Sukta 47
Rishi: Traditionally associated with Rātri-hymn seers (Atharvanic attribution; specific r̥ṣi varies by anukramaṇī tradition).
Devata: Rātri (Night), as protective and auspicious power.
Chandas: Mixed/irregular (late Atharvanic style; not strictly RV-classical in cadence).
এই সূক্তত ৰাত্ৰিদেৱীক এক বিশাল, সকলোকে আৱৰি ধৰা বিশ্বব্যাপী শক্তি হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে—যাৰ অন্ধকাৰ ভয় নহয়, আশ্ৰয় হ’ব পাৰে। পৃথিৱী আৰু দ্যুলোকৰ ওপৰত তেওঁৰ অপ্রতিহত বিস্তাৰক প্ৰশংসা কৰি ‘দূৰৰ পাৰলৈ পোৱাঁ’ বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়, যাতে উষা নোহোৱালৈকে বিপদসংকুল সময়খিনি নিৰাপদে পাৰ হ’ব পাৰে। ই মানুহ, বাক্শক্তি, গৃহস্থালিৰ ধন-সম্পদ, আৰু বিশেষকৈ গৰু-মেঘা আদি পশুধনক চোৰ, নেউল/বাঘ-নেউল, আৰু বৈৰী শক্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ কামনা কৰে।
Mantras
Mantra 1
रात्रिः। आ रा॑त्रि॒ पार्थि॑वं॒ रजः॑ पि॒तुर॑प्रायि॒ धाम॑भिः । दि॒वः सदां॑सि बृह॒ती वि ति॑ष्ठस॒ आ त्वे॒षं व॑र्तते॒ तमः॑
ৰাত্ৰি—আহা, হে ৰাত্ৰি, ইয়ালৈ আহা। তুমি তোমাৰ ধামসমূহেৰে পাৰ্থিৱ ৰজঃ (ভূমণ্ডল) অতিক্ৰম কৰি আগবাঢ়িছা। হে বृहতী, তুমি দিৱৰ সদনসমূহৰ ওপৰত বিস্তৃত হৈ থিয় দিছা; তোমালৈ তীব্ৰ বেগেৰে তমঃ (অন্ধকাৰ) ঘূৰি আহে।
Mantra 2
न यस्याः॑ पा॒रं ददृ॑शे॒ न योयु॑व॒द् विश्व॑म॒स्यां नि वि॑शते॒ यदेज॑ति । अरि॑ष्टासस्त उर्वि तमस्वति॒ रात्रि॑ पा॒रम॑शीमहि॒ भद्रे॑ पा॒रम॑शीमहि
ইয়াৰ (ৰাত্ৰিৰ) পাৰ কেতিয়াও কোনেও দেখা নাই; সি কাকো ৰোধ নকৰে—যি কিবা সঞ্চলিত হয়, সকলো ইয়াতেই প্ৰৱেশ কৰে। হে বিস্তৃতা, অন্ধকাৰময়ী ৰাত্ৰি, তোমাৰ সহায়ে আমি পাৰলৈ উপনীত হওঁ; হে ভদ্ৰা, আমি পাৰলৈ উপনীত হওঁ।
Mantra 3
ये ते॑ रात्रि नृ॒चक्ष॑सो द्र॒ष्टारो॑ नव॒तीर्नव॑ । अ॒शी॒तिः सन्त्य॒ष्टा उ॒तो ते॑ स॒प्त स॑प्त॒तिः
হে ৰাত্ৰি, তোমাৰ যি নৰ-দৰ্শী প্ৰহৰী/দৰ্শকসকল আছে—তেওঁলোক নৱ্বই-নৱ; আৰু আছে আঠাশি; আৰু তোমাৰ, তদুপৰি, সাতাত্তৰ-সাত।
Mantra 4
ष॒ष्टिश्च॒ षट् च॒ रेवति पञ्चा॒शत् पञ्च॑ सुम्नयि । च॒त्वार॑श्चत्वारिं॒शच्च॒ त्रय॑स्त्रिं॒शच्च॑ वाजिनि
হে ঐশ্বৰ্যৱতী! ষাঠি আৰু ছয়; হে সুম্নদায়িনী! পঞ্চাশ আৰু পাঁচ; আৰু চল্লিশ আৰু চাৰ; আৰু ত্ৰিশ আৰু তিনি—হে বাজিকৰ্ত্ৰী (বাজ-দায়িনী)!
Mantra 5
द्वौ च॑ ते विंश॒तिश्च॑ ते॒ रात्र्येका॑दशाव॒माः । तेभि॑र्नो अ॒द्य पा॒युभि॒र्नु पा॑हि दुहितर्दिवः
হে ৰাত্ৰি! তোমাৰ দুটা, তোমাৰ বিশটা; শেষত একাদশ। সেই ৰক্ষকসমূহে আজি আমাৰ ৰক্ষা কৰক—হে দিৱসৰ দুহিতৃ, এতিয়াই আমাক ৰক্ষা কৰা।
Mantra 6
रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒धशं॑स ईशत॒ मा नो॑ दुः॒शंस॑ ईशत । मा नो॑ अ॒द्य गवां॑ स्ते॒नो मावी॑नां॒ वृक॑ ईशत
ৰক্ষা কৰা: কোনো অধঃশংস (অপবাদী) যেন আমাৰ ওপৰত আধিপত্য নকৰে; কোনো দুঃশংস (কুটুক্তি-কথক) যেন আধিপত্য নকৰে। আজি আমাৰ গৰুৰ ওপৰত চোৰে আধিপত্য নকৰক, আৰু আমাৰ ভেড়াৰ ওপৰত নেকড়াই আধিপত্য নকৰক।
Mantra 7
माश्वा॑नां भद्रे॒ तस्क॑रो॒ मा नृ॒णां या॑तुधा॒न्यः । प॒र॒मेभिः॑ प॒थिभिः॑ स्ते॒नो धा॑वतु॒ तस्क॑रः । परे॑ण द॒त्वती॒ रज्जुः॒ परे॑णाघा॒युर॑र्षतु
হে ভদ্ৰে ৰাত্ৰি, আমাৰ অশ্বসমূহৰ ওচৰলৈ চোৰ নাহক; আমাৰ মানুহসমূহৰ ওচৰলৈ যাতুধানী নাহক। পৰম দূৰ পথসমূহেৰে দস্যু-চোৰ দৌৰি আঁতৰি যাওক। সিপাৰে দংশনকাৰী ৰজ্জু থাকক; সিপাৰে দুষ্ট-আয়ু (অঘায়ু) পাৰ হৈ নাশ হওক।
Mantra 8
अध॑ रात्रि तृ॒ष्टधू॑ममशी॒र्षाण॒महिं॑ कृणु । हनू॒ वृक॑स्य ज॒म्भया॒स्तेन॒ तं द्रु॑प॒दे ज॑हि
তাৰ পাছত, হে ৰাত্ৰি, তাক ধোঁৱা-অন্ধকাৰ, মূৰবিহীন সাপ কৰি দে। বাঘৰ (বৃক) হনুৰে, চেপি ধৰা দংশনে—হে চোৰ—তাক দ্ৰুপদত (কাঠৰ বেঁধনি/ষ্টক্সত) মাৰি পেল।
Mantra 9
त्वयि॑ रात्रि वसामसि स्वपि॒ष्याम॑सि जागृ॒हि। गोभ्यो॑ नः॒ शर्म॑ य॒च्छाश्वे॑भ्यः॒ पुरु॑षेभ्यः
হে ৰাত্ৰি, তোমাতেই আমি বাস কৰোঁ; আমি শুবলৈ যাম—তুমি জাগি পাহৰা দিয়া। আমাৰ গাইসমূহক, আমাৰ অশ্বসমূহক, আমাৰ পুৰুষসমূহক আশ্ৰয়-শৰণ দিয়া।
Frequently Asked Questions
It is recited for protection during the night—so people, home, and livestock remain safe from harm, hostile speech, theft, and predators, and the night ends auspiciously at dawn.
It is a poetic image for crossing the dangerous darkness and arriving at dawn safely—like reaching the far bank after a difficult crossing.
No. The hymn is primarily mantra-based; it works through invocation of Rātri as guardian. Many practitioners simply recite it at dusk or while keeping night watch, optionally near a lamp or hearth for steadiness.
Ask anything about Sukta 47 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
