Anuvaka 5
মূল ভাব: তপস্যা–দীক্ষাৰ পৰা উদ্ভূত আচার-সন্ন্যাসীয় ক্ষমতায়ন; ই সৰ্বদিশীয় সুৰক্ষা আৰু সমৃদ্ধিৰ ৰূপে প্ৰকাশ পায়—ব্ৰহ্মই কাৰ্যকৰী শক্তি, যি অভিষিক্ত তাবিজ (অঞ্জন, মণি) আৰু ৰাত্ৰিৰ ৰক্ষাকবচত দেহীভূত। উপভাব: (১) তপস্যা আৰু দীক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত ৰাষ্ট্ৰ/সাৰ্বভৌমত্ব। (২) যজ্ঞৰ ব্ৰহ্মীকৰণ—বাক্, ঋত্বিজ, স্বৰ/উচ্চাৰণ আৰু আহুতিক ব্ৰহ্ম ৰূপে গণ্য কৰা। (৩) অঞ্জনৰ অভিষেক—জীৱনবর্ধক, ভয়নাশক ঔষধ-তাবিজ হিচাপে। (৪) মণি-বিদ্যা—ব্যক্তিকৃত সুৰক্ষাময় ৰত্ন ‘অস্তৃত-মণি’ক বান্ধি/ধাৰণ কৰোৱা। (৫) ৰাত্ৰিৰ পাহাৰাদাৰিত্বে দিশ-আকাশজনিত ভয়, উদ্বেগ আৰু অসুৰক্ষাবোধ শান্ত কৰে।
Suktas in Anuvaka 5
Sukta 41
এই এক-মন্ত্ৰৰ সূক্তই ৰাজনৈতিক সাৰ্বভৌমত্ব (ৰাষ্ট্ৰ)ক তপস্যা-যজ্ঞীয় উৎসত স্থাপন কৰে। মঙ্গল কামনা কৰা আদৰ্শ ঋষিসকলে প্ৰথমে তপস্ আৰু দীক্ষাত “বহিল”; সেই নিয়মবদ্ধ অভিষেক-সংযমৰ ক্ষেত্ৰৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰ, বল আৰু ওজস্ জন্মে বুলি কোৱা হয়। তাৰ পিছত দিৱ্য বৈধতা প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়—দেৱতাসকল ওচৰলৈ আহক আৰু পৃষ্ঠপোষক/যজমানৰ আগত নত হওক—ইয়াৰ দ্বাৰা শাসনক আধ্যাত্মিক উৎপত্তি আৰু জনসম্মুখত অনুমোদন, দুয়োটাৰে ওপৰত স্থিতিশীল কৰা হয়।
Sukta 42
AV 19.42 এটা সংক্ষিপ্ত লিটাৰ্জিকেল সূক্ত, য’ত যজ্ঞক পবিত্ৰ কৰা হয়—পুৰোহিত, স্বৰ/উচ্চাৰণৰ টান-তাল, আৰু আহুতি আদি সকলো কাৰ্যকৰ উপাদানকেই ব্ৰহ্মণ (পবিত্ৰ বাক্/শক্তি) বুলি একাত্ম কৰা হয়। তাৰ পাছত এই আত্ম-প্ৰতিফলিত ভিত্তিক ব্যৱহাৰিক ফলপ্ৰসূতালৈ ঘূৰাই আনে—দুৰ্দশা মুক্ত হয়, আহুতি গ্ৰহণ কৰা হয়, আৰু ইন্দ্ৰ আৰু অশ্বিনীদ্বয়ৰ দ্বাৰা যজমানৰ কামনা “সত্য” হৈ উঠে। সূক্তটোৰ শক্তি এই দাবীত যে, শুদ্ধ মন্ত্ৰ আৰু সঠিক স্বৰোচ্চাৰণ কেৱল সঁজুলি নহয়; ইহঁতেই যজ্ঞ-সাফল্য আৰু জীৱনীশক্তি (ইন্দ্ৰিয়, ওজস)ৰ সৃজনমূল উৎস।
Sukta 43
এই পৰৱৰ্তী অথৰ্ববেদীয় সূক্তটো সৰু সৰু অনুষ্টুভ-ছন্দৰ আহ্বানসমূহৰ এক গুচ্ছ; ইয়াত দেৱতাসকলক অনুৰোধ কৰা হৈছে যে দীক্ষা আৰু তপস্যাৰ জৰিয়তে ব্ৰহ্মবিদ্সকল (ব্ৰহ্মজ্ঞানী) যি কল্যাণময় পথ লাভ কৰিছে, সেই পথেদি পাঠক/যজমানক “নাই নিয়ক” (নয়তু)। প্ৰতিটো পদত পথ-নির্দেশ (নয়তু)ৰ সৈতে একোটা নিৰ্দিষ্ট দান/সমৰ্থন জোৰা থাকে—মেধা, প্ৰাণ, বল আৰু তৎসংলগ্ন জীৱন-ধাৰক শক্তিসমূহ—আৰু শেষত “স্বাহা”ৰে সীলমোহৰ দিয়া হয়। সেয়ে এই সূক্ত সংকটকালত প্ৰাণ-সংৰক্ষণৰ বাবে আৰু মৃত্যুৰ পাছত নিৰাপদ গতি/পথ-প্ৰদৰ্শনৰ বাবে দুয়ো ধৰণে ব্যৱহাৰযোগ্য।
Sukta 44
এই ভেষজ্য সূক্তত অঞ্জন (ঔষধীয় কাজল/লেপ) ক জীৱন-বর্ধক ঔষধ হিচাপে অভিষিক্ত কৰা হৈছে—ই কল্যাণ, শান্তি আৰু নিৰ্ভয়তা আনে; আৰু শোধক-ৰক্ষাকাৰী আপঃ (জলদেৱতা) ইয়াক সহায় কৰে। ইয়াক ঔষধিসকলৰ মাজত অতুলনীয় বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যি ৰোগ, বৈৰী প্ৰভাৱ আৰু অমঙ্গলৰ বিৰুদ্ধে চাৰিওফালে ৰক্ষাবেষ্টনী গঢ়ি তুলিব পাৰে। সূক্তৰ অন্তত এই ঔষধক মিত্ৰ আৰু বৰুণৰ প্ৰহৰাত সঁপোৱা হয়, যাৰ অৰ্থ দূৰৰ পৰাো পুনৰুদ্ধাৰ—স্বাস্থ্য, স্পষ্টতা (বিশেষকৈ দৃষ্টিৰ), আৰু মঙ্গল-কল্যাণ—প্ৰাপ্তি।
Sukta 45
AV 19.45 এটা পৰৱৰ্তী আথৰ্বণিক সুৰক্ষা–সমৃদ্ধিৰ সূক্ত, য’ত আঞ্জন (ক’লা কাজল/লেপ) ক “চতুৰ্বিধ-ৰক্ষিত” তাবিজ হিচাপে দীক্ষিত কৰি, পৰিধানকাৰীৰ বাবে সকলো দিশক নিৰ্ভয় আৰু মঙ্গলময় কৰা হয়। সৱিতৃৰ স্থিৰ, বিশ্ব-ঋত/লোক-ব্যৱস্থা স্থাপনকাৰী গতিৰ সৈতে গ্ৰাহকক সঁজুলি মিলাই আৰু ভাগৰ ভাগ্য-বণ্টনকাৰী অনুগ্ৰহ আহ্বান কৰি, ই মৰ্যাদা স্থিৰ কৰা, প্ৰাণশক্তি বিস্তাৰ কৰা, আৰু চাৰিওফালৰ লোকসমূহক স্বেচ্ছাই স্বীকৃতি আৰু বলি (উপহাৰ/কৰ) আগবঢ়াবলৈ আকর্ষিত কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।
Sukta 46
AV 19.46 হৈছে অষ্টৃত-মণি নামৰ ব্যক্তিৰূপী সুৰক্ষামূলক তাবিজক পবিত্ৰ কৰি দেহত বান্ধিবলৈ ব্যৱহৃত এক সংক্ষিপ্ত মণি-বিদ্যা সূক্ত। “অষ্টৃত তোমাক চাৰিওফালে ৰক্ষা কৰক”—এইধৰণৰ পুনৰাবৃত্ত সীল/মুদ্ৰা-সূত্ৰৰ জৰিয়তে ই অবিৰত সুৰক্ষা-বেষ্টনী স্থাপন কৰে আৰু একেলগে আয়ুস (দীৰ্ঘায়ু), বৰ্চস্ (দীপ্তি/প্ৰভা), ওজস্ (উদ্যম/বীৰ্য), বল (শক্তি) আৰু সামাজিক উত্থান/প্ৰাধান্য দান কৰে। সূক্তটোৱে একেটা তাবিজৰ ওপৰত প্ৰজাপতিৰ কসমিক অনুমোদন, ইন্দ্ৰৰ বৰ্মণ সদৃশ যুদ্ধীয় ঢাল, আৰু সবিতৃৰ ভাগ্য-নিৰ্ধাৰক ক্ষমতায়ন—এই তিনিটা স্তৰ একেলগে আৰোপ কৰে।
Sukta 47
এই সূক্তত ৰাত্ৰিদেৱীক এক বিশাল, সকলোকে আৱৰি ধৰা বিশ্বব্যাপী শক্তি হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে—যাৰ অন্ধকাৰ ভয় নহয়, আশ্ৰয় হ’ব পাৰে। পৃথিৱী আৰু দ্যুলোকৰ ওপৰত তেওঁৰ অপ্রতিহত বিস্তাৰক প্ৰশংসা কৰি ‘দূৰৰ পাৰলৈ পোৱাঁ’ বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়, যাতে উষা নোহোৱালৈকে বিপদসংকুল সময়খিনি নিৰাপদে পাৰ হ’ব পাৰে। ই মানুহ, বাক্শক্তি, গৃহস্থালিৰ ধন-সম্পদ, আৰু বিশেষকৈ গৰু-মেঘা আদি পশুধনক চোৰ, নেউল/বাঘ-নেউল, আৰু বৈৰী শক্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ কামনা কৰে।
Sukta 48
AV 19.48 এটা সংক্ষিপ্ত ৰাত্ৰি-সুৰক্ষা লিটাৰ্জি, যিয়ে সমগ্ৰ গৃহস্থালী—মানুহ, সামগ্ৰী আৰু ঘৰৰ ভিতৰৰ পৰিসৰ—ক ৰাত্ৰিদেৱীৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰহৰাত অৰ্পণ কৰে। ই সকলো দিশত (আগ/পিছ/ওপৰ/তল) সুৰক্ষাৰ মানচিত্ৰ আঁকে, আৰু ‘ৰাতি’ক দুৰ্বলতাৰ সময়ৰ পৰা ৰূপান্তৰ কৰি এটা সিল কৰা ঘৰুৱা আবেষ্টনী কৰি তোলে, য’ত বৈৰী সত্তা আৰু অমঙ্গল প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰে।
Sukta 49
AV 19.49 এটা ৰাত্ৰি-সূক্ত, য’ত ৰাত্ৰিক বিশ্বজনীন আৰু গৃহস্থালীৰ অধিপতি ৰূপে সিংহাসনত অধিষ্ঠিত কৰা হৈছে—তেওঁ শুভ শক্তিসহ “নিজ স্থান” গ্ৰহণ কৰি মিত্ৰৰ দৰে শৃঙ্খলাবদ্ধ সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। ই পুষ্টিক কল্যাণ (ঘৰৰ বাবে নিৰাপদ, সৌভাগ্যশালী ৰাতি) আৰু অপোত্ৰোপায়িক (অপশক্তি-নিবাৰক) বল একেলগে মিহলাই ৰাত্ৰিকালীন বিপদ—বিশেষকৈ ঘূৰি ফুৰা চোৰ—ক বাঁধনি-বাক্য আৰু নিৰ্বাসন-সূত্ৰে অক্ষম কৰি দূৰলৈ খেদি পঠায়।
Sukta 50
অথৰ্ববেদ ১৯.৫০ এটা ৰাতিৰ ৰক্ষাৰ সূক্ত, য’ত ৰাত্ৰিদেৱীক জীৱন্ত সুৰক্ষাশক্তি হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে—তেওঁ অন্ধকাৰত পহৰা দি নিশাৰ বিপদসমূহ নিষ্ক্ৰিয় কৰে। গৃহস্থক “কঠিন পাৰাপাৰ/দুৰ্গম পথ” পাৰ কৰাই নিৰাপদে লৈ যাবলৈ ৰাত্ৰিক প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়, আৰু সাপ, নেকুৰা (উল্ফ), চোৰ আদি শিকারী আৰু অপৰাধীক অন্ধ কৰা, শ্বাসৰুদ্ধ কৰা আৰু বেঁধি থোৱা ধৰণে দমন কৰিবলৈ কোৱা হয়। এই সূক্ত নিশাৰ সময়ত নিৰ্ভয়তা, নিৰাপদ গমন-অতিক্ৰমণ আৰু সম্পত্তি-সুৰক্ষাৰ বাবে সংক্ষিপ্ত ৰক্ষা-মন্ত্ৰ/অপদূৰণী চাৰ্ম হিচাপে ব্যৱহাৰ হয়।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.