Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

Devanagari script

धन्यो मान्योसि च सतां पूजनीयोसि सद्गुणैः । देवा अपि दिवोदास त्वत्त्रासान्न विमार्गगाः

Transliteration

dhanyo mānyosi ca satāṃ pūjanīyosi sadguṇaiḥ | devā api divodāsa tvattrāsānna vimārgagāḥ

Translation

Ngài thật phúc lành; được bậc hiền thiện tôn kính, và nhờ các đức hạnh mà xứng đáng được lễ bái. Hỡi Divodāsa, ngay cả chư thiên cũng không dám lạc khỏi chính đạo vì kính sợ uy nghi của Ngài.

Word by Word

• धन्यः: fortunate/blessed
• धन्यः: Visheshya (Predicate complement/विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• मान्यः: honourable
• मान्यः: Visheshya (Predicate complement/विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: मान्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• असि: you are
• असि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• सताम्: of the good/virtuous
• सताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सामान्यतः पुं), षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• पूजनीयः: worthy of worship
• पूजनीयः: Visheshya (Predicate complement/विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + अनीय (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कृत्प्रत्ययान्त (अनीयत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि-भावः (to be worshipped)

• असि: you are
• असि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सद्गुणैः: by (your) good qualities
• सद्गुणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (सन्तो गुणा यस्य/ये)

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (also/even)

• दिवोदास: O Divodāsa
• दिवोदास: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दिवोदास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; नाम

• त्वत्: from you/your
• त्वत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन-रूप (त्वत्) — ‘from you/your’ अर्थे; (अत्र ‘त्वत्-त्रासात्’ इत्यत्र पूर्वपद)

• त्रासात्: from fear
• त्रासात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्रास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• विमार्गगाः: going on wrong paths/astray
• विमार्गगाः: Visheshya (Predicate complement/विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: वि (उपसर्ग) + मार्ग (प्रातिपदिक) + ग (धातु √गम्)
• Form: कृदन्त (भूतकृदन्त/क्विप्-प्राय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘विमार्गं गच्छन्ति’ इति विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Divodāsa

Visual Art Cues

Scene: A courtly praise scene intensifies: the king’s presence radiates authority; symbolic devas appear above, attentive and restrained, indicating cosmic respect for his virtue.

Characters & Entities

• Divodāsa
• devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Moral authority rooted in virtue can restrain even the mighty; righteousness inspires reverence and discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Divodāsa narrative belongs to Kāśī’s sacred history, though this verse does not name a particular shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is encomium (stuti) emphasizing virtue and right conduct.