Adhyaya 1

Verse 1

अथ श्रीकाशीखंडोत्तरार्धं प्रारभ्यते । श्रीगणेशाय नमः । अगस्तिरुवाच । पार्वती हृदयानंद सर्वज्ञांगभव प्रभो । किंचित्प्रष्टुमनाः स्वामिंस्तद्भवान्वक्तुमर्हति

Nay bắt đầu phần Hậu bán tôn quý của Kāśī Khaṇḍa. Kính lễ Śrī Gaṇeśa. Agastya thưa rằng: Bạch Chúa tể, niềm hoan lạc của trái tim Pārvatī, bậc toàn tri, ôi Aṅgabhava (Skanda), con muốn thưa hỏi đôi điều; xin Ngài hoan hỷ giảng bày.

Verse 2

दक्ष प्रजापतेः पुत्री कश्यपस्य परिग्रहः । गरुत्मतः प्रसूः साध्वी कुतो दास्यमवाप सा

Nàng là ái nữ của Dakṣa Prajāpati, là hiền phối của Kaśyapa, là mẹ hiền đức của Garuḍa—cớ sao lại rơi vào cảnh nô lệ?

Verse 3

स्कंद उवाच । हंजिकात्वं यथा प्राप्ता विनता सा तपस्विनी । तदप्यहं समाख्यामि निशामय महामते

Skanda nói: Việc nữ tu khổ hạnh Vinatā đã đạt đến trạng thái Haṃjikā như thế nào—ta cũng sẽ thuật lại. Hỡi bậc đại trí, hãy lắng nghe chăm chú.

Verse 4

कद्रूरजीजनत्पुत्राञ्शतं कश्यपतः पुरा । उलूकमरुणं तार्क्ष्यमसूत विनता त्रयम्

Thuở xưa, Kadrū sinh một trăm người con cho Kaśyapa; còn Vinatā sinh ba: Ulūka, Aruṇa và Tārkṣya (Garuḍa).

Verse 5

कौशिको राज्यमाप्यापि श्रेष्ठत्वात्पक्षिणां मुने । निर्गुणत्वाच्च तैः सर्वैः स राज्यादवरोपितः

Hỡi bậc hiền triết, tuy Kauśika được ngôi vương vì vượt trội giữa loài chim, nhưng do thiếu đức hạnh, hắn đã bị tất cả chúng phế truất khỏi ngai.

Verse 6

क्रूराक्षोयं दिवांधोयं सदा वक्रनखस्त्वसौ । अतीवोद्वेगजनकं सर्वेषामस्य भाषणम्

Kẻ ấy mắt nhìn hung ác; kẻ ấy ban ngày thì mù; móng vuốt luôn cong quặp. Lời nói của hắn khiến mọi người đều bấn loạn tột cùng.

Verse 7

इत्थं तस्य गुणग्रामान्विकथ्य बहुशः खगाः । नाद्यापि वृण्वते राज्ये कमपि स्वैरचारिणः

Như vậy, kể đi kể lại muôn vàn đức hạnh của ngài, bầy chim trong cõi ấy tuyên rằng: cho đến hôm nay, chúng ta vẫn không chọn ai làm vua nếu kẻ ấy chỉ hành động theo ý riêng phóng túng.

Verse 8

कौशिकेथ तथावृत्ते पुत्रवीक्षणलालसा । अंडं प्रस्फोटयामास मध्यमं विनता तदा

Hỡi Kauśika, khi sự việc đã thành như thế, Vinatā vì khát khao được nhìn thấy con mình liền đập vỡ quả trứng ở giữa.

Verse 9

पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रस्फोट्य घटसंभव । तदभेदितयौत्सुक्यादंडमष्टमके शते

Hỡi bậc sinh từ chiếc vò, khi tròn một ngàn năm đã qua, vì nôn nao bởi trứng vẫn chưa nứt, nàng đã bổ vỡ quả trứng vào năm thứ tám trăm.

Verse 10

तावत्सर्वाणि गात्राणि तस्यातिमहसः शिशोः । ऊर्वोरुपरिसिद्धानि दंडांतर्निवासिनः

Cho đến lúc ấy, mọi chi thể của đứa trẻ rực rỡ phi thường kia chỉ thành hình từ trên đùi trở lên—như thể kẻ được định phải trú ngụ trong một cây gậy.

Verse 11

अंडान्निर्गतमात्रेण क्रोधारुणमुखश्रिया । अर्धनिष्पन्नदेहेन शिशुना शापिता प्रसूः

Vừa ra khỏi trứng, với dung nhan rực sáng đỏ au vì cơn giận, đứa trẻ thân thể mới thành nửa phần ấy đã nguyền rủa mẹ mình.

Verse 12

जनयित्रि त्वया दृष्ट्वा काद्रवेयान्स्वलीलया । खेलतो मातुरुत्संगे यदंडं व्याधित द्विधा

‘Mẹ ơi, thấy các con của Kadrū, chỉ vì đùa vui—khi con đang nô đùa trong lòng mẹ—mẹ đã bổ quả trứng ấy làm đôi.’

Verse 13

तदनिष्पन्न सर्वांगः शपामि त्वा विहंगमे । तेषामेवैधि दासी त्वं सपत्न्यंग भुवामिह

‘Vì thế, do các chi thể của con còn dang dở, hỡi mẹ chim, con nguyền rủa mẹ: ngay trên cõi đất này, hãy làm nô tỳ của họ—hỡi phần thân của người vợ chung!’

Verse 14

वेपमानाथ तच्छापादिदं प्रोवाच पक्षिणी । अनूरो ब्रूहि मे शापावसानं मातुरंगज

Run rẩy vì lời nguyền ấy, mẹ chim nói rằng: ‘Hỡi Anūru, đứa con do chính thân mẹ sinh ra, hãy nói cho mẹ biết—lời nguyền này bao giờ chấm dứt?’

Verse 15

अनूरुरुवाच । अंडं तृतीयं मा भिंधि ह्यनिष्पन्नं ममेव हि । अस्मिन्नंडे भविष्यो यः स ते दास्यं हरिष्यति

Anūru nói: ‘Đừng phá quả trứng thứ ba; đó thật là của con, vẫn còn chưa thành hình. Người sẽ sinh ra từ trứng này sẽ xóa bỏ kiếp nô lệ của mẹ.’

Verse 16

इत्युक्त्वा सोरुणोगच्छदुड्डीयानंदकाननम् । यत्र विश्वेश्वरो दद्यादपि पंगोः शुभां गतिम्

Nói xong, Aruṇa bay đi đến khu rừng Uḍḍīyāna diệu lạc—nơi đức Viśveśvara ban cho cả người què cũng được một lộ trình cát tường.

Verse 17

एतत्ते पृच्छतः ख्यातं विनता दास्यकारणम् । मुने प्रसंगतो वच्मि अरुणादित्यसंभवम्

Hỡi bậc Muni, vì ngài hỏi nên ta đã nói rõ nguyên nhân nổi tiếng khiến Vinatā phải chịu cảnh nô dịch. Nay theo thứ tự, ta sẽ thuật chuyện Aruṇa và sự hiển lộ của Aruṇāditya.

Verse 18

अनूरुत्वादनूरुर्योरुणः क्रोधारुणो यतः । वाराणस्यां तपस्तप्त्वा तेनाराधि दिवाकरः

Vì là ‘anūru’ (không có đùi) nên được gọi là Aruṇa, đỏ rực bởi cơn phẫn nộ. Ngài tu khổ hạnh tại Vārāṇasī và nhờ đó làm hài lòng Divākara, Thần Mặt Trời.

Verse 19

सोपि प्रसन्नो दत्त्वाथ वरांस्तस्मा अनूरवे । आदित्यस्तस्य नाम्नाभूदरुणादित्य इत्यपि

Đức Mặt Trời hoan hỷ, ban các ân phúc cho Anūru ấy. Và Āditya cũng được gọi theo tên của ngài là ‘Aruṇāditya’.

Verse 20

अर्क उवाच । तिष्ठानूरो मम रथे सदैव विनतात्मज । जगतां च हितार्थाय ध्वांतं विध्वंसयन्पुरः

Arka (Thần Mặt Trời) phán: “Hỡi Aruṇa, con của Vinatā, hãy luôn đứng trên cỗ xe của ta; vì lợi ích muôn loài, hãy diệt trừ bóng tối ở phía trước ta.”

Verse 21

अत्र त्वत्स्थापितां मूर्तिं ये भजिष्यंति मानवाः । वाराणस्यां महादेवोत्तरे तेषां कुतो भयम्

Những ai thờ phụng tại đây pho tượng do ngài thiết lập—ở phía bắc của Mahādeva tại Vārāṇasī—thì làm sao còn có nỗi sợ hãi cho họ?

Verse 22

येर्चयिष्यंति सततमरुणादित्यसंज्ञकम् । मामत्र तेषां नो दुःखं न दारिद्र्यं न पातकम्

Những ai luôn luôn thờ phụng Ta tại đây, với danh xưng Aruṇāditya, thì đối với họ không còn sầu khổ, không nghèo túng, cũng không tội lỗi.

Verse 23

व्याधिभिर्नाभिभूयंते नो पसर्गैश्च कैश्चन । शोकाग्निना न दह्यंते ह्यरुणादित्यसेवनात्

Nhờ phụng sự Aruṇāditya, họ không bị bệnh tật khuất phục, không bị bất cứ tai ương nào quấy nhiễu; và lửa sầu muộn cũng không thiêu đốt họ.

Verse 24

अथ स्यंदनमारोप्य नीतवानरुणं रविः । अद्यापि स रथे सौरे प्रातरेव समुद्यति

Rồi Ravi (Mặt Trời) đặt Aruṇa lên cỗ xe và đưa đi. Cho đến hôm nay, ngài vẫn hiện lên vào buổi sớm trên cỗ xe của Thái Dương.

Verse 25

यः कुर्यात्प्रातरुत्थाय नमस्कारं दिनेदिने । अरुणाय ससूर्याय तस्य दुःखभयं कुतः

Ai thức dậy vào buổi sớm, ngày ngày chí thành đảnh lễ Aruṇa cùng với Mặt Trời, thì làm sao sầu khổ hay sợ hãi có thể đến với người ấy?

Verse 26

अरुणादित्यमाहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । न तस्य दुष्कृतं किंचिद्भविष्यति कदाचन

Bậc thiện nam tối thượng lắng nghe vinh quang của Aruṇāditya thì không bao giờ khởi sinh bất cứ ác nghiệp nào, vào bất kỳ lúc nào.

Verse 27

स्कंद उवाच । वृद्धादित्यस्य माहात्म्यं शृणु ते कथयाम्यहम् । यस्य श्रवणमात्रेण नरो नो दुष्कृतं भजेत्

Skanda nói: Hãy nghe sự vĩ đại của Vṛddhāditya, ta sẽ kể cho ngươi. Chỉ cần nghe thôi, con người không sa vào các hành vi tội lỗi.

Verse 28

पुरात्र वृद्धहारीतो वाराणस्यां महातपाः । महातपः समृद्ध्यर्थं समाराधितवान्रविम्

Thuở xưa tại Vārāṇasī, đại khổ hạnh Vṛddhahārīta đã thờ phụng Ravi—Thần Mặt Trời—để cho công phu khổ hạnh lớn lao của mình được hưng thịnh, viên mãn.

Verse 29

मूर्तिं संस्थाप्य शुभदां भास्वतः शुभलक्षणाम् । दक्षिणेन विशालाक्ष्या दृढभक्तिसमन्वितः

Sau khi an vị tượng Bhāsvat—Đấng Mặt Trời rực sáng—cát tường, ban phúc, mang các tướng lành thiêng liêng, ngài đứng về phía nam của Viśālākṣī, trọn lòng tín kính kiên cố.

Verse 30

तुष्टस्तस्मै वरं प्रादाद्ब्रध्नो वृद्धतपस्विने । अलं विलंब्य याचस्व कस्ते देयो वरो मया

Bấy giờ Bradhna—Thần Mặt Trời—hài lòng, ban một ân phúc cho vị khổ hạnh già: “Đừng chần chừ nữa—hãy cầu xin! Ta nên ban cho ngươi ân phúc nào?”

Verse 31

सोथ प्रसन्नाद्द्युमणेरवृणीत वरं मुनिः । यदि प्रसन्नो भगवान्युवत्वं देहि मे पुनः

Rồi vị hiền triết chọn ân phúc từ Dyumaṇi—Thần Mặt Trời—đang hoan hỷ: “Nếu Đức Bhagavān đã hài lòng, xin ban cho con được tuổi trẻ trở lại.”

Verse 32

तपःकरण सामर्थ्यं स्थविरस्य न मे यतः । पुनस्तारुण्यमाप्तोहं चरिष्याम्युत्तमं तपः

Vì khi đã già, ta không còn đủ sức để hành trì khổ hạnh. Khi lấy lại tuổi trẻ, ta sẽ lại thực hành khổ hạnh tối thượng.

Verse 33

तप एव परो धर्मस्तप एव परं वसु । तप एव परः कामो निर्वाणं तप एव हि

Khổ hạnh chính là pháp tối thượng; khổ hạnh chính là của cải tối thượng. Khổ hạnh chính là ước nguyện tối thượng; quả thật, giải thoát đạt được chỉ nhờ khổ hạnh.

Verse 34

ऋतेन तपसः क्वापि लभ्या ऐश्वर्यसंपदः । पदं ध्रुवादिभिः प्रापि केवलं तपसो बलात्

Không có khổ hạnh thì ở đâu cũng chẳng thể đạt được phú quý và quyền năng. Ngay cả địa vị cao quý mà Dhruva và các bậc khác đạt được cũng chỉ nhờ sức mạnh của tapas.

Verse 36

धिग्जरांप्राणिनामत्र यया सर्वो विरज्यति । जरातुरेंद्रियग्रामे स्त्रियोपि नयतः स्वसात्

Đáng chê thay tuổi già nơi các loài hữu tình, vì nó khiến ai nấy đều sinh chán lìa. Khi đoàn thể các căn bị tuổi già làm khổ, thì ngay cả nữ nhân cũng theo bản tính mà vượt khỏi sự chế ngự.

Verse 37

वरं मरणमेवास्तु मा जरास्त्वतिशोच्यकृत् । क्षणं दुःखं च मरणं जरा दुःखं क्षणेक्षणे

Thà để có cái chết còn hơn, chớ để tuổi già gây nên sầu khổ quá mức. Nỗi buồn của cái chết chỉ trong khoảnh khắc, còn nỗi khổ của tuổi già là từng khoảnh khắc nối tiếp.

Verse 38

कांक्षंति दीर्घतपसे चिरमायुर्जितेंद्रियाः । धनं दानाय पुत्राय कलत्रं मुक्तये धियम्

Những người đã chế ngự các căn mong cầu khổ hạnh lâu dài và thọ mạng dài lâu; họ tìm của cải để bố thí, con trai để nối dõi, bạn đời để giữ gìn dharma—và trí tuệ phân minh để đạt moksha.

Verse 39

वृद्धस्यवार्धकं ब्रध्नस्तत्क्षणादपहृत्य वै । ददौ च चारुता हेतुं तारुण्यं पुण्यसाधनम्

Bradhna lập tức cất đi sự suy nhược của tuổi già nơi ông lão, ban cho sức lực tuổi thanh xuân; lại ban cả vẻ đẹp, làm duyên khởi để thực hành các công đức (puṇya).

Verse 40

एवं स वृद्धहारीतो वाराणस्यां महामुनिः । संप्राप्य यौवनं ब्रध्नात्तप उग्रं चचार ह

Vì thế, đại hiền giả Hārīta—xưa bị gánh nặng tuổi già—sau khi nhận lại tuổi trẻ từ Bradhna, đã thực hành khổ hạnh mãnh liệt tại Vārāṇasī.

Verse 41

वृद्धेनाराधितो यस्माद्धारीतेन तपस्विना । आदित्यो वार्धकहरो वृद्धादित्यस्ततः स्मृतः

Vì ẩn sĩ khổ hạnh Hārīta đã phụng thờ Āditya khi tuổi già, nên Āditya—đấng trừ khổ não của lão suy—được tưởng niệm với danh hiệu Vṛddhāditya.

Verse 42

वृद्धादित्यं समाराध्य वाराणस्यां घटोद्भव । जरा दुर्गति रोगघ्नं बहवः सिद्धिमागताः

Hỡi Ghaṭodbhava, nhờ phụng thờ Vṛddhāditya tại Vārāṇasī đúng pháp, nhiều người đã đạt siddhi; Ngài diệt trừ lão suy, ác vận và bệnh tật.

Verse 43

वृद्धादित्यं नमस्कृत्य वाराणस्या रवौ नरः । लभेदभीप्सितां सिद्धिं न क्वचिद्दुर्गतिं लभेत्

Người nào cúi lạy Vṛddhāditya—Thần Mặt Trời ở Vārāṇasī—thì được thành tựu như ý và không bao giờ sa vào bất hạnh ở bất cứ nơi đâu.

Verse 44

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने केशवादित्यमुत्तमम् । यथा तु केशवं प्राप्य सविता ज्ञानमाप्तवान्

Skanda nói: Này hiền giả, nay hãy lắng nghe về Keśavāditya tối thượng; rằng Savitṛ đã đạt được chân tri như thế nào sau khi đến với Keśava.

Verse 45

व्योम्नि संचरमाणेन सप्ताश्वेनादिकेशवः । एकदा दर्शिभावेन पूजयंल्लिंगमैश्वरम्

Ādikeśava, được Đấng bảy ngựa chở qua bầu trời, có lần vì khát vọng được chiêm bái mà phụng thờ Liṅga tối thượng của Īśvara.

Verse 46

कौतुकादिव उत्तीर्य हरे रविरुपाविशत् । निःशब्दो निश्चलः स्वस्थो महाश्चर्यसमन्वितः

Như thể vì kinh ngạc, Ravi tiến đến ngồi gần Hari—lặng thinh, bất động, an nhiên và tràn đầy niềm kỳ diệu sâu xa.

Verse 47

प्रतीक्षमाणोवसरं किंचित्प्रष्टुमना हरिम् । हरिं विसर्जितार्चं च प्रणनाम कृतांजलिः

Chờ đúng thời khắc và muốn thưa hỏi đôi điều, sau khi hoàn tất việc phụng thờ, ông tiễn Hari rồi chắp tay đảnh lễ.

Verse 48

स्वागतं ते हरिः प्राह बहुमानपुरःसरम् । स्वाभ्याशं आसयामास भास्वंतं नतकंधरम्

Hari đón tiếp ngài bằng lời tôn kính; rồi kéo lại gần và cho Surya rực sáng ngồi bên cạnh Ngài, khi Surya cúi cổ bày tỏ lòng cung kính.

Verse 49

अथावसरमालोक्य लोकचक्षुरधोक्षजम् । नत्वा विज्ञापयामास कृतानुज्ञोऽसुरारिणा

Rồi khi thấy đúng thời khắc, Surya—Con Mắt của thế gian—đảnh lễ Adhokṣaja (Viṣṇu); và sau khi được Đấng diệt trừ loài asura cho phép, ngài kính cẩn dâng lời thỉnh cầu.

Verse 50

रविरुवाच । अंतरात्मासि जगतां विश्वंभर जगत्पते । तवापि पूज्यः कोप्यस्ति जगत्पूज्यात्र माधव

Ravi (Surya) thưa: “Ngài là Nội Ngã của muôn loài, ôi Viśvambhara, ôi Chúa tể thế gian. Thế nhưng, ôi Mādhava—Đấng được cả thế giới thờ phụng—ở đây có ai mà chính Ngài cũng tôn thờ chăng?”

Verse 51

त्वत्तश्चाविर्भवेदेतत्त्वयि सर्वं प्रलीयते । त्वमेव पाता सर्वस्य जगतो जगतांनिधे

“Từ Ngài, vũ trụ này hiển lộ; và trong Ngài, muôn sự đều tan hòa. Chỉ riêng Ngài là Đấng hộ trì tất cả, ôi kho báu của các cõi.”

Verse 52

इत्याश्चर्यं समालोक्य प्राप्तोस्म्यत्र तवांतिकम् । किमिदं पूज्यते नाथ भवता भवतापहृत्

“Thấy điều kỳ diệu ấy, con đã đến trước thánh nhan Ngài. Ôi Nātha, Đấng xóa khổ cho người nương tựa—vậy Ngài tôn thờ điều gì?”

Verse 53

इति श्रुत्वा हृषीकेशः सहस्रांशोरुदीरितम् । उच्चैर्माशंस सप्ताश्वं वारयन्करसंज्ञया

Nghe lời do Mặt Trời ngàn tia rực rỡ thốt ra, Hṛṣīkeśa (Viṣṇu) liền cất tiếng tán dương lớn, rồi dùng cử chỉ bàn tay mà nhẹ nhàng ngăn vị có bảy ngựa kéo.

Verse 54

श्रीविष्णुरुवाच । देवदेवो महादेवो नीलकंठ उमापतिः । एक एव हि पूज्योत्र सर्वकारणकारणम्

Śrī Viṣṇu nói: “Đấng Thần của các thần—Mahādeva, Nīlakaṇṭha, phu quân của Umā—chỉ một mình Ngài đáng được thờ phụng tại đây, là Nguyên nhân của mọi nguyên nhân.”

Verse 55

अत्र त्रिलोचनादन्यं समर्चयतियोल्पधीः । सलोचनोपि विज्ञेयो लोचनाभ्यां विवर्जितः

“Tại đây, kẻ nào trí hiểu cạn cợt mà thờ phụng ai khác ngoài Đấng Ba Mắt, tuy có mắt cũng phải biết là người thiếu mất thị kiến chân thật.”

Verse 56

एको मृत्युंजयः पूज्यो जन्ममृत्युजराहरः । मृत्युंजयं किलाभ्यर्च्य श्वेतो मृत्युंजयोभवत्

“Chỉ Mṛtyuñjaya đáng được thờ phụng—Đấng trừ diệt sinh, tử và lão. Quả thật, nhờ thờ Mṛtyuñjaya mà Śveta trở thành kẻ chiến thắng Tử thần.”

Verse 57

कालकालं समाराध्य भृंगी कालं जिगायवै । शैलादिमपि तत्याज मृत्युर्मृत्युंजयार्चकम्

“Nhờ phụng thờ Kāla-kāla, Đấng diệt trừ Thời gian, Bhṛṅgī quả thật đã thắng Thời gian. Ngay cả Tử thần cũng rời bỏ Śailādi, người thờ Mṛtyuñjaya.”

Verse 58

विजिग्ये त्रिपुरं यस्तु हेलयैकेषु मोक्षणात् । तं समभ्यर्च्य भूतेशं को न पूज्यतमो भवेत्

Ai lại không trở nên chí thành bậc nhất trong sự thờ phụng sau khi kính lễ Bhūteśa (Śiva)—Đấng đã chinh phục Tripura và chỉ bằng một ân huệ thoáng qua cũng ban giải thoát (mokṣa) cho một số người?

Verse 59

त्रिजगज्जयिनो हेतोस्त्र्यक्षस्याराधनं परम् । को नाराधयति ब्रध्नसारस्य स्मरविद्विषः

Vì mục đích chiến thắng ba cõi, sự thờ phụng Đấng Tam Nhãn quả là tối thượng. Ai lại không tôn thờ Đấng là kẻ thù của Kāma, bậc có bản thể rực sáng ấy?

Verse 60

यस्याक्षिपक्ष्मसंकोचाज्जगत्संकोचमेत्यदः । विकस्वरं विकासाच्च कस्य पूज्यतमो न सः

Khi mí mắt Ngài khép lại, thế gian co rút; khi mở ra, thế gian nở rộng và bừng nở—làm sao Ngài không là bậc đáng thờ phụng nhất?

Verse 61

शंभोर्लिंगं समभ्यर्च्य पुरुषार्थचतुष्टयम् । प्राप्नोत्यत्र पुमान्सद्यो नात्र कार्या विचारणा

Tại đây, ai thành kính thờ phụng liṅga của Śambhu đúng pháp thì lập tức đạt bốn mục đích đời người—dharma, artha, kāma và mokṣa; không cần nghi ngờ.

Verse 62

समर्च्य शांभवं लिंगमपिजन्मशतार्जितम् । पापपुंजं जहात्येव पुमानत्र क्षणाद्ध्रुवम्

Bằng việc thờ phụng liṅga Śāmbhava tại đây, người ấy chắc chắn trong khoảnh khắc liền rũ bỏ cả đống tội lỗi tích tụ dù qua trăm kiếp sinh.

Verse 63

किंकिं न संभवेदत्र शिवलिंगसमर्चनात् । पुत्राः कलत्र क्षेत्राणि स्वर्गो मोक्षोप्यसंशयम्

Tại đây, nhờ thờ phụng Śiva-liṅga, điều gì lại không thể thành tựu? Con trai, phối ngẫu, ruộng đất, cõi trời—và cả giải thoát (mokṣa) nữa, không nghi ngờ.

Verse 64

त्रैलोक्यैश्वर्यसंपत्तिर्मया प्राप्ता सहस्रगो । शिवलिंगार्चनादेकात्सत्यंसत्यं पुनःपुनः

Chỉ bằng một lần thờ phụng Śiva-liṅga, ta đã đạt quyền uy và phú quý của ba cõi gấp ngàn lần—thật vậy, thật vậy, ta nói đi nói lại.

Verse 65

अयमेव परोयोगस्त्विदमेव परं तपः । इदमेव परं ज्ञानं स्थाणुलिंगं यदर्च्यते

Chính điều này là yoga tối thượng; chính điều này là khổ hạnh tối thượng; chính điều này là trí tuệ tối thượng—tức là thờ phụng liṅga của Sthāṇu.

Verse 66

यैर्लिंगं सकृदप्यत्र पूजितं पार्वतीपतेः । कुतो दुःखभयं तेषां संसारे दुःखभाजने

Những ai tại đây đã thờ phụng, dù chỉ một lần, liṅga của Đấng là Phu quân của Pārvatī—trong cõi đời vốn là bình chứa khổ đau này, sao còn có thể sợ buồn khổ?

Verse 67

सर्वं परित्यज्य रवे यो लिंगं शरणं गतः । न तं पापानि बाधंते महांत्यपि दिवाकर

Hỡi Ravi, ai từ bỏ mọi sự mà nương tựa nơi liṅga, thì các tội lỗi—dẫu lớn lao—cũng không thể quấy nhiễu người ấy, hỡi Đấng tạo nên ban ngày.

Verse 68

लिंगार्चने भवेद्वृद्धिस्तेषामेवात्र भास्कर । येषां पुनर्भवच्छेदं चिकीर्षति महेश्वरः

Hỡi Bhāskara (Thái Dương), tại thánh địa này, việc thờ phụng Liṅga đem lại sự tăng trưởng tâm linh chân thật, đặc biệt cho những ai mà Maheśvara muốn đoạn tuyệt vòng luân hồi tái sinh.

Verse 69

न लिंगाराधनात्पुण्यं त्रिषुलोकेषु चापरम् । सर्वतीर्थाभिषेकः स्याल्लिंगस्नानांबु सेवनात्

Trong ba cõi không có công đức nào vượt hơn việc thờ phụng Liṅga; ai thọ dụng nước đã dùng để tắm Liṅga thì được phước như đã làm lễ tắm gội ở mọi thánh địa tīrtha.

Verse 70

तस्माल्लिंगं त्वमप्यर्क समर्चय महेशितुः । संप्राप्तं परमां लक्ष्मीं महातेजोभि जृंभणीम्

Vì thế, hỡi Arka (Thái Dương), chính ngài cũng nên chí thành thờ phụng Liṅga của Đại Chúa; nhờ vậy ngài đạt được Lakṣmī tối thượng—vinh quang cao quý nở rộng bởi đại quang minh.

Verse 71

इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं तदारभ्य सहस्रगुः । विधाय स्फाटिकं लिंगं मुनेद्यापि समर्चयेत्

Nghe lời của Hari, Sahasragu (Thái Dương) từ đó tạo tác một Liṅga bằng pha lê; và cho đến hôm nay, hỡi bậc hiền triết, ngài vẫn hằng thờ phụng Liṅga ấy.

Verse 72

गुरुत्वेन तदाकल्य विवस्वानादिकेशवम् । तत्रोपतिष्ठतेद्यापि उत्तरेणादिकेशवात्

Nhận biết Ādikeśava là bậc thầy tôn quý, Vivasvān (Thái Dương) vẫn hầu cận phụng sự tại đó; cho đến nay ngài còn đứng ở phía bắc của Ādikeśava.

Verse 73

अतः स केशवादित्यः काश्यां भक्ततमोनुदः । समर्चितः सदा देयान्मनसो वांछितं फलम्

Vì thế, Keśavāditya tại Kāśī—đấng xua tan bóng tối đè nặng lên hàng tín đồ—khi được phụng thờ tôn kính luôn luôn, liền ban mãi quả phúc đúng như điều tâm nguyện.

Verse 74

केशवादित्यमाराध्य वाराणस्यां नरोत्तमः । परमं ज्ञानमाप्नोति येन निर्वाणभाग्भवेत्

Phụng thờ Keśavāditya tại Vārāṇasī, bậc nam tử ưu tú đạt được trí tuệ tối thượng; nhờ trí ấy mà trở thành người dự phần vào niết-bàn (giải thoát rốt ráo).

Verse 75

तत्र पादोदके तीर्थेकृतसर्वोदकक्रियः । विलोक्य केशवादित्यं मुच्यते जन्मपातकैः

Tại đó, ở thánh địa Pādodaka Tīrtha, người đã hoàn tất mọi nghi lễ liên quan đến nước thiêng, chỉ cần chiêm bái Keśavāditya liền được giải thoát khỏi tội lỗi tích tụ qua nhiều đời sinh tử.

Verse 76

अगस्ते रथसप्तम्यां रविवारो यदाप्यते । तदा पादोदके तीर्थे आदिकेशव सन्निधौ

Khi trong tháng Agasta (Bhādrapada), ngày Ratha-saptamī rơi vào Chủ nhật, bấy giờ tại Pādodaka Tīrtha, gần thánh nhan Ādikeśava, khởi lên một thời khắc linh thiêng đặc biệt.

Verse 77

स्नात्वोषसि नरो मौनी केशवादित्यपूजनात् । सप्तजन्मार्जितात्पापान्मुक्तो भवति तत्क्षणात्

Tắm gội lúc rạng đông và giữ hạnh im lặng, người nào phụng thờ Keśavāditya thì ngay tức khắc được giải thoát khỏi tội lỗi đã tích tụ suốt bảy đời.

Verse 78

यद्यज्जन्मकृतं पापं मया सप्तसु जन्मसु । तन्मे रोगं च शोकं च माकरी हंतु सप्तमी

Mọi tội lỗi con đã gây trong bảy kiếp, xin Mākarī Saptamī diệt trừ cho con, cùng với bệnh tật và sầu khổ của con.

Verse 79

एतज्जन्मकृतं पापं यच्च जन्मांतरार्जितम् । मनोवाक्कायजं यच्च ज्ञाताज्ञाते च ये पुनः

Tội lỗi đã gây trong chính kiếp này, và tội đã tích tụ từ các kiếp khác; cùng mọi tội do ý, lời và thân tạo ra—dù làm trong biết hay trong không biết—

Verse 80

इति सप्तविधं पापं स्नानान्मे सप्तसप्तिके । सप्तव्याधिसमायुक्तं हर माकरि सप्तमि

Như vậy, bảy thứ tội lỗi ấy—nhờ việc con tắm trong nghi thức ‘bảy lần bảy’—xin hãy trừ diệt, hỡi Mākarī Saptamī; và cũng xin dẹp tan cụm bảy chứng khổ bệnh gắn liền với nó.

Verse 81

एतन्मंत्रत्रयं जप्त्वा स्नात्वा पादोदके नरः । केशवादित्यमालोक्य क्षणान्निष्कलुषो भवेत्

Sau khi tụng ba thần chú này và tắm bằng pādodaka (nước rửa chân thánh), người ấy—vừa chiêm ngưỡng Keśavāditya—liền trong khoảnh khắc được sạch mọi cấu uế.

Verse 82

केशवादित्यमाहात्म्यं शृण्वञ्श्रद्धासमन्वितः । नरो न लिप्यते पापैः शिवभक्तिं च विंदति

Ai lắng nghe sự vĩ đại của Keśavāditya với lòng tín thành thì không bị tội lỗi làm hoen nhiễm, và cũng đạt được lòng sùng kính đối với Śiva.

Verse 83

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने विमलादित्यमुत्तमम् । हरिकेशवने रम्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्

Skanda nói: Từ đây về sau, hỡi bậc hiền triết, hãy lắng nghe về Vimalāditya tối thượng, được an vị trong khu rừng Hari–Keśava mỹ lệ tại Vārāṇasī.

Verse 84

उच्चदेशेभवत्पूर्वं विमलो नाम बाहुजः । स प्राक्तनात्कर्मयोगाद्विमले पथ्यपि स्थितः

Thuở trước, tại một xứ sở cao xa, có một người thuộc dòng Bāhuja tên là Vimala. Do sức mạnh của nghiệp duyên từ đời trước, ông bị cố định trong cảnh trạng chỉ ‘thanh tịnh’ ở danh xưng, mà trái với an lành.

Verse 85

कुष्ठरोगमवाप्योच्चैस्त्यक्त्वा दारान्गृहं वसु । वाराणसीं समासाद्य ब्रध्नमाराधयत्सुधीः

Bị bệnh phong cùi hành hạ dữ dội, ông từ bỏ vợ, nhà và của cải; rồi đến Vārāṇasī, bậc trí ấy phụng thờ Bradhna, tức Thần Mặt Trời (Sūrya).

Verse 86

करवीरैर्जपाभिश्च गंधकैः किंशुकैः शुभैः । रक्तोत्पलैरशोकैश्च स समानर्च भास्करम्

Với hoa trúc đào, hoa dâm bụt, các đóa hương hoa, hoa kiṃśuka cát tường, sen đỏ và hoa aśoka, ông đã đúng nghi thức mà lễ bái Bhāskara—Thần Mặt Trời.

Verse 87

विचित्ररचनैर्माल्यैः पाटलाचंपकोद्भवैः । कुंकुमागुरुकर्पूरमिश्रितैः शोणचंदनैः

Với những vòng hoa kết theo kiểu dáng muôn vẻ, dệt từ hoa pāṭalā và campaka, cùng với đàn hương đỏ hòa trộn nghệ tây, trầm hương (agaru) và long não—

Verse 88

देवमोहनधूपैश्च बह्वामोदततांबरैः । कर्पूरवर्तिदीपैश्च नैवेद्यैर्घृतपायसैः

Ngài đã phụng thờ Thần Mặt Trời (Sūrya) bằng hương trầm mê hoặc, bằng y phục thấm đượm hương thơm, bằng đèn có tim làm từ long não, và bằng lễ vật dâng cúng gồm bơ tinh khiết (ghee) cùng cơm sữa ngọt (payasa).

Verse 89

अर्घदानैश्च विधिवत्सौरेः स्तोत्रजपैरपि । एवं समाराधयतस्तस्यार्को वरदोभवत्

Lại nữa, ngài dâng arghya đúng pháp, đồng thời tụng các thánh tụng (stotra) và niệm các thần chú Sūrya; nhờ vậy mà Arka (Mặt Trời) được làm vui lòng và trở thành Đấng ban ân huệ cho ngài.

Verse 90

उवाच च वरं ब्रूहि विमलामलचेष्टित । कुष्ठश्च ते प्रयात्वेष प्रार्थयान्यं वरं पुनः

Và Thần Mặt Trời phán: “Hỡi Vimala, người có hạnh nghiệp thanh tịnh, không vết nhơ, hãy nói điều ân phúc ngươi cầu. Bệnh phong của ngươi sẽ rời bỏ—nay hãy lại xin thêm một ân huệ khác.”

Verse 91

आकर्ण्य विमलश्चेत्थमालापं रश्मिमालिनः । प्रणतो दंडवद्भूमौ संप्रहष्टतनूरुहः

Nghe lời của Đấng mang vòng hoa tia sáng ấy, Vimala phủ phục xuống đất như cây gậy (dandavat), toàn thân rúng động vì hoan hỷ, lông tóc dựng lên.

Verse 92

शनैर्विज्ञापयांचक्र एकचक्ररथं रविम् । जगच्चक्षुरमेयात्मन्महाध्वांतविधूनन

Rồi với lòng khiêm cung, ngài thưa cùng Ravi, Đấng ngự xe một bánh: “Ôi Con Mắt của thế gian, ôi Tự Ngã vô lượng, ôi Đấng xua tan đại hắc ám!”

Verse 93

यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरो मम । तदा त्वद्भक्तिनिष्ठा ये कुष्ठं मास्तु तदन्वये

Nếu Ngài hoan hỷ, hỡi Đấng Thế Tôn, và nếu có thể ban cho con một ân phúc, thì xin cho những ai kiên trú trong bhakti đối với Ngài không bao giờ mắc bệnh phong—và cũng đừng để bệnh ấy phát sinh trong dòng tộc của họ.

Verse 94

अन्येपि रोगा मा संतु मास्तु तेषां दरिद्रता । मास्तु कश्चन संतापस्त्वद्भक्तानां सहस्रगो

Xin cho họ cũng không mắc bất cứ bệnh tật nào khác; xin cho họ không rơi vào cảnh bần cùng. Xin cho mọi nỗi khổ, dù muôn ngàn cách, không bao giờ giáng xuống các tín đồ của Ngài.

Verse 95

।श्रीसूर्य उवाच । तथास्त्विति महाप्राज्ञ शृण्वन्यं वरमुत्तमम् । त्वयेयं पूजिता मूर्तिरेवं काश्यां महामते

Śrī Sūrya phán: “Đúng như vậy, hỡi bậc đại trí. Hãy nghe thêm một ân phúc tối thượng: hỡi người có tâm lớn, chính tại Kāśī này, thánh tượng này đã được ông phụng thờ đúng như thế.”

Verse 96

अस्याः सान्निध्यमत्राहं न त्यक्ष्यामि कदाचन । प्रथिता तव नाम्ना च प्रतिमैषा भविष्यति

Ngay bên (thánh tượng) này, tại đây, Ta sẽ không bao giờ rời bỏ sự hiện diện của Ta. Và thánh tượng này sẽ được tôn xưng, nổi danh theo chính tên của ông.

Verse 97

विमलादित्य इत्याख्या भक्तानां वरदा सदा । सर्वव्याधि निहंत्री च सर्वपापक्षयंकरी

Được xưng danh là Vimalāditya, thánh tượng ấy sẽ luôn ban ân phúc cho người sùng tín—diệt trừ mọi bệnh tật và làm tiêu mòn mọi tội lỗi.

Verse 98

इति दत्त्वा वरान्सूर्यस्तत्रैवांतरधीयत । विमलो निर्मलतनुः सोपि स्वभवनं ययौ

Ban xong các ân phúc, Thần Mặt Trời liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy. Vimalā, thân thể nay thanh tịnh không tì vết, cũng trở về chính thánh cư của mình.

Verse 99

इत्थं स विमलादित्यो वाराणस्यां शुभप्रदः । तस्य दर्शनमात्रेण कुष्ठरोगः प्रणश्यति

Như vậy tại Vārāṇasī, Vimalāditya ban phúc lành; chỉ cần được darśana Ngài, bệnh phong cùi cũng tiêu tan.

Verse 100

यश्चैतां विमलादित्यकथां वै शृणुयान्नरः । प्राप्नोति निर्मलां शुद्धिं त्यज्यते च मनोमलैः

Ai nghe thánh truyện về Vimalāditya này sẽ đạt sự thanh tịnh không vết nhơ và được giải thoát khỏi cấu uế của tâm.

Verse 110

यमेशं च यमादित्यं यमेन स्थापितं नमन् । यमतीर्थे कृतस्नानो यमलोकं न पश्यति

Ai thành kính đảnh lễ Yameśa và Yamāditya—được Yama thiết lập—và tắm tại Yama-tīrtha, người ấy sẽ không phải thấy cõi Yama.

Verse 118

श्रुत्वाध्यायानिमान्पुण्यान्द्वादशादित्यसूचकान् । श्रावयित्वापि नो मर्त्यो दुर्गतिं याति कुत्रचित्

Nghe những phẩm công đức này, vốn tuyên dương Mười Hai Āditya, và lại đọc tụng cho người khác cùng nghe, thì không một phàm nhân nào rơi vào ác thú ở bất cứ đâu.

Verse 383

ततस्तपश्चरिष्यामि लोकद्वयमहत्त्वदम् । प्राप्य त्वद्वरदानेन यौवनं सर्वसंमतम्

Sau đó, ta sẽ thực hành khổ hạnh ban cho sự vĩ đại ở cả hai cõi; nhờ ân phúc ngươi ban, ta đã được tuổi xuân mà mọi người đều tán đồng.