Adhyaya 9

Verse 1

व्यास उवाच । श्रूयतां राजशार्दूल पुण्यमाख्यानमुत्तमम् । स्तूयमानो । जगन्नाथ इदं वचनमब्रवीत्

Vyāsa nói: “Hỡi bậc hổ trong hàng đế vương, hãy lắng nghe truyện tích tối thượng và đầy công đức này. Khi đang được tán thán, Jagannātha đã phán lời như sau.”

Verse 2

विष्णुरुवाच । किमर्थमागताः सर्वे ब्रह्माद्याः सुरसत्तमाः । पृथिव्यां कुशलं कच्चित्कुतो वो भयमागतम्

Viṣṇu phán: “Vì duyên cớ gì mà tất cả các ngài—Brahmā và những vị thần tối thượng—đều đến đây? Trên cõi đất có được an lành chăng? Nỗi sợ ấy từ đâu mà đến với các ngài?”

Verse 3

ततः प्रोवाच वै हृष्टो ब्रह्मा तं केशवं वचः । न भयं विद्यतेऽस्माकं त्रैलोक्ये सचराचरे

Bấy giờ Brahmā hoan hỷ thưa cùng Keśava: “Đối với chúng tôi, trong ba cõi—cùng hết thảy loài động và loài bất động—không hề có sợ hãi ở bất cứ nơi đâu.”

Verse 4

एकविज्ञापनार्थाय आगतोऽहं तवांतिके । तदहं संप्रवक्ष्यामि तदेतच्छृणु मे वचः

“Ta đến gần Ngài chỉ vì một lời thỉnh cầu. Ta sẽ nói trọn vẹn điều ấy—xin Ngài lắng nghe lời ta.”

Verse 5

परं तु पूर्वं धर्मेण स्थापितं तीर्थमुत्तमम् । तद्द्रष्टुकामोऽहं देव त्वत्प्रसादाज्जनार्दन

“Nhưng thuở trước, nhờ Dharma mà một tīrtha tối thắng đã được thiết lập. Ôi đấng Janārdana, nhờ ân sủng của Ngài, ta khát ngưỡng được chiêm bái tīrtha ấy.”

Verse 6

तत्र त्वं देवदेवेश गमने कुरु मानसम् । यथा सत्तीर्थतां याति धर्मारण्यमनुत्तमम्

“Vì thế, ôi Devadeveśa—Đấng Chúa tể của chư thiên—xin Ngài khởi tâm đi đến nơi ấy, để Dharmāraṇya vô thượng được thành tựu địa vị tīrtha chân thật và vang danh.”

Verse 7

विष्णुरुवाच । साधुसाधु महाभाग त्वर्यतां तत्र मा चिरम् । ममापि चित्तं तत्रैव तद्दर्शनेस्ति लालसम्

Viṣṇu phán: “Lành thay, lành thay, hỡi bậc hữu phúc! Hãy mau đến đó, chớ chần chừ. Tâm ta cũng khát khao được chiêm bái nơi ấy.”

Verse 8

व्यास उवाच । तार्क्ष्यमारुह्य गोविंद स्तत्रागाच्छीघ्रमेव हि । ततो धर्मेण ते देवाः सेंद्राः सर्षिगणास्तथा

Vyāsa nói: “Cưỡi Tārkṣya (Garuḍa), Govinda liền mau chóng đến nơi ấy. Rồi theo đúng trật tự của Dharma, chư thiên cùng Indra và các hội chúng ṛṣi cũng tiến bước.”

Verse 9

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्या दृष्टा दूरान्मुमोद च । धर्मराजोपि तान्दृष्ट्वा देवा न्विष्णुपुरोगमान्

Từ xa thấy Brahmā, Viṣṇu, Maheśa và các vị khác, ông liền hoan hỷ. Dharmarāja cũng vậy, khi thấy chư thiên có Viṣṇu dẫn đầu, lòng bừng vui.

Verse 10

आगतः स्वाश्रमात्तत्र पूजां प्रगृह्य तत्पुरः । आसनादुत्थितः शीघ्रं सपर्याद्यं प्रगृह्य च । एकैकस्य चकाराथ पूजां चैव पृथक्पृथक्

Từ am thất của mình, ông mang theo lễ vật cúng dường rồi đến đó, tiến ra trước các ngài. Ông vội đứng dậy khỏi chỗ ngồi, nhận lấy vật dụng tiếp đãi và phụng sự, rồi lần lượt cử hành lễ pūjā cho từng vị, riêng rẽ và đúng mực.

Verse 11

चकार पूजां विधिवत्तेषां तत्रार्कनंदनः । आसनेषूपवेश्याथ पूजां कृत्वा गरीयसीम्

Tại đó, Arka-nandana (Dharmarāja) cử hành lễ pūjā cho các ngài đúng theo nghi quỹ. Rồi an tọa các ngài trên những āsana, ông hoàn tất lễ pūjā trọng đại và tối thượng ấy.

Verse 12

यम उवाच । तीर्थरूपमिदं क्षेत्रं प्रसादाद्देवकीसुत । त्वत्तोषविधिना चाद्य कृपया च शिवस्य च

Diêm Vương nói: Hỡi con của Devakī, nhờ ân phúc từ bi của Ngài mà miền đất này trở thành một tīrtha chân thật. Hôm nay, do nghi lễ làm đẹp lòng Ngài và cũng nhờ lòng thương xót của Śiva, sự linh thiêng của nơi đây đã hiển lộ trọn vẹn.

Verse 13

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । अद्य मे सफलं स्थानं काजेशानां समागमात्

Hôm nay sự sinh ra của ta đã kết quả; hôm nay khổ hạnh của ta đã kết quả. Hôm nay ngay cả việc ta hiện diện nơi đây cũng được viên mãn, bởi cuộc hội tụ cát tường của các bậc thần linh tôn quý.

Verse 14

व्यास उवाच । एवं स्तुतस्तदा विष्णुः प्रोवाच मधुरं वचः । तुष्टोऽस्मि धर्म राजेंद्र अहं स्तोत्रेण ते विभो

Vyāsa nói: Được tán dương như thế, Viṣṇu bèn nói lời ngọt lành: “Hỡi Pháp Vương, hỡi bậc hùng lực, Ta hoan hỷ trước bài tán tụng của ngươi.”

Verse 15

किंचित्प्रार्थय मत्तोऽहं करोमि तव वांछितम् । यत्तेऽस्त्यभीप्सितं तुभ्यं तद्ददामि न संशयः

“Hãy cầu xin Ta một điều; Ta sẽ làm theo điều ngươi mong muốn. Bất cứ điều gì ngươi thật lòng ước nguyện, Ta sẽ ban cho—không chút nghi ngờ.”

Verse 16

यम उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश वांछितं कुरुषे यदि । धर्मारण्ये महापुण्ये ऋषीणामाश्रमान्कुरु

Diêm Vương nói: Nếu Ngài đã hoan hỷ, hỡi Đấng Chúa tể chư thiên, và nếu Ngài sẽ thành tựu điều ta ước nguyện, thì xin hãy lập các āśrama cho chư ṛṣi trong Dharmāraṇya đại phước đức.

Verse 17

वसंति वाडवा यत्र यजंति चैव याज्ञिकाः । वेदनिर्घोषसंयुक्तं भाति तत्तीर्थमुत्तमम्

Nơi các Vāḍava cư ngụ và các vị hành lễ luôn cử hành yajña, nơi tiếng tụng Veda vang dội—tại đó, tīrtha ấy rực sáng như bến thánh tối thượng.

Verse 18

अब्राह्मणमिदं तीर्थं पीडयिष्यंति जन्तवः । तस्मात्त्वं वाडवाञ्छौरे समानय ऋषी न्बहून् । धर्मारण्यं यथा भाति त्रैलोक्ये सचराचरे

Tīrtha này nếu thiếu các brāhmaṇa sẽ bị muôn loài áp bức. Vì thế, hỡi Śauri, hãy đưa nhiều Vāḍava đến và quy tụ nhiều ṛṣi, để Dharmāraṇya rạng ngời khắp ba cõi—cả động lẫn tĩnh.

Verse 19

ततो विष्णुः सहस्राक्षः सहस्रशीर्षः सहस्रपात् । सहस्रशस्तदा रूपं कृतवान्धर्मवत्सलः । यस्मिन्स्थाने च ये विप्राः सदाचाराः शुभव्रताः

Bấy giờ Viṣṇu—đấng nghìn mắt, nghìn đầu, nghìn chân—vốn hằng thương mến dharma, đã thị hiện muôn hình. Và tại nơi ấy, các brāhmaṇa có hạnh kiểm thanh lương, giữ những thệ nguyện cát tường được an lập.

Verse 20

अशेषधर्मकुशलाः सर्वशास्त्रविशारदाः । तपोज्ञाने महाख्याता ब्रह्मयज्ञपरायणाः । स्थापिता ऋषयः सर्वे सहस्राण्यष्टादशैव तु

Tất cả các ṛṣi ấy tinh thông mọi phương diện của dharma, uyên bác mọi śāstra, lừng danh về khổ hạnh và trí tuệ, và chuyên nhất nơi Brahma-yajña. Họ đều được an lập tại đó—tổng cộng mười tám nghìn vị.

Verse 21

नानादेशात्समानीय स्थापितास्तत्र तैः सुरैः । आश्रमांश्च बहूंस्तत्र काजेशैरपि निर्मितान्

Được quy tụ từ nhiều xứ sở, họ được chính các vị thần ấy an cư tại đó. Và tại nơi ấy, các Kājeśa cũng dựng nên nhiều āśrama (tịnh thất).

Verse 22

धर्मोपदेशात्कृष्णेन ब्रह्मणा च शिवेन च । स्वेस्वे स्थाने यथायोग्ये स्थापयामास केशवः

Theo lời giáo huấn về Dharma do Kṛṣṇa, Brahmā và Śiva truyền dạy, Keśava đã an vị mỗi nhóm vào đúng chỗ của mình, hợp với căn cơ và đúng theo phép tắc.

Verse 23

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्वंशे समुत्पन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः । स्थापिताः सपरीवाराः पुत्रपौत्रसमावृताः । शिष्यैश्च बहुभिर्युक्ता अग्निहोत्रपरायणाः । तेषां स्थानानि नामानि यथावच्च वदस्व मे

Yudhiṣṭhira thưa: “Những Bà-la-môn đã vượt qua bờ kia của Veda ấy, được an cư tại đây cùng gia quyến, vây quanh bởi con cháu, có nhiều đệ tử theo hầu và chuyên tâm hành lễ Agnihotra—họ sinh từ dòng tộc nào? Xin thầy nói đúng cho ta biết các nơi chốn và danh xưng của họ.”

Verse 24

व्यास उवाच । श्रूयतां नृपशार्दूल धर्म्मारण्यनिवासिनाम्

Vyāsa nói: “Hãy lắng nghe, hỡi bậc hổ giữa các vua, về những người cư trú nơi Dharmāraṇya.”

Verse 25

महात्मनां ब्राह्मणानामृषीणामूर्ध्वरेतसाम् । तेषां वै पुत्रपौत्राणां नामानि च वदाम्यहम्

“Nay ta sẽ xưng danh các con và cháu của những bậc hiền triết Bà-la-môn đại tâm ấy, những người giữ hạnh ūrdhvareta—tiết chế và thanh tịnh.”

Verse 26

चतुर्विशतिगोत्राणि द्विजानां पांडवर्षभ । तेषां शाखाः प्रशाखाश्च पुत्रपौत्रादयस्तथा

Hỡi bậc tráng kiện nhất trong dòng Pāṇḍava, giữa hàng dvija có hai mươi bốn gotra; và nơi họ còn có các chi phái, phân chi, cùng các dòng con, cháu và những đời tiếp nối.

Verse 27

जज्ञिरे बहवः पुत्राः शतशोऽथ सहस्रशः । चतुर्विशतिमुख्यानां नामानि प्रवदामि ते । द्विजानामृषयः प्रोक्ताः प्रवराणि तथा शृणु

Nhiều người con đã sinh ra—hàng trăm, thậm chí hàng nghìn. Ta sẽ nói cho ngươi danh xưng của hai mươi bốn gotra chính; và hãy lắng nghe cả các bậc ṛṣi thấy đạo cùng các pravara đã được tuyên định cho hàng dvija.

Verse 28

भारद्वाजस्तथा वत्सः कौशिकः कुश एव च । शांडिल्यः काश्यपश्चैव गौतमश्छांधनस्तथा

Bhāradvāja, Vatsa, Kauśika và Kuśa; Śāṇḍilya, Kāśyapa, Gautama và Chāṃdhana—đó là những gotra đã được xưng danh.

Verse 29

जातूकर्ण्यस्तथा वत्सो वसिष्ठो धारणस्तथा । आत्रेयो भांडिलश्चैव लौकिकाश्च इतः परम्

Jātūkarṇya và Vatsa; Vasiṣṭha và Dhāraṇa; Ātreya và Bhāṇḍila; và sau đó còn có cả các Laukika nữa.

Verse 30

कृष्णायनोपमन्युश्च गार्ग्यमुद्गलमौषकाः । पुण्यासनः पराशरः कौंडिन्यश्च ततः परम्

Kṛṣṇāyana và Upamanyu; các dòng Gārgya, Mudgala và Mauṣaka; Puṇyāsana, Parāśara; rồi tiếp đó là Kauṇḍinya.

Verse 31

तथा गान्यासनश्चैव प्रवराणि चतुर्विंशतिः । जामदग्न्यस्य गोत्रस्य प्रवराः पंच एव हि

Lại có Gānyāsana nữa—như vậy trong sự liệt kê này, các pravara là hai mươi bốn. Nhưng đối với gotra Jāmadagnya, pravara quả thật là năm.

Verse 32

भार्गवश्च्यवनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । पंचैते प्रवरा राजन्विख्याता लोकविश्रुताः

Tâu Đại vương, năm vị này—Bhārgava, Cyavana, Āpnuvāna, Urva và Jāmadagnya—là các Pravaras lừng danh, được đời ca tụng và vang tiếng khắp thế gian.

Verse 33

एवं गोत्रसमुत्पन्ना वाडवा वेदपारगाः । द्विजपूजाक्रियायुक्ता नानाक्रतुक्रियापराः

Như vậy, những người Vāḍava sinh trong gotra ấy đều tinh thông Veda; chuyên cần việc tôn kính các bậc dvija và tận tụy thực hành nhiều nghi lễ tế tự (yajña).

Verse 34

गुणेन संहिता आसन् षट्कर्मनिरताश्च ये । एवंविधा महाभागा नानादेशभवा द्विजाः

Họ đầy đủ đức hạnh và chuyên tâm vào sáu bổn phận truyền thống; những bậc dvija phước đức như thế đã phát sinh từ nhiều xứ sở khác nhau.

Verse 35

भामेवसं तृतीयं च प्रवराः पंच एव हि । भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वजामदग्न्यसंयुताः । आत्रेयोऽर्चनानसश्च श्यावास्येति तृतीयकः

Quả thật có năm Pravaras, trong đó vị thứ ba là Bhāmevasa. Các vị ấy liên hệ với Bhārgava, Cyavana, Āpnuvāna, Urva và Jāmadagnya; còn bộ thứ ba được nói là Ātreya, Arcanānasa và Śyāvāsya.

Verse 36

अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा दुष्टाः कुटिलगामिनः । धनिनो धर्मनिष्ठाश्च वेदवेदांगपारगाः

Trong gotra này có những brāhmaṇa xấu ác, hành vi quanh co; nhưng cũng có người giàu có, kiên định nơi dharma, và tinh thông Veda cùng các Vedāṅga.

Verse 37

दानभोगरताः सर्वे श्रौतस्मार्तेषु संमताः । मांडव्यगोत्रे विज्ञेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

Tất cả đều hoan hỷ trong việc bố thí và thọ hưởng đúng pháp, được thừa nhận trong truyền thống Śrauta và Smārta. Nên hiểu họ thuộc gotra Māṇḍavya, đầy đủ năm Pravara.

Verse 38

भार्गवश्च्यावनो ऽत्रिश्चाप्नुवानौर्वस्तथैव च । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्राः श्रुतिस्मृतिपरायणाः

Bhārgava, Cyāvana, Atri, Āpnuvāna và cả Urva nữa—như vậy. Các bà-la-môn sinh trong gotra này một lòng nương tựa Śruti và Smṛti.

Verse 39

रोगिणो लोभिनो दुष्टा यजने याजने रताः । ब्रह्मक्रिया पराः सर्वे मांडव्याः कुरुसत्तम

Hỡi bậc tối thượng trong dòng Kuru! Người Māṇḍavya đều bị tả là hay bệnh, tham lam và tính tình xấu; nhưng vẫn chuyên cần làm tế lễ và chủ tế tế lễ, một lòng hướng về các nghi lễ của Bà-la-môn.

Verse 40

गार्ग्यस्य गोत्रे ये जातास्तेषां तु प्रवरास्त्रयः । अंगिराश्चांबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः

Những người sinh trong gotra của Gārgya có ba Pravara: Aṅgiras, Āṃbarīṣa, và vị thứ ba là Yauvanāśva.

Verse 41

अस्मिन्गोत्रे समुत्पन्नाः सद्वृत्ताः सत्यभाषिणः । शांताश्च भिन्नवर्णाश्च निर्द्धनाश्च कुचैलिनः

Những người sinh trong gotra này có hạnh kiểm tốt và nói lời chân thật; họ an hòa, dung mạo đa dạng, và (thường) nghèo khó, mặc y phục cũ sờn.

Verse 42

संगवात्सल्ययुक्ताश्च वेदशास्त्रेषु निश्चलाः । वत्सगोत्रे द्विजा भूप प्रवराः पंच एव हि

Tâu Đại vương, các dvija thuộc gotra Vatsa đầy tình bằng hữu và lòng ân cần, kiên định trong Veda và śāstra; quả thật trong dòng ấy có đúng năm pravara (dòng hiền thánh tổ tiên) lừng danh.

Verse 43

भार्गवश्च्यवनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । एभिस्तु पंच विख्याता द्विजा ब्रह्मस्वरूपिणः

Bhārgava, Cyavana, Āpnuvāna, Aurva và Jamadagnika—chính năm vị ấy làm cho các pravara được lừng danh; những dvija gắn với các ngài được tôn xưng là mang hình tướng của Brahman, kẻ gìn giữ uy lực Veda.

Verse 44

शांता दांताः सुशीलाश्च धर्मपुत्रैः सुसंयुता । वेदाध्ययनहीनाश्च कुशलाः सर्वकर्मसु

Họ hiền hòa, tự chế, nết na, lại được những người con chính trực nâng đỡ; tuy thiếu việc học tụng Veda, họ vẫn khéo léo trong mọi công việc.

Verse 45

सुरूपाश्च सदाचाराः सर्वधर्मेषु निष्ठिताः । दानधर्म रताः सर्वे अन्नदा जलदा द्विजाः

Họ dung mạo đoan nghiêm, hạnh kiểm tốt lành, vững lòng trong mọi pháp dharma. Tất thảy đều vui thích nơi dharma bố thí—những dvija ban cơm gạo và trao nước mát.

Verse 46

दयालवः सुशीलाश्च सर्वभूतहिते रताः । काश्यपा ब्राह्मणा राजन्प्रवरत्रयसंयुताः

Tâu Đại vương, các brāhmaṇa Kāśyapa đầy lòng từ mẫn, tính nết hiền lương, chuyên tâm vì lợi ích của mọi loài hữu tình, và được trang bị ba pravara.

Verse 47

काश्यपश्चापवत्सारो नैध्रुवश्च तृतीयकः । वेदज्ञा गौरवर्णाश्च नैष्ठिका यज्ञकारकाः

Kāśyapa, Āpavatsāra và Naidhruva là bộ pravara thứ ba. Các vị thông tỏ Veda, dung sắc thanh bạch, kiên định trong giới nguyện và là những người cử hành tế lễ yajña.

Verse 48

प्रियवासा महादक्षा गुरुभक्तिरताः सदा । प्रतिष्ठामानव न्तश्च सर्वभूतहिते रताः

Họ an trú nơi chốn đáng mến, đại tài đại trí, luôn chuyên tâm kính phụng bậc Guru, đầy đủ danh dự và địa vị, và tận tụy vì lợi ích của hết thảy chúng sinh.

Verse 49

यजंते च महायज्ञान्काश्यपेया द्विजातयः । धारीणसगोत्रजाश्च प्रवरैस्त्रिभिरन्विताः

Các dvija thuộc dòng Kāśyapeya cử hành những đại tế mahāyajña. Những người sinh trong gotra Dhārīṇa-sa cũng được đầy đủ ba pravara.

Verse 50

अगस्तिदर्विश्वेताश्व दध्यवाहनसंज्ञकाः । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता धर्मकर्मसमाश्रिताः

Những vị được gọi là Agasti, Darviśvetaśva và Dadhyavāhana—ai sinh trong gotra này đều nương tựa nơi dharma và các hạnh nghiệp chân chánh.

Verse 51

कर्मक्रूराश्च ते सर्वे तथैवोदरिणस्तु ते । लंबकर्णा महादंष्ट्रा द्विजा धनपरायणाः

Tất thảy họ khắc nghiệt trong hành vi; lại còn bụng phệ. Tai dài, nanh lớn, các dvija ấy một mực hướng về của cải.

Verse 52

क्रोधिनो द्वेषिणश्चैव सर्वसत्त्वभयंकराः । लौगाक्षसोद्भवा ये वै वाडवाः सत्यसंश्रिताः

Những Vāḍava sinh từ Laugākṣa quả thật nóng giận và đầy oán ghét, gieo sợ hãi cho mọi loài hữu tình; thế nhưng vẫn được nói là an trú trong satya, tức Chân lý.

Verse 53

प्रवराश्च त्रयस्तेषां तत्त्वज्ञानस्वरूपकाः । कश्यपश्चैव वत्सश्च वसिष्ठश्च तृतीयकः

Ba pravara tối thượng của họ, mang hình tướng của tri kiến chân thật về tattva, là Kaśyapa, Vatsa, và vị thứ ba là Vasiṣṭha.

Verse 54

सदाचारास्तु विख्याता वैष्णवा बहुवृ त्तयः । रोमभिर्बहुभिर्व्याप्ताः कृष्णवर्णास्तु वाडवाः

Họ nổi danh về sadācāra (hạnh lành), là những Vaiṣṇava một lòng phụng thờ Viṣṇu và hành nhiều nghề nghiệp đáng kính; Vāḍava được nói là lông tóc rậm rạp và có nước da sẫm màu.

Verse 55

शांता दाताः सुशीलाश्च स्वदारनिरताः सदा । कुशिकसगोत्रे ये जाताः प्रवरैस्त्रिभिरन्विताः

Những người sinh trong dòng Kuśika, đầy đủ ba pravara, là bậc an hòa, hay bố thí, nết na đoan chính, và luôn chuyên tâm với chính phối ngẫu của mình.

Verse 56

विश्वामित्रो देवरात औदलश्च त्रयश्च ये । अस्मिन्गोत्रे तु ये जाता दुर्बला दीनमानसाः

Ba pravara của gotra này là Viśvāmitra, Devarāta và Audala; song những ai sinh trong gotra ấy đôi khi lại trở nên yếu đuối và lòng dạ u sầu.

Verse 57

असत्यभाषिणो विप्राः सुरूपा नृपसत्तमाः । सर्व्वविद्याकुशलिनो ब्राह्मणा ब्रह्मसत्तमाः

Có những bà-la-môn nói lời không thật; lại có những bậc quân vương cao quý, dung mạo đoan nghiêm. Và có những bà-la-môn tinh thông mọi ngành vidyā—bậc tối thượng trong hàng người an trú nơi Brahman.

Verse 58

उपमन्युसगोत्रेयाः प्रवरत्रयसंयुताः । वसिष्ठश्च भरद्वाजस्त्विंद्रप्रमद एव वा

Những người thuộc gotra Upamanyu có đủ ba pravara—Vasiṣṭha, Bharadvāja và cả Indrapramada nữa.

Verse 59

अस्मिन्गोत्रे तु ये विप्राः क्रूराः कुटिलगामिनः । दूषणा द्वेषिणस्तुच्छाः सर्वसंग्रहतत्पराः

Nhưng những bà-la-môn sinh trong gotra này mà tàn nhẫn, đi theo đường quanh co; ưa bới lỗi, nuôi lòng oán ghét, tâm hẹp hòi, chỉ chăm tích trữ mọi thứ—hạnh ấy đáng bị quở trách.

Verse 60

कलहोत्पादने दक्षा धनिनो मानिनस्तथा । सर्वदैव प्रदुष्टाश्च दुष्टसंगरतास्तथा

Họ khéo gây chuyện tranh chấp, giàu có mà kiêu mạn; luôn ô nhiễm, và đắm trong giao du, quyến luyến kẻ ác.

Verse 61

रोगिणो दुर्बलाश्चैव वृत्त्युपकल्पवर्जिताः । वात्स्यगोत्रे भवा विप्राः प्रवरैः पंचभिर्युताः

Các bà-la-môn sinh trong gotra Vātsya, đầy đủ năm pravara, được nói là hay bệnh và yếu đuối, thiếu phương kế mưu sinh và chỗ nương tựa thích đáng.

Verse 62

भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्राः स्थूलाश्च बहुबुद्धयः

Trong dòng tộc này có các bậc thánh hiền tổ tiên đáng tôn kính—Bhārgava, Cyāvana, Āpnuvāna, Aurva và Jamadagni. Trong gotra này sinh ra những vị Bà-la-môn thân thể cường tráng và trí tuệ phong phú.

Verse 63

सर्वकर्मरता श्चैव सर्वधर्मेषु निश्चलाः । वेदशास्त्रार्थनिपुणा यजने याजने रताः

Họ chuyên cần trong mọi bổn phận chính đáng và kiên định trong mọi pháp; tinh thông ý nghĩa của Veda và śāstra, họ hoan hỷ cả trong việc cử hành tế lễ (yajña) lẫn chủ trì tế lễ cho người khác.

Verse 64

सदाचाराः सुरूपाश्च बुद्धितो दीर्घदर्शिनः । वात्स्यायनसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

Họ có hạnh kiểm thanh lương và dung mạo đoan nghiêm, lại nhờ trí tuệ mà nhìn xa trông rộng. Họ thuộc gotra Vātsyāyana và được đầy đủ năm pravara.

Verse 65

भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । पूर्वोक्ताः प्रवराश्चास्य कथितास्तव भारत

Bhārgava, Cyāvana, Āpnuvāna, Aurva và Jamadagni—đó chính là những pravara đã được nêu trước của dòng tộc này, hỡi Bhārata; nay đã được tuyên thuyết cho ngươi.

Verse 66

अस्मिन्गोत्रे तु ये जाता पाकयज्ञरताः सदा । लोभिनः क्रोधिनश्चैव प्रजायन्ते बहुप्रजाः

Tuy vậy, trong gotra này có người luôn vướng bận các pākayajña, tức những nghi lễ gia hộ trong nhà. Do tham lam và dễ nổi giận, họ trở thành kẻ có nhiều con cháu.

Verse 67

स्नानदानादिनिरताः सर्वदाश्च जितेंद्रियाः । वापीकूपतडागानां कर्तारश्च सहस्रशः । व्रतशीला गुणज्ञाश्च मूर्खा वेदविवर्जिताः

Họ chuyên cần việc tắm gội thanh tịnh, bố thí và các hạnh lành tương tự, luôn chế ngự các căn. Hàng ngàn người dựng nên vāpī (giếng bậc), giếng và ao hồ. Họ giữ giới nguyện và biết phân biệt đức hạnh—nhưng có kẻ ngu muội vì thiếu học vấn Veda.

Verse 68

कौशिकवंशे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । विश्वामित्रोऽघर्मषी च कौशिकश्च तृतीयकः

Những người sinh trong dòng Kauśika được đầy đủ bộ ba pravara: Viśvāmitra, Aghamarṣaṇa, và Kauśika là vị thứ ba.

Verse 69

अस्मिन्गोत्रे च ये जाता ब्राह्मणा ब्रह्मवेदिनः । शांता दांताः सुशीलाश्च सर्वधर्मपरायणाः

Và trong gotra này sinh ra các brāhmaṇa biết Brahman—an hòa, tự chế, nết na, và nương tựa trọn vẹn nơi mọi pháp dharma.

Verse 70

अपुत्रिण स्तथा रूक्षास्तेजोहीना द्विजोत्तमाः । भारद्वाजसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

Cũng vậy, trong hàng dwija ưu tú, có kẻ không con, tính tình khô cứng và thiếu hào quang tâm linh. Họ thuộc gotra Bhāradvāja và được gắn với năm pravara.

Verse 71

अंगिरसो बार्हस्पत्यो भारद्वाजस्तु सैन्यसः । गार्ग्यश्चै वेति विज्ञेयाः प्रवराः पंच एव च

Aṅgiras, Bārhaspatya, Bhāradvāja, Sainya và Gārgya—nên biết đó chính là năm pravara.

Verse 72

अस्मिन्गोत्रे च ये जाता वाडवा धनिनः शुभाः । वस्त्रालंकरणोपेता द्विजभक्तिपरायणाः

Những Vāḍava sinh trong dòng gotra này đều phú túc và cát tường; khoác y phục đẹp, trang sức rực rỡ, và một lòng sùng kính phụng sự các dvija (Bà-la-môn).

Verse 73

ब्रह्मभोज्यपराः सर्वे सर्वधर्मपरायणाः । काश्यपगोत्रे यै जाताः प्रवरत्रयसंयुताः

Tất cả đều chuyên tâm dâng cúng brahmabhojya (yến tiệc đúng pháp cho Bà-la-môn), kiên định trong mọi nẻo dharma; và những ai sinh trong gotra Kāśyapa thì đầy đủ ba pravara.

Verse 74

काश्यपश्चापवत्सारो रैभ्येति विश्रुतास्त्रयः । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा रक्ताक्षाः क्रूरदृष्टयः

Kāśyapa, Āpavatsāra và Raibhya—ba vị ấy lừng danh là các pravara. Ngay trong gotra này cũng có những vị vipra mắt đỏ và ánh nhìn nghiệt ngã.

Verse 75

जिह्वालौल्यरताः सर्वे सर्वे ते पारमार्थिनः । निर्धना रोगिणश्चैते तस्करानृतभाषिणः

Tất cả đều say mê sự phóng túng của lưỡi (vị giác và lời nói), vậy mà vẫn nói về mục đích tối hậu—paramārtha. Họ nghèo khó và bệnh tật—là kẻ trộm và người nói dối.

Verse 76

शास्त्रार्थावेदिनः सर्वे वेदस्मृतिविवर्जिताः । शुनकेषु च ये जाता विप्रा ध्यानपरायणाः

Tất cả đều tỏ tường nghĩa lý kinh luận (śāstra), nhưng lại lìa xa Veda và Smṛti. Còn những vị brāhmaṇa sinh trong dòng Śunaka thì chuyên nhất nơi dhyāna (thiền định).

Verse 77

तपस्विनो योगिनश्च वेदवेदांगपारगाः । साधवश्च सदाचारा विष्णुभक्तिपरायणाः

Họ là những bậc khổ hạnh và hành giả yoga, tinh thông Veda và Vedāṅga; là bậc hiền thánh, hạnh kiểm thanh tịnh, trọn đời nương tựa bhakti nơi đức Viṣṇu.

Verse 78

ह्रस्वकाया भिन्नवर्णा बहुरामा द्विजोत्तमाः । दयालाः सरलाः शांता ब्रह्मभोज्यपरायणाः

Các bậc dwija tối thượng thân hình thấp, sắc da khác nhau, nhiều vị dung mạo khả ái; họ giàu lòng từ, ngay thẳng, an tịnh, và chuyên tâm vào brāhmaṇa-bhojya—sự đãi tiệc thánh như pháp để kính dưỡng bậc Bà-la-môn.

Verse 79

शौनकसेषु ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । भार्गवशौनहोत्रेति गार्त्स्यप्रमद इति त्रयः

Những người sinh trong dòng Śaunaka, đầy đủ tam pravara: Bhārgava, Śaunahotra và Gārtsyapramada—ấy chính là ba danh hiệu ấy.

Verse 80

अस्मिन्देशे समुत्पन्ना वाडवा दुःसहा नृप । महोत्कटा महाकायाः प्रलंबाश्च मदोद्धताः

Muôn tâu Đại vương, những Vāḍava sinh khởi nơi xứ này thật khó chịu đựng—hung bạo tột cùng, thân hình vĩ đại, vóc dáng cao dài, và phồng lên vì kiêu mạn.

Verse 81

क्लेशरूपाः कृष्णवर्णाः सर्वशास्त्रविशारदाः । बहुभुजो मानिनो दक्षा राग द्वेषोपवर्जिताः

Họ như hiện thân của phiền lụy, sắc da đen sẫm, nhưng tinh thông mọi śāstra; nhiều tay (mạnh mẽ), tự phụ, khéo giỏi, và lìa xa rāga cùng dveṣa.

Verse 82

सुवस्त्रभूषारूपा वै ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनः । वसिष्ठगोत्रे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः

Những Bà-la-môn ấy y phục trang nghiêm, trang sức rực rỡ, dung mạo đoan chính; họ là bậc brahmavādin, chân thật tuyên thuyết về Phạm (Brahman). Những ai sinh trong dòng tộc (gotra) Vasiṣṭha đều đầy đủ ba pravara (các ṛṣi tổ tiên).

Verse 83

वसिष्ठो भारद्वाजश्च इन्द्रप्रमद एव च । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा वेदवेदांगपारगाः

Vasiṣṭha, Bhāradvāja và Indrapramada—chính các vị ấy là những pravara. Các Bà-la-môn sinh trong gotra này tinh thông Veda và các Vedāṅga.

Verse 84

याज्ञिका यज्ञशीलाश्च सुस्वराः सुखिनस्तथा । द्वेषिणो धनवंतश्च पुत्रिणो गुणिनस्तथा

Họ là những người cử hành tế lễ (yajña) và chuyên tâm trong nghi quỹ tế tự; tiếng nói ngọt lành, lòng an lạc. Tuy vậy, họ cũng được nói là có sự đối nghịch, giàu có, có con trai, và đầy đủ tài đức.

Verse 85

विशालहृदया राजञ्छूराः शत्रुनिबर्हणाः । गौतमसगोत्रे ये जाताः प्रवराः पंच एव हि

Tâu Đại vương, họ có tấm lòng rộng lớn—dũng mãnh và là bậc diệt trừ kẻ thù. Những ai sinh trong gotra Gautama quả thật có năm pravara.

Verse 86

कौत्सगार्ग्योमवाहाश्च असितो देवलस्तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता विप्राः परमपावनाः

Kautsa, Gārgya, Omavāha, cùng Asita và Devala—đó là các bậc ấy. Các Bà-la-môn sinh trong gotra này là bậc tối thượng thanh tịnh, có năng lực tẩy tịnh cao cả.

Verse 87

परोपकारिणः सर्वे श्रुतिस्मृति परायणाः । बकासनाश्च कुटिलाश्छद्मवृत्तिपरास्तथा

Tất cả đều là người làm lợi cho kẻ khác và nương tựa nơi Śruti và Smṛti; nhưng cũng có kẻ như chim cò—giả hình, quanh co, và chuyên tâm vào lối sống dối trá.

Verse 88

नानाशास्त्रार्थनिपुणा नानाभरणभूषिताः । वृक्षादिकर्मकुशला दीर्घरोषाश्च रोगिणः

Họ tinh thông ý nghĩa của nhiều śāstra và được trang sức bằng đủ loại đồ trang sức; khéo léo trong các việc như chăm cây cối v.v., nhưng lại hay ôm giận lâu và thường mắc bệnh.

Verse 89

आंगिरसगोत्रे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । आंगिरसोंबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः

Những người sinh trong gotra Āṅgirasa được đầy đủ ba pravara: Āṅgirasa, Ambarīṣa, và vị thứ ba là Yauvanāśva.

Verse 90

अस्मिन्गोत्रे च ये जाताः सत्य संभाषिणस्तथा । जितेंद्रियाः सुरूपाश्च अल्पाहाराः शुभाननाः

Và những người sinh trong gotra này nói lời chân thật; họ chế ngự các căn, dung mạo đoan nghiêm, ăn uống điều độ, và gương mặt rạng ngời.

Verse 91

महाव्रताः पुराणज्ञा महादानपरायणाः । निर्द्वेषिणो लोभयुता वेदाध्य यनतत्पराः

Họ thọ trì đại nguyện, am tường Purāṇa, và chuyên tâm nơi đại bố thí. Họ không ôm hận—nhưng vẫn còn lòng tham—và luôn tinh cần trong việc học tụng Veda.

Verse 92

दीर्घदर्शिमहातेजो महामायाविमोहिताः । शांडिलसगोत्रेये प्रवरत्रयसंयुताः

Dẫu có tầm nhìn xa và đại quang minh, nhưng vẫn bị Đại Māyā mê hoặc; những người sinh trong gotra Śāṇḍila được nói là gắn với bộ ba pravara.

Verse 93

असितो देवलश्चैव शांडिलस्तु तृतीयकः । अस्मिन्गोत्रे महाभागाः कुब्जाश्च द्विजसत्तमाः

Asita và Devala, cùng Śāṇḍila là vị thứ ba—đó là những danh xưng trong gotra này; trong đó có bậc hữu phúc, cũng có người lưng gù, nhưng vẫn là bậc ưu tú giữa hàng dvija.

Verse 94

नेत्ररोगी महादुष्टा महात्यागा अनायुषः । कलहोत्पादने दक्षाः सर्वसंग्रह तत्पराः

Bị bệnh về mắt, rất hung ác, quá thiên về sự xả ly, đoản thọ; khéo khơi dậy tranh chấp và chăm chăm gom góp mọi thứ.

Verse 95

मलिना मानिनश्चैव ज्योतिःशास्त्रविशारदाः । आत्रेयसगोत्रे ये जाताः पंचप्रवरसंयुताः

Tuy nếp sống còn ô uế nhưng lại kiêu mạn, và tinh thông Jyotiṣa-śāstra (chiêm tinh); những người sinh trong gotra Ātreya được nói là gắn với năm pravara.

Verse 96

आत्रेयोऽर्चनानसश्यावाश्वोंगिर सोऽत्रिश्च । अस्मिन्वंशे च ये जाता द्विजास्ते सूर्यवर्चसः

Ātreya, Arcanānasa, Śyāvāśva, Aṅgiras và Atri—đó là các bậc hiền thánh pravara; còn những dvija sinh trong dòng này rực sáng như mặt trời.

Verse 97

चंद्रवच्छीतलाः सर्वे धर्मारण्ये व्यवस्थिताः । सदाचारा महादक्षाः श्रुतिशास्त्र परायणाः

Tất cả họ—mát lành, êm dịu như vầng trăng—an trú vững bền nơi Dharmāraṇya; hạnh kiểm đoan chính, tài năng lớn, và một lòng quy hướng về Veda cùng các śāstra.

Verse 98

याज्ञिकाश्च शुभाचाराः सत्यशौचपरायणाः । धर्मज्ञा दानशीलाश्च निर्मलाश्च महोत्सुकाः

Họ là những người cử hành yajña, hạnh hạnh cát tường, chuyên tâm nơi chân thật và thanh tịnh; am tường dharma, ưa bố thí, đời sống không vết nhơ, và tràn đầy nhiệt tâm cao quý.

Verse 99

तपःस्वाध्यायनिरता न्यायधर्मपरायणाः

Họ chuyên cần khổ hạnh và tự học (svādhyāya), và trọn lòng nương theo công lý cùng dharma.

Verse 100

युधिष्ठिर उवाच । कथयस्व महाबाहो धर्मारण्यकथामृतम् । यच्छ्रुत्वा मुच्यते पापाद्घोराद्ब्रह्मवधादपि

Yudhiṣṭhira thưa: “Bậc đại dũng, xin kể cam lộ của câu chuyện Dharmāraṇya; ai nghe được sẽ thoát khỏi những tội lỗi ghê gớm, thậm chí cả tội sát hại Bà-la-môn.”

Verse 110

मातंगी च महादेवी वाणी च मुकुटेश्वरी । भद्री चैव महाशक्तिः संहारी च महाबला

Mātaṅgī—Đại Nữ Thần; Vāṇī—Đấng Mukuteśvarī đội vương miện; Bhadrī—Đại Năng Lực; và Saṃhārī—Đấng đại hùng lực: ấy là những tôn tướng được kính thờ của Ngài.

Verse 120

भोभो ब्रह्मन्द्विजातीनां शुश्रूषार्थं प्रकल्पय । सृष्टिर्हि शाश्वतीवाद्य द्विजोघोपि सुखी भवेत् । विष्णोर्वाक्यमभिश्रुत्य ब्रह्मा लोकपितामहः

“Hỡi Phạm Thiên (Brahmā)! Hãy sắp đặt việc này để phụng sự các bậc nhị sinh. Trật tự của tạo hóa vốn trường cửu; nhờ vậy, cả đoàn thể Bà-la-môn cũng được an lạc.” Nghe lời của Viṣṇu, Phạm Thiên—bậc Tổ phụ của các thế giới—liền làm theo.

Verse 121

संस्मरन्कामधेनुं वै स्मरणेनैव तत्क्षणे । आगता तत्र सा धेनुर्धर्मारण्ये पवित्रके

Vừa tưởng niệm Kāmadhenu, chỉ nhờ chính niệm ấy mà ngay tức khắc nàng hiện đến—tại Dharmāraṇya linh thiêng, nơi thanh tịnh và tẩy sạch.