Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

Devanagari script

इति राज्ञो महाबुद्धेर्धर्मशीलस्य भाषितम् । श्रुत्वा तुष्टमनाः स्रष्टा क्रतुसंभारमाहरत्

Transliteration

iti rājño mahābuddherdharmaśīlasya bhāṣitam | śrutvā tuṣṭamanāḥ sraṣṭā kratusaṃbhāramāharat

Translation

Đó là lời của vị vua đại trí, chí thành với dharma. Nghe lời ấy, Đấng Tạo Hóa hoan hỷ trong lòng và mang đến các vật liệu cần thiết cho tế lễ (yajña).

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle: thus)

• राज्ञः: of the king
• राज्ञः: Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular)

• महाबुद्धेः: of the great-intelligent (king)
• महाबुद्धेः: Shashthi-sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Genitive, Singular); कर्मधारय (महती बुद्धिः यस्य)

• धर्मशीलस्य: of the righteous-natured
• धर्मशीलस्य: Shashthi-sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular); तत्पुरुष (धर्मे शीलं यस्य)

• भाषितम्: speech; what was said
• भाषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भाषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भाष्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular); भूतकृदन्त (that which was spoken)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund: having heard)

• तुष्टमनाः: whose mind was pleased
• तुष्टमनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (कृदन्त; √तुष्) + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular); बहुव्रीहि (तुष्टं मनः यस्य)

• स्रष्टा: the creator (Brahmā)
• स्रष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्रष्टृ (प्रातिपदिक; √सृज्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• क्रतुसंभारम्: materials for the sacrifice
• क्रतुसंभारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक) + संभार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); तत्पुरुष (क्रतोः संभारः)

• आहरत्: brought; fetched
• आहरत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-हृ (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतन-भूत), प्रथमपुरुष, एकवचन (Imperfect/Past, 3rd person, Singular)

Speaker

Narrator (within Kāśīkhaṇḍa frame narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Creator (Brahmā) appears, radiant, presenting or manifesting heaps of yajña-sāmagrī—ghee, grains, soma-like vessels, kusa, ladles—while the king stands respectfully; the atmosphere is wondrous and auspicious.

Characters & Entities

• Rājā (king)
• Sraṣṭā (Brahmā)
• Kratu (sacrifice)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is sincere, divine forces align—righteous intent attracts providential support.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits in the Kāśīkhaṇḍa context centered on Kāśī, where dharma is portrayed as especially fruitful.

What ritualistic prescription is mentioned?

It references arranging kratu-saṃbhāra (materials for sacrifice), indicating formal preparation for yajña.