Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64

Devanagari script

एकाग्रमानसो विप्र यज्ञान्विपुलदक्षिणान् । बहून्यजकृतं विद्धि साहाय्यं सर्ववस्तुषु

Transliteration

ekāgramānaso vipra yajñānvipuladakṣiṇān | bahūnyajakṛtaṃ viddhi sāhāyyaṃ sarvavastuṣu

Translation

Hỡi vị Bà-la-môn, hãy nhất tâm cử hành nhiều tế lễ (yajña) với lễ vật cúng dường (dakṣiṇā) dồi dào. Hãy biết rằng ta sẽ trợ giúp trong mọi việc và mọi vật dụng.

Word by Word

• एकाग्रमानसः: one-pointed in mind; focused
• एकाग्रमानसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (एकाग्रं मानसं यस्य)

• विप्र: O Brahmin
• विप्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Vocative, Singular)

• यज्ञान्: sacrifices
• यज्ञान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Accusative, Plural)

• विपुलदक्षिणान्: having abundant fees (gifts)
• विपुलदक्षिणान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Accusative, Plural); बहुव्रीह्यर्थे षष्ठी-तत्पुरुषवत् (विपुला दक्षिणा येषां ते)

• बहूनि: many
• बहूनि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Neuter, Accusative, Plural); विशेषण

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular); सम्बन्धसूचक (relative)

• अकृतम्: not done; unperformed
• अकृतम्: Karma-predicative (Object complement/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ) with neg. अ-
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular); नञ्-समासार्थक-निषेध (not done)

• विद्धि: know; understand
• विद्धि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन (Imperative, 2nd person, Singular)

• साहाय्यम्: help; assistance
• साहाय्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: साहाय्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)

• सर्ववस्तुषु: in all matters/things
• सर्ववस्तुषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + वस्तु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन (Neuter, Locative, Plural); तत्पुरुष (सर्वेषु वस्तुषु)

Speaker

A dharmaśīla king (addressing a Brāhmaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king assures a Brāhmaṇa of full support for multiple yajñas: storerooms of grains, ghee, cloth, and gold; scribes and attendants record dakṣiṇā; the Brāhmaṇa sits focused with kusa grass and ladles nearby.

Characters & Entities

• Yajña
• Dakṣiṇā
• Vipra (Brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma flourishes when spiritual intent (ekāgratā) is matched with generous support for righteous works.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī narrative setting; the emphasis is on dharmic action within the holy city’s aura.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform yajñas with abundant dakṣiṇā, supported by the king’s resources and logistical help.