Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

Devanagari script

त्वया राजन्वती चैषाऽवनिः सर्वर्धिभाजनम् । अहं चास्तिधनो राजन्न्यायोपात्तमहाधनः

Transliteration

tvayā rājanvatī caiṣā'vaniḥ sarvardhibhājanam | ahaṃ cāstidhano rājannyāyopāttamahādhanaḥ

Translation

Hỡi Đại vương, nhờ Ngài làm minh chủ, cõi đất này trở thành nơi dung chứa mọi phồn vinh. Còn ta cũng giàu có, hỡi Đại vương—là chủ của đại tài sản được thâu đắc bằng con đường chính đáng.

Word by Word

• त्वया: by you/with you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• वती: possessing (you)/endowed
• वती: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वत् (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तद्धितान्त (वत्) ‘युक्ता/सम्पन्ना’ अर्थे; विशेषण (अवनिः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• एषा: this
• एषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अवनिः: earth/land
• अवनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अवनि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सर्वर्धिभाजनम्: a receptacle of all prosperity
• सर्वर्धिभाजनम्: Visheshya (Predicate complement/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + ऋद्धि (प्रातिपदिक) + भाजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वासाम् ऋद्धीनां भाजनम् = पात्रम्/आश्रयः)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• धनः: wealthy
• धनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (अहम्)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• न्यायोपात्तमहाधनः: having great wealth acquired justly
• न्यायोपात्तमहाधनः: Visheshya (Predicate complement/विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: न्याय (प्रातिपदिक) + उपात्त (उप + आ + √दा, क्त-कृदन्त) + महा (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष-प्रधानः (न्यायेन उपात्तं महत् धनं यस्य)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Divodāsa

Visual Art Cues

Scene: The speaker affirms the realm’s prosperity under Divodāsa and declares his own lawful wealth, implying readiness for ritual expenditure; imagery of abundant granaries, orderly city, and ritual gifts.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prosperity becomes auspicious when grounded in righteous governance and wealth earned through justice (nyāya).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse emphasizes dharmic rule within the Kāśī narrative milieu.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it prepares the ground for sacrificial activity by stressing lawful wealth and stable rule.