा विचर्षणी । चित्रेभिरभ्रैरुप तिष्ठथो रवं द्यां वर्षयथो असुरस्य मायया ॥
സംയുക്ത സാമ്രാട്ടുകളേ, ഉഗ്രരേ, വൃഷഭസദൃശരേ—ദിവത്തിന്റെയും പൃഥിവിയുടെയും അധിപന്മാരേ—ഹേ മിത്ര-വരുൺ, മനുഷ്യരിടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരേ. ചിത്രമയമായ അഭ്രങ്ങളോടെ നിങ്ങൾ ഗർജ്ജനത്തിന്മേൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അസുരന്റെ മായ (സൃഷ്ടിശക്തി)കൊണ്ട് നിങ്ങൾ ദ്യാവിനെ മഴയായി ചൊരിയിക്കുന്നു.
Mantra 4
माया वां मित्रावरुणा दिवि श्रिता सूर्यो ज्योतिश्चरति चित्रमायुधम् । तमभ्रेण वृष्ट्या गूहथो दिवि पर्जन्य द्रप्सा मधुमन्त ईरते ॥
ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ മായ (സൃഷ്ടിശക്തി) ദിവിയിൽ സ്ഥാപിതമാണ്; സൂര്യൻ ജ്യോതിസ്സായി സഞ്ചരിക്കുന്നു—വിചിത്രമായ ആയുധംപോലെ. നിങ്ങൾ അവനെ അവിടെ മേഘവും മഴയുംകൊണ്ട് മറയ്ക്കുന്നു; അപ്പോൾ പർജന്യന്റെ മധുമന്ത തുള്ളികൾ ഉന്മേഷത്തോടെ ഒഴുകിപ്പുറപ്പെടുന്നു.
Mantra 5
रथं युञ्जते मरुतः शुभे सुखं शूरो न मित्रावरुणा गविष्टिषु । रजांसि चित्रा वि चरन्ति तन्यवो दिवः सम्राजा पयसा न उक्षतम् ॥
മരുത്തുകൾ ശുഭവും സുഖകരവുമായ ഗതിക്കായി രഥം കെട്ടുന്നു—പ്രകാശാന്വേഷണത്തിലെ വീരന്മാരെപ്പോലെ, ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരേ. വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള തന്യവഃ (ഇടിമുഴക്കങ്ങൾ) രജാംസി (അന്തരിക്ഷപ്രദേശങ്ങൾ) വഴി സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഹേ ദിവിയുടെ സഹ-രാജാക്കന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ പയസാ (പോഷക ക്ഷീരം/രസം) കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ നനയ്ക്കുക.
Mantra 6
वाचं सु मित्रावरुणाविरावतीं पर्जन्यश्चित्रां वदति त्विषीमतीम् । अभ्रा वसत मरुतः सु मायया द्यां वर्षयतमरुणामरेपसम् ॥
ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരേ, പർജന്യൻ സമൃദ്ധവും പോഷകവുമായ വാചം ഉച്ചരിക്കുന്നു—വിചിത്രവും ദീപ്തവും ശക്തിമത്തുമായതു. ഹേ മരുത്തുകളേ, സു-മായയാൽ മേഘങ്ങളിൽ വസിക്കുവിൻ; അരുൺ, അരെപസ് (നിർദോഷം, അക്ഷതം) ആയ ദ്യൗവിനെ മഴയായി വർഷിപ്പിക്കുവിൻ—ശുദ്ധ പ്രാണശക്തി പെയ്യിച്ചുകൊണ്ട്.
Mantra 7
धर्मणा मित्रावरुणा विपश्चिता व्रता रक्षेथे असुरस्य मायया । ऋतेन विश्वं भुवनं वि राजथः सूर्यमा धत्थो दिवि चित्र्यं रथम् ॥
ധർമ്മത്തിന്റെ നിയമത്താൽ, ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരേ, വിവേകത്തിൽ പ്രജ്ഞാവാന്മാരായ നിങ്ങൾ അസുരന്റെ മായാ—സാർവഭൗമശക്തി—കൊണ്ട് വ്രതങ്ങളെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. ഋതംകൊണ്ട് നിങ്ങൾ സർവ്വഭുവനത്തെയും ഭരിക്കുന്നു; ദിവിയിൽ സൂര്യനെ അവന്റെ ചിത്രമയ, ദീപ്തമായ രഥത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Inside Sukta 63
How it unfolds
- Where it opens
Mitra and Varuṇa are hailed as the guardians of Ṛta, standing on their chariot in the highest heaven, firmly established in truth-law.
- Development
Their support manifests as tangible blessing: sweet rain from heaven, and the divine governance that structures the world through ordinances (vrata). The hymn moves from praise of their station to their operational power—Sun, cloud, rain, and fertility.
- Climax
The revelation of their ‘māyā’ (formative sovereign power): they set the Sun as a radiant ‘weapon’ and can veil it with cloud, releasing Parjanya’s sweet drops—cosmic control serving life and order.
- Where it settles
It concludes by reaffirming that by dharma and Ṛta they reign over all becoming, guarding ordinances and establishing the Sun’s radiant chariot—order restored and upheld.
The deity: Mitra-Varuṇa
- In the VedaA paired sovereignty: Mitra embodies covenant, friendship, and social concord; Varuṇa embodies vastness, moral oversight, and the binding power of law. Together they are ‘guardians of Ṛta,’ wise and discerning, maintaining vrata (ordinances) and ordering the heavens—especially the Sun’s path and the rains.
- Cosmic functionThey stabilize cosmic and social order: setting the Sun in heaven, regulating day and night, and releasing rain through cloud and Parjanya’s waters, so that Ṛta becomes fertility and continuity in the world.
- Inner significanceMitra-Varuṇa symbolize inner truthfulness and ethical self-regulation: the capacity to keep one’s word (Mitra) and to submit the ego to a higher law of conscience and clarity (Varuṇa). Their ‘vrata’ becomes disciplined integrity, leading to inner nourishment (the ‘sweet’ rain) and luminous vision (the Sun).
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra), one of the Saptarṣi; chief seer of the Vasiṣṭha family · Renowned as the brahmarṣi of the Rig Veda’s 7th Maṇḍala and as a paradigmatic priest-seer who articulates Ṛta, truth, and right kingship; closely associated with hymns to Varuṇa, Mitra-Varuṇa, and royal consecratory themes.
Famous verses
ṛtasya gopāv (Guardians of Ṛta)
माया वां मित्रावरुणा दिवि श्रिता सूर्यो ज्योतिश्चरति चित्रमायुधम् । तमभ्रेण वृष्ट्या गूहथो दिवि पर्जन्य द्रप्सा मधुमन्त ईरते ॥ṛtena viśvam bhuvanaṃ vi rājathaḥ
Attributes of the deity
- Guardians of Ṛta (cosmic order)
- Satyadharma (established in truth-law)
- Protectors of vrata (sacred ordinances)
- All-seeing, discerning (vipaścit)
- Regulators of the Sun’s course
- Givers of rain and sweetness (madhu)
- Sovereign power (āsurī māyā: formative mastery)
Also by this seer
- Primary seer of most of Rig Veda Maṇḍala 7 (Vasiṣṭha Maṇḍala)
- Numerous Rigvedic hymns to Varuṇa and Mitra-Varuṇa emphasizing Ṛta and vrata (ordinance)
- Hymnic material connected with royal legitimacy and priestly counsel (purohita function)
The rite, step by step
- Establish the āhavanīya fire and perform preliminary purification (ācamana, pavitras) with an intention of satya and ṛta.
- Recite the sukta as an invocation (āvāhana) to Mitra-Varuṇa, visualizing them ‘in the highest heaven’ guarding Ṛta.
- Offer ghee into Agni with short invocatory formulas, aligning the rite with vrata (right rule).
- If in Soma context: accompany pressing/offerings with the hymn, asking for ‘madhu’ (sweet nourishment) and orderly rains.
- Conclude with a quiet affirmation of truthfulness (satya-vrata) and a closing oblation for harmony in community and household.
Offerings
- Ghṛta (clarified butter)
- Soma (where applicable)
- Milk/curds as sweet offerings (symbolic of madhu)
- Water libation (for rain/ṛta symbolism)
Frequently Asked Questions
They are a paired Vedic divinity of order: Mitra represents harmony and covenant, and Varuṇa represents moral oversight and the binding power of law. Together they guard Ṛta, the cosmic right order.
The hymn shows that divine order is not abstract: Mitra-Varuṇa regulate the Sun’s course and also release rain through clouds and Parjanya. Light and water become signs that Ṛta is functioning in the world.
Live by truth and right rule (satya, dharma, vrata). The hymn teaches that when order is upheld inwardly and socially, the same divine order supports well-being—symbolized by sweet, nourishing rain.
Ask anything about Sukta 63 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
