Adhyaya 2

Verse 1

स्कंद उवाच । गभस्तिमालिनिगते काशीं त्रैलोक्यमोहिनीम् । पुनश्चिंतामवापोच्चैर्मंदरस्थो मुने हरः

Skanda nói: Khi đấng Mặt Trời rực rỡ đã khuất, hỡi hiền giả, Hara (Śiva) ngự trên núi Mandara lại chìm vào suy niệm sâu xa về Kāśī, bậc mê hoặc cả ba cõi.

Verse 2

नाद्याप्यायांति योगिन्यो नाद्याप्यायाति तिग्मगुः । प्रवृत्तिरपि मे काश्याश्चित्रमत्यंत दुर्लभा

Đến nay các yoginī vẫn chưa đến; đến nay Mặt Trời với tia sáng sắc bén vẫn chưa hiện. Thế mà thôi thúc hướng về Kāśī của ta—thật kỳ diệu—lại vô cùng khó kềm giữ.

Verse 3

किमत्र चित्रं यत्काशी मदीयमपिमानसम् । निश्चलं चंचलयति गणना केतरेसुरे

Có gì lạ đâu khi Kāśī khiến cả tâm ta vốn vững bền cũng trở nên xao động? Còn quyền năng thần linh nào có thể sánh kịp?

Verse 4

अधाक्षिपमहं कामं त्रिजगज्जित्त्वरंदृशा । अहो काश्यभिलाषोत्र मामेव दुनुयात्तराम्

Ta đã quật ngã Kāma, kẻ chinh phục ba cõi, chỉ bằng một ánh nhìn. Thế mà, thật lạ lùng, niềm khát vọng về Kāśī lại càng hành hạ chính ta hơn nữa.

Verse 5

काशीप्रवृत्तिमन्वेष्टुं कं वा प्रहिणुयामितः । ज्ञातुं क एव निपुणो यतः स चतुराननः

Ta nên sai ai từ đây đi dò xét diễn biến chân thật ở Kāśī? Ai mới thật sự tinh thông để biết điều ấy?—bởi chính Ngài là Caturānana, Phạm Thiên bốn mặt.

Verse 6

इत्याहूय विधातारं बहुमानपुरःसरम् । तत्रोपवेश्य श्रीकंठः प्रोवाच चतुराननम्

Nói vậy rồi, Ngài triệu thỉnh Vidhātā (Phạm Thiên) với sự tôn kính xứng đáng; an tọa Ngài tại đó, Śrīkaṇṭha (Śiva) bèn cất lời cùng Caturānana.

Verse 7

योगिन्यः प्रेषिताः पूर्वं प्रेषितोथ सहस्रगुः । नाद्यापि ते निवर्तंते काश्याः कलशसंभव

Trước kia các Yoginī đã được sai đi; rồi Sahasragu (đấng ngàn mắt) cũng được phái đi. Thế mà đến nay họ vẫn chưa trở về từ Kāśī, hỡi Kalaśa-sambhava (Agastya).

Verse 8

सा समुत्सुकयेत्काशी लोकेश मम मानसम् । प्राकृतस्य जनस्येव चंचलाक्षीव काचन

Ôi Chúa tể muôn cõi, Kāśī ấy khiến tâm ta bồn chồn xao động—như một người nữ mắt liếc đa đoan khuấy động lòng kẻ phàm nhân.

Verse 9

मंदरेत्र रतिर्मे न भृशं सुंदरकंदरे । अनच्छतुच्छपानीये नक्रस्येवाल्पपल्वले

Ở Mandara—dẫu hang động nơi ấy đẹp đẽ—ta chẳng hề vui thích; như cá sấu không thể hưởng lạc trong vũng nước nhỏ, nông cạn, nước đục và ít ỏi.

Verse 10

ना बाधिष्ट तथा मां स तापो हालाहलोद्भवः । काशीविरहजन्मात्र यथा मामतिबाधते

Nỗi nóng bức sinh từ độc Hālāhala cũng chẳng hành hạ ta đến thế; chỉ riêng nỗi đau do lìa xa Kāśī mới thiêu đốt ta vô cùng.

Verse 11

शीतरश्मिः शिरःस्थोपि वर्षन्पीयूषसीकरैः । काशीविश्लेषजं तापं नाहो गमयितुं प्रभुः

Dẫu Śītaraśmi—vầng Trăng mát rượi—ngự trên đỉnh đầu ta và rưới những giọt cam lộ, than ôi, vẫn không thể xua tan ngọn lửa do lìa xa Kāśī sinh ra.

Verse 12

विधे विधेहि मे कार्यमार्य धुर्य महामते । याहि काशीमितस्तूर्णं यतस्व च ममेहिते

Hỡi Vidhi (Phạm Thiên), xin hãy thành tựu việc của ta—bậc cao quý, bậc đứng đầu, người đại trí. Hãy mau từ đây đến Kāśī và gắng sức làm trọn ý nguyện của ta.

Verse 13

ब्रह्मंस्त्वमेव तद्वेत्सि काशी त्यजनकारणम् । मंदोपि न त्यजेत्काशीं किमु यो वेत्ति किंचन

Hỡi Brahman (Phạm Thiên), chỉ riêng ngài biết nguyên do phải rời Kāśī. Kẻ ngu độn còn chẳng bỏ Kāśī; huống chi người có chút hiểu biết lại nỡ rời sao!

Verse 14

अद्यैव किं न गच्छेयं काशीं ब्रह्मन्स्वमायया । दिवोदासं स्वधर्मस्थं न तूल्लंघितुमुत्सहे

Hỡi Brahman, cớ sao ngay hôm nay ta không dùng thần lực của chính mình mà đến Kāśī? Nhưng ta không dám vượt qua Divodāsa, người kiên trụ trong bổn phận dharma của mình.

Verse 15

विधे सर्वविधेयानि त्वमेव विदधासि यत् । इति चेति च वक्तव्यं त्वय्यपार्थमतोखिलम्

Hỡi Vidhe, Đấng an bài! Mọi điều cần thành tựu chỉ một mình Ngài làm cho viên mãn; vì thế những lời ‘đúng là vậy’ hay ‘nếu như vậy’ đối với Ngài thật vô nghĩa—mọi lời nói có điều kiện đều uổng công.

Verse 16

अरिष्टं गच्छ पंथास्ते शुभोदर्को भवत्वलम् । आदायाज्ञां विधि मूर्ध्नि ययौ वाराणसीं मुदा

“Hãy đi bình an—nguyện đường đi không tai ương và kết thúc trong điềm lành.” Đón nhận mệnh lệnh ấy đội trên đầu với lòng kính cẩn, Vidhi hân hoan lên đường đến Vārāṇasī.

Verse 17

सितहंसरथस्तूर्णं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । कृतकृत्यमिवात्मानममन्यत तदात्मभूः

Cưỡi nhanh trên cỗ xe thiên nga trắng, Ātmabhū (Phạm Thiên) đến thành Vārāṇasī; rồi trong lòng tự thấy mình như đã viên mãn mọi việc, như mục đích đời đã thành tựu.

Verse 18

हंसयानफलं मेद्य जातं काशीसमागमे । काशी प्राप्तौ यतः प्रोक्ता अंतरायाः पदेपदे

Quả lành của ‘hành trình bằng thiên nga xa’ hiển lộ khi gặp được Kāśī; bởi người ta nói rằng, trên đường đến Kāśī, chướng ngại phát sinh ở mỗi bước chân.

Verse 19

दृशि धातुरभूद्य मदृशो प्राप्य सान्वयः । स्पष्टं दृष्टिपथं प्राप्ता यदेषाऽनंदवाटिका

Đối với Dhātṛ, Đấng Tạo Hóa, vừa khi ánh nhìn được an trú đúng mực, thì Ānandavāṭikā—khu vườn Hỷ Lạc này—hiện rõ trong tầm mắt.

Verse 20

स्वयं सिंचति या मद्भिः स्वाभिः स्वर्गतरंगिणी । यत्रानंदमया वृक्षा यत्रानंदमया जनाः

Nơi ấy, dòng sông chảy như cõi trời tự mình tưới mát đất đai bằng làn mây sương của chính mình; nơi ấy cây cối đều là an lạc, và con người cũng đều là an lạc.

Verse 21

निर्विशंति सदा काश्यां फलान्यानंदवंत्यपि । सदैवानंदभूः काशी सदैवानंददः शिवः

Tại Kāśī, người ta luôn thọ hưởng những trái quả tự thân đã đầy an lạc. Kāśī là mảnh đất an lạc vĩnh hằng, và Śiva là Đấng ban an lạc vĩnh hằng.

Verse 22

आनंदरूपा जायंते तेन काश्यां हि जंतवः । चरणौ चरितुं वित्तस्तावेव कृतिनामिह

Vì thế, tại Kāśī, muôn loài sinh ra mang chính hình tướng an lạc. Quả thật, nơi đây chỉ đôi chân nào có thể bước đi và du hành trong thánh địa này mới là đôi chân phúc lành.

Verse 23

चरणौ विचरेतांयौ विश्वभर्तृ पुरी भुवि । तावेव श्रवणौ श्रोतुं संविदा ते बहुश्रुतौ

Chỉ đôi chân nào xứng đáng, là đôi chân rong ruổi trên mặt đất trong thành đô của Đấng nâng đỡ vũ trụ. Và chỉ đôi tai nào xứng đáng để nghe—thật là bậc đa văn—là đôi tai lắng nghe với sự hiểu biết.

Verse 24

इह श्रुतिमतां पुंसां याभ्यां काशी श्रुता सकृत् । तदेव मनुते सर्वं मनस्त्विह मनस्विनाम

Nơi đây, đối với những bậc có trí, chỉ cần đôi tai từng nghe về Kāśī dù một lần, thì tâm của người cao quý liền chuyên chú vào điều ấy, xem đó là tất cả.

Verse 25

येनानुमन्यते चैषा काशी सर्वप्रमाणभूः । बुद्धिर्बुध्यति सा सर्वमिह बुद्धिमतां सताम् । ययैतद्धूर्जटेर्धाम धृतं स्व विषयीकृतम्

Chính nhờ Trí tuệ thiêng liêng ấy mà Kāśī—nền tảng của mọi pramāṇa (thẩm quyền chân xác)—được xác chứng; và cũng nhờ Trí tuệ ấy mà bậc hiền trí, người thiện lành hiểu thấu mọi điều nơi đây. Bởi cùng một năng lực ấy, thánh địa của Dhūrjaṭi (Śiva) được nâng giữ và trở thành trọn vẹn lãnh vực của Ngài.

Verse 26

वरं तृणानि धान्यानि तानि वात्याहतान्यपि । काश्यां यान्या पतंतीह न जनाः काश्यदर्शनाः

Ngay cả cọng cỏ hay hạt thóc rơi vãi—dẫu bị gió quăng quật—cũng còn đáng quý hơn những kẻ đến Kāśī mà chẳng thật sự chiêm bái Kāśī.

Verse 27

अद्य मे सफलं चायुः परार्धद्वय संमितम् । यस्मिन्सति मया प्रापि दुष्प्रापा काशिका पुरी

Hôm nay đời ta—dẫu dài đến hai parārdha—cũng đã thành tựu viên mãn, vì khi còn sống ta đã đạt đến thành Kāśikā vốn khó bề đạt được.

Verse 28

अहो मे धर्मसंपत्तिरहोमे भाग्यगौरवम् । यदद्राक्षिषमद्याहं काशीं सुचिर चिंतिताम्

Ôi! Ta có biết bao tài sản của dharma; ôi! Phúc phần ta thật cao quý—vì hôm nay ta đã được chiêm ngưỡng Kāśī, nơi ta hằng suy niệm và khát ngưỡng bấy lâu.

Verse 29

अद्य मे स्वतपो वृक्षो मनोरथफलैरलम् । शिवभक्त्यंबुना सिक्तः फलितोति बृहत्तरैः

Hôm nay cây khổ hạnh của chính ta đã trĩu đầy quả của mọi ước nguyện. Được tưới bằng dòng cam lộ của lòng bhakti hướng về Śiva, nó đã kết trái vô cùng lớn lao.

Verse 30

मया व्यधायि बहुधा सृष्टिः सृष्टिं वितन्वता । परमन्यादृशी काशी स्वयं विश्वेश निर्मितिः

Khi mở rộng công cuộc tạo hóa, ta đã dựng nên muôn vàn thế giới; nhưng Kāśī hoàn toàn khác mọi nơi—đó là thánh địa do chính Viśveśa (Śiva) tự tay kiến lập.

Verse 31

इति हृष्टमना वेधा दृष्ट्वा वाराणसीं पुरीम् । वृद्धब्राह्मणरूपेण राजानं च ददर्श ह

Bấy giờ Vedhā, Đấng Tạo Hóa, lòng hoan hỷ khi chiêm ngưỡng thành Vārāṇasī; rồi Ngài mang hình tướng một bà-la-môn già và gặp được nhà vua.

Verse 32

जलार्द्राक्षतपाणिश्च स्वस्त्युक्त्वा पृथिवीभुजे । कृतप्रणामो राज्ञाथ भेजे तद्दत्तमासनम्

Tay cầm akṣata (hạt gạo) thấm nước, Ngài cất lời chúc phúc cát tường cho bậc quân vương của cõi đất, rồi cung kính đảnh lễ; sau đó theo lời mời của vua, Ngài an tọa trên chỗ ngồi được dâng.

Verse 33

कृतमानो नृपतिना सोभ्युत्थानासनादिभिः । विप्रो व्यजिज्ञपद्भूपं पृष्टागमनकारणम्

Được nhà vua kính trọng bằng việc đứng dậy nghênh tiếp, dâng chỗ ngồi và các lễ nghi khác, vị vipra liền thưa chuyện với bậc quân vương—người đã hỏi nguyên do Ngài đến.

Verse 34

ब्राह्मण उवाच । भूपाल बहुकालीनोस्म्यहमत्र चिरंतनः । त्वं तु मां नैव जानासि जाने त्वां हि रिपुंजयम्

Vị bà-la-môn thưa: “Muôn tâu Bhūpāla, ta đã ở nơi này từ rất lâu—là kẻ cư trú cổ xưa của chốn này. Nhưng ngài chẳng nhận ra ta; còn ta thì biết ngài chính là Ripuñjaya, bậc chiến thắng mọi kẻ thù.”

Verse 35

परःशता मया दृष्टा राजानो भूरिदक्षिणाः । विजितानेकसंग्रामा यायजूका जितेंद्रियाः

Ta đã thấy hơn một trăm vị vua—rộng rãi trong bố thí và dakṣiṇā, chiến thắng nhiều trận chiến, chuyên tâm cử hành yajña, và làm chủ các căn của mình.

Verse 36

विनिष्कृतारिषड्वर्गाः सुशीलाः सत्त्वशालिनः । श्रुतस्यपारदृश्वानो राजनीतिविचक्षणाः

Họ đã gột sạch sáu kẻ thù nội tâm; nết hạnh đoan chính, giàu sức mạnh sattva; thông suốt śruti-śāstra và tinh tường khoa học rāja-nīti (trị quốc).

Verse 37

दयादाक्षिण्यनिपुणाः सत्यव्रतपरायणाः । क्षमया क्षमयातुल्या गांभीर्यजितसागराः

Họ tinh thông lòng từ bi và sự rộng rãi, chuyên nhất nơi lời thệ nguyện chân thật; về nhẫn nhục thì vô song, và bởi chiều sâu nhân cách mà vượt cả đại dương.

Verse 38

जितरोषरयाः शूराः सौम्यसौंदर्यभूमयः । इत्यादि गुणसंपन्नाः सुसंचितयशोधनाः

Họ là những dũng sĩ đã chế ngự cơn lốc sân hận; hiền hòa, như mảnh đất làm nền cho vẻ đẹp. Được trang nghiêm bởi các đức tính ấy, họ tích lũy kho tàng danh tiếng chính đáng.

Verse 39

परं द्वित्राः पवित्रा ये राजर्षे तव सद्गुणाः । तेष्वेषु राजसु मम प्रायशो न दृशं गताः

Nhưng, ô bậc rājaṛṣi, những đức hạnh thanh tịnh của ngài thật vô cùng hiếm—chỉ thấy nơi một hai người. Giữa các vua ấy, ta hầu như chẳng gặp được.

Verse 40

प्रजानिजकुटुंबस्त्वं त्वं तु भूदेवदैवतः । महातपः सहायस्त्वं पथानान्ये तथा नृपाः

Ngài coi thần dân như chính gia quyến của mình; quả thật Ngài như một vị thần đối với các Bà-la-môn. Ngài là bậc trợ duyên cho các đại khổ hạnh, còn các vua khác chỉ là kẻ trợ lực cho những nẻo đường thế tục.

Verse 41

धन्यो मान्योसि च सतां पूजनीयोसि सद्गुणैः । देवा अपि दिवोदास त्वत्त्रासान्न विमार्गगाः

Ngài thật phúc lành; được bậc hiền thiện tôn kính, và nhờ các đức hạnh mà xứng đáng được lễ bái. Hỡi Divodāsa, ngay cả chư thiên cũng không dám lạc khỏi chính đạo vì kính sợ uy nghi của Ngài.

Verse 42

किं नः स्तुत्या तव नृप द्विजानामस्पृहावताम् । किं कुर्मस्त्वद्गुणग्रामाः स्तावकान्नः प्रकुर्वते

Hỡi Đại vương, lời tán thán của chúng tôi có ích gì cho Ngài, khi chúng tôi—những Bà-la-môn—vốn vô dục? Nhưng biết làm sao: đoàn tụ các đức hạnh của Ngài khiến chúng tôi phải trở thành người ca tụng Ngài.

Verse 43

गोष्ठी तिष्ठत्वियं तावत्प्रस्तुतं स्तौमि सांप्रतम् । यष्टुकामोस्म्यहं राजंस्त्वां सहायमतो वृणे

Xin cho cuộc đàm đạo này tạm dừng giây lát; nay ta sẽ ca ngợi điều đang được nêu ra. Hỡi Đại vương, ta mong thực hành lễ tế yajña, vì thế ta chọn Ngài làm bậc trợ duyên.

Verse 44

त्वया राजन्वती चैषाऽवनिः सर्वर्धिभाजनम् । अहं चास्तिधनो राजन्न्यायोपात्तमहाधनः

Hỡi Đại vương, nhờ Ngài làm minh chủ, cõi đất này trở thành nơi dung chứa mọi phồn vinh. Còn ta cũng giàu có, hỡi Đại vương—là chủ của đại tài sản được thâu đắc bằng con đường chính đáng.

Verse 46

संचितं यद्धनं पुंभिर्नयसन्मार्गगामिभिः । तत्काश्यां विनियुज्येत क्लेशायेतरथा भवेत्

Của cải tích lũy bởi những kẻ không đi theo chính đạo nên được chuyển hướng và dùng tại Kāśī cho việc thiện lành; nếu không, chính của ấy sẽ trở thành nguyên nhân của khổ não.

Verse 47

महिमानं परं काश्याः कोपि वेद न भूपते । ऋते त्रिनयनाच्छंभोः सर्वज्ञानप्रदायिनः

Tâu Đại vương, không ai thật sự biết được đại uy đức tối thượng của Kāśī; chỉ có Śambhu, Đấng Tam Nhãn, bậc ban cho mọi tri kiến, mới thấu rõ.

Verse 48

मन्ये धन्यतरोसि त्वं बहुजन्मशतार्जितैः । सुकृतैः पासि यत्काशीं विश्वभर्तुः परां तनुम्

Ta cho rằng ngài thật phúc đức hơn người; nhờ công đức tích lũy qua hàng trăm kiếp, ngài được chiêm bái Kāśī—thân thể tối thượng của Đấng Chúa tể nâng đỡ muôn loài.

Verse 49

इयं च राजधानी ते कर्मभूमावनुत्तमा । यस्यां कृतानां कार्याणां संवर्तेपि न संक्षयः

Kinh thành của ngài đây là một cõi hành nghiệp vô song; những việc đã làm tại đây không tiêu mất, dẫu đến thời kỳ đại hoại của vũ trụ.

Verse 50

विश्वेशानुग्रहेणैव त्वयैषा पाल्यते पुरी । एकस्याप्यवनात्काश्यां त्रैलोक्यमवितं भवेत्

Chỉ nhờ ân điển của Viśveśvara mà thành này được ngài hộ trì; bởi bảo vệ dù chỉ một người ở Kāśī, cũng như thể bảo vệ cả ba cõi.

Verse 51

अन्यच्च ते हितं वच्मि यदि ते रोचतेऽनघ । प्रीणनीयः सदैवैको विश्वेशः सर्वकर्मभिः

Hỡi người vô tỳ vết, vì lợi ích của ngươi ta nói thêm một lời khuyên—nếu ngươi ưng thuận: hãy luôn làm cho chỉ riêng Viśveśvara được hoan hỷ bằng mọi hành động của ngươi.

Verse 52

अन्यदेवधिया राजन्विश्वेशं पश्य मा क्वचित् । ब्रह्मविष्ण्विंद्र चंद्रार्का क्रीडेयं तस्य धूर्जटेः

Muôn tâu Đại vương, chớ bao giờ nhìn Viśveśvara với ý nghĩ Ngài chỉ là ‘một vị thần khác’. Brahmā, Viṣṇu, Indra, Mặt Trăng và Mặt Trời chỉ là đồ chơi trong cuộc hí lộng của Đấng tóc bện, Dhūrjaṭi.

Verse 53

विप्रैरुदर्कमिच्छद्भिः शिक्षणीया यतो नृपाः । अतस्तव हितं ख्यातं किं वा मे चिंतयानया

Vì các bậc vua chúa nên được các brāhmaṇa cầu mong thiện ích tối thượng chỉ dạy. Bởi thế, điều lợi lạc cho ngài đã được nói rõ; ta còn phải bận lòng gì nữa về việc này?

Verse 54

इति जोषं स्थितं विप्रं प्रत्युवाच नृपोत्तमः । सर्वं मया हृदि धृतं यत्त्वयोक्तं द्विजोत्तम

Khi vị brāhmaṇa đứng lặng yên, bậc vua tối thượng đáp rằng: “Hỡi dwijottama, mọi điều ngài nói, ta đã ghi khắc vững bền trong tim.”

Verse 55

राजोवाच । अहं यियक्षमाणस्य तव साहाय्यकर्मणि । दासोस्मि यज्ञसंभारान्नयमेको शतोऽखिलान्

Nhà vua thưa: “Trong việc trợ giúp ngài, bậc đang chuẩn bị cử hành yajña, ta là kẻ tôi tớ của ngài. Xin để một mình ta lo liệu mọi vật dụng tế lễ—hàng trăm thứ—đầy đủ trọn vẹn.”

Verse 56

यदस्ति मेखिलं तत्र सप्तांगेपि भवान्प्रभुः । यजस्वैकमनाब्रह्मन्सिद्धं मन्यस्व वांछितम्

Bất cứ điều gì ta có—tất thảy—cùng bảy chi phần của vương quốc ta, đều thuộc quyền của Ngài, bậc Chúa tể. Hỡi Bà-la-môn, hãy cử hành tế lễ với tâm nhất hướng, và hãy xem điều mong cầu của ngài đã thành tựu.

Verse 57

राज्यं करोमि यद्ब्रह्मन्स्वार्थं तन्न मनागपि । पुत्रैः कलत्रैर्देहेनपरोपकृतये यते

Hỡi Bà-la-môn, ta thi hành vương quyền không hề vì lợi riêng dù chỉ một chút. Cùng các con, hiền thê và chính thân này, ta chỉ nỗ lực vì phúc lợi của muôn người.

Verse 58

राज्ञां क्रतुक्रियाभ्योपि तीर्थेभ्योपि समंततः । प्रजापालनमेवैको धर्मः प्रोक्तो मनीषिभिः

Đối với bậc quân vương, còn hơn cả nghi lễ tế tự và hơn cả việc hành hương đến các tīrtha khắp bốn phương, các bậc hiền triết chỉ dạy một bổn phận tối thượng: bảo hộ và chăm lo cho dân chúng.

Verse 59

प्रजासंतापजोवह्निर्वज्राग्नेरपि दारुणः । द्वित्रान्दहति वज्राग्निः पूर्वो राज्यं कुलं तनुम्

Ngọn lửa sinh từ nỗi khổ của dân chúng còn dữ dội hơn cả lửa sét. Lửa sét chỉ thiêu đốt đôi ba người; còn ngọn lửa kia nuốt trọn vương quốc, dòng tộc, và cả thân thể của chính bậc quân vương.

Verse 60

यदावभृथसिस्रासुर्भवेयं द्विजसत्तम । तदा विप्रपदांभोभिरभिषेकं करोम्यहम्

Hỡi bậc dvija tối thượng, mỗi khi ta tiến đến avabhṛtha—lễ tắm kết thúc tế lễ—khi ấy ta làm lễ abhiṣeka bằng chính nước đã rửa chân các vị Bà-la-môn.

Verse 61

हवनं ब्राह्मणमुखे यत्करोमि द्विजोत्तम । मन्ये क्रतुक्रियाभ्योपि तद्विशिष्टं महामते

Hỡi bậc dwija tối thượng, lễ hỏa cúng (havan) mà ta dâng vào miệng một Bà-la-môn—hỡi bậc đại trí—ta xem còn thù thắng hơn cả mọi nghi tác của những đại tế (yajña).

Verse 62

अभिलाषेषु सर्वेषु जागर्त्येको हृदीह मे । अद्यापि मार्गणः कोपि द्रष्टव्यः स्वतनोरपि

Giữa mọi ước nguyện của ta, chỉ một điều luôn thức trong tim: ngay hôm nay ta vẫn phải tìm một người—xứng đáng cả với chính thân ta—để ta có thể ban thí.

Verse 63

अहो अहोभिर्बहुभिः फलितो मे मनोरथः । यत्त्वं मेद्य गृहे प्राप्तः किंचित्प्रार्थयितुं द्विज

Sau bao lần thốt lên “Aho! Aho!”, ước nguyện của ta đã kết trái: rằng hôm nay ngài đến nhà ta, hỡi dwija, để cầu xin một điều gì.

Verse 64

एकाग्रमानसो विप्र यज्ञान्विपुलदक्षिणान् । बहून्यजकृतं विद्धि साहाय्यं सर्ववस्तुषु

Hỡi vị Bà-la-môn, hãy nhất tâm cử hành nhiều tế lễ (yajña) với lễ vật cúng dường (dakṣiṇā) dồi dào. Hãy biết rằng ta sẽ trợ giúp trong mọi việc và mọi vật dụng.

Verse 65

इति राज्ञो महाबुद्धेर्धर्मशीलस्य भाषितम् । श्रुत्वा तुष्टमनाः स्रष्टा क्रतुसंभारमाहरत्

Đó là lời của vị vua đại trí, chí thành với dharma. Nghe lời ấy, Đấng Tạo Hóa hoan hỷ trong lòng và mang đến các vật liệu cần thiết cho tế lễ (yajña).

Verse 66

साहाय्यं प्राप्य राजर्षेर्दिवोदासस्य पद्मभूः । इयाज दशभिः काश्यामश्वमेधैर्महामखैः

Nhờ được sự trợ lực của vương hiền Divodāsa, Đấng Padmabhū (Phạm Thiên Brahmā) đã cử hành tại Kāśī mười lễ Aśvamedha—những đại tế (mahāmakha) hùng vĩ và tôn quý.

Verse 67

अद्यापि होमधूमोघैर्यद्व्याप्तं गगनांतरम् । तदा प्रभृति न व्योम नीलिमानं जहात्यदः

Cho đến hôm nay, khoảng không nơi ấy vẫn được nói là thấm đầy những đám khói dày từ lễ homa; từ thuở ấy, vòm trời kia chẳng rời sắc lam thẳm của mình.

Verse 68

तीर्थं दशाश्वमेधाख्यं प्रथितं जगतीतले । तदा प्रभृति तत्रासीद्वाराणस्यां शुभप्रदम्

Vì thế, trên mặt địa cầu, thánh địa ấy nổi danh với tên ‘Daśāśvamedha’; từ thuở ấy, nơi ấy hiện hữu tại Vārāṇasī như đấng ban điều cát tường.

Verse 69

पुरा रुद्रसरो नाम तत्तीर्थं कलशोद्भव । दशाश्वमेधिकं पश्चाज्जातं विधिपरिग्रहात्

Hỡi Kalaśodbhava (Agastya), thuở xưa thánh địa ấy mang tên Rudra-saras; về sau, do Phạm Thiên Brahmā chính thức thọ nhận và cử hành theo nghi quỹ, nơi ấy được gọi là Daśāśvamedhika.

Verse 70

स्वर्धुन्यथ ततः प्राप्ता भगीरथसमागमात् । अतीव पुण्यवज्जातमतस्तत्तीर्थमुत्तमम्

Rồi nhờ sự quang lâm và công phu của Bhagīratha, Svardhunī (sông Gaṅgā) đã đến nơi ấy; vì vậy, tīrtha tối thượng ấy trở nên vô cùng công đức—thật là bậc nhất.

Verse 71

विधिर्दशाश्वमेधेशं लिंगं संस्थाप्य तत्र वै । स्थितवान्न गतोद्यापि क्वापि काशीं विहाय तु

Sau khi an vị liṅga mang danh Daśāśvamedheśa tại đó, Vidhi (Phạm Thiên) liền ở lại nơi ấy; cho đến hôm nay vẫn chưa hề đi đâu, không rời bỏ Kāśī.

Verse 72

राज्ञो धर्मरतेस्तस्य च्छिद्रं नावाप किंचन । अतः पुरारेः पुरतो व्रजित्वा किं वदेद्विधिः

Ở vị vua ấy—người hân hoan trong chánh pháp—Vidhi (Phạm Thiên) chẳng tìm thấy một lỗi lầm nào. Vậy khi đến trước Purāri (Śiva), Vidhi còn có thể nói gì?

Verse 73

क्षेत्रप्रभावं विज्ञाय ध्यायन्विश्वेश्वरं शिवम् । ब्रह्मेश्वरं च संस्थाप्य विधिस्तत्रैव संस्थितः

Nhận biết uy lực của thánh địa (Kāśī), trong khi quán niệm Śiva là Viśveśvara, Vidhi (Phạm Thiên) đã an vị (liṅga) Brahmeśvara và ở lại ngay tại đó.

Verse 74

परातनुरियं काशी विश्वेशस्येति निश्चितम् । अस्याः संसेवनाच्छंभुर्न कुप्यति पुरो मयि

“Kāśī này chính là thân thể tối thượng của Viśveśvara”—điều ấy chắc chắn. Nhờ phụng sự với lòng bhakti đối với nàng, Śambhu không giận ta ngay trước thánh nhan.

Verse 75

कः प्राप्य काशीं दुर्मेधाः पुनस्त्यक्तुमिहेह ते । अनेकजन्मजनितकर्मनिर्मूलनक्षमाम्

Ai, sau khi đạt được Kāśī, lại ngu muội mà rời bỏ nàng lần nữa? Nàng có năng lực nhổ tận gốc nghiệp đã tích tụ qua vô số đời.

Verse 76

विश्वसंतापसंहर्तुः स्थाने विश्वपतेस्तनुः । संताप्यतेतरां काश्या विश्लेषज महाग्निना

Ngay tại nơi ngự của Đấng dập tắt mọi nung đốt khổ đau của vũ trụ, hiện hữu thân thể của Chúa tể thế gian; ở Kāśī, thân ấy bị ‘nung’ dữ dội bởi đại hỏa sinh từ ly biệt.

Verse 77

प्राप्य काशीं त्यजेद्यस्तु समस्ताघौघनाशिनीम् । नृपशुः स परिज्ञेयो महासौख्यपराङमुखः

Nhưng ai đã đến Kāśī—đấng tiêu trừ dòng lũ mọi tội lỗi—mà còn rời bỏ, người ấy nên được biết là ‘thú vương giả’, kẻ ngoảnh mặt khỏi đại lạc tối thượng.

Verse 78

निर्वाणलक्ष्मीं यः कांक्षेत्त्यक्त्वा संसारदुर्गतिम् । तेन काशी न संत्याज्या यद्याप्तैशादनुग्रहात्

Ai khao khát phúc phần của niết-bàn, từ bỏ nẻo hiểm của luân hồi—người ấy không được rời bỏ Kāśī, nếu quả đã đạt được nhờ ân sủng của Đấng Chúa Tể.

Verse 79

यः काशीं संपरित्यज्य गच्छेदन्यत्र दुर्मतिः । तस्य हस्ततलाद्गच्छेच्चतुर्वर्गफलोदयः

Kẻ tâm trí lầm lạc, bỏ Kāśī mà đi nơi khác—từ lòng bàn tay hắn, sự trổ sinh quả báo của bốn mục tiêu đời người liền tuột mất.

Verse 80

निबर्हणी मधौघस्य सुपुण्य परिबृंहिणीम् । कः प्राप्य काशीं दुर्मेधास्त्यजेन्मोक्षसुखप्रदाम्

Đấng tiêu diệt dòng lũ cám dỗ ngọt ngào và làm tăng trưởng đại phước—đã đến Kāśī, đấng ban lạc của giải thoát, kẻ ngu độn nào còn nỡ rời bỏ?

Verse 81

सत्यलोके क्व तत्सौख्यं क्व सौख्यं वैष्णवे पदे । यत्सौख्यं लभ्यते काश्यां निमेषार्धनिषेवणात्

Ở Satyaloka có đâu được niềm an lạc ấy, và ngay cả cõi của Viṣṇu cũng có đâu được niềm vui ấy, so với phúc lạc đạt được tại Kāśī chỉ nhờ phụng sự dù nửa sát-na.

Verse 82

वाराणसीगुणगणान्निर्णीय द्रुहिणस्त्विति । व्यावृत्य मंदरगिरिं न पुनः प्रत्यगान्मुने

Sau khi xét định vô số công đức của Vārāṇasī, Đruhiṇa (Phạm Thiên) thốt lên: “Quả đúng như vậy!” Rồi quay lưng khỏi núi Mandara, hỡi hiền thánh, Ngài không trở lại nữa.

Verse 83

स्कंद उवाच । मित्रावरुणयोः पुत्र महिमानं ब्रवीमि ते । काश्यां दशाश्वमेधस्य सर्वतीर्थशिरोमणेः

Skanda nói: Hỡi con của Mitra và Varuṇa, ta sẽ nói cho ngươi nghe về đại uy đức của Daśāśvamedha tại Kāśī—viên ngọc trên đỉnh đầu của mọi thánh địa (tīrtha).

Verse 84

दशाश्वमेधिकं प्राप्य सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । यत्किंचित्क्रियते कर्म तदक्षयमिहेरितम्

Khi đã đến Daśāśvamedha—bậc tối thượng trong mọi tīrtha—thì bất cứ việc thiện nào làm tại đó, đều được tuyên dạy ở đây là cho quả bất hoại (akṣaya).

Verse 85

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो दे वतार्चनम् । संध्योपास्तिस्तर्पणं च श्राद्धं पितृसमर्चनम्

Tắm gội, bố thí, trì tụng (japa), tế lửa (homa), tự học kinh Veda (svādhyāya), thờ phụng chư thiên; tu Sandhyā, cúng nước (tarpaṇa), và lễ śrāddha—kính thờ tổ tiên.

Verse 86

दृष्ट्वा दशाश्वमेधेशं सर्वपापैः प्रमुच्यते

Chỉ cần chiêm bái Daśāśvamedheśa, người ấy liền được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 87

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे प्राप्य प्रतिपदं तिथिम् । दशाश्वमेधिके स्नात्वा मुच्यते जन्मपातकैः

Vào tháng Jyeṣṭha, trong nửa tháng sáng, khi đến tithi Pratipadā—ai tắm gội tại Daśāśvamedhikā sẽ được giải thoát khỏi những tội lỗi nhuốm bẩn ngay từ lúc sinh ra.

Verse 88

ज्येष्ठे शुक्ल द्वितीयायां स्नात्वा रुद्रसरोवरे । जन्मद्वयकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

Vào tithi thứ hai của nửa tháng sáng tháng Jyeṣṭha, ai tắm tại Rudra-sarovara thì tội lỗi tích tụ qua hai đời sẽ tiêu tan ngay tức khắc.

Verse 89

एवं सर्वासु तिथिषु क्रमस्नायी नरोत्तमः । आशुक्लपक्षदशमि प्रतिजन्माघमुत्सृजेत्

Như vậy, trong mọi tithi, bậc nam tử ưu tú tắm theo thứ tự sẽ gột bỏ tội lỗi của từng đời—cho đến ngày thứ mười của nửa tháng sáng.

Verse 90

तिथिं दशहरां प्राप्य दशजन्माघहारिणीम् । दशाश्वमेधिके स्नातो यामीं पश्येन्न यातनाम्

Khi đến tithi Daśaharā—đấng tẩy trừ tội lỗi của mười đời—ai tắm tại Daśāśvamedhikā sẽ không phải chứng kiến những hình phạt của Yama.

Verse 91

लिंगं दशाश्वमेधेशं दृष्ट्वा दशहरा तिथौ । दशजन्मार्जितैः पापैस्त्यज्यते नात्र संशयः

Vào tithi Daśaharā, chỉ cần chiêm bái liṅga Daśāśvamedheśa thì mọi tội lỗi tích tụ qua mười kiếp đều được rũ bỏ—không chút nghi ngờ.

Verse 92

स्नातो दशहरायां यः पूजयेल्लिंगमुत्तमम् । भक्त्या दशाश्वमेधेशं न तं गर्भदशा स्पृशेत्

Ai tắm gội vào ngày Daśaharā rồi thành kính thờ phụng liṅga tối thượng—Daśāśvamedheśa—người ấy sẽ không còn bị chạm đến cảnh ở trong bào thai nữa.

Verse 93

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे पक्षं रुद्रसरे नरः । कुर्वन्वै वार्षिकीं यात्रां न विघ्नैरभिभूयते

Trong tháng Jyeṣṭha, vào nửa tháng sáng, người thực hành cuộc hành hương thường niên suốt một nửa tháng tại Rudra-sara sẽ không bị chướng ngại khuất phục.

Verse 94

दशाश्वमेधावभृथैर्यत्फलं सम्यगाप्यते । दशाश्वमेधे तन्नूनं स्नात्वा दशहरा तिथौ

Phước quả đạt được trọn vẹn nhờ lễ tắm kết thúc (avabhṛtha) của mười Aśvamedha—chính phước ấy chắc chắn được khi tắm tại Daśāśvamedha vào tithi Daśaharā.

Verse 95

स्वर्धुन्याः पश्चिमे तीरे नत्वा दशहरेश्वरम् । न दुर्दशामवाप्नोति पुमान्पुण्यतमः क्वचित्

Trên bờ tây của Suradhunī (Gaṅgā), cúi lạy Daśahareśvara, người đầy công đức tối thượng sẽ chẳng bao giờ rơi vào cảnh khốn khó, dù bất cứ lúc nào.

Verse 96

यत्काश्यां दक्षिणद्वारमंतर्गेहस्य कीर्त्यते । तत्र ब्रह्मेश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मलोके महीयते

Điều được ca tụng ở Kāśī như cổng phía nam của nội điện—ai chiêm bái Brahmeśvara tại đó sẽ được tôn vinh và thăng hiển nơi cõi Phạm Thiên (Brahmaloka).

Verse 97

इति ब्राह्मणवेषेण वाराणस्यां महाधिया । द्रुहिणेन स्थितं तावद्यावद्विश्वेश्वरागमः

Như vậy, khoác hình tướng một vị Bà-la-môn và với trí tuệ lớn lao, Druhiṇa (Phạm Thiên) lưu lại tại Vārāṇasī—cho đến khi Viśveśvara (Đức Śiva) quang lâm.

Verse 98

दिवोदासोपि राजेंद्रो वृद्धब्राह्मणरूपिणे । ब्रह्मणे कृतयज्ञाय ब्रह्मशालामकल्पयत्

Vua Divodāsa, bậc chúa tể các vua, cũng cho dựng một Brahmaśālā mỹ lệ cho Phạm Thiên—đấng mang hình một Bà-la-môn già—để Ngài cử hành tế lễ yajña.

Verse 99

ब्रह्मेश्वरसमीपे तु ब्रह्मशाला मनोहरा । ब्रह्मा तत्रावसद्व्योम ब्रह्मघोषैर्निनादयन्

Gần Brahmeśvara có một Brahmaśālā duyên dáng; tại đó Phạm Thiên an trú, làm vang dội hư không bằng những lời xướng tụng Veda và thánh ca tán Phạm Thiên.

Verse 100

इति ते कथितो ब्रह्मन्महिमातिमहत्तरः । दशाश्वमेधतीर्थस्य सर्वाघौघविनाशनः

Hỡi Bà-la-môn! Như vậy ta đã thuật cho ông nghe vinh quang vô cùng lớn lao của Daśāśvamedha Tīrtha—nơi tiêu trừ cuồn cuộn mọi tội lỗi.

Verse 101

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं श्रावयित्वा तथैव च । ब्रह्मलोकमवाप्नोति श्रद्धया मानवोत्तमः

Ai nghe chương phúc đức này và cũng khiến người khác được nghe tụng đọc như vậy, bậc tối thượng trong loài người với lòng tín kính sẽ đạt đến Phạm Thiên giới (Brahmaloka).